Gözlem Becerileri – 1
(Gezi Öncesinde)
ODTÜ Toplum ve Bilim Uygulama ve Araştırma Merkezi
The Exploratorium, San Francisco’dan uyarlanmıştır.
Öğrenci Etkinliği (4 -6.sınıflar)
4-6.sınıflar
Öğrencileriniz birbirlerini dinleyerek, aynı ya da farklı şeyleri gözlemlediklerinin ve farklı
çıkarımlar yaptıklarının farkına varabilirler. Tekrar gözlem yapmaları, gözlemlerini
değerlendirmelerini sağlayabilir. Tartışma ortamı yaratılması, bilimsel araştırma sürecinde
gözlemler ve çıkarımlar arasındaki ilişkiyi fark etmelerine yardımcı olabilir.
Neye ihtiyacınız var?
Her bir öğrenci için bir kalem ya da silgi [ya da yine benzer özellik gösteren bir nesne olabilir:
defter ya da kalemtıraş gibi (isteğe bağlı)]
Ne yapalım?
Bu etkinlik, öğrencilerin orta alanı boş ve herkesin birbirini görebileceği yuvarlak bir oturma
düzeninde verimli bir şekilde gerçekleştirebilmektedir.
1. Her bir öğrenciye bir kalem verin ya da kendi kalemlerini kullanmalarına izin verin.
Başka nesnelerde kullanabilirsiniz. Fakat görünürde oldukça birbirine benzeyen ama
detayda ufak tefek ayrıntılara sahip nesneler tercih etmelisiniz. Örneğin, 30 adet aynı
marka, aynı renk kurşun kalem olduğunu düşünün. Görünürde her şey aynıymış gibi
gözükse de detayda ufak tefek (örneğin boyutları, renk tonu vb.) farklılıklar olduğunu
görebilirsiniz.
2. Öğrencilerinize kalemlerini incelemelerini ve kalemleri ile ilgili en az iki tane ayırt edici
özellik tespit etmeleri istediğinizi söyleyin. (İsteğe bağlı olarak kalemleri ile ilgili
belirledikleri özellikleri defterlerine yazmalarını isteyebilirsiniz.)
3. Öğrencilerinizden hepsinin kalemlerini ortada bir kutu içinde ya da masa üzerinde
biriktirmelerini isteyiniz. Öğrencilerinizin gözlerini kapamalarını isteyiniz. Bu sırada
tüm kalemleri karıştırın.
4. Gözlerini açtırdığınız öğrencilerden gönüllü olanının birisinden kalemini bulmasını
isteyin. Bazı grup üyeleri için zor iken, bazı grup üyeleri kolay bir şekilde
bulabilmektedir.
5. Eğer gönüllü öğrenci kalemini bulabilirse, ona kalemini fark etmesini sağlayan ayırt
edici özelliğin ne olduğunu gruba söylemesini isteyin. Eğer öğrenci bulamazsa, neden
bulmanın zor olduğunu sorun.
6. Eğer zaman yeterli ise daha fazla gönüllü öğrenci seçerek süreci tekrarlayabilirsiniz.
7. Eğer öğrenciler kalemlerini bulmada zorlanıyorsa, tekrar bir kalem seçmelerini ve
yeniden gözlem yapmalarını sağlayın. Bu sefer öğrencileriniz büyük ihtimalle daha
dikkatli gözlem yapacaklardır.
8. Eğer öğrenciler kalemlerini bulmada çok zorlanıyorsa, kendilerine bir eş bulmalarını
isteyin. Kalem gözlemini (sadece bir kalem) eşleriyle birlikte tekrar
gerçekleştirmelerini isteyin. 3. maddeyi gerçekleştirin ve öğrencilerin kalemlerini
bulmalarını isteyin. Bu sefer kalemlerini bulmanın daha kolay gerçekleşmesini
bekliyoruz. Öğrencilerinize hangisinin daha kolay olduğunu sorabilirsiniz. Neden
kalemi bulmanın kolaylaştığını sorabilirsiniz.
Neleri tartışalım?



Öğrencileriniz ikinci denemedeki gözlemlerinde, birinciye göre neyi farklı yaptı?
Neden?
Gözlem sırasında hangi duyularından yararlandılar? (görme, duyma, tat alma,
hissetme, koklama)
Kalemlerini bulurken kalemlerinin hangi özelliklerine odaklandılar? Bulamayan
öğrenciler hangi özelliklerine odaklandı? Kalemlerini bulan ya da bulamayan
öğrencilerin kalemleri ile ilgili belirledikleri özelliklerde herhangi bir benzerlik var mı?
(kalem uzunluğu, rengi, kokusu, ucunun açıklık miktarı vb.)
Yani…
Dikkatli gözlem yapma becerisi bilim insanlarının araştırmalarının vazgeçilmez bir
basamağıdır. Bazen bir şeyleri detaylı inceleme, onlar hakkında daha fazla merak etmemize
neden olabilir. Bilimsel araştırmanın temeli de budur! Bunun yanı sıra, bilim insanları diğer
bilim insanlarının yaptığı deneyleri tekrarlamaya ihtiyaç duymaktadır. Bu dikkatli gözlem
yapmayı ve gözlemleri uygun bir şekilde kayıt altına almayı gerektirir. Öğrencilerinizin Bilim
Merkezi gezisi esnasında sergileri dikkatli bir şekilde gözlemesini sağlayabilirsiniz.
Kendilerine sürekli sergi incelemesi sırasında “Başka ne fark ettim?” sorusunu sormalarını
hatırlatabilirsiniz.
Ayrıca,
seçtiğiniz
bir
resmi
göstererek
öğrencilerinizin
gözlemlerini
yazmalarını
sağlayabilirsiniz. Bu resim için gözlemlerimiz: resimde 5 penguen var; kar var; penguenlerin
sırtları siyah vb. olabilir. Fakat eğer öğrenciler penguenler kendilerini yemek isteyen bir
şeyden kaçıyor ya da çok soğuk bir ortam, penguen ailesi vb. önerileri söylerse bunların
hepsi çıkarım olacaktır.
Not: Öğrencilerinizin kalemlerini, silgilerini vb. tekrar bulamayacağını ve bunun sonucunda
üzüleceklerini düşünüyorsanız, gözlem yapacakları nesneleri sizin sağlamanızı öneriyoruz.
Etkinliği uygulayıp değerlendirerek ya da yeni etkinlikler önererek gelişmemize yardımcı olmak ister misiniz?
[email protected], [email protected], ODTÜ Toplum ve Bilim Uygulama ve Araştırma Merkezi
Download

Gözlem Becerileri – 1 - Toplum ve Bilim Uygulama ve Araştırma