Metraj
Bir yapıyı meydana getiren elemanların ayrı ayrı ölçülerek miktarlarının
bulunması işlemine denilmektedir.
Ölçümlerde;
Uzunluklar m,
Alanlar m2,
Hacimler m3 ve
Ağırlıklar ton olarak hesaplanmaktadır.
INS 404 ŞANTĐYE YÖNETĐMĐ
KONU: METRAJ UYGULAMALARI
Metraja bağlı maliyet hesaplarında bulunacak maliyetin gerçekçi olması
metrajın doğru yapılması ile doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle, metrajın
hazırlanması ile ilgili temel ilkelerin iyi bilinmesi gerekli olmaktadır.
Öğretim Üyesi: Yrd.Doç.Dr.Mustafa ÇULLU
2
METRAJ ÇIKARILMASI
Bazı yapı elemanlarının metraja esas ölçüm birimleri
3
Bir yapının metrajının çıkarılabilmesi için maliyeti
hesaplanacak her ürünün, tüm üretim teknolojisi, boyutları
vb. bilgilerinin eksiksiz bilinmesi gerekmektedir.
Tüm proje ve detaylar eksiksiz olmalıdır.
Yapılacak ilk iş yapının tamamında hangi işlerin
yapılacağının bir listesini hazırlamaktır.
Eksiksiz olarak hazırlanacak bu listedeki her iş kaleminin
birim fiyat poz numaraları, birim fiyat tarifleri ve o yılki birim
fiyat rayiçlerinin bulunup kaydedilmesi gerekmektedir.
Bu aşamadan sonra, her imalatın proje üzerinden miktarları
hesaplanır. Bulunan miktarlar bir metraj tablosunda işin adı,
adı
poz numarası,
numarası ve birim fiyatları ile birlikte yazılarak
fiyatlandırılır.
Bu tabloda aynı imalatlar tek kalemde gösterilmelidir. Bir
poz numarası bir tek yerde olabilir.
4
Kazı Đşleri
Kazı Đşleri
Yapıların temel zeminine oturtulması, çevre
düzenlemesi ve/veya başka amaçlarla zemin
malzemesinin alınmasına kazı denir.
Kazı miktarlarını belirlemek amacı ile arazi
üzerinde kot ölçümleri yapılır ve bu ölçümler bir
plan üzerinde gösterilir. Bu işleme plankote (kotlu
plan) denir.
Kazılar, kullanılan kazı araçlarına ve kazı
şekillerine göre olmak üzere iki ana grupta
incelenebilir
Zemin kazma işleminde bizzat kullanılan kazı
araçlarına göre kazılar;
El aletleri ile yapılan kazılar
Makineler ile yapılan kazılar
Patlayıcı maddeler kullanılarak yapılan kazılar
olarak üçe ayrılır
Kazı alanının kazı sonunda aldığı şekle göre;
göre;
Serbest kazı (tesviye kazısı)
Derin Kazı
5
Dar derin kazı
Geniş derin kazı
6
1
Kazı Đşleri
Serbest Kazı Kotunun Belirlenmesi
1. Serbest kazı (tesviye kazısı)
0,00 kotu ile verilen düzlem seviyesine kadar yapılan
tesviye (düzeltme=düzleme) kazısına serbest kazı
denir.
2. Derin Kazı
Aşağıdan yukarıya doğru bir toprak hareketi ile
yapılan kazılara derin kazı denir.
Derin kazılar 0,00 kotundan aşağıya doğru yapılır ve
kazının taban genişliği 1,00m (dahil) daha küçükse
dar derin kazı,
kazı
Taban genişliği 1,00m daha büyükse geniş derin
kazı denir.
7
Binanın plankotesi ile vaziyet planı çakıştırıldıktan sonra temel
çıkmalarına çalışma paylarının da eklenmesi ile (temellere 50
cm, perdelerde 100 cm) bina sınırları içinde kalan en düşük
doğal arazi kotu aranır. Belirlenen bu en düşük kot yaklaşık
serbest kazı kotudur.
kotudur.
Arazinin eğimli olmaması halinde doğal arazi kotu serbest kazı
kotu olup, bu durumda yapılacak hafriyatın tamamı derin kazı
kotu olarak kabul edilir.
İş sahasında birden fazla bina yapılacaksa serbest kazı kotları
her bina için ayrı ayrı belirlenir. Bina bloklarının birbirine çok
yakın olması durumunda hafriyatlarının aynı anda yapılması
halinde kazı şevlerinin iç içe düşmesi nedeni ile serbest kazı
kotu en düşük kottaki binanınkinden esas alınır. Hafriyatların
farklı zamanda yapılması halinde ise serbest kazı kotu her
bina için ayrı ayrı belirlenir.
8
Serbest Kazı Kotunun Belirlenmesi
Örnek: Aşağıda kesiti verilen bahçe duvarının uzunluğu L=12,00 m.’dir.
9
Kazı Hacmi Hesabı
10
Karelaj yöntemi
En kesit yöntemi
Bu yöntemde kazı alanının belli aralıklarla en kesitleri çıkarılarak bu en
kesitler arasındaki mesafelerden hacme geçilir. Arazi eğimi fazla ise en
kesit aralıkları en fazla 2 metre alınır. Daha düz arazilerde bu mesafe 10
metreye kadar çıkabilmektedir.
Karelaj yöntemi
Bu yöntemde, kazı alanı belirlenen aralıklarla dörtgen şeklinde alanlara
bölünür. Kesişen her noktanın kotu belirlenerek plankoteye işlenir.
Serbest kazı kotunun üstünde ve altında kalan hacimler bu kotlar
üzerinden belirlenen ortalama yükseklikler elde edilen dörtgen
şeklindeki alanlarıyla çarpılarak hacimler hesaplanır. Karelaj yöntemiyle
aynı zamanda en kesitler çıkartılarak en kesit yöntemine göre de kazı
hacmi hesaplanabilmektedir.
11
12
2
En kesit alanlarının bulunması
Kazı hacminin hesaplanması
Yukarıda genel olarak belirtilen bir enkesitte y’ler o noktaların kotlarını, x’lerde
noktalar arası uzaklıkları belirtmek üzere; S kesitinin alanı;
Alınan enkesitlerin alanları hesaplandıktan sonra enkesitler arasındaki
uzaklıklar (L indisi ile ifade edilmiştir) dikkate alınarak;
Kazı hacmi (V);
veya
13
Örnek: Çalışma payları dikkate alınarak net kazı boyutları verilen bir yapı
için serbest ve derin kazı hacimlerini kazı şevlerinin dik açılı olduğu kabulüyle
hesaplayınız.
14
Örnek: Çalışma payları dikkate alınarak net kazı boyutları verilen bir yapı
için serbest ve derin kazı hacimlerini kazı şevlerinin dik açılı olduğu
kabulüyle hesaplayınız.
15
16
Örnek 2: Çalışma payları dikkate alınarak net kazı boyutları verilen bir yapı için
Örnek 2: Çalışma payları dikkate alınarak net kazı boyutları verilen bir yapı için
serbest ve derin kazı hacimlerini kazı şevlerinin dik açılı olduğu kabulüyle
hesaplayınız. Ayrıca, çizelgede verilen zemin cins ve oranlarına göre kazı cinslerinin
toplam miktarlarını hesaplayınız.
serbest ve derin kazı hacimlerini kazı şevlerinin dik açılı olduğu kabulüyle
hesaplayınız. Ayrıca, çizelgede verilen zemin cins ve oranlarına göre kazı cinslerinin
toplam miktarlarını hesaplayınız.
17
18
3
Zemin cinsine göre kazı miktarları
A-A KESİTİ
‫ܣݏ‬−‫ܣ‬
B-B KESİTİ
C-C KESİTİ
2,8 + 4,0
4,0 + 6,0
6,0 + 8,0
8,0 + 10,0
=
. 1,5 +
. 3,5 +
. 3,6 +
. 1,4
2
2
2
2
‫ܤݏ‬−‫= ܤ‬
0,8 + 2,0
2,0 + 4,0
4,0 + 6,0
6,0 + 8,0
. 1,8 +
. 2,2 +
. 4,0 +
.2
2
2
2
2
‫ܥݏ‬−‫= ܥ‬
0 + 2,0
2,0 + 4,0
4,0 + 6,0
6,0 + 7,0
. 3,2 +
. 3,0 +
. 2,4 +
. 1,4
2
2
2
2
19
20
Örnek: Çalışma payları dikkate alınarak net kazı boyutları verilen bir yapı
için serbest ve derin kazı hacimlerini kazı şevlerinin dik açılı olduğu ve arazinin düz
olduğu kabulüyle hesaplayınız. Ayrıca, çizelgede verilen zemin cins ve oranlarına
göre kazı cinslerinin toplam miktarlarını hesaplayınız
21
22
23
24
4
5
Aşağıda verilen kalıp planındaki döşeme, kiriş ve kolonun imalatı için; kat
yüksekliğini 3.00m alarak kalıp, beton ve demir metrajlarını hesaplayınız.
6
7
Download

metraj uygulamaları