MİDE KANSERİ TARAMASI
PROF.HİKMET AKGÜL
ANKARA ÜNİVERSİTESİ
2014
AMAÇ
 Mide kanserini en erken aşamada yakalamak
 Cerrahi tedavisini erken gerçekleştirip, topluma
ekonomik ve sosyal fayda sağlamak
YÖNTEM
 Ankara’nın heterojen nüfus yapısının dağıldığı 6
ilçesini ( Mamak, Altındağ, Yenimahalle, Çankaya,
Keçiören, Gölbaşı) baz alan pilot çalışma yapmak
 İki yılda 15 bin gönüllüyü taramak
 İnsanları genelde erken kanser özelde erken mide
kanseri konusunda eğitmek
YÖNTEM
 Cerrahi Onkoloji Bilim Dalı’ nda endoskopi ünitesi kurmak
 Projede yer alan sağlık personelini (eğiticilerin eğitimi)
eğitmek
 Gönüllüleri taşıma servisi oluşturmak
 Kayıt ofisi oluşturmak
 Moleküler onkoloji laboratuvarı kurmak
ALTYAPI
 Ankara’nın 6 ilçesinde sağlık müdürlükleri ile ve
Ankara Üniversitesi Halk Sağlığı ve belediye
başkanlıkları ile birlikte gönüllüleri eğitim mekanları ve
birimleri oluşturuldu.
 Gönüllüleri taşıma noktaları belirlendi.
 Gönüllüleri taşıma servisleri hazır bulunduruldu.
ALTYAPI
 Cerrahi Onkoloji Bilim Dalı’nda endoskopi ünitesi (3
gastroskop + duedonoskop +ultrasonik endoskop,
tüm enstrümanları ile birlikte ) kuruldu.
 PCR laboratuvarı kuruldu.
ALTYAPI
 Personel alt yapısı hazırlandı.







1 koordinatör
1 yönetici sekreter
1 anestezist
2 gastroenterolog
3 hemşire
1 hastabakıcı
şoför
 Belediye başkanları, sağlık müdürlüğü, halk sağlığı koordine edildi.
 Projenin ekonomik risklerini ortadan kaldırmak için iki sivil toplum kuruluşu
olan vakıftan destek alındı.
Akademik danışma kurulu kuruldu.









Proje Yöneticisi:
Cerrahi onkolog:
Cerrahi onkolog:
Cerrahi onkolog:
Gastroenterolog:
Halk sağlığı uzmanı:
Patolog:
Biyoistatistik uzmanı
Moleküler onkolog:
Prof. Dr. Hikmet Akgül
Prof. Dr. Salim Demirci
Prof. Dr. Hilmi Kocaoğlu
Prof. Dr. Ali Ekrem Ünal
Prof. Dr. Necati Örmeci
Prof. Dr. Recep Akdur
Prof. Dr. Arzu Ensari
Prof. Dr. Atilla Halil İlhan
Doç. Dr. Hilal Özdağ
HEDEF KİTLE
 Projenin uygulamasında görev alacak ve projenin
ihtiyaçları doğrultusunda eğitilecek sağlık personeli
 Projenin hizmet sunacağı bölgelerdeki insanlar
eğitildi.
Sağlık personeli
Eğiticiler
Gönüllüler
 Tarama sayısı
: günde 20-40 hasta
 Tarama süresi
: saat 09:00-19:00 arası
 Kayıt
: tarama esnasında tüm
bulgular hazırlanmış yazılım programına göre
kaydedildi.
RİSK FAKTÖRLERİ
 Risk faktörü olarak 40 yaşın üstündeki gönüllüler esas
alındı ve 40-70 yaş arasındaki gönüllülerin taranması
hedeflendi.
SONUÇLAR
 Projeye katılan gönüllü sayısı: 8300
 Cinsiyet:
 kadın : 5703 (%68.7)
 Erkek : 2597 (%31.3)
 Yaş : 47.8 ( ortalama yaş)
Yıllara göre projeye katılan sayısı
Yıllar
2007
Katılan sayısı
1404
%
16,9
2008
3184
38,4
2009
2563
30,9
2010
1149
13,8
Toplam
8300
100,0
Gönüllülerin yaş dağılımı
Ortalama yaş: 47 (16-92)
Gönüllülerin öğrenim durumu
Öğrenim durumu
okur yazar degil
okur yazar
ilkokul
ortaokul
lise
yüksekokul
üniversite
yükseklisans doktora
Toplam
Bildirmeyen
Toplam
Sayı
%
976
350
3950
716
1314
327
623
11,8
4,2
47,6
8,6
15,8
3,9
7,5
41
0,5
8297
3
8300
100,0
Endoskopi Sonuçları
 Endoskopi yapılan
 7316 gönüllü
 Kadın 4957 (%67.8)
 Erkek 2359 (%32.2)
 Ortalama yaş: 47 (16-92)
Özofagus - endoskopik bulgular
Gönüllü sayısı
6449
%
88,1
Grade A özofajit
646
8,8
Grade B özofajit
168
2,3
Grade C özofajit
22
0,3
Grade D özofajit
21
0,3
Barret özofagus ?
9
0,1
malignite
1
0,0
7316
100,0
Endoskopik bulgu
Normal mukoza
Toplam
Kardioözofageal bileşke endoskopik bulgular
Kardioözofageal bileşkenin
endoskopik görünümü
Gönüllü
sayısı
%
Normal KÖ bileşke
4253
58,1
Minimal gevşeklik
2197
30,0
Orta derecede gevşek hiatus
459
6,3
Hiatusta büyük defekt, hiatal herni
407
5,6
Toplam
7316
100,0
Mide - endoskopik bulgular
Endoskopik bulgu
Normal mide mukozası
Yüzeyel gastrit
Antral gastrit
Proksimal gastrit
Pangastrit
Ulser Tip I
Ulser Tip II
Ulser Tip III
Ulser Tip IV
Gastrik polip (1-2 adet polip)
Gastrik polipozis (çok sayıda polip)
Daha önce Gastroenterostomi
yapılmış mide
Daha önce parsiyel rezeksiyon
yapılmış mide
Malignite şüphesi
displazi şüphesi
Total
Gönüllü sayısı
340
364
1237
206
4906
68
33
68
2
3
%
4,6
5,0
16,9
2,8
67,1
0,9
0,5
0,9
0,027
0,041
2
0,027
16
0,2
45
0,6
25
1
7316
0,34
0,013
100,0
Duodenum - endoskopik bulgular
Endoskopik bulgu
Normal duodenum mukozası
Aktif ülser
Kronik ülser
Bulbit
Divertikül
Submukozal lezyon
2.kıtada enflamasyon
Malignite
Polip
Rezeksiyonlu mide, duodenum
değerlendirilemedi
Toplam
Gönüllü
sayısı
5693
562
100
893
7
4
8
1
3
%
77,8
7,7
1,4
12,2
0,1
0,054
0,1
0,013
0,041
45
0,6
7316
100,0
ENDOSKOPİ BULGULARI
 Endoskopi yapılırken saptanan malignite şüphesi: 26
olgu (%0.355)
 Bu hastaların patolojik incelemeleri de malign olarak
saptandı.
Lokalizasyona göre biyopsi sayıları






Özofagus – 91
Kardia – 28
Fundus – 7
Korpus – 251
Antrum – 690
Duodenum 72
Özofagustan alınan biyopsi sonuçları
Normal mukoza
Özöfajit
Ülser
Squamöz papillom
Leiomiyom
Melanozis
Foveolar metaplazi
Kolumnar metaplazi
Barret özofagus
Malignite
Toplam biyopsi
Proksimal, Orta
Özofagus
1
4
1
13
1
2
1
23
Squamokolumnar
bileşke
4
39
6
5
3
7
4
68
Mideden alınan biyopsi sonuçları
Antrum
Korpus Kardia
Fundus
18
124
6
32
5
8
Anastomo Toplam
z hattı
Sonuç
24
8
177
Tümü
201
Premaling lezyonları olanlar, 24
İntestinal metaplazi
95
6
12
8
1
Tümü
329
Premalign lezyonlar olanlar, 157
İntestinal metaplazi
91
35
4
1
4
Hafif Displazi
Ağır dizplazi
1
2
5
3
4
1
-
Normal mukoza
Hafif enflamasyon bulguları
(erozyon, foveolar
hiperplazi, rejenerasyon,
minimal gastrit)
Kronik non atrofik gastrit
Kronik atrofik gastrit
Ülser
Polipler
Malignite
Toplam biyopsi
Hamartamatöz
Hiperplastik
Enflamatuar
Fundik gland polibi
Adenokarsinom
Non Hogdkin Lenfoma
Nöroendokrin tümör
GİST
12
20
3
6
1
11
1
714
12
5
2
255
428
193
5
2
4
2
5
1
33
22
317
30
14
14
2
30
8
14
1
14
21
1
2
1
1038
Duodenumdan alınan biyopsi sonuçları
Bulbus
Normal mukoza
Minimal enflmasyon
4
Duodenum 2. kıta
4
10
Aktif peptik duodenit
22
14
Ülser*
Gastrik heterotopi
Lenfoid hiperplazi
Adenomatöz polip
Lipom
Glüten enteropatisi
Malignite
(Nöroendokrin Tümör)
1
2
2
Toplam biyopsi
32
5
1
1
5
1
40
* Duodenumda sadece şüpheli görünümlü lezyonlardan biyopsi alındı, benign görünümlü
aktif ülserlerden biyopsi alınmadı, onun için ülser oranı düşük gözükmektedir.
PATOLOJİ BULGULARI
 Yapılan biyopsi: 1120/7316(%15.3)
 Malignite oranı: 26/1120 (%2,3)
 Erken mide adenokarsinomu 4/1120 (%0,35)
 Ağır displazi:2/1120(%0.178)
Malignite saptanan hastalar
 26 hastanın midesinde malign lezyon yakalandı.
 Bunlardan




21'i mide adenokarsinomu,
3 NET (1 duodenal NET),
1 malign Non-Hodgkin lenfoma,
1 GİST.
 Ayrıca 1 prokimal özofagus adenokarsinom,
Malignite saptanan hastalar
 Mide Adenokarsinomu saptanan 21 hastanın ;
 Kadın/ Erkek oranı 1,1:1 (11 kadın, 10 erkek)
 Median yaş 58 (min 31, maks 77, ortalama 56,14).
 Tümör lokalizasyonu:




antrum - 10,
kardia - 5,
korpus - 5,
linitis plastika - 1
Erken mide kanseri prevelansı




4 Adenokarsinom
2 Ağır displazi
6/7316 - %0.082
Prevelans 82/100.000
ERKEN MİDE KANSERİ YAKALAMA
ORANI
 21 olgu adenokanser tanısı
 2 olgu ağır displazi
 21 olgunun 4’ünde erken mide kanseri
 %26 hastada erken evrede müdahale şansı saptandı (Mide
kanseri nedeni ile operasyon planlanan hastalarda erken
dönemde yakalanan hasta sayısı: (4+2/23 olguda)).
ADENOKANSER PREVELANSI
 21 / 7316 - %0,287
 Prevelans 287/100000
HELİKOBAKTER PYLORİ
 946 biyopsi değerlendirildi.
 428/946 HP (-) % 45.25
 518/946 HP (+) % 54.75
İNTESTİNAL METAPLAZİ
 131/518 HP (+) (%25.2) p<0.05
DİSPLAZİ
 13/518 HP(+) (%2.5) p>0.05
Adenokarsinomlu hastaların patolojik sonuçları
(Evreleme AJCC 2010 sınıflamasına göre yapıldı)
IA
IA
IA
IB
IIA
IIB
IIB
IIB
IIB
IIB
IIB
IIIA
IIIA
IIIC
IIIC
IIIC
IIIC
IIIC
IIIC
IIIC
IV
T1bN0M0
T1bN0M0
T1bN0M0
T1bN1M0
T2N1M0
T4aN1M0
T4aN0M0
T2N2M0
T3N1M0
T3N1M0
T3N1M0
T2N3aM0
T4aN1M0
T4bNxM0 (inop)
T4aN3M0
T4aNxM0 (inop)
T4aNxM0 (inop)
T4aNxM0 (inop)
T4aN3aM0
T4bNxM0 (inop)
T4bNxM1 (inop)
4 hasta (erken mide ca)
1 hasta
6 hasta
2 hasta
7 hasta
1 hasta
Erken Mide Adenokarsinom Saptanan Hastalar
 4 hastada erken adenokarsinom saptandı
IA
IA
IA
IB
T1bN0M0
T1bN0M0
T1bN0M0
T1bN1M0
Kardia
Antrum
Antrum
Antrum
(Evreleme AJCC 2010 sınıflamasına göre yapıldı)
 Kardiada Erken Adenokarsinom (Patolojik Sonuç T1bN0M0)
 (Okla endoskopik olarak görünen erken kanser sınırları
gösterilmiştir)
 Antrum Prepilorik alanda Erken Adenokarsinom
 (Patolojik Sonuç T1bNoM0)
 (Okla endoskopik olarak görünen erken kanser sınırları
gösterilmiştir)
 Antrumda Erken Adenokarsinom
 (Patolojik Sonuç T1bN0M0)
 (Okla endoskopik olarak görünen erken kanser sınırları
gösterilmiştir)
 Antrum İnsisura Angularis üzerinde Erken Adenokarsinom
 (Patolojik Sonuç T1bN1M0)
 (Okla endoskopik olarak görünen erken kanser sınırları
gösterilmiştir)
Diğer malignite saptanan hastalar
 5 hastada adenokarsinom dışı malign lezyon saptandı.
kardia
Olmadı
(başka merkeze gitti)
Malign Non-Hodgkin
Lenfoma
Antrum
Kemoterapi
İyi diferansiye NET
kardia
takip
İyi diferansiye NET
Korpus
Subtotal rezeksiyon
İyi diferansiye NET
Duodenum
Lokal eksizyon
GİST
 Antrum İnsisura Angularis üzerinde Non Hodgkin Lenfoma
 (Lenfomaya bağlı gelişen ülser okla gösterilmiştir
 Bulbusta Nöroendokrin TM
 Proksimal Korpusta Nöroendokrin TM
 Distal Korpusta ağır displazi alanı
 (Endoskopik Submukozal Diseksiyon yapıldı)
 İnsisura Angulariste ağır displazi alanı
 (Başka merkeze gitti)
İSTATİSTİKSEL OLARAK ANLAMLI
OLAN SONUÇLAR
 Buğday tohumlu besinler tüketenlerde mide kanseri daha az saptanmıştır (p=0.04).
 Mide kanseri saptanan hastalarda patolojik incelemede daha az rejenerasyon
saptanmıştır (p=0.014).
 Atrofi ile mide kanseri arasındaki bağ istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.01).
 Mide kanseri saptanan gönüllülerin 6’sı meme kanseri nedeni ile daha önce opere
olmuştur, istatistiksel olarak anlamlıdır(p=0.013).
 kanser saptanan 26 olgunun 6’sı daha önce benzer şikayetler ile gastroskopi
yaptırmıştır.
 Mide kanseri saptanan 26 gönüllünün 2’si daha önce dispeptik şikayetler ile doktora
başvurmuş, fakat endoskopi yapılmadan ilaç tedavisi başlanmıştır.
 İştahsızlık , kilo kaybı ve mide kanseri arasında istatistiksel olarak anlamlı bağlantı
saptanmıştır (p<0.05).
 Mide kanseri ve ailede mide kanseri öyküsü arasında istatistiksel olarak anlamlı
bağlantı saptanmıştır(p<0.05)(1. ve 2. derece akraba).
Download

Dr. Hikmet AKDOĞAN