ÜniversiteÖğrencilerininVitaminveMineralDesteğiKullanımDurumları
SAĞLIKBİLİMLERİDERGİSİ
JOURNALOFHEALTHSCIENCES
ErciyesÜniversitesiSağlıkBilimleriEnstitüsüYayınOrganıdır
AraştırmaYazısı
2014;23:108-113
ÜNİVERSİTEÖĞRENCİLERİNİNVİTAMİNVEMİNERALDESTEĞİKULLANIMDURUMLARI
USEOFVITAMINANDMINERALSUPPLEMENTSAMONGAGROUPOFTURKISHUNIVERSITYSTUDENTS
AlevKESER1,NurcanYABANCI1,MeryemElifÖZTÜRK1
1AnkaraÜniversitesi,SağlıkBilimleriFakültesi,BeslenmeveDiyetetikBölümü,Ankara
ÖZET: Yeterli ve dengeli bir diyet organizmanın gereksinimi
olanelzembesinö gelerinikarşılamaktadır.Ancakherhangibir
nedenden dolayı vitamin ve mineral suplemanları kullanımı
ö zellikle genç yetişkinler arasında giderek yaygınlaşmaktadır.
Buçalışmanınamacı,birgrupü niversiteö ğ rencisininvitaminmineral kullanım durumlarını değ erlendirmektir. Kesitsel
okuyan ve gö nü llü olan 526 erkek ve 640 kız toplam 1166
genel bilgilerin ö ğ renilmesi ve vitamin-mineral suplemanı
kullanım durumlarının değ erlendirilmesi için soru formu bireylerin doğ rudan kendilerine uygulanmıştır. Araştırma sonucunda ü niversite ö ğ rencilerinin %40.8’inin vitamin mineral
suplemanı kullandığ ı saptanmıştır (erkek %47.0, kız %53.0).
Vitamin mineral suplemanı kullanım durumu ile beden kü tle
indeksiveyaşarasındaö nemli(p<0.05)ilişkibulunmuştur.En
sıkkullanılansuplemanlardemir(%26.5),Bvitaminikompleksi (%20.6) ve multi-vitamin kompleksi (%17.2)’dir. Vitaminmineral suplemanı kullanımının en ö nemli nedenleri arasında
sağ lıklı olmak (%45.8) gelmektedir ve ö ğ rencilerin kullanıma
enfazlaailelerinin(%35.9)teşvikettiğ ibelirlenmiştir.
site ö ğ rencileri arasında besin suplemanı kullanımı yaygındır.
Bilinçsizkullanımsağ lığ ımızü zerineolumsuzetkileryaratabilir. Bu nedenle yeterli, dengeli ve doğ al beslenme konusunda
gençbireylerbilinçlendirilmelidir.
Anahtarkelimeler: Vitamin,mineral,suplemanlar,ü niversite
ö ğ rencisi
GİRİŞ
Diyet suplemanları, 1994 yılında “Amerikan Diyet Suplemanı Sağ lık ve Eğ itimi Dairesi” tarafından diyeti desteklemek amacıyla alınan bir veya daha fazla vitamin,
mineral,bitki(tü tü nhariç)veyaaminoasitkonsantresi,
metaboliti, bileşeni veya kombinasyonu şeklindeki
ü rü nlerolaraktanımlanmıştır(1).Diyetsuplemanıkullanımı,gü nlü kvitamin-mineralalımınıarttırarakkardiyovaskü lerhastalıklar,infeksiyonlarvedoğ umdefektlerigibibazıkronikhastalıklarınö nlenmesindeetkiliolabildiğ i için son zamanlarda ilgi odağ ı olmuştur (2). Bununla birlikte mikro besin ö gesi eksikliğ inin dü nya genelindeenazbirmilyarkişiyietkilediğ iveciddihastalıklarasebepolduğ ubilinmektedir(3).Yaşamsü resive
MakaleGelişTarihi:14.07.2014
MakaleKabulTarihi:25.07.2014
108
ABSTRACT:Thereisgeneralagreementamonghealthprofessionalsthataadequatedandbalanceddietprovidesmostpersons with those nutrients essential for good health. Vitamin
and mineral supplements are used for any reasons. Vitamin
and mineral supplement use is increasingly common in the
young adult. The purpose of this study was to analyze use of
vitamin and mineral supplements among a group of Turkish
university students. The cross-sectional study was conducted
among1166volunteeruniversitystudents(526boysand640
girls),andattendingFacultyofEducationinGaziUniversity.A
self-administeredquestionnairecontainingquestionsonuseof
vitamin-mineral supplement, and personal information was
completed. The overall prevalence of vitamin-mineral supplement use reported by students was 40.8% (boys %47.0, and
girls 53.0%). Vitamin-mineral supplement use among univerand body mass index. The most frequently used supplements
wereiron(26.5%), Bcomplex vitamin(20.6%)andmultivitamin coplex (17.2%). The most frequently given reason for
supplement use was to maintain good health (45.8%). The
main frequently reported source of information was family
(35.9%).Theuseofnutritionalsupplementsiscommonamong
the young. Theblind useofsupplementsmay havea negative
effectonourhealth.That’swhy,theyoungshouldbeeducated
onadequateandbalancedandnaturalnutrition.
Key words: Vitamin, mineral, supplements, university students
kalitesi supleman kullanımı ile artabilmektedir. Bu nedenle, kronik ve mikro besin ö gesi yetersizliğ ine bağ lı
olarak gelişen hastalıkların ö nlenmesi ve tedavisi için
vitamin-mineralkullanımınayö nelikstratejileringeliştirilmesiö nemlidir(4).
Dü nyagenelindeü niversiteö ğ rencileriarasındavitamin
-mineralkullanımınınsıklığ ınıgö sterenpekçokçalışma
yapılmıştır (5-9). Amerika Birleşik Devletlerinde yapılançalışmalardabuoran%47-74arasındadeğ işmektedir (5-7). Gü ney Afrika’da %42, Kore’de %58’dir (8,9).
Tü rkiyeBeslenmeveSağ lıkAraştırması-2010raporuna
gö re çıkan sonuçlar diğ er ü lkelere kıyasla daha dü şü k
olup, 19-30 yaş grubu bireylerin %0.5-1.5’i en az bir
vitamin-mineraldesteğ ikullanmaktadır(10).Bununla
BilimleriFakü ltesi,BeslenmeveDiyetetikBö lü mü ,Şü krü yeMah.
PlevneCad.AktaşKavşağ ıNo:5PK:06340Altındağ /Ankara
Faks:03123192016
e-mail:[email protected]
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (2)
KeserA,YabancıN,ÖztürkME
beraber dü nyada supleman sektö rü ne talebin giderek
arttığ ıbelirtilmektedir.SadeceAmerikaBirleşikDevletleri’ndebesindesteğ isatışının1994ile2000yıllarıarasındayaklaşıkolarak%80artışgö sterdiğ ibildirilmiştir
sıralamasında%7.3oranıilebeşincisıradayeralmaktadır. Bu duruma zaman içinde vitaminlerin eczaneler
dışında da satılmaya başlanması bü yü k katkı sağ lamıştır. Bu alandaki kontrolsü z bü yü menin halk sağ lığ ını
tehditedecekboyutlaraulaşabileceğ itahminedilmektedir(12).
Epidemiyolojik çalışmalar, vitamin-mineral kullanımınıngençyaş,kadıncinsiyet,yü ksekgelirdü zeyi,sigara
olma durumu ve normal beden kü tle indeksi ile ilişki
olduğ unu gö stermiştir (13-15). Genç bireyler arasında
diyet suplemanı kullanımının en yaygın nedenleri arasındazindelikkazandırmak,yetersizbeslenme,stresve
soğ uk algınlığ ı ile baş etmek yer almaktadır. Bununla
beraber, ö ğ renciler arasında okul başarısını artırdığ ı
yö nü ndeki inancın da supleman kullanımı ü zerinde
ılımlıbiretkisininolduğ ubelirtilmektedir(5-7).Ancak,
bazı bireylerin supleman kullanımı riskli olabilir. Vitamin ve mineral suplemanlarının aşırı dozda alınması
nö rolojik bozukluklara, gastrointestianl semptomlara,
karaciğ erdetoksisiteye,doğ umdefektlerineveilaçetkileşimlerine neden olabilir (16). Ayrıca randomizekontrollü beşçalışmanınyeraldığ ımetaanalizsonucuna gö re multivitamin ve mutimineral desteğ inin sağ lık
ü zerinde ö nemli fayda sağ lamadığ ı da belirtilmiştir
(17).Busonuçlararağ mendiyetsuplemanlarıBatıtoplumlarında bilinçsiz bir şekilde yaygın olarak kullanılmaktadır.Tü keticiler,hastalıklarınö nlenmesiiçinkullanılan suplemanların tü rü ve dozu konusunda onlara
rehberlik edecek yeterli bilimsel bilgiye sahip değ ildir
(16).AmerikaDiyetSuplemanıEtiketiKomisyonu,tü keticilerin uygun seçim yapmalarına yardımcı olabilmek
için sağ lık ve beslenme profesyonellerinin tü m diyet
suplemanları hakkında dahafazla bilgiye sahip olmalavitamin-mineral suplemanı kullanımı konusunda bir
dü zenlemeveyasağ lıkpolitikasıyoktur.Bunaekolarak
vitamin-mineral supleman kullanım sıklığ ı konusunda
yeterli veriye rastlanmamıştır. Bu nedenle bu çalışma,
bir grup ü niversite ö ğ rencisinin vitamin-mineral kullanım durumu değ erlendirilmek amacıyla planlanmış ve
yü rü tü lmü ştü r.
bilgiler,kullanılansuplemanlar,kullanmasıklığ ı,kullanma sebebi, ö neren kişi) uygulanmıştır. Soru formunu
takibentü mbireylerinbedenkü tleindeksine(BKI)gö re
ağ ırlığ ı/kg,boyuzunluğ u/cm)alınmıştır.
Herö ğ rencininvü cutağ ırlığ ıveboyuzunluğ uö lçü mleri,
dekanlığ ın belirlediğ i bir odada araştırmacılar tarafın-
taşınabilen 100 grama duyarlı baskü l ile, az giysili ve
ayakkabısız olarak ö lçü lmü ş, her ö lçü mden sonra baskü lü n kalibrasyonu kontrol edilmiştir. Boy uzunluğ u
ö lçü mü nde,ayaklaryanyanavebaşFrankfortdü zlemde
(gö z ü çgenive kulak kepçesi ü stü aynı hizada)iken ö lçü m yapılmıştır (19). Boy uzunluğ u ö lçü mü için esnemeyen mezü r kullanılmıştır. Ağ ırlık ve boy uzunluğ una
dayalı olarak beslenme durumunun saptanmasında
2)formü lü ilehesap2zayıf,18.50-24.9kg/m2 normal, ≥25.0 kg/m2
mıştır(20).
İstatistiksel Analiz: Verilerin değ erlendirilmesinde
SPSSistatistikpaketprogramıkullanılmıştır.Uygulanan
anketformundasayımlabelirtilenveriler(Cinsiyet,yaş
rı, kullandıkları suplemanların dağ ılımları) sayı ve %
olaraktablolarhalindeverilmiştir.Suplemankullanımıö neren kişi ile ilgili gö zlenen frekansların dağ ılımları
arasındakifark“c2testi”ilesaptanmıştır.
BULGULAR
Çalışmayatoplam1166ü niversiteö ğ rencisikatılmıştır.
Katılımcıların %54.9’unun kız, %51.8’inin ≥21 yaş ve
çoğ unluğ unun(%78.0)normalvü cutağ ırlığ ındaolduğ u
belirlenmiştir.(Tablo1).
Tablo1.
Dağ ılımları(n=1166)
Değişkenler
Cinsiyet
Araştırmayakatılantü mü niversiteö ğ rencilerineilişkin
bilgilerintoplanabilmesivebiryıldanbuyanavitaminmineralsuplemanıkullanımdurumlarınındeğ erlendirilebilmesi için bireylerin doğ rudan kendilerine araştırmacılar tarafından hazırlanan bir soru formu (genel
%
Erkek
526
45.1
<21
562
48.2
Kız
Yaş(yıl)
≥21
GEREÇveYÖNTEM
Fakü ltesi’ndeokuyanvegö nü llü olan526erkek,640kız
toplam 1166 ü niversite ö ğ renci ü zerinde yü rü tü lmü ştü r.Çalışmaö ncesindegerekliizinleralınmış,araştırmanınverileriKasım-Aralık2012tarihleriarasındatoplanmıştır. Bu çalışmaya gö nü llü olarak katılmayı kabul
edenö ğ rencilerdenHelsinkiBildirgesi’negö rebironay
formuimzalamalarıistenmiştir.
n
BKI
Zayıf
Normal
Fazlakiloluveobez
640
604
142
910
114
54.9
51.8
12.2
78.0
9.8
Bu çalışmada ü niversiteö ğ rencilerinin %40.8’ininvitamin-mineralsuplemanıkullandığ ısaptanmıştır.Cinsiyete gö re değ erlendirildiğ inde erkek ö ğ rencilerin %
42.4’ü nü n, kız ö ğ rencilerin ise %57.6’sının vitaminmineral suplemanı kullandığ ı belirlenmiştir. Cinsiyetler
arasında gö zlenen bu fark istatistiksel olarak ö nemsizdir (p>0.05). Yaşlara gö re vitamin-mineral suplemanı
kullanımdurumlarıdeğ erlendirildiğ inde<21yaşbirey-
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (2)
109
ÜniversiteÖğrencilerininVitaminveMineralDesteğiKullanımDurumları
lerin %25.1’inin, ≥21 yaş bireylerin ise %76.9’unun
suplemankullandıklarısaptanmışvebufarklılığ ınistatistiksel olarak ö nemli (p<0.05) olduğ u bulunmuştur.
normal ağ ırlıkta olanların %80.3’ü , fazla kilolu ve obez
olanların ise %2.9’u vitamin-mineral suplemanı kullanmaktadır(p<0.0001).(Tablo2).
Tablo2.
SuplemanKullanımDurumu
Kullanmıyor(n:690)
Kullanıyor(n:476)
Değişkenler
n
Cinsiyet
Erkek
Kız
%
324
366
Yaş(yıl)
<21
≥21
204
486
BKİ(kg/m2)
Zayıf
Normal
Fazlakiloluveobez
n
%
47.0
202
53.0
274
χ2=2.324p=0.127
42.4
57.6
9.0
80
76.5
382
14.5
14
χ2=54.09,p=0.0001
16.8
80.3
2.9
29.6
110
70.4
366
χ2=5.966p=0.015
62
528
100
Tablo III’de ö ğ rencilerin kullandıkları suplemanların
dağ ılımınabakıldığ ında;enfazlademir(%26.5),Bvitaminikompleksi(%20.6)vemultivitaminkompleksi(%
17.2)kullandıklarıbelirlenmiştir.Herikigruptaenfazla
tercih edilen supleman demirdir (erkek:%22.3, kız:%
29.6)(TabloIII).
Tablo3.
kullandığ ı,%37.6’sınındü zenliolarakgü ndebirdefa,%
10.9’unun dü zenli olarak gü nde iki defa supleman kullandıkları saptanmıştır. Katılımcılar genellikle sağ lıklı
olmak (%45.8) ve kendilerini yorgun hissettikleri (%
31.1) için bu suplemanları kullandıklarını bildirmişlerdir(p<0.0001).
25.1
76.9
Supleman kullanımını ö neren kişilere bakıldığ ında, ö ğ rencilerin %35.9’u ailelerinin, %33.4’ü arkadaşlarının,
%12.6’sı doktor, diyetisyen ve eczacı gibi sağ lık personeli ö nerisi ile suplemana başvurduklarını ifade etmişlerdir(Tablo4).
Kullanılansuplemanlar*
Kullanılansuplemanlar*
Bilmiyorum
Bilmiyorum
Bvitaminikompleksi
Erkek(n:202)
Erkek(n:202)
n
%
n
%
20
9.9
20
9.9
22
10.9
Kız(n:274)
Kız(n:274)
n
%
n
%
22
8.0
22
8.0
76
27.7
Toplam(n:476)
Toplam(n:476)
n
%
n
%
42
8.8
42
8.8
98
20.6
Cvitamini
Folikasit
211
915
1126
Bvitaminikompleksi
Cvitamini
22
11
10.9
5.5
Folikasit
Kalsiyum
262
Çinko
Demir
42
45
Demir
Kalsiyum
Multivitaminkompleksi
Çinko
Multimineralkompleksi
Multivitaminkompleksi
Multivitaminmineralkompleksi
Multimineralkompleksi
*nsayısınagö reyü zdealınmıştır.
Multivitaminmineralkompleksi
*nsayısınagö reyü zdealınmıştır.
110
45
26
26
42
40
26
22
40
22
76
15
27.7
5.5
1.0
12.9
469
3.3
16.8
20.8
22.3
1681
5.8
29.6
5.5
1.0
22.3
12.9
12.9
20.8
19.8
12.9
10.9
19.8
10.9
8146
5.5
3.3
98
26
20.6
5.5
7211
2.3
15.1
58126
12.2
26.5
29.6
16.8
12672
5616
20.4
5.8
8258
46
25
16.8
9.1
25
56
46
9.1
20.4
16.8
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (2)
65
82
68
65
68
2.35.5
26.5
15.1
17.2
12.2
13.7
17.2
14.3
13.7
14.3
KeserA,YabancıN,ÖztürkME
Tablo4.
Erkek(n:202)
Kız(n:274)
Toplam(n:476)
n
%
n
%
n
%
Dü zenliolarakgü ndeiki-ü çdefa
22
10.9
34
12.4
56
11.8
Dü zensiz(sınavzamanları,yorgunhissettiklerinde)
104
51.5
136
49.6
240
50.4
Kullanmasıklığı
Dü zenliolarakgü ndebirdefa
76
37.6
Kullanmanedeni
104
38.0
χ2=0.310p=0.856
180
37.8
Sağ lıklıolmakiçin
112
55.4
106
38.7
218
45.8
Yeterlibeslenmediğ imiçin
20
9.9
90
32.8
110
23.1
Yorgunhissettiğ imiçin
70
34.7
Önerenkişi
78
28.5
χ2=35.054p=0.0001
148
31.1
Aile
74
36.6
97
35.4
171
35.9
Kendi
42
20.8
44
16.0
86
18.1
Arkadaş
Doktor,diyetisyen,eczacı
64
22
TARTIŞMA
Dü nya genelinde diyet suplemanı kullanımı giderek
yaygınlaşmaktadır(5-9). Diyetsuplemanı kullanım sıklığ ınısaptamayayö nelikyapılançalışmasonuçları,çalışma gruplarının sosyolenmektedir(15).Buçalışmabirgrupü niversiteö ğ rencisiarasındavitamin-mineralsuplemanıkullanımoranının %40.9 olduğ unu gö stermiştir. Bö ylece ü lkemizde
ü niversiteö ğ rencileriarasındavitamin-mineralkullanımınınyaygınolduğ usö ylenebilir.Bununlabirliktearaştırma kapsamına alınan ü niversite ö ğ rencilerinin vitamin-mineral kullanma prevalansı ö zellikle Amerika’da
(%47-74)(5-7),Gü neyAfrika’da(%42)veKore’de(%
58) yaşayan ü niversite ö ğ rencilerinin kullanım preva-
da diyet suplemanlarının bu kadar yaygın kullanılma
nedeni, ö ğ rencilerin çoğ u zaman kendilerini yorgun
hissetmeleri ve yoğ un eğ itim programları gerçeğ iyle
açıklanabilir. Aynı zamanda vitamin-mineral supleman
kullanımının mutlaka gerekli olduğ u inanışının yaygın
olması da buna neden olabilir (16). Daha dü şü k supleşayanü niversiteö ğ rencileriarasındasaptanmıştır(21).
Buaraştırmadayaşı≥21olanbireylerin,<21yaşbireylere gö re (p<0.05), kızların erkeklere gö re (p>0.05) ve
normalvü cutağ ırlığ ınasahipbireylerinzayıfveobezleregö re(p<0.0001)dahafazlavitamin-mineralkullanma
eğ iliminde oldukları gö rü şmü ştü r (Tablo 2). Amerika
Birleşik devletlerinde yapılan bir çalışmada bu araştırma sonuçlarının aksine erkek ö ğ rencilerin (%77.4) kız
31.7
10.9
95
38
34.7
13.9
χ2=2.620p=0.454
159
60
33.4
12.6
ö ğ rencilerden(%73.6)dahafazlasuplemankullandıkları gö rü lmü ştü r (22). Malezya’da yapılan bir çalışmada
-mineral suplemanı kullanımı arasında
kullanımlarınındahayü ksekolduğ ubelirlenmiştir(16).
Gelişmişü lkelerdeyapılanfarklıçalışmalardadabenzer
olanlarındahafazlamultivitamindesteğ ialdıklarıifade
edilmiştir (13-16). Bu sonuçlara gö re, vitamin-mineral
suplemanıkullananlarınkullanmayanlaragö resağ lıklarınadahafazladikkatetmeyeçalıştıklarısö ylenebilir.
Suplemanlar; yetersiz beslenme nedeniyle eksik olan
besin ö gelerinin vü cuda alınmasını sağ layanlar, hızlı
ağ ırlıkkaybısağ ladığ ıveağ ırlıkkaybınıkoruduğ uiddia
edilenler,ağ ırlık kazanımına ve kas geliştirmeye neden
landırılabilmektedir (16). Vitamin ve mineraller, en sık
kullanılan diyet suplemanlarıdır. Vitaminler, genellikle
mineralleregö redahayü ksekorandavedahaçokmultivitamin şeklinde kullanılmaktadır (23). Katılımcıların
en fazla demir (%26.5), B vitamini kompleksi (%20.6),
multi vitamin kompleksi (%17.2) ve kalsiyum (%15.1)
vemultivitamin-mineralkompleksi(%14.3)kullanıldığ ı saptanmıştır (Tablo 3). Benzer sonuçlar Moore ve
Saddam(7)tarafındanenfazlakullanılansuplemanların
multivitaminler (%60), C vitamini (%37), kalsiyum (%
30), E vitamini (%19) ve demir (%16) olduğ u bildirilmiştir.BenzerşekildeSteeleveSenekal(8)ensıkkullanılan suplemanların multi-vitaminler ve vitaminmineral kombinasyonları olduğ unu rapor etmişlerdir.
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (2)
111
ÜniversiteÖğrencilerininVitaminveMineralDesteğiKullanımDurumları
Ağ ırlıklıolarakdemirvesonrasındaenyaygınolarakB
vitamini kompleksi, multi-vitamin ile vitamin-mineral
kompleksinin yer almasıyla ü lkemizde tü ketilen supleman tipleri diğ er ü lkelerle benzerlik gö stermektedir.
supleman kullanırken, %37.6’sı dü zenli olarak gü nde
bir defa, %10.9’u dü zenli olarak gü nde iki defa kullanmaktadır. Dü zensiz olarak kullananlar sınav zamanları
ve kendilerini yorgun hissettikleri zaman supleman
kullanımınabaşvurduklarınıifadeetmişlerdir.Dü zensiz
bir şekilde tek doz supleman kullanımı ve ö ğ rencilerin
budavranıştanmucizebeklemeleribilinçsizkullanımın
kanıtıniteliğ indedir.
Bilimselaraştırmalaragö re,bireylerinsuplemankullanmanedenleriarasındaiyisağ lıkhalinisü rdü rmek(24),
mü gü çlendirmek (26) ve ağ ırlık kaybı sağ lamak (27)
yeralmaktadır.Buçalışmadadabenzersonuçlarbulunmuş ve kullanma nedenlerinin ilk sırasında “Sağ lıklı
olmak için” (%45.8) ifadesi yer almıştır. Bunu “Yorgun
hissettiğ im için” (%31.1) ve “Yeterli beslenemediğ im
için” (%23.1) nedenleri izlemiştir (Tablo IV). Benzer
bulgular pek çok çalışmada da rapor edilmiş; vitamin
mineral suplemanlarının kullanılmasının arkasında
sel gö rü nü şü geliştirme ve ağ ırlık kaybını artırma gibi
nedenler bulunmuştur (24-27). Bazı çalışmalarda da
benzer sonuçlara rastlanmış ve supleman almanın ana
nedeninin hastalıklardan korunma olduğ u bildirmiştir
(28).Tü mçalışmalardaiyibeslenmeyisağ lamak,hastalıkları,yorgunluğ uö nlemekgibisuplemanalımnedenleri oldukça birbirine benzerdir. Driskell (29) mevcut
hastalık, yetersiz diyet ve enerji artışının ö ğ rencilerin
supleman kullanmasındaki ana nedenler olduğ unu raporetmiştir.DundasveKeller(30)deö ğ rencilerinsuplemankullanmasınınentemelnedenininsağ lığ ıgeliştirmek, soğ uk algınlığ ı ile gribi ö nlemek ve enerji artışı
sağ lamakolduğ unubildirmiştir.
Pekçokçalışmadasuplemankullanımınıkimlerinö nerdiğ ine bakılmıştır. Aile, arkadaş, medya (televizyon,
gazete,internet,vb),doktorlar,eczacılar,hemşirelerve
diyetisyenler supleman kullanımını ö neren bilgi kaynakları olarak karşımıza çıkmaktadır (25,30-33). Bu
çalışmada ö ğ rencilerin ailelerinin vitamin-mineral suplemanı kullanma kararında (%35.9) en gü çlü etkiye
sahip olduğ u; bunu sırasıyla arkadaş (%33.4) ve kendi
kararları(%18.1)izlemiştir.Birsağ lıkpersoneliö nerisi
doğ rultusunda kullananların oranı sadece %12.6’dır
(Tablo IV). Steele ve Senekal (31) de aile ve arkadaşın
vitamin-mineral suplemanı kullanıma teşvik eden en
ö nemli bilgi kaynakları olduğ unu; bunu doktorlar ve
reklamların izlediğ ini ifade etmişlerdir. Erkek ve kız
ö ğ rencilerarasındabuaçıdanö nemlifarklılıkgö zlememişlerdir(p<0.05).BubulgularNeuhouserveark.(32),
DundasveKeller(30)ileEldridgeveSheehan(25)tarafındanyapılançalışmalarladadesteklenmiştir.
Bu araştırmanın sınırlılığ ı, bir ü niversitede okuyan ö ğ renciler ile yapıldığ ı için Ankara’da yaşayan ü niversite
ö ğ rencilerinin vitamin-mineral suplemanı kullanımını
yansıtmamaktadır. Bu araştırmanın ulusal dü zeyde daha geniş populasyon ile yapılmasının ü lkemizdeki vitamin-mineral kullanımı ile ilgili bilgi dü zeyinin de anla112
şılmasıaçısındangerekliolduğ udü şü nü lmektedir.
min-mineral kullanım sıklığ ını etkileyen başlıca faktö r-
vitamin-mineral suplemanı kullanmalarının başlıca sebepleriarasındasağ lıklıolmak,kendinizindehissetmek
ve yeterli beslenmeyi sağ lamak yer almaktadır. Sonuç
olarak ü niversite ö ğ rencileri arasında vitamin-mineral
kullanma prevalansının yü ksekliğ ine rağ men çoğ unun
bilinçlikullanıcıolmadığ ıdü şü nü lmektedir.Bunedenle
ü niversite ö ğ rencilerinin vitamin-mineral suplemanları
hakkında doğ ru bilgi edinebilmeleri için tarafsız ve bilimseliçeriklieğ itimprogramlarıdü zenlenmelidir.
KAYNAKLAR
1.
2.
3.
Dietary Supplement Health and Education Act of
1994.PublicLawNo.103-417,108Stat4325,1994.
ArcherSL,StamlerJ,Moag-StahlbergA,etal.Asso-
ronutrient intakes among middle-aged American
men and women: The INTERMAP Study. J Am Diet
Assoc2005;105:1106-1114.
Diaz
JR,CagigasA,RodriguezR, et al. Mic-
countries.EurJClinNutr2003;57:70-72.
Muller O, Krawinkel M. Malnutrition and health in
developingcountries.CMAJ2005;173:27-48.
5. RanelliPL,DickersonRN,WhiteKG.Useofvitamin
and mineral supplements by pharmacy students.
AmJHospPharm1993;50:674-678.
6. SpencerEH,BendichA,FrankE.Vitaminandmineral supplement use among US medical students: A
Longitudinal study. J Am Diet Assoc 2006; 106:
1975-1983.
7. Moore KL, Saddam AM. Dietary supplement use
among undergraduate college students. J Am Diet
Assoc1999,99:A96.
8. Steele M, Senekal M. Dietary supplement use and
associatedfactorsamonguniversitystudents.South
AfricJClinNutr2005;18:17-30.
9. KimSH,HanJH,ZhuQy,etal.Useofvitamins,minerals and other dietary supplements by 17- and 18year-oldstudentsinKorea.JMedFood2003;6:2742.
10. T.C. Sağ lık Bakanlığ ı. Tü rkiye Beslenme ve Sağ lık
Araştırması 2010. Beslenme Durumu ve Sağ lık
Alışkanlıklarının Değ erlendirilmesi Sonuç Raporu.
(RaporNo:SB-SAG-2014/0):Ankara.Sağ lıkBakan4.
Bö lü mü ,2014.
11. BlendonRJ,DesRochesCM,BensonJM,etal.American’s views on the use and regulation of dietary
supplements.ArchInternMed2001;16:805-810.
12.
13. Knudsen VK, Rasmussen LB, Haraldsdottir J, et al.
UseofdietarysupplementsinDenmarkisassociatedwithhealthandformersmoking.PublicHealth
Nutr2002;5:463-468.
14. Radimer K, Bindewald B, Hughes J, et al. Dietary
supplementusebyUSadults:DatafromtheNatio-
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (2)
KeserA,YabancıN,ÖztürkME
nalHealthandNutritionExaminationSurvey19992000.AmJEpidemiol2004;160:339-349.
15. Ishihara J, Sobue T, Yamamoto S, et al. Demographics, lifestyles, health characteristics, and dietary
intakeamongdietarysupplementuserinJapan.Int
JEpidemiol2003;32:546-553.
16. Al-Naggar AR, Chen R. Prevalence of vitaminmineral supplements use and associated factors
forusing vitamin and mineral supplements. J Am
DietAssoc1999;99:851-854.
33. HerboldNH,ViscontiBK,FratesS,etal.Traditional
and nontraditional supplement use by collegiate
female varsity athletes. Int J Sport Nutr Exerc Metab2004;14:586-593.
CancerPrevention2011;12:1023-1029.
17. Huang HY,
Caballero B, Chang S, et al. The
supplement use to prevent cancer and chronic diseaseinadults:AsystematicreviewforaNational
InstitutesofHealthstateofthescienceconference.
AnnInternMed2006;145:372-385.
18. National Institutes of Health: What are Dietary
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
Site
2011.
[http://
dietarysupplements.info.nih.gov/whatare.html].
(Erişimtarihi:08/02/2011).
Pekcan G. Hastanın Beslenme Durumunun Saptanması.DiyetElKitabı(Ed.BaysalAveark),Yenilenmiş 6. Baskı, Hatiboğ lu Yayınevi, Ankara, 2011, ss
67-142.
DraftReportoftheJointWHO/FAOExpertConsultationandDiet,NutritionandPreventionofChronic
Diseases.Geneva,2002.
SuleimanAA,AlboqaiOK,YaseinN,etal.Prevalence
of vitamin-mineral supplement use among Jordan
University students, Saudi Med J 2008; 29: 13261331.
Webb AD. Dietary Supplement Use and Beliefs
among College Students Enrolled in an Introductory Nutrition Course. Masters Theses, University
ofTennesseKnoxville,USA,2008.
Aydoğ duDS.Sporculardadopingamaçlıvitaminve
mineralkullanımı.Tü rkiyeKlinikleri2006;2:149154.
Kaufman DW, Kelly JP,Rosenberg L, Anderson TE,
etal.Recentpatternsofmedicationuseintheambulatory adult population of the United States. JAMA2002;287:337-344.
EldridgeAL,SheehanET.Foodsupplementuseand
related belifes: survey of community college students.JNutrEduc1994;26:259-265.
DorshKD,BellAB.Dietarysuplementuseinadolescents.CurrOpininPediatr2005;17:653-657.
Tamim H, Dumit N, Terro A, et al. Weight control
measures among university students in a developingcountry:Aculturalassociationorariskbehavior.JAmCollNutr2004;23:391-396.
McDowall JA. Supplement use by young athletes.
IntJSportsMed2007;6:337-342.
Driskell JA.
Vitamin-mineral supplementation
habits and beliefs of male and female graduate
students.JFamConsumerSci1999;91:99-103.
DundasML,KellerJR.Herbal,vitamin,andmineral
supplement use and beliefs of university students.
TopClinNutr2003;18:49-53.
Steele M, Senekal M. Dietary supplement use and
associated factors among university students. SouthAfricJClinNutr2005;18:17-30.
Neuhouser ML, Patterson RE, Levy L. Motivations
Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences) 2014 ; 23 (2)
113
Download

üniversite öğrencilerinin vitamin ve mineral suplemanı kullanım