30.11.2014
Dış Ticaret Politikası
Temel İki Politika
• Korumacılık / İthal İkameciliği
– Genel olarak yurt dışından ithal edilen nihai
tüketim mallarının yurt içinde üretilmesini;
böylece dışa bağımlılığın azaltılmasını
hedefleyen politika
• Serbest Ticaret / İhracatı Teşvik
– İşbölümü ve uzmanlaşma kapsamında bir
ülke kaynaklarının ihraç ürünleri üretimine
kaydırılmasını; böylece ülke refahının
artırılmasını hedefleyen politika
Dış Ticaret Politikası Araçları
Gümrük
Tarifeleri
Miktar
Kısıtlamaları
İthalat
Yasaklamalar
ı
Tarife
Dışı
Araçlar
İhracatın
Özendiril
mesi
Döviz
Kontrolü
Çoklu Kur
Oranları
Halk Sağlığı
Yerli Katkı
Oranları
Gönüllü
İhracat
Kısıtlamaları
Görünmez
Engeller
Tarife Benzeri
Faktörler
İthalat
Kotaları
Bağlı
Ticaret
Çevre
koruması
Kamu
Güvenliği
İthal İkamesi
Ürünlere
Sübvansiyonl
ar
1
30.11.2014
Dış Ticaret Politikasının Amaçları
• Dış Ödeme Dengesizliklerinin Giderilmesi
– Bir ülkede fazla olan döviz talebinin azaltılması
için kullanılabilir.
• Dış rekabetten korunma
– Uluslararası rekabete dayanacak kadar güçlü
olmayan sektörlerin korunması sağlanabilir.
• Ekonomik Kalkınma
– İthal ikamesi, işsizliğin azalmasına; ihracaı teşvik
politikası ise döviz rezervlerinin ve rekabet
gücünün artmasına neden olur.
Dış Ticaret Politikasının Amaçları
• Piyasa Aksaklıklarının Giderilmesi
– İç ekonomide tekelci yapıların yaygınlaşması,
kaynakların etkin kullanımını engeller. Yurtiçi
fiyatlar yükselir.
• Ekonominin Liberalleştirilmesi
– Serbest piyasa ekonomisine dayalı kurum ve
kuralları oluşturmak amacıyla düzenlemeler
yapılabilir.
• İç ekonomik istikrarın sağlanması
– Enflasyon gibi sorunların çözümüne yönelik dış
ticaret politikaları izlenebilir.
Dış Ticaret Politikasının Amaçları
• Hazineye Gelir Sağlamak
– İthalat ve ihracat üzerine konulan vergiler, bazı
dönemlerde devlet hazinesi için gelir kaynağı olur.
• Dış Piyasalarda Monopol Gücünden
Yararlanma
– Ülkeler, ihraç ettikleri mallara bir sınırlama
getirerek kartel oluşturabilir. Böylece bir malın
fiyatının piyasa koşullarının üstünde belirleyebilir.
• Otarşi
– Ekonomik bakımdan kendi kendine yeterlilik
anlamına gelir.
2
30.11.2014
Dış Ticaret Politikasının Amaçları
• Sosyal ve Siyasal Etkenler
– Ülke güvenliği, halk sağlığı, çevre kirliliği gibi
sosyal nedenler veya belirli grup ve bölgeyi
kayırmak gibi siyasal nedenlerle ithalat ve ihracatı
sınırlandırabilir.
• Dış Politika Amaçları
– Ülkeler, siyasi açıdan dost ve düşman olarak
düşündükleri ülkelerle farklı şartlar altında ticaret
yapmak isterler.
Genç Endüstri Tezi
• Gelecekte karşılaştırmalı üstünlüğe sahip
olması beklenen endüstrilerin belirli bir
düzeye ulaşıncaya kadar dış rekabete
karşı korunmasıdır.
• Maliyetlerin düştüğü bir başka deyişle içsel
ve dışsal ölçek ekonomilerinden yeteri
kadar yararlanılmaya başlandığında
koruma kaldırılmalıdır.
İçsel Ekonomiler
• Pozitif İçsel Ekonomiler
– İşbölümü ve uzmanlaşmayı artırır. Bu nedenle verimlilik
artar.
– Büyük miktarda üretim yapmak isteyen firmaların gelişmiş
teknolojileri uygulama imkanı elde eder.
– İşletmenin belirli ölçüde büyümesi, birim başına düşen
maliyetleri azaltır.
– Üretimin artması girdilerin satın alınması ve ürünlerin
pazarlanmasında parasal avantajlar sağlar.
• Negatif İçsel Ekonomiler
– Aşırı uzmanlaşma, bireyin üretim içindeki önemini
algılayamamasına neden olur.
– Üretimin çok artması yönetim etkinliğinin azalmasına
neden olur.
3
30.11.2014
Dışsal Ekonomiler
• Pozitif Dışsal Ekonomiler
– Yarı işlenmiş mamulleri üreten işletmelerin sayısı artar.
Daha ucuza yarı işlenmiş mamul elde etme olanağı elde
edilir.
– Endüstrinin büyümesi, kalifiye elaman yetiştirilmesine
olanak sağlar.
– O endüstriye ilişkin hizmet (av. muh.) kalitesi yükselir.
– Altyapının gelişmesi firmaların verimliliğini artırır. Organize
sanayiler örnek olarak verilebilir.
• Negatif İçsel Ekonomiler
– Endüstrinin aşırı büyümesi altyapı hizmetlerinin
aksamasına neden olur.
– Endüstrinin büyümesi, üretim faktörlerine talebin artmasına
neden olur. Böylece girdi fiyatları yükselir.
Genç Endüstri Tezi
• Korumadan dolayı yüksek kâr eden
firmalar, ar-ge gibi üretimi geliştirecek
yatırımlar yapmalıdır.
• Sermaye sahipleri, koruma ayrıcalıklarını
siyasi baskı amacıyla kullanmamalıdır.
Genç Endüstri Tezi
• Genç endüstrilerin ülkeye maliyeti
– Vatandaşların refahının azalması
– O endüstride çalışanların diğerlerine göre
avantaj sağlaması
4
30.11.2014
Stratejik Dış Ticaret Politikası
• Sanayileşmiş ülkeler, korumacı önlemlerle
gelecekte hızlı büyüme için kilit sayılan
endüstrilerde vergi veya
sübvansiyonlardan yararlanarak
karşılaştırmalı üstünlük yaratabilir.
Stratejik Dış Ticaret Politikası
•
•
•
•
Ar-Ge’nin finansmanı
Yatırımlara vergi kolaylığı sağlama
Hükümet-sanayi işbirliği
Dış rekabetten koruma
Stratejik Dış Ticaret Politikası
• Japonya örneği
– 1950’de çelik endüstrisi
– 1970 ve 1980’lerde yarı geçişkenlerde
stratejik ticaret politikasını kullanmıştır.
• Avrupa örneği
– 1970 ve 1980’lerde Concorde uçaklarının
üretimi için stratejik ticaret politikasını
kullanmıştır.
5
30.11.2014
Stratejik Dış Ticaret Politikası
• Ülkeler aynı anda aynı endüstriler için
benzer stratejik ticaret politikalarını
uyguladıklarında bu çabalar birbirini
etkisizleştirir.
Karşılaştırma
• Korumacılık
• Serbest Ticaret
• Kaynakların etkin
dağılımını engeller.
• Monopollerin
oluşmasına neden
olur.
• İşsizliği azaltır.
• Enflasyona neden
olur.
• Bürokratik işlem
gerektirir.
• Kaynak dağılımı
etkindir. Dünya
refahı maksimuma
ulaşır.
• Rekabet gücünü
artırır.
• Satınalma gücünü
artırır.
• Bürokrasiye gerek
yoktur.
6
Download

Dış Ticaret Politikası