ÖZEL GÜNDEM
OBEZİTE VERGİSİ
SIKI MALİYE POLİTİKASININ BİR ARACI OLABİLİR Mİ?
Sencer TURUNÇ
Şubat 2014
İÇİNDEKİLER
Giriş________________________________________________________________________________________________________ 1
Obezitenin Ekonomik Maliyeti __________________________________________________________________________ 1
Dünya'da Obezite Vergileri_______________________________________________________________________________ 4
Sonuç ______________________________________________________________________________________________________ 7
Kaynakça __________________________________________________________________________________________________ 8
KISALTMALAR
ABD:
Amerika Birleşik Devletleri
DSÖ:
Dünya Sağlık Örgütü
STK:
Sivil Toplum Kuruluşu
OBEZİTE VERGİSİ
Giriş
Obezite, besinlerle alınan enerjinin (kalori) harcanan enerjiden fazla olması ve fazla enerjinin
vücutta yağ olarak depolanması sonucu ortaya çıkan, yaşam kalitesini ve süresini olumsuz
yönde etkileyen bir hastalık olarak kabul edilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından
da obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta anormal veya aşırı yağ birikmesi olarak
tanımlanmıştır. Bununla birlikte, modern devletlerin mali yapıları içerisinde obezite yalnızca
bireysel bir sağlık sorunu olmaktan çıkmıştır. Devletlerin nüfus yönetimi ve bu doğrultuda
yaptıkları sağlık harcamaları kapsamında, obezite toplumsal ve mali bir sorun olarak da olarak
görülmektedir.
Obezite vergisi (fat tax) ise henüz resmi bir isim olmamakla beraber, sağlıksız olarak
değerlendirilen ve tüketiminin obeziteye neden olduğu yiyecek ve içeceklerin üzerine konulan
veya obez bireylerden alınan bir tür vergi olarak tanımlanabilir. Obezite vergisi, olumsuz
dışsallıklar meydana getiren piyasa aktivitelerine uygulanan “Piquocu” bir vergilendirmedir. Bu
tür bir vergilendirme, piyasanın kendi işleyişi sırasında meydana getirdiği aksaklıkların
düzeltilmesini amaçlamakta ve bu gibi durumlarda, hükümetler gelir elde etme ihtiyacı
içerisinde olmadan uzun vadede sosyal olarak en uygun duruma ulaşmayı hedeflemektedir.
Obezite vergisi veya benzer bir vergi ile devletin piyasaya ve dolaylı olarak da birey
davranışlarına müdahale etmesinin gerekçeleri, bireylerin piyasa içerisindeki davranışlarını
belirleyen tam ve eksiksiz bilginin olmayışı ve olumsuz dışsallıklardır. Söz konusu piyasa
aksaklıklarının telafi edilmesi için devlet müdahale etmekte ve bireylerin daha sağlıklı
beslenme güdülerini ve sağlıksız beslenen bireylerin ekonomi üzerinde meydana getirdiği
zararlı etkileri azaltmak istemektedir.
Obezitenin Ekonomik Maliyeti
18. yüzyıldan bu yana, gelir, eğitim ve yaşam standartlarının gelişimiyle birlikte dünya
genelinde insanların boyları ve kiloları artmaktadır. Bu durum belli bir noktaya kadar insanlığın
lehine bir gelişme olarak kendini göstermişse de, dünya genelinde milyonlarca insan aşırı
kilodan dolayı normal sağlık değerlerini aşmış bulunmaktadır.
Aşırı kilo insan sağlığına pek çok yönden zarar vererek, diyabet, kalp rahatsızlıkları ve kanser
gibi insan ömrünü azaltan sağlık koşullarının ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Sağlık
sorunları ile birlikte obezite, devletler için önemli bir mali yük meydana getirmektedir. Bir
1
OBEZİTE VERGİSİ
araştırmaya göre, Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’nin obezite kaynaklı sağlık sorunlarına
ilişkin 2005 yılı harcama tutarı 190 milyar dolardır1. Ekonomik ağırlığın bu denli büyük
rakamlarla ifade ediliyor olması küresel bir risk algısı ortaya çıkarmaktadır ve bireylerin, sivil
toplumun, devletlerin ve uluslararası örgütlerin de konu ile ilgili bakış açıları şekillenmektedir.
Obezitenin maliyeti hem doğrudan hem de obezite ile ilgili koşulların ortaya çıkardığı yükler
vasıtasıyla dolaylı olarak ortaya çıkabilmektedir. Doğrudan maliyetler, hastanın ayakta veya
yatakta gördüğü sağlık hizmetlerinde, laboratuvar ve radyoloji testlerinde ve ilaç tedavisinde
ortaya çıkmaktadır. Dolaylı maliyetler ise, obezitenin neden olduğu sağlık sorunları sebebi ile
ekonomik kaynaklardan yoksun kalmak olarak ifade edilebilir. Dolaylı maliyetlerin tespit
edilmesi ve ölçümü daha zor olmakla beraber, bu hususta şu şekilde bir sınıflandırma
yapılabilir:

Kayıp işgücü maliyeti: Kişilerin işe gelememeleri nedeni ile hem ücret hem de işi
gerçekleştirme hususlarında bir kayıp söz konusu olmaktadır. Obez çalışanların günlük
izin, rapor, uzun izin dönemleri ve erken ölüm gibi sebeplerle obez olmayan
çalışanlardan daha az verimli olduğu düşünülmektedir.2 Ayrıca çalışanın
rahatsızlanmasına rağmen işine devam etmesi olgusu (presentizm), kapasite altında
çalışmaya neden olmaktadır.3

Sigorta maliyetleri: Yaşam risklerinin daha yüksek olmasından dolayı obez çalışanlar
için ödenen sigorta primleri hem işçi hem de işveren için daha yüksek olmaktadır.4

Ücretler: Yapılan bazı çalışmalara göre, obez çalışanlar daha düşük ücret ve hane
gelirine sahiptirler.5 Diğer bir ifade ile, obez çalışanlar ekonomik olarak ayrımcılığa
maruz kalabilmektedirler.
1Cawley
J, Meyerhoefer C. The medical care costs of obesity: an instrumental variables approach. J Health
Econ.2012; (sayfa30-31).
2Colditz GW, Wang, YC. Economic costs of obesity. In: Hu F, Obesity Epidemiology. New York: Oxford
University Press, Inc., 2008.
3Aliye MANDIRACIOĞLU, The Phenomenon of Presenteeism, Sosyal Güvenlik Dergisi, 2013/2
4Trogdon JG, Finkelstein EA, Hylands T, Dellea PS, Kamal-Bahl SJ. Indirect costs of obesity: a review of the
current literature. Obes Rev. 2008
5Colditz GW, Wang, YC. Economic costs of obesity. In: Hu F, Obesity Epidemiology. New York: Oxford
University Press, Inc., 2008.
2
OBEZİTE VERGİSİ
Sosyal ve mali sorunları beraberinde getiren obezite küresel boyutta bir sağlık sorunudur.
Günümüzde obezite hem gelişmiş ülkelerde hem de gelişmekte olan ülkelerde yayılan bir
hastalıktır. DSÖ’nün 3 farklı kıtada ve 12 yıl boyunca yaptığı MONİCA çalışmasına göre 10 yıllık
bir süre içerisinde obezite %10 ila %30 arasında artış göstermiştir.6 Aşağıdaki tabloda, Dünya
genelinde obez ve fazla kilolu kişilerin sayısındaki artış görülmektedir.
Dünya genelinde fazla kilolu ve obez insan sayısı
(milyon kişi)
3500
3000
700
2500
2000
1500
1000
500
0
400
2300
1400
2008
2015
Obez
400
700
Fazla Kilolu
1400
2300
Kaynak: Türkiye Halk Sağlığı Kurumu internet sitesi; http://www.beslenme.gov.tr/index.php?lang=tr&page=39
DSÖ verilerine göre, fazla kilo ve obezite Avrupa’daki yetişkinlerde görülen Tip 2 Diyabetin7
%80’ine, kronik kalp hastalıklarının %35’ine ve hipertansiyonun %55’ine ve genel olarak her yıl
1 milyondan fazla ölüme neden olmaktadır.8
Tüm bu veriler ve öngörülen eğilimler ışığında, insanların sağlıklı bir yaşam tarzına erişmeleri
hususunda bireysel sorumluluk üstlenmeye ve sağlıklı seçime doğru bireyleri motive eden
faktörlerin oluşumu için destekleyici bir çevre ve topluma ihtiyaç duyulmaktadır. Bu
doğrultuda, sağlıklı çevre ve bireylerin sağlıklı tercih unsurları kolay erişilebilir ve düşük
maliyetli olmalıdır. Kayda değer bir gelişme kaydetmek için, devlet, sivil toplum, endüstri ve
6http://www.thl.fi/monica/index.html
(Finlandiya Ulusal Sağlık ve Refah Enstitüsü)
Tip 2 Diyabet: "insulin bağımlı olmayan diyabet"veya "tip II diyabet" olarak da isimlendirilen hastalık,
dünya genelinde tanı konulan diyabet vakalarının %90'dan fazlasını oluşturmaktadır.
8http://www.beslenme.gov.tr/index.php?lang=tr&page=39
7
3
OBEZİTE VERGİSİ
bireylerin, sağlık normlarını bir istisna olmaktan çıkararak toplumsal ve bireysel çerçevede
temel bir anlayış haline getirmesi gerekmektedir.9
Dünya’da Obezite Vergileri
Dünya’da pek çok ülke, obezite ile mücadele girişimlerinin bir parçası olarak sağlıksız yiyecek ve
içecekleri vergilendirme yoluna başvurmaktadır. Diğer önlemlerle birlikte vergilerin, yeme-içme
alışkanlıklarını değiştiren bir araç olarak, toplumun sağlık durumunun iyileştirilmesine katkı
sağlayabileceği öngörülmektedir. Ayrıca, bu tür bir vergilendirme devlet için yeni bir gelir
kalemi olarak işlev görecektir. Bu çerçevede, son yıllarda bazı ülkeler söz konusu mücadele
kapsamında birbirine benzer vergi uygulamalarını hayata geçirmişlerdir.
2011 yılında Macaristan, yüksek şeker, tuz ya da kafein ihtiva eden işlenmiş gıdaların bir kısmı
üzerine vergi uygulaması getirmiştir. Gazlı ve şekerli içecekler bu yeni önlem ile hedef alınan
ürün yelpazesinin içerisine dahil olmuştur. Vergi, temel gıda maddelerini etkilemeyerek,
yalnızca sağlıklı alternatifleri olan ürünler üzerinde uygulanmıştır. Macar hükümeti bu gelişme
ile birlikte vergi gelirlerinde yıllık 70 milyon avroluk bir artış beklediğini ifade etmiştir10.
2011 yılında Finlandiya’da da bu tür bir vergi uygulamasına gelir politikalarında yer verilerek,
bisküvi, çörek ve hamur işi gıdalar hariç şekerleme gıdalar üzerine vergi konulmuştur. Vergi,
önceleri bu tür ürünlerden kilogram başı 1 avro olarak belirlenmişken daha sonra bu miktar
0,75 avroya düşürülmüştür. Aynı zamanda, meşrubat ürünleri üzerinde hali hazırda
uygulanmakta olan özel tüketim vergisi litre başına 0,045 avrodan 0,075 avroya çıkarılmıştır 11.
Bir başka İskandinav ülkesi olan Norveç’te ise, meşrubat ürünleri de dahil rafine şeker ürünleri
üzerinde, kilogram başına 7.05 Norveç kronu olmak üzere özel tüketim vergisi
uygulanmaktadır12.
Fransa’da meşrubat ürünleri üzerine Ocak 2012’de vergi uygulaması getirilmiştir. Vergi hem
şeker ilaveli içecekleri hem de yapay tatlandırıcılı içecekleri etkilemektedir. Uygulama her iki
ürün kategorisi için de hektolitre başına 7.16 avro (ya da litre başına 0,072 avro) olarak
9http://www.hsph.harvard.edu/obesity-prevention-source/obesity-consequences/economic/#references
10OECD,
Obesity Update,
OECD, Obesity Update
12 Norveç Maliye Bakanlığı internet sitesi (tablo: dolaylı ve dolaysız
vergiler);http://www.regjeringen.no/en/dep/fin/Selected-topics/taxes-and-duties/avgiftssatser2012.html?id=660143
11
4
OBEZİTE VERGİSİ
uygulanmaktadır. Fransa’da bu vergi yerleşik üreticiler ve ithalatçılar tarafından ödenmektedir.
Verginin, bölgede yılda 280 milyon avroluk bir gelir meydana getirmesi beklenmektedir13.
Danimarka, 2011 yılında, %2,3’den daha fazla doymuş yağ içeren gıdalar (et, peynir, tereyağ,
margarin, yemeklik sıvı yağ, çerez ve atıştırmalık gıda) üzerine vergi uygulaması getirmiştir. Bu
çerçevede, tüketiciler, ithal ya da yerli gıdaların içeriğinde bulunan doymuş yağın kilosu başına
2.15 avro ödemekteydi. Bu koşullarda, 200 milyon avrodan fazla vergi geliri elde edilmesi
beklenmekte ve doymuş yağ tüketiminin %4 azalması beklenmekteydi. Obezite vergisi,
Danimarka’nın 2012 yılı bütçesinde 170 milyon avroluk yeni bir gelir kalemi meydana
getirmiştir. Ayrıca, Danimarka 2010 yılında, çikolata, dondurma, şekerli içecekler ve
şekerlemeler üzerindeki özel tüketim vergisi miktarını da %25 oranında artırmıştır14.
Ancak bu vergi başlarda oldukça olumlu tepkiler almasına rağmen, uygulandığı dönemde
beklenen başarıyı sağlayamadığından dolayı uygulamaya konulduktan bir yıl sonra yürürlükten
kaldırılmıştır15. Danimarka’da getirilen bu vergi, gıda fiyatlarının artmasına neden olmuş, pek
çok Danimarkalı sağlıksız gıda ürünlerini satın almak için İsveç ve Almanya sınırlarına akın
etmiş, gıda sektöründe istihdam azalmış ve vergi gelirlerinin bir kısmı ile vergi yüzünden ortaya
çıkan idari maliyetlerin karşılanması gerekmiştir. Dolayısıyla yeni vergi, sağlıksız gıdaların
tüketiminde istenilen etkiyi meydana getirmemiş, Danimarka vatandaşlarının çoğu alış-veriş
alışkanlıklarını değiştirmemiş, tereyağı, krema ve peynir gibi ürünlerin tüketiminde çok az
oranlarda düşüş meydana gelmiştir. Bununla birlikte obezite vergisi, Danimarka vatandaşları
tarafından son yılların en kötü politika kararı olarak değerlendirilmiştir16.
Sağlıksız gıda ve içeceklerin vergilendirilmesi diğer Avrupa ülkelerinde de gündemdedir.
Belçika, İrlanda, Romanya ve Birleşik Krallık sağlıksız yiyecek ve içeceklerin vergilendirilmesi için
çalışmalarına devam etmektedir. İtalya’da ise politika tartışmaları devam etmektedir17. Sadece
Avrupa’da değil Amerika kıtasında da benzer örneklere rastlamak mümkündür. Örneğin,
Meksika, 2013 yılının sonlarına doğru hazır hale gelen ve mali konuların da yer aldığı yasama
13OECD, Obesity Update
14OECD, Obesity Update,
15http://online.wsj.com/news/articles/SB10001424127887323894704578113120622763136
16Politika Analizi Merkezi internet sitesi; http://www.ncpa.org/sub/dpd/index.php?Article_ID=23248
“Denmark's Fat Tax Harms Economy”
17OECD, Obestiy Update
5
OBEZİTE VERGİSİ
paketinde, başta gazlı içeceklere uygulanmak üzere tüm alkolsüz içecekler için litre başına %10
oranında bir vergi kalemi bulunduruyordu18.
ABD’nin New York eyaleti, Sivil Toplum Kuruluşlarının (STK) dahil olduğu ve kamuoyunun
yakından takip ettiği bir tartışma süreci içerisinde yer almaktadır. Eyalet valisinin şekerli
içecekler üzerinden vergi alınması için sunduğu teklifin meclis tarafından kabul edilmemiş
olmasına rağmen konu ile ilgili yoğun siyasi tartışmalar devam etmektedir19.
Japonya ise bu ülkelerden farklı olarak 2008 yılında başlatılan bir uygulama ile obezite ile
mücadelede daha farklı bir yaklaşım sergilemiştir. Bu çerçevede, Japonya’da 40 ila 74 yaş arası
bütün nüfusun her yıl, erkeklerde 90 kadınlarda 80 cm olarak belirlenen, bel ölçüleri alınmakta
ve yetkililer tarafından nüfusun istenilen ölçülere ulaşması amaçlanmaktadır. Ayrıca, Japon
hükümeti şirket ve yerel yönetimlere belirlenen hedeflere ulaşılamaması halinde mali yaptırım
öngörmektedir20.
Ülkemizde de, küresel bir halk sağlığı problemi olan obezite ile mücadele, Sağlık Bakanlığı’nın
gündemindeki konulardan biridir. Bu çerçevede, ilgili paydaşları, politika araçlarını ve yapısal
faktörleri bir araya getirecek bir çerçeve içerisinde eylem çıktıları üretmek amacıyla, Türkiye
Halk Sağlığı Kurumu tarafından Türkiye Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programı (2013 –
2017)21 hazırlanmış olup, söz konusu Program, düzenleyici önlemlere de yer vererek, mevzuat
oluşturmaktan, kamu-özel sektör işbirliğine kadar geniş bir çevrede eyleme geçilmesi
gerektiğine vurgu yapmaktadır.
Bu çerçevede, söz konusu Program’da az miktarda tüketilmesi gereken gıdaların vergilerinde
artış, tüketimi teşvik edilen gıdalarda ise fiyat sübvansiyonu veya üretimin teşviki için gerekli
önlemlerin alınmasının sağlanması gibi stratejilere yer verilmiştir. Bu kapsamda, Türkiye Sağlıklı
Beslenme ve Hareketli Hayat Programı (2013-2017) içerisinde, belirlenen stratejik hedefler için
tuz, şeker ve yağ içeriği yüksek gıdalara yönelik vergilerin artırılması ve temel gıdalara yönelik
vergi indirimi yapılması gibi faaliyet çıktıları belirlenmiştir.
18www.economist.com,
“fizzing withrage”
of State Soda Tax Plan Reflects Power of an Antitax Message”
20 The New York Times, Japan, Seeking Trim Waists, Measures Millions - Haziran 2008)
21 TC Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, Türkiye Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programı
(2013-2017); Ankara-2013
19http://www.nytimes.com,“Failure
6
OBEZİTE VERGİSİ
Sonuç
Dünyadaki uygulamalarına bakıldığında, obeziteye sebep olan ürünler üzerine uygulanabilecek
vergi ve benzeri mali araçların daha sağlıklı bir toplumsal profil elde etmek için kullanıldığı
görülmektedir. Obezite vergisi ile sağlık ve refah arasında yeni bir hasılat ve maliyet dengesi
meydana getirilmektedir.
Obezite vergisi ile ilgili ileri sürülen eleştirilerden biri, bu tür bir verginin regresif bir etki
meydana getireceğidir. Tüketicilerin sağlıklı gıda tercihleri gelir durumlarına bağlılık
gösterebilmektedir22. Bu doğrultuda, düşük gelir grubu içerisinde yer alan tüketicilerin daha
çok sağlıksız gıdalar tüketmekte olduğu söylenebilir. Dolayısıyla, sağlıksız ürünler üzerine
konulan bir verginin azalan oranlı bir etki meydana getirebilme ihtimali tartışılmaktadır. Ayrıca,
belirlenmiş ürünlerin üzerine konulan vergilerin talep üzerindeki etkisi, söz konusu ürünlerin
talep esnekliği tarafından belirlenmektedir. Talep esnekliğine bağlı olarak tüketiciler fazladan
bir finansal yükün altına girebilir veya tüketim portföyündeki tercihlerini yeniden
belirleyebilirler. Talep esnekliği ayrıca, ilgili ürünleri piyasaya süren firmaların kazançlarını ve bu
ürünler üzerinden elde edilebilecek vergi gelirlerini de etkileyecektir. Bu açıdan, vergiden
etkilenecek ekonomik sektörlerin göstereceği direnç de önem taşımaktadır.
Diğer yandan, sağlıksız gıdalar üzerinden alınan vergiler hükümetler için önemli bir gelir
kaynağı olmaktadır. Söz konusu kaynak obezite ile mücadelede tamamlayıcı politika ve
girişimleri finanse etmek için kullanılabilir. Örneğin söz konusu kaynaklar sağlık eğitimi
kampanyaları veya sağlıklı gıda sübvansiyonları şeklinde kullanılarak verginin halk sağlığı
üzerinde meydana getirdiği etkiye olumlu bir yön kazandırılabilir.
Sonuç olarak sıkı maliye politikasının bir parçası olarak, sağlıksız olarak değerlendirilen ürünler
üzerine konulacak bir verginin tam olarak nasıl bir etki meydana getireceğine ilişkin tahminde
bulunmak için çok boyutlu bir etki analizi yürütmek gerekmektedir. Obezite ile mücadelenin
etkin bir şekilde yürütülmesi için konuya kapsamlı bir yaklaşımın ve ilgili kurumların eş zamanlı
olarak obezitenin azaltılmasına yönelik mevzuat oluşturmalarının faydalı olacağı
düşünülmektedir. Bu çerçevede, obezite vergisinin veya benzeri bir verginin, sadece bir gelir
kalemi olmaktan öte, geniş bir politika portföyü içerisinde yer alan tamamlayıcı bir mali araç
olarak görülmesi yerinde olacaktır.
22Travis
A. Smith, Chung L. Huang, and Biing-Hwan Lin, Analysis of U.S. Fresh Produce Users, Journal of
Agricultural and Applied Economics, 41,3(Aralık 2009), sayfa:731–744
7
OBEZİTE VERGİSİ
Kaynakça
-
Anadolu Ajansı internet sitesi;
https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/247088--obezite-vergisi-gundemde-yok
-
Cawley J, Meyerhoefer C. The medical care costs of obesity: an instrumental variables
approach. J Health Econ. 2012
-
Colditz GW, Wang, YC. Economic costs of obesity. In: Hu F, Obesity Epidemiology. New York:
Oxford University Press, Inc., 2008.
-
Aliye Mandıracıoğlu, The Phenomenon of Presenteeism, Sosyal Güvenlik Dergisi, 2013/2
-
Trogdon JG, Finkelstein EA, Hylands T, Dellea PS, Kamal-Bahl SJ. Indirect costs of obesity: a
review of the current literature. Obes Rev. 2008
-
Finlandiya
Ulusal
Sağlık
ve
http://www.thl.fi/monica/index.html
-
TC Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu internet sitesi;
http://www.beslenme.gov.tr/index.php?lang=tr&page=39
-
Harvard
Üniversitesi,
Halk
Sağlığı
Okulu
internet
http://www.hsph.harvard.edu/obesity-prevention-source/obesity-consequences
/economic/#references
-
OECD, Obesity Update, 2012
-
Wall Street Journal internet sitesi;
http://online.wsj.com/news/articles/SB10001424127887323894704578113120622763136
-
New York Times internet sitesi;
http://www.nytimes.com/2012/11/13/business/global/fat-tax-in-denmark-is-repealedafter-criticism.html?_r=0
http://www.nytimes.com, “Failure of State Soda Tax Plan Reflects Power of an Antitax
Message”
8
Refah
Enstitüsü
internet
sitesi;
sitesi;
OBEZİTE VERGİSİ
9
-
Economist internet sitesi;
www.economist.com, “fizzing withrage”
-
Travis A. Smith, Chung L. Huang, and Biing-Hwan Lin, Analysis of U.S. Fresh Produce
Users, Journal of Agricultural and Applied Economics, 41,3 (Aralık 2009),
-
TC Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, Türkiye Sağlıklı Beslenme ve Hareketli
Hayat Programı (2013-2017); Ankara-2013
OBEZİTE VERGİSİ
T.C. MALİYE BAKANLIĞI
AVRUPA BİRLİĞİ VE DIŞ İLİŞKİLER DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Tel 0 312 415 23 20
E-Posta [email protected]
Faks 0 312 417 11 72
Web Sitesi http://www.abmaliye.gov.tr
© 2014 T.C. Maliye Bakanlığı
Özel Gündem’de yer alan yazıların tümü ya da bir bölümü, izin alınmadan tekrarlanamaz, çoğaltılamaz, basılamaz,
kaynak gösterilmeden kullanılamaz. Özel Gündem’de yer alan yazıların sorumluluğu yazarlara ait olup Maliye Bakanlığı
açısından bağlayıcılığı yoktur.
10
Download

Obezite Vergisi - Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı