SPİNALDE
AKILCI İLAÇ KULLANIMI
Dr. Elif Başaran Gündoğdu.
Uludağ Üniversitesi
Beyin ve Sinir Cerrahisi.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ilacı,
“fizyolojik sistemleri veya patolojik
durumları, kullanıcının yararı için
değiştirmek veya incelemek amacıyla
kullanılan veya kullanılması öngörülen
bir madde ya da ürün” olarak tanımlar
20. yüzyılda, geniş çaplı ulaşılabilir tek
modern ilaç olan “asetil salisilik asit
(aspirin)”in keşfiyle büyük bir atılım
yapılmıştır.
1970’lere gelindiğinde, her önemli
hastalığın tedavisi için etkili ilaçlar
mevcut hale gelmiştir.
’’İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’’nde
(1949), kişilerin sağlık hakkının temel
sosyal bir hak olarak kabul edilmesiyle
ülkelerin vatandaşları için sağladığı
sağlık hizmetlerinde ilaçlar önemli yer
tutmaya başlamıştır.
• Piyasadaki ilaç sayısının hızlı
artışı,
• İlaç kullanımına bağlı risklerin
çoğalması,
• Gittikçe yükselen ilaç
harcamaları;
• ilaçların akılcı olmayan
kullanılışları
Gibi nedenlerle AİK, üzerinde
önemle durulması gereken
konudur.
DSÖ , tarafından
hazırlanan iyi reçete
yazmada,
ölçütler;
1- Etkinlik (İlaçların
farmakodinamik ve
farmakokinetik özellikleri)
2- Güvenlilik (İlaçların yan
etkileri)
3- Uygunluk (İlaçların
kontrendikasyonları)
4- Tedavi Maliyeti (İlaçların
fiyatı)
Hasta uyumunun
arttırılması ve halkın
eğitimi AİK’da tedavinin
başarısını doğrudan
etkilemektedir
(broşür, notlar ve doz cetvelleri ve doktor,
hemşire ve eczacının bilgilendirmesi ÖNEMLİ!).
Ağrı;
kişinin yaşam kalitesini bozan, fiziksel olarak
kısıtlayan, üretici konumdan uzaklaştıran, psikolojik
açıdan zorlayan, uyku bozukluklarına neden olan ve
aslında yaşamsal önemi olan fizyolojik
bir fonksiyondur.
Ağrıya multidisipliner yaklaşımın odak
noktası hastanın değerlendirmesidir.
Tanı ve tedavinin etkinliğinde kişisel
faktörler
yanında,
psikolojik
ve
çevresel faktörler de göz önüne
alınmalıdır..
Spinal ağrıların büyük bir bölümünün
bir ay içinde düzelmesine karşın %10
kadarı kronikleşmektedir
Kronik bel-boyun ağrısı, genelde 3-6
aydan uzun süreli mekanik nonspesifik
bölgesel
ağrıyı
ifade
etmektedir.
Kronik
spinal
ağrılarda
müdahale önemli olabilir.
erken
Bu sayede ağrı döngüsü kırılarak
hastaların
rehabilitasyona
uyumu
artırılabilir.
Spinal ağrılarda kilit nokta ağrı
kaynağını ortaya çıkarmak ve daha
sonra hedefe yönelik en uygun tedavi
yöntemini uygulamaktır
Spinalde ağrı tedavi yöntemleri:
 Farmakolojik Yöntemler
 Sinir Blokları
 Sensoryal Stimülasyon
Yöntemleri
 Fizik Tedavi Yöntemleri
 Termokoagülasyon Yöntemleri
 Psikolojik Rehabilitasyon
 Cerrahi Girişimler
Lomber patolojilerde
1. İlk tercih; (parasetamol/nonsteroid anti-inflamatuar ilaçlar).
2. 1 hafta tedavi sonrasında ağrı
devam ediyorsa; opioidler
kullanılır. ( kodein ya da
tramadol)
3. Kas gevşetici olarak;
benzodiazepin ( diazepam)
4. Siyatik ağrılarında; trisiklik
antidepresanlar ve gabapentin
Servikal patolojilerde
1. Analjezik ve kas gevşeticiler
2. Eğer ağrı kronik ve ciddi bir hal
aldıysa, tedaviye amitriptilin
veya gabapentin eklenir.
3. Diazepam , ciddi kas
spazmlarında etkilidir
NSAİİ:
Bağımlılık yapmamaları,
antiinflamatuar etkilerinin
bulunması ve tolerans
oluşmaması terapötik değerini
artırır
Opioidlerden daha zayıf etkilidirler
 SSS de solunum depresyonu, bağımlılık
gibi etkileri daha azdır
 Ağrıda sensoriyal duyuyu inhibe
etmezler
 Kronik ve somatik ağrılar daha iyi
kontrol edilirler
NSAİ İlaçlar:
Salisilik asitler (aspirin)
Propionik asitler (Majezik, Apranax…)
Asetik asitler (Voltaren, endol …)
Fenamatlar
Oksikamlar ( Felden, Xefo, Tilcotil )
Pirazonlar ( Novalgin… )
Diğer narkotik olmayan analjezikler ( parol,
tantum… )
Selektif COX 2 inhibitörleri (Etol …)
NSAİİ’ler;
-metastatik kemik ağrıları
-postop ağrılar
-inflamatuar artropatilerde daha
etkilidir.
İki ana yan etki grubu;
gastrointestinal ve renal yan etkilerdir.
Bu etkiler doza bağımlıdır ve birçok
vakada ülserin nüksetmesi riski, üst
gastrointestinal sistemde kanama …
vb.
( İndometazin, ketoprofen vepiroksikam en fazla gastrik etkiler
gösterirken, düşük dozda ibuprofen ve diklofenak da bu etki daha az
görülür. )
Farmakolajik ajan
DOZ
YAN ETKİ
DOZ AŞIMI
Aspirin
100 mg
3X1-2 tb
9-15 yaş
2-3x1 tb.
7-9 yaş
3x1/2 tb
Gastrointestinal
hemoraji, vertigo,
geçici işitme kaybı
…vb
Konfüzyon,
hipervantilasyon,
hipertermi… vb
Majezik
100 mg
Bölünmüş dozlar
halinde 150 mg200 mg'dır. 300
mg’a çıkarılabilir
Hafif şiddette, doza ?
bağlı ve geçicidirler.
Dispepsi, mide
bulantısı …vb
Apranax
275 mg
Başlangıçta:
2x1 tb/1 fort tb
Takiben;
3-4x1 tb-1/2 fort tb
Gastrointestinal,
dermatolojik,
kardiyovasküler ve
santral sinir sistemi
ile ilgili.
Baş dönmesi, mide
yanması,
hazımsızlık,
bulantı…vb
Farmakolajik ajan DOZ
YAN ETKİ
DOZ AŞIMI
Voltaren
75 mg
1x100-150 mg
İdame: 1x1 tb
Gastrointestinal,
dermatolojik,
kardiyovasküler ve
santral sinir sistemi
ile ilgili.
Hipotansiyon, ARY,
nöbet,
gastrointestinal
iritasyon ve
solunum
depresyonu
Endol
25-100 mg
2-3x1
8 tb/gün’e kadar
Baş ağrısı, psikoz, ?
diyare, hemoraji ve
bulantı …vb
Xefo
8 mg
IM/IV
2X8 mg
Kısa süreli ve
geçicidir.
Gastrointestinal,
dermatolojik, KZ
uzatıcı …vb
?
Farmakolajik ajan
DOZ
YAN ETKİ
DOZ AŞIMI
Novalgin
500 mg
2x1 tb; max:4x2
IV: 1X5 ml;
max: 10 ml
Şok ve
agranülositoz,
lökopeni,
trombositopeni
Parol
500 mg
6-4X500 mg
Max:6 tb/gün
Alerjik ve aşırı
duyarlılık
reaksiyonlarına,
makülopapüler
döküntülere
Kc toksisitesi,
methemoglobinmi
…vb
Etol fort
400 mg
3x400 mg
Max:1200 mg
Gastrointestinal ve
hipersensitivite
reaksiyonları…
Bulantı-kusma
Opioid Aanaljezikler:
Narkotik analjezikler de denilir.
Güçlü analjezik etki yaparlar.
Bağımlılığı yapma potansiyeli vardır.
Yaygın depresif etkileri nedeniyle
narkoz hali oluştururlar.
Analjezik tesirleri tamamıyle santral
sinir sistemi üzerindeki etkilerinin
bir sonucudur.
Opioid analjezikler;
1. Fentanil (Durogesic, Fentanyl))
2. Morfin
3. Meperidin (Aldolan)
4. Eroin
5. Alfentanil (Rapifen)
6. Remifentanil (Ultiva)
7. Sufentanil (Sufenta)
Farmakolojik ajan
Kullanım Dozu
Yan Etkileri
Fentanyl (IV)
Önce 50-200
mikrogram,
Sonra 50 mikrogram
Ürtiker, döküntü, ışığa
hassasiyet, ağız, burun
kuruluğu, fazla terleme
Morfin
2-10 mg/70 kg
Solunum depresyonu,
konstipasyon, baş
ağrısı…
Durogesic tts
25/50/75/100 mcg
25 mg/saat ile başlanır
Hipoventilasyon,
konstipasyon…
Aldolan
8x2 ml (İM-SC )
Max: 500 mg
Solunum depresyonu,
hipotansiyon,
bradikardi…
Benzodiazepinler:
GABA-A reseptörleri üzerinde spesifik
regülatör bölgeye bağlanarak GABA’nın
inhibitör etkinliğini arttırlar.
Anksiyolitik ve sedatif etkilidir,.
Diazepam:
Florozepamdan sonra en uzun
etkili benzodiazepindir.
Antikonvülzif ve kas gevşetici
etkisi mevcuttur.
Diazem
Adele spazmında: 5-10 mg (IM/IV)
Baş ağrısı, görme bulanıklığı, ataksi,
hipotansiyon ve kemik iliği depresyonu …vb
Gabapentin
Nöropatik ağrılarda kullanılmaktadır
(Özellikle de diabetik polinöropati ve
postherpetik nevraljide tercih edilir.)
Kullanım şekli:
1'inci gün (300 mg/gün)
2'inci gün (600 mg/gün)
3'üncü gün (900 mg/gün)
Başlangıç dozu 900 mg/gün – Max: 3600 mg/gün
Yan etkileri: Uykuya meyil, halsizlik, baş
dönmesi…vb)
Download

Program Booklet - Bilkent Senfoni Orkestrası