Dil ve Edebiyat Araştırmaları, S. 10, Yaz 2014
Bir Söz Sanatı Olarak “Îhâm-ı Tevriye”
Mücahit KAÇAR
Özet
Belâgatın bedi ve beyanla ilgili sanatlarını adlandırma ve kapsamlarını belirleme konusunda bazı problemli meseleler vardır. Son zamanlarda edebî sanatlar konusunda yapılan çalışmalarda karşılaşılan çok
farklı tanım ve örneklendirmeler de meseleyi daha da karmaşık hale getirmiştir. Tevriye ve îhâm meselesi de belagatin söz konusu problemli alanlarından biridir. Klasik kaynaklarda bu iki terim birbirinin
yerine kullanıldığı halde günümüzde bazı araştırmacılar bunları farklı sanatlar olarak izah etmektedir.
Bu çalışmada Türkçe bir belagat kitabı olan Hadîkatü’l-Fünûn’da kullanılan ve tevriye konusundaki
bazı problemli hususları çözeceğine inandığımız îhâm-ı tevriye terimi açıklanarak izahlı örnekler sunulacaktır. Hadîkatü’l-Fünûn, Şerîfî’ye ait olup eserde belâgat konuları hakkında izahlı beyitler eşliğinde
açıklamalar bulunmaktadır. Eser, belâgata dair Türkçe müstakil bir eser olması bakımından önemlidir.
Eserde tevriye konusunun işlendiği bölümde bu terime de yer verilmekte ve okuyucunun şiirde tevriye
olduğunu zannetmesi durumunda îhâm-ı tevriye yapıldığı söylenmektedir. Çalışmamızda örneklerini
verdiğimiz bu terimin kullanılmasıyla, tevriye ve îhâm konusundaki bazı problemlerin çözülebileceğine
inanıyoruz.
Anahtar Kelimeler: belâgat, tevriye, îhâm-ı tevriye, Şerîfî, Hadîkatü’l-Fünûn.
As a art of Word “Îham-ı Tevriye”
Mücahit KAÇAR
Abstract
There are many identifying and naming problems on the rhetoric/eloquence today. Recently, many different definitions studies have made the issue even more complicated. Tevriye and Îhâm also the matter is
one of the problem areas mentioned rhetoric. Different definitions of the two terms are made in the classical and modern sources. Researchers who favor tradition have adopted these same; but some modern
researchers have described them as different terms. the poems, given as an example hereof this issue,
don’t exemplify exactly these terms. In this study, the îhâm-ı tevriye term will be explained. This term is
was used in Hadîkatü’l-Fünûn, was written by Sherifi who was one of 16th century Ottoman poets. This
book which gives information about terms of eloquence by means of couplets. This eloquence book is
important for Turkish Literature as it was written in Turkish. In our study, what is meant by this term will
be explained and annotated examples will be presented on the subject. By using this term, We think of
the problems about rhetoric/eloquence would be resolved.
Keywords: rhetoric, eloquence, tevriye, îhâm, îhâm-ı tevriye, Sherifi, Hadîkatü’l-Fünûn.
81
Download

Îhâm-ı Tevriye - Dil ve Edebiyat Araştırmaları