• PANKREAS HİSTOLOJİSİ
•
Yrd.Doç.Dr.Sevda Söker
PANKREAS
• Karın boşluğunda,2-3.bel vertebraları
hizasında ,retroperitoneal bir organ
• Baş,gövde ve kuyruk kısmı
• Bağ dokusu kapsülle çevrili ekzokrin ve
endokrin bir bez
PANKREAS
 Ekzokrin ve endokrin (Langerhans adacıkları)
bölümlere sahip
 Kapsüllü
 Bileşik alveolar/asinar
 Saf seröz
 İnterkalar duktuslar (+)
 Çizgili duktus 
 İnterlobüler duktuslar (+)
I-Ekzokrin Pankreas
Asinilerden oluşmuştur.
Saf seröz salgı yapar.
Asinilerin lümenini
sentroasiner hücreler
döşer.
EKZOKRİN PANKREASTAKİ HÜCRE TİPLERİ-I
1. Seröz asinar hücreler:
 Piramidal biçimli hücreler ve yuvarlak nukleus
 Protein (enzim) sentezleyen hücreler
 Bazal sitoplazmada GER ()
Bazofilik bazal sitoplazma
 Apikal sitoplazmada zimojenik granüller ()
Asidofilik apikal sitoplazma
 Zimojenik
granüllerde;
inaktif sindirim
enzimleri
 Supranuklear
Golgi Kompleksi
1-aktif olmayan proenzimler
asiner hüc.GER’de sentezlenir,
2-Zimojen granül oluşturacak tarzda
vezikül içinde yoğunlaşacağı
3-Golgi aygıtına taşınır.
Her zimojen granül alınan besine göre
değişen çok sayıda pankreatik
enzim içerir.
Pankreas enzim salınımı
duodenumda yer alan enteroendokrin
hüc.ile salınan peptidlerle ,yine
endokrin pankreasta ki Langerhans
adacıkları ile kontrol edilir.
Her bir Langerhans adacığı pencereli endotel ile
döşeli kapiller ağı oluşturan aff.arteriollerle
kanlanır. Bu ağ insuloasiner portal sistem diye
bilinir.
Adacığı terkeden kapillerler pank.asinuslarının
kan akımını sağlamaktadır.
Bu vasküler sistem adacıkta sentezlenen
hormonların ekzokrin pankreas üzerine olan
bölgesel etkisine de imkan verir.
Asiner damar sistemi bağımsız bir arter sistemi
olup pankreas asinüslerine kan akımı sağlar.
mitokondrion
Golgi Kompleksi
Zimojenik Granüller
Proteazlar
Tripsinojen
Kimotripsinojen
Elastaz
Amilaz
Lipazlar
Triaçilgliserol
lipaz
Nükleazlar
Deoksiribonükleaz
Ribonükleaz
Fosfolipaz A2
Karboksipeptidaz
Lipid hidrolizi
Karbonhidrat hidrolizi
Protein hidrolizi
Nükleik asit
hidrolizi
Enzimler ince bağırsak lümenine eriştikten sonra aktive olurlar.
ENTEROSİT
ENTEROKİNAZ aktivasyonu
(mikrovilusların glikokaliks tabakasında yerleşik)
TRİPSİNOJEN
(inaktif)
Proteinlerin hidrolizi
TRİPSİN
(aktif)
diğer inaktif enzimlerin konversiyonu
EKZOKRİN PANKREASTAKİ HÜCRE TİPLERİ-II
2. Sentroasinar hücreler:
 İnterkalar duktusların başlangıç bölümlerinin
asinus lümenlerine penetre olmasına bağlı olarak
asinusların lümenlerinde görülen hücreler
(İnterkalar duktusları döşeyen epitelyal
hücreler)
 Soluk boyalı sitoplazma
Pankreatik Asinusların İnce Yapısı
Pankreas
Seröz hücre nukleusu
Zimojenik
granüller
İnterkalar
duktus
Sentroasinar hücre
Ekzokrin Pankreasta Kanal
Sistemi
1- Sentroasiner hücrelerin
oluşturduğu kanalın
başlangıç kısmı
2- Pars İnterkallata
3- Duktus İntralobülaris
4- Duktus İnterlobülaris
5- Duktus Ekskretorius
(Wirsung Kanalı)
Pankreasın Duktusları
1. İnterkalar duktuslar
Kısadır ve toplayıcı intralobuler duktuslara
açılır.
Pankreatik sekresyona bikarbonat ve su
eklerler.
2. Çizgili duktus Ø
3. İnralobuler duktus ağı
Alçak silindirik epitel
Enteroendokrin h.ler ve Goblet hücreler
(ara sıra)
4. İnterlobuler duktuslar
Ana pankreatik kanala açılır.(wirsung
kanalı)
•
•
•
Wirsung kanalı,
Kuyruk va ana gövde boyu ilerler,
kanal dalı boyunca salgıları toplar.
Pank.baş kısmında aşağı doğru
dönerek dırekt ortak safra kanalı ile birleşimi
sonrası AMPULLA VATERİDE Duodenuma
boşalır.
•
ODDİ SFİNKTERİ ortak safra kanalı
ve pankreas kanalının duodenum duvarını
geçtiği bölgede izlenir.
Pankreas
Seröz asinuslar
(ekzokrin pankreas)
İnterlobüler duktus
İnterkalar duktus
Langerhans adacıkları
(endokrin pankreas)
Pankreas
Sentroasinar hücre nukleusları
Seröz asinus
Asinustaki seröz hücrelerin
nukleusları
Pankreas
Seröz asinuslar
Langerhans
adacığı
Seröz asinuslar
Pankreas
Langerhans adacığı
Seröz
asinuslar
Pankreas
Seröz asinuslar
İnterlobüler
duktus
Langerhans
adacığı
İnterkalar
duktus
Pankreas
ven
Seröz
asinuslar
arter
Bağ
dokusu
İnterlobüler
duktus
Pankreas
Eksokrin Pankreas Sekresyonunun Kontrolü
1. Hormonal Kontrol (Sekretin ve Kolesistokinin [ince
bağırsağın enteroendokrin hüc.lerinden])
Asidik mide içeriğinin duedonuma girişi

SEKRETİN SALINIMI

İnterkalar duktus h.lerinin uyarılması

Bikarbonattan zengin, enzim az/Ø, sulu sekresyon

Kimusun asit pH’sının nötralizasyonu
(Pankreatik enzim aktivitesi için nötral pH gerekli)
Asinar Hücreler

 KOLESİSTOKİNİN

Proenzim salgılanması
Kolesistokinin ve sekretin etkisi

Enzimden zengin, sıvı yönünden fazla, sekresyon
2. Otonomik innervasyon(n.vagus ve splanknik
sinirpleksusu)
Sempatik  pankreatik kan akımı
Parasempatik  asinar ve sentroasinar
h. lerin aktivasyonu
Pankreas ile Gl. Parotis Ayırımı
Özellikler
Pankreas
Bezin Tipi
İnterkalar duktus
Gl. Parotis
Saf Seröz
Saf Seröz
+
+
Çizgili duktus*
Ø
(+)
İnterlobüler duktus
+
+
Sentroasinar hücre*
(+)
Ø
Langerhans adacığı*
(+)
Ø
II-Endokrin Pankreas
• Langerhans
adacıklarından
oluşmuştur.
• Pankreasın %1-2’sini
oluşturur.
• Langerhans adacığını
oluşturan hücreler
majör ve minör
hücreler olmak üzere
iki gruba ayrılır.
1- Majör Hücreler
Alfa Hücreleri:
Delta Hücreleri:
 Hücrelerin %20’sini
oluşturur.
 Granülleri 250 nm.
Çapındadır.
 Periferde yer alırlar.
 Glukagon salgılarlar.
 Hücrelerin %5’ini
oluşturur.
 Granülleri 325 nm.
çapındadır.
 Periferde yer alırlar.
 Somatostatin
salgılarlar.
Beta Hücreleri:




Hücrelerin %70’ini oluşturur.
Granülleri 300 nm. çapındadır.
Sentralde yer alırlar.
İnsülin salgılarlar.
2- Minör Hücreler
Pankreatik Polipeptit Hücreler:
• Bu hücrelere F hücreler adı da verilir
• Pankreatik Polipeptit hormonu salgılar.
D-1 Hücreleri
• Vazoaktif intestinal peptit (VIP) hormonu
salgılar.
Enteroendokrin Hücreleri
• Sekretin, motilin ve substans-P salgılar.
Endokrin pankreas
• Hücreler özel boyalarla gösterilebilir.
•
•
•
•
•
ALDEHİT FUKSİN B HÜC.KOYU,
Grimeliyus gümüş boyama ile A HÜC.SİYAH
Hellerstrom-Holman gümüş boyama ile D HÜC. Özel boyanır.
Mallory Azan üçlü boyası ile Ahüc.kırmızı
B hüc.turuncu
D HÜC.mavi
PANKREAS
Langerhans
Adacığı
KAYNAKLAR
• Gartner LP, Hiatt JL. Color Textbook of Histology W.B.
Saunders Company, Philedelphia, 2006
• Junqueira LC, Carneiro J. Basic Histology, Text & Atlas.
Lange Medical Books McGraw-Hill, New York, 2003
• Tekelioğlu, M.: Genel Tıp Histolojisi, Beta Basım Yayım
Dağıtım A.Ş.Himaye-i Etfal Sk.No:13-15 Cağaloğlu /
İstanbul, 1993
• Ross M.H., Pawlina W., Histology A Text and Atlas,
Fourth Edition, Lippincott Williams & Wilkins Company,
Baltimore, 2006
• Young B, Heath JW. Wheater’s Functional Histology a
Text and Colour Atlas, 4th edn. Edinburgh, Churchill
Livingstone, 2000:133
Download

• PANKREAS HİSTOLOJİSİ