İLETİŞİM YÖNETİMİ VE BECERİLERİ EĞİTİM PROGRAMI
GÜZEL VE ETKİLİ KONUŞMA BECERİLERİ
GÜZEL VE ETKİLİ
KONUŞMA BECERİLERİ
3
TÜRKÇEMİZİN ÖZELLİKLERİ
4
TÜRKÇEMİZİN ÖZELLİKLERİ
Türkçe veya Türkiye Türkçesi, ortak Altay Dil
ailesine bağlı Türk Dillerinin Oğuz öbeğine üye
bir dildir.
Türk Dilleri ailesi bünyesindeki Oğuz öbeğinde
bulunur.
Türkçe dünyada en fazla konuşulan
15. dildir.
5
SES UYUMU
BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU
DİLİMİZDE BİR KELİMENİN BİRİNCİ HECESİNDE KALIN
BİR ÜNLÜ (A, I, O, U) BULUNUYORSA, DİĞER
HECELERDEKİ ÜNLÜLER DE KALIN;
ADIM, AĞIZ, AYAK, BOYUN, BURUN, DUDAK,
İNCE BİR ÜNLÜ (E, İ, Ö, Ü) BULUNUYORSA DİĞER
HECELERDEKİ ÜNLÜLER DE İNCE OLUR:
BEŞİK, BİLEZİK, GELİNCİK, GÖZLÜK, YÜZÜK.
6
KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMU KURALI İKİ YÖNLÜDÜR:
1- BİR KELİMENİN BİRİNCİ HECESİNDE DÜZ BİR ÜNLÜ ( A, E, I, İ )
VARSA, SONRAKİ HECELERDE DE DÜZ ÜNLÜLER BULUNUR:
ANLAŞMAK, KAYIKÇI, SESLENMEK, YELEK, BİLEK.
2- BİR KELİMENİN BİRİNCİ HECESİNDE YUVARLAK BİR ÜNLÜ
( O, Ö, U, Ü ) VARSA, YUVARLAK ÜNLÜLÜ HECEYİ İZLEYEN İLK
HECEDE DAR YUVARLAK ( U, Ü ) VEYA GENİŞ DÜZ ( A, E )
ÜNLÜLER BULUNUR:
ARMUT – ÇAMUR –YAĞMUR - YUMURTA, ÖZLEMEK,
7
A - I, E - İ DEĞİŞMESİ
DİLİMİZDE A, E ÜNLÜSÜ İLE BİTEN FİİLLERİN ŞİMDİKİ ZAMAN
ÇEKİMİNDE, SÖYLEYİŞTE DE YAZILIŞTA DA;
A SESLERİ (I, U) ;
E SESLERİ (İ, Ü) OLUR:
BAŞLIYOR, KANIYOR, OYNUYOR; İZLİYOR, DİYOR, GELMİYOR,
BİRDEN ÇOK HECELİ OLUP A, E ÜNLÜLERİ İLE BİTEN FİİLLER,
ÜNLÜYLE BAŞLAYAN EK ALDIKLARI ZAMAN BU FİİLLERDEKİ A, E
ÜNLÜLERİNDE (I VE İ 'YE DÖNME) EĞİLİMİ (DARALMA) GÖRÜLÜR.
ANCAK, SÖYLEYİŞTEKİ (I, İ ) SESLERİ YAZIYA GEÇİRİLMEZ :
BAŞLAYAN, YAŞAYACAK, SAKLAYALIM, ATMAYALIM, GELMEYEN,
İZLEMEYECEK, TARAYAMAYACAK-TARIYAMIYACAK
ANLA - ANLIYOR, DİNLE - DİNLİYOR, ARA – ARIYOR,
KOKLA – KOKLUYOR
Y / YOR / CEK / CAK
8
”O, Ö” ÜNLÜLERİ, TÜRKÇE SÖZCÜKLERİN SADECE İLK
HECESİNDE BULUNUR.
BORU, SORU, YORUM… TÜRKÇE’DİR.
HOROZ, DİYALOG, SOLO… YABANCIDIR.
TÜRKÇE SÖZCÜKLER İKİ ÜNSÜZLE (SESSİZ) BAŞLAMAZ,
BİTMEZ VE İKİ SESSİZ (ÜNSÜZ) YANYANA GELMEZ.
PROGRAM, TRANSİT, TURİST, BRAVO SPOR, STAD, TREN
TÜRKÇE’DE KELİME KÖKÜNDE İKİ ÜNLÜ YAN YANA GELMEZ.
AİLE, ŞAİR, ŞİİR, KANAAT, FUAT…
TEK HECELİ SÖZCÜKLERDE N- L- R- S- Ş ’DEN SONRA SERT
ÜNSÜZLER GELİRSE BUNLAR DİLİMİZE UYAR.
İLK, ÖLÇ, ALP,TÜRK, GENÇ, ANT, ÜST, KORK…
9
TÜRKÇEDE ÜNLÜ DÜŞMESİ
AĞIZ / AĞZI, ALIN / ALNI, BURUN / BURNU, KARIN / KARNI,
İÇERİDE-İÇERDE / ORADA-ORDA / DIŞARIDA- DIŞARDA
NEREDE-NERDE
KAYIP OLMAK - KAYBOLMAK / ŞÜKÜR ETMEK – ŞÜKRETMEK
KAYIT OLMAK – KAYDOLMAK
SES (ÜNLÜ) TÜREMESİ:
BİR - CİK = BİRİCİK
AZ - CIK = AZICIK,
GENC - CİK = GENCECİK
GÜL - CÜK = GÜLÜCÜK…
10
ÜNSÜZ DÜŞMESİ
KÜÇÜK-CÜK–KÜÇÜCÜK / UFAK-CIK–UFACIK
MİNİK-CİK - MİNİCİK
HAK (< HAKK), HİS (< HİSS), RET (< REDD), ZAN (< ZANN),
ÜNSÜZ (SESSİZ) TÜREMESİ
HİS–ETMEK = HİSSETMEK,
ZAN – ETMEK = ZANNETMEK,
AF-ETMEK - AFFETMEK,
HAL-ETMEK - HALLETMEK…
11
-
“Ğ” HİÇBİR KELİMENİN BAŞINDA VE TEK HECELİLER DIŞINDA
KELİME SONUNDA BULUNMAZ.
- AĞ, SAĞ, BAĞ, ÇAĞ, DAĞ, YAĞ,
TÜRKÇEDE KELİME SONUNDA ( B,C,D,G ) BULUNMAZ. YERİNE
(Ç,K,P,T) GELİR.
AĞAÇ, BACAK, SAÇAK, SOKAK, TAŞIT
SESLİ HARFLE BAŞLAYAN BİR EK GELİRSE, BU SÜREKSİZ
ÜNSÜZLER (C,G,B,D) DEĞİŞMEYE UĞRAR.
MEKTUP-MEKTUBU, KİTAP-KİTABI, AĞAÇ-AĞACA, RENK-RENGİ,
12
VURGU
BİR HECE ÜZERİNE DÜŞEN SOLUK BASKISI, ANLAM AYIRICI BİR
NİTELİK TAŞIR.
ADAM OL BABAN GİBİ EŞEK OLMA
ADAM OL BABAN GİBİ / EŞEK OLMA
SAĞLAM LASTİK TAMİRİ YAPILIR.
SAĞLAM / LASTİK TAMİRİ YAPILIR.
*****
13
•
SÖZCÜK VURGUSU : TÜRKÇEDE GENELLİKLE SÖZCÜKLERİN
SON HECELERİNE RASTLAR VE EKLERE DOĞRU SÜRÜLÜR.
ÇALIŞ, ÇALIŞKAN, ÇALIŞKANLAR, GELMEK, GELEN, GELMİŞ,
VATAN, VATANDAŞ, VATANDAŞLAR
GERİLEK VURGU : YER ADLARINDA, ZARF VE BAĞ DİYE
ADLANDIRDIĞIMIZ SÖZCÜKLERDE VURGU ÖNCEKİ HECEDEDİR.
ANKARA. İZMİR. PARİS. KAYSERİ. AYDIN.
BELKİ. HENÜZ. ANSIZIN. AYRICA. HATTA. ÖNCE.
NİÇİN. NASIL. BENCE.BENİMLE. EVDEYİM.
( Kİ, CE, LE, Mİ, ME, MA, RE, İM, SİN, DİR,) VURGU ALMAZLAR.
14
ŞEHİR ADLARINDA İKİCİ HECE DAHA GÜÇLÜ İSE
VURGUYU ÇEKER.
eDİRne, maLATya, SİLİFke, deNİZli, paLANdöken,
çaNAKkale, anTALya, isKENderun...
CİNS ADLARI ÖZEL YER ADI OLARAK KULLANILINCA
VURGULAR BAŞA DOĞRU KAYAR:
KarTAL, büyük bir kuştur. KARtal ’dan gelen tren...
EŞ SESLİ SÖZCÜKLERİN ANLAMI VURGUYLA BELİRGİNLEŞİR.
(DENİZLİ’NİN DENİZLİ BİR ŞEHİR OLMADIĞINI BİLİYOR MUSUNUZ?)
5N-1K
ÇocuklarIN oyunları, deNİZ kıyısı, alTIN bilezik,
KÖPEKbalığı, DEVEboynu,
15
BEN SENDEN DAHA ÇOK SIKILDIM.
(ÇOK SIKILAN SEN DEĞİLSİN BENİM.)
BEN SENDEN ÇOK SIKILDIM.
(BEN, BAŞKASINDAN DEĞİL, SENDEN ÇOK SIKILDIM.)
BEN SENDEN DAHA ÇOK SIKILDIM.
(BEN, SENİN SIKILDIĞINDAN DAHA ÇOK SIKILDIM.
BEN SENDEN ÇOK SIKILDIM.
(BEN, SENDEN BIKTIM, USANDIM, ÇOK SIKILDIM.)
BEN SENDEN ÇOK SIKILDIM.
( BEN, ARTIK SANA DAYANAMAZ, SENİ ÇEKEMEZ, SENİNLE
YAŞAYAMAZ HALE GELDİM.)
16
İSTİKLÂL MARŞI
KORKMA, SÖNMEZ BU ŞAFAKLARDA YÜZEN AL
SANCAK,
SÖNMEDEN YURDUMUN ÜSTÜNDE TÜTEN EN SON OCAK.
O BENİM MİLLETİMİN YILDIZIDIR, PARLAYACAK,
O BENİMDİR, O BENİM MİLLETİMİNDİR ANCAK !
ÇATMA, KURBAN OLAYIM ÇEHRENİ, EY NAZLI HİLÂL,
KAHRAMAN IRKIMA BİR GÜL ; NE BU ŞİDDET, BU CELÂL
?
SANA OLMAZ DÖKÜLEN KANLARIMIZ SONRA HELÂL,
HAKKIDIR, HAK’KA TAPAN MİLLETİMİN İSTİKLÂL.
17
VURGU - TONLAMA
“ KANGALLI KALTABANLARDAN
KAKAVAN KAHRAMAN’LA KELEPİRCİ
KELEŞ KEKEME KERİM KEMAHLI
KERKENEZ KASIM’A KASIMDA
KERKÜĞÜN KEKİKLİ KEKLİĞİYLE
KABATASLAK KABAK İKRAM ETMİŞ.”
HAYRETLE
18
DOĞRU TONLAMAYI YAPABİLMEK İÇİN
HÂKİM OLAN DUYGUYU BİLMEK
ŞARTTIR.
(ARTIK SUS! - EMİR;
ARTIK SUS! - YALVARMA)
19
TÜMCELERİN COŞKUSAL İÇERİKLERİNİ DİKKATE
ALARAK SÖYLEYİN.
NE GÜZEL BİR GECE
BEN BU YÜZÜ NERDE GÖRDÜĞÜMÜ BİR
HATIRLAYABİLSEM.
BİR DAHA SÖYLEYİN, AMA SÖYLERKEN DE
GÜLÜMSEYİN.
NE ? SEN KENDİNİ ŞIK GİYİMLİ SANIYORSUN
ÖYLE Mİ ?
BÖYLE BİR HİLEYE BAŞ VURACAK KADAR
ALÇALACAĞIN HİÇ AKLIMA GELMEZDİ.
HEP BERABER PLAJA GİDECEĞİZ , DENİZE
GİRECEĞİZ, GÜLÜP OYNAYACAĞIZ.
20
NOKTALAMALAR
21
1) NOKTA (.) :
• A) CÜMLE SONLARINDA KULLANILIR:
GÖZLERİN GÖZLERİME DEĞİNCE FELAKETİM OLURDU,
AĞLARDIM.
BENİ SEVMİYORDUN, BİLİRDİM.
• B ) KISALTMALARDAN SONRA KULLANILIR:
* vb.
*Prof.
*Dr.
*Cad.
*Alm.
*Ar.
İng.
• C) SIRA GÖSTEREN RAKAMLARDAN SONRA “-İNCİ” EKİ
YERİNE KULLANILIR.
*SENİN ÇOCUK 1. SINIFTA MI OKUYOR.
• D)TARİHLERİN YAZILIŞINDA GÜN, AY VE YILI GÖSTEREN
SAYILARI BİRBİRİNDEN AYIRMAK İÇİN KONUR:
*21.03.1978
*29.X.1925
• E) SAAT VE DAKİKA GÖSTEREN SAYILARI BİRBİRİNDEN
AYIRMAK İÇİN KONUR:
*YARIN 08.45’TE GİDECEĞİM.
2) VİRGÜL (,) :
• A )YAZIDA SIRALANAN EŞ GÖREVLİ SÖZCÜKLER YA DA SÖZ
GRUPLARINI AYIRMADA KULLANILIR:
*O KİTABI ARADIM, BULDUM.
*FIRAT, DİCLE ÖNEMLİ NEHİRLERİMİZDENDİR.
*KİTABI AÇTI, BİRKAÇ SAYFA ÇEVİRDİ, YÜKSEK SESLE
OKUMAYA BAŞLADI.
*YAKINDA YİNE BAHAR GELECEK, AĞAÇLAR ÇİÇEK
AÇACAK, KEDİLER DAMLARA ÇIKACAK.
• B ) ANLAMA GÜÇ KATMAK İÇİN TEKRARLANAN SÖZLER
ARASINA KONUR:
*OĞLUNU, KADERSİZ OĞLUNU BİR DAHA GÖĞSÜNE BASTI.
*AKŞAM, YİNE AKŞAM, YİNE AKŞAM
*
• C )HİTAPLARDAN SONRA KULLANILIR:
*SEVGİLİ KIZIM,
*DEĞERLİ ÖĞRETMENİM,
*SAYGIDEĞER MÜDÜRÜM,
D ) YÜKLEMDEN UZAK KALMIŞ ÖZNEDEN SONRA KONUR:
*AHMET HAŞİM, ŞİİRDE ANLAMIN KAPALI OLMASINA VE
MUSİKİYE ÖNEM VERMİŞ BİR ŞAİRİMİZDİR.
*İŞTE BU ADAM, TÜRKİYE’Yİ SIKINTIDAN KURTARACAK
TEK ADAMDIR.
*TATLILAR, KALORİSİ FAZLA; FAKAT VİTAMİNİ AZ
BESİNLERDİR.
E ) CÜMLEDE VURGULANMAK İSTENEN ÖGELERDEN
SONRA
KONUR.
*YARIN, BURAYA GELECEKSİN VE BU İŞİ ÇABUCAK
BİTİRECEKSİN.
• F ) ANLAM KARIŞIKLIĞINA MEYDAN VERMEMEK İÇİN
ADLAŞMIŞ SIFATLARDAN SONRA KULLANILIR:
*GENÇ, ADAMA TERS TERS BAKTI.
*HIRSIZ, ÇOCUĞU KOVALADI.
• G ) BAZI CÜMLELERDE ANLAM KARIŞIKLIĞINI ÖNLEMEK İÇİN
KULLANILIR:
*OKU; ADAM OL BABAN GİBİ, EŞEK OLMA.
*SİZ DE KAZANÇLI ÇIKMAK İSTİYORSANIZ BENİM GİBİ,
HANIMLARI ALIŞVERİŞE GÖNDERİN.
Ğ ) BİR ADDAN ÖNCE GELEN ZAMİRLERDEN SONRA
KULLANILIR :
*O, ŞİİRİ NİÇİN EZBERLEMEMİŞ?
*BU, KADINI BİR DAHA GÖRMEMİŞ.
*ŞU, BAHÇEYE DİKİLECEKMİŞ.
H ) YAZIDA TIRNAK İÇİNE ALINMAMIŞ AKTARMA CÜMLELERİN
SONUNDA TIRNAK İŞARETİ YERİNE KULLANILIR:
*MİNAREYİ ÇALAN KILIFINI HAZIRLAR, DİYORDU.
I ) CÜMLE BAŞINDA KULLANILAN “EVET, HAYIR, YOK, YOO,
PEKİ, TAMAM, HAYHAY, OLUR, HAYDİ, ELBETTE …”
GİBİ SÖZCÜKLERDEN SONRA KULLANILIR:
*HAYIR, BU İŞİ SEVMEDİM.
*EVET , YARIN SINAVINIZ VAR.
3) NOKTALI VİRGÜL (;) :
A) BİRBİRİNE BAĞLI OLMAKLA BİRLİKTE HER BİRİ KENDİ
İÇİNDE BAĞIMSIZ CÜMLELERİN ARASINDA KULLANILIR.
BU TİP CÜMLELER BİRBİRİNİ AÇIKLAYAN, GÜÇLENDİREN,
BİRİ DİĞERİNE ÖRNEK OLAN CÜMLELERDİR.
BU KULLANIM ÖZELLİKLE ATASÖZLERİNDE GÖRÜLÜR.
*YER ÜST ÜSTE İKİ KEZ SARSILDI; HALK KORKUYLA
SOKAKLARA FIRLADI:
*KISA BİR KONUŞMA YAPTI; DİNLEYİCİLER ONU UZUN
UZUN
ALKIŞLADI.
*HOROZ ÖLÜR; GÖZÜ ÇÖPLÜKTE KALIR.
*YALANCININ EVİ YANMIŞ; KİMSE İNANMAMIŞ.
B ) VİRGÜLLE AYRILMIŞ SÖZLERİ YA DA SÖZ
GRUPLARINI FARKLI SÖZLERDEN YA DA
SÖZ GRUPLARINDAN AYIRMAK İÇİN KONUR:
*SAYISAL DERSLERDEN MATEMATİĞİ, FİZİĞİ; SÖZEL
DERSLERDEN
TÜRKÇEYİ, COĞRAFYAYI ÇOK SEVİYORUM.
C ) ÖĞELERİ ARASINA VİRGÜL KONMUŞ SIRALI CÜMLELERİ
AYIRMADA KULLANILIR:
*SEVİNÇTEN, HEYECANDAN İÇİM İÇİME SIĞMIYOR; BAĞIRMAK,
KAHKAHALAR ATMAK İSTİYORUM.
*AT ÖLÜR, MEYDAN KALIR; YİĞİT ÖLÜR, ŞAN KALIR.
*KEL ÖLÜR, SIRMA SAÇLI OLUR; KÖR ÖLÜR, BADEM GÖZLÜ
OLUR.
D ) ÖNCEKİ CÜMLEYE “FAKAT, OYSA, LAKİN, ANCAK, GİBİ
BAĞLAÇLARLA BAĞLANAN CÜMLELERDE BAĞLAÇTAN
ÖNCE KULLANILIR:
BU ROMANI İNCELEDİM: FAKAT PEK BEĞENDİĞİMİ SÖYLEYEMEM.
KÖYE SEN GİT; ANCAK ORADA ÇOK FAZLA KALMA.
KAZANACAĞIM; ÇÜNKÜ ÇOK ÇALIŞIYORUM.
NOT: NOKTALI VİRGÜL, YUKARIDA SAYILAN BAĞLAÇLARDAN
ÖNCE KULLANILDIĞI GİBİ BUNLARIN YERİNE DE
KULLANILABİLİR.
*BUGÜN ERKEN YATMALIYIM;YARIN SINAV VAR.
*İŞİNLE NE KADAR KÜÇÜK OLURSA OLSUN İLGİLEN;
HAYATTAKİ TEK DAYANAĞIN ODUR.
*SIKI GİYİNİN; DIŞARISI ÇOK SOĞUK.
E ) ÖĞELER ARASINDA ANLAM KARIŞIKLIĞINI ÖNLEMEK İÇİN
KULLANILIR:
*MURAT; HASAN, ALİ VE OSMAN’DAN DAHA ÇALIŞKANMIŞ.
*ELMA; ARMUT, MUZ VE ÜZÜMDEN YARARLIDIR.
F ) ÖZNEDEN SONRA VİRGÜLLERLE AYRILAN EŞ GÖREVLİ
SÖZCÜKLER VARSA, ÖZNE NOKTALI VİRGÜLLE AYRILIR:
*YENİ GRUBUNUN EN ÜNLÜ TEMSİLCİLERİNDEN OLAN
ORHAN VELİ; DİLİ ÇOK İYİ KULLANAN, OKUYUCUYU
DEĞİŞİK BİR ROMANTİZME SÜRÜKLEYEN, GÜÇLÜ BİR ŞAİRDİR.
NOT : NOKTALI VİRGÜLDEN VE VİRGÜLDEN SONRA GELEN SÖZCÜKLER –
ÖZEL İSİM DEĞİLSE – KÜÇÜK HARFLE BAŞLAR.
DİĞER NOKTALAMA İŞARETLERİNDEN SONRA GELEN SÖZCÜKLER
BÜYÜK HARFLE BAŞLAR.
4) İKİ NOKTA (:) :
A ) BİR CÜMLE VEYA SÖZCÜKTEN SONRA YAPILACAK
AÇIKLAMALARDAN ÖNCE KULLANILIR:
*ŞİMDİ HERKES ONA ŞÖYLE SESLENİYORDU: ATMACA KAMİL.
*BENCE BU CİNAYETİN İKİ NEDENİ OLABİLİR: BİRİNCİSİ
NAMUS MESELESİ, İKİNCİSİ ÇIKAR KAVGASIDIR.
*DEMOKRASİNİN TEK DAYANAĞI VARDIR: O DA
ÖZGÜRLÜKTÜR.
B ) ALINTI CÜMLELERDEN ÖNCE KULLANILIR.
*BU SANATÇININ ROMANLA İLGİLİ ŞU SÖZÜNÜ ANMADAN
GEÇEMEYECEĞİM: “ROMAN YOL BOYUNCA GEZDİRİLEN
BİR AYNADIR.”
*HACI BEKTAŞ-I VELİ: “ELİNE, BELİNE, DİLİNE SAHİP OL,”
DEMİŞ.
C ) ÖYKÜ VE ROMANLARDA KONUŞMA ÇİZGİSİNDEN ÖNCE
KULLANILIR:
*SÜLEYMAN ÇAVUŞ:
- BIRAK AÇMA O BAHSİ, DEDİ.
KOOPERATİF KATİBİ KAŞLARINI ÇATTI:
- YOO, BÖYLE DEME SÜLEYMAN ÇAVUŞ.
NOT: İKİ NOKTADAN SONRA YAPILACAK AÇIKLAMA BİR
CÜMLE NİTELİĞİNDE DEĞİLSE KÜÇÜK HARFLE
BAŞLAR:
*en çok sevdiğim meyvelerden bazıları şunlardır: muz,
elma, nar…
5 ) KESME İŞARETİ (‘) :
• A ) ÖZEL ADLARDAN SONRA GELEN ÇEKİM EKLERİNİ
AYIRMADA KULLANILIR:
*YAKUP KADRİ’NİN YABAN’I KURTULUŞ SAVAŞI DÖNEMİNİ
ANLATIR.
• B ) KISALTMALARDAN SONRA GELEN EKLER KESME
İŞARETİYLE AYRILIR:
*KKTC’Yİ HER ALANDA DESTEKLİYORUZ.
*YARIN ABD’YE GİDECEK.
• NOT: KÜÇÜK HARFLERLE YAPILAN KISALTMALARA
GETİRİLEN EKLERDE KELİMENİN OKUNUŞU; BÜYÜK
HARFLE YAPILAN KISALTMALARA GETİRİLEN
EKLERDE KISALTMANIN SON HARFİNİN OKUNUŞU
OLUR.
*kg’dan
*ptt’ye
• NOT: SONUNDA NOKTA BULUNAN KISALTMALAR, KESME
İŞARETİYLE AYRILMAZ.
* vb.leri
*mad.si
*alm.dan
*ing.yi
• C ) HER TÜRLÜ RAKAMDAN SONRA GELEN EKLER KESME
İŞARETİYLE AYRILIR:
*36’NIN ORTAK BÖLENLERİ NELERDİR?
*SEN 9’UNCU SINIFTA MI OKUYORSUN?
• UYARI: ÖZEL İSİMLER YAPIM EKİ ALDIKLARINDA KESME
İŞARETİYLE AYRILMAZ. YAPIM EKİNDEN SONRA GELEN
ÇEKİM EKLERİ DE AYRILMAZ.
*ANKARALIDAN
*KONYALIM
*AMERİKALILAR
• NOT: -LER EKİ –GİL YAPIM EKİNİN YERİNİ TUTARSA KESME
İŞARETİYLE AYRILMAZ.
*DÜN ALİLERE GİTTİM.
*SINIFTAKİ ALİ’LER AYAĞA KALKSIN.
• NOT: ÖZEL ADLAR YERİNE KULLANILAN ‘o’ ZAMİRİ CÜMLE
İÇİNDE BÜYÜK HARFLE YAZILMAZ VE KENDİSİNDEN
SONRA GELEN EKLER KESME İŞARETİYLE AYRILMAZ.
*Ben onun ne kadar kibirli biri olduğunu
bilmez miyim?
• D ) BAZI SÖZCÜKLERDE ANLAM KARIŞIKLIĞINI ÖNLEMEK
İÇİN KULLANILIR.
*OSMANLILARDA KADI’NIN ÖNEMLİ BİR YERİ VARDIR.
*PENCEREDEN KAR’I SEYREDİYORUM.
• E ) SESLERİN KONUŞMA SIRASINDA YA DA ŞİİRDE VEZİN
GEREĞİ DÜŞTÜĞÜNÜ GÖSTERMEK İÇİN KULLANILIR:
*N’APALIM
*N’EYLERSİN
*N’ETSİN
6 ) SORU İŞARETİ (?) :
A ) SORU BİLDİREN CÜMLE VEYA SÖZCÜKLERİN SONUNDA
KULLANILIR,
CÜMLE SÖZDE SORU CÜMLESİ DE OLSA YANİ
KARŞIDAN BİR CEVAP BEKLENMESE DE CÜMLENİN
SONUNA SORU İŞARETİ KONUR.
*TÜRK EDEBİYATININ İLK YAZILI BELGESİ NEDİR?
(CEVAP BEKLİYOR: GERÇEK SORU CÜMLESİ)
*BU HAVADA DIŞARI MI ÇIKILIR?
(CEVAP BEKLEMİYOR:SÖZDE SORU CÜMLESİ)
*BÖYLE BİR ADAMA NASIL GÜVENİRSİN?
(CEVAP BEKLEMİYOR: SÖZDE SORU CÜMLESİ)
*SENİ HİÇ SEVMEZ OLUR MUYUM?
(CEVAP BEKLEMİYOR: SÖZDE SORU CÜMLESİ)
*BU KİTAPLARI ONA MI VERECEĞİM?
(CEVAP BEKLİYOR: GERÇEK SORU CÜMLESİ)
B ) KUŞKU DUYULAN BİLGİLERİN YANINA YA DA BİLİNMEYEN
BİLGİLER YERİNE PARANTEZ İÇİNE KONUR:
*KAYIKÇI KUL MUSTAFA (?-1658?) HALK EDEBİYATIMIZIN
DESTAN ŞAİRLERİNDEN BİRİDİR.
*KARACAOĞLAN’IN GÜNEYDOĞU ANADOLU’DA (?)
YAŞADIĞINI SÖYLÜYOR.
UYARI: İÇİNDE SORU SÖZCÜĞÜ OLSA BİLE, BİR CÜMLE
SORU ANLAMI TAŞIMIYORSA SORU İŞARETİ
KONULMAZ.
*NEDEN GİTTİĞİNİ BİLMİYORUZ.
*BANA NASIL ÇALIŞACAĞIMI SÖYLEMEDİN.
7 ) ÜNLEM (!) :
A ) ŞAŞMA, KORKU, KIZMA, HEYECAN, SEVİNME…
GİBİ DUYGULARI DİLE GETİREN CÜMLELERİN SONUNDA
KULLANILIR:
*DUR, BİR YANLIŞLIK YAPMAYALIM !
*GİT BAŞIMDAN SENİ GÖRMEK İSTEMİYORUM !
*EH, HAYIRLISI NEYSE O OLSUN !
*LANET OLSUN BÖYLESİ İŞE !
*BÖYLE MAÇ OLMAZ OLSUN !
B ) KÜÇÜMSEME, YERME, ALAY ETME AMACIYLA PARANTEZ
İÇİNDE KULLANILIR:
*AKLA DURGUNLUK VERECEK REKLAM KAMPANYALARIYLA
BÜYÜK (!) SANATÇILAR YARATILIYOR.
*BU KASABADA ONUN NE KADAR AKILLI (!) OLDUĞUNU
BİLMEYEN Mİ VAR?
8) ÜÇ NOKTA (...) :
• A ) HERHANGİ BİR NEDENLE BİTMEMİŞ YA DA OKUYUCUNUN
ANLAYIŞINA BIRAKMAK İÇİN BİTİRİLMEMİŞ CÜMLELERİN
SONUNA KONUR.
*ŞU BAHAR YAĞMURLARI BİR GELSE…
*BİRDENBİRE KARŞIMIZA ÇIKIVEREN YEŞİLLİK DENİZİ…
*KARŞI SAHİLDE MOR, FARK OLUNMAZ SİSLER ALTINDAKİ
DAĞLAR, KORULAR, BEYAZ YALILAR… BUNLARI
SEYRETMEK BANA HUZUR VERİYOR.
• B ) BİRTAKIM ÖRNEKLER SAYILDIKTAN SONRA “VB”
ANLAMINDA KULLANILIR:
*BİNANIN TEPESİNDEN NELER GÖRÜNMÜYORDU Kİ:
CADDELER, SOKAKLAR, EVLER …
*BU KÖYÜN İNSANLARI KONUKSEVERDİR,
ALÇAKGÖNÜLLÜDÜR, İYİDİR …
• C ) SÖZ ARASINDA SÖYLENMEK İSTENMEYEN SÖZLER
YERİNE KULLANILIR:
*ŞU N… ADAMI GÖZÜM GÖRMESE İYİ OLACAK.
*KILAVUZU KARGA OLANIN BURNU B…TAN ÇIKMAZ.
9 )TIRNAK İŞARETİ (“...”) :
A ) AKTARMA SÖZ YA DA CÜMLELER TIRNAK İÇİNDE
GÖSTERİLEBİLİR.
*SANATÇININ ŞU SÖZÜNÜ UNUTMAMAK GEREKİR:
“GERÇEK UYGARLIK İNSANIN YÜREĞİNDE DEĞİLSE
HİÇBİR
YERDE YOKTUR.”
B ) ÖNEMİ BELİRTİLMEK İSTENEN SÖZCÜKLER, TERİMLER
TIRNAK İÇİNDE GÖSTERİLİR.
* “BAYRAK” BİR ULUSUN BAĞIMSIZLIĞINI SİMGELER.
C ) YAZIDA GEÇEN ESER ADLARI TIRNAK İÇİNE
ALINABİLİR:
* “ÇALIKUŞU” ANADOLU GERÇEĞİNİN TÜM ÇIPLAKLIĞIYLA
ANLATILDIĞI BİR ROMANDIR.
NOT: TIRNAK İÇİNDEKİ SÖZE EK GELİRSE TIRNAKTAN
SONRA GELİR, KESME İŞARETİ KULLANILMAZ.
*REŞAT NURİ GÜNTEKİN’İN “ACIMAK”INI OKUMANIZI
TAVSİYE EDİYORUM.
NOT: TIRNAK İÇİNDEKİ CÜMLENİN İÇİNDE BİR TIRNAK
DAHA KULLANMAK GEREKİRSE İKİNCİ TIRNAK TEKLİ
OLUR.
* “AHMET MİTHAT EFENDİ HALKI EĞİTMEK İSTEDİĞİNDEN:
‘SANAT TOPLUM İÇİNDİR.’ DER .”
10 ) PARANTEZ (AYRAÇ) ( ) :
• A ) CÜMLE İÇİNDEKİ AÇIKLAMALAR PARANTEZ İÇİNDE
GÖSTERİLEBİLİR:
*ADANA VE YÖRESİ (ÇUKUROVA) ÜLKEMİZİN PAMUK
AMBARIDIR.
*BÖYLE SÖZCÜKLERE (YANSIMALARA) HER DİLDE
RASTLANIR.
• B ) BİR SÖZCÜĞÜN EŞ ANLAMLISI PARANTEZ İÇİNDE
VERİLEBİLİR:
*TÜRK DİL KURUMU YERBİLİM (JEOLOJİ) İLE İLGİLİ
TERİMLERİ BİR KİTAPTA TOPLAMIŞ.
• C ) BİR KİŞİDEN SÖZ EDİLİRKEN DOĞUM VE ÖLÜM TARİHLERİ
PARANTEZ İÇİNE ALINIR:
*YAKUP KADRİ KARAOSMANOĞLU (1889-1974) TEKNİK
YÖNDEN KUSURSUZ ROMANLAR YAZDI.
D ) YABANCI SÖZCÜKLERİN OKUNUŞU PARANTEZ İÇİNDE
GÖSTERİLİR:
*BACON (BEYKIN) DENEMELERİYLE ÜN KAZANMIŞTIR.
E ) TİYATRO METİNLERİNDE HAREKETLERİ ANLATAN
BÖLÜMLER PARANTEZ İÇİNDE GÖSTERİLİR:
*ADAM—(YERİNDEN KALKAR , SURATINI ASARAK):SEN NE
DİYORSUN BEYEFENDİ?
NOT: PARANTEZ İÇİNE ALINAN BÖLÜM İÇİNDE TEKRAR
PARANTEZ AÇILMASI GEREKİRSE İLK ÖNCE KÖŞELİ
PARANTEZ AÇILIR VE SONRA KÖŞELİ PARANTEZ
KAPATILIR . ARADAKİ PARANTEZ NORMAL OLUR.
*TASAVVUF EDEBİYATININ BU ÇOK ÖNEMLİ SANATÇISI
[YUNUS EMRE (13.-14.YY)] YAŞADIĞI DÖNEMDE
EVRENSELLİĞİ YAKALAMIŞTIR.
11 ) KISA ÇİZGİ (-) :
• A ) BİR OLAYIN BAŞLANGIÇ VE BİTİŞ TARİHLERİ ARASINA
KONUR.
*BU SAVAŞ 1859-1870 YILLARI ARASINDA OLMUŞTUR.
• B ) BİRBİRİYLE İLGİLİ ÜLKE, ŞEHİR YA DA KAVRAMLAR
ARASINA KONUR.
*ADANA-CEYHAN ARASI KAÇ KİLOMETRE?
*TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ GELİŞİYOR.
• C ) CÜMLE İÇİNDEKİ ARASÖZLERİN VE ARACÜMLELERİN
BAŞINDA VE SONUNDA VİRGÜL , PARANTEZ
KULLANILABİLECEĞİ GİBİ KISA ÇİZGİ DE
KULLANILABİLİR.
*ŞİİR VE ROMANLA İLGİLİ DÜŞÜNCELERİMİ –SEN DE BİLİRSİN
Kİ- ONA UZUN UZUN ANLATMIŞTIM.
• D ) CÜMLE SONUNDA SATIRA SIĞMAYAN SÖZCÜKLERİN
BÖLÜNMESİNDE KULLANILIR.
……………………………………………………………SÖYLEDİKLERİMİ UNUTMA.
• E ) DİLBİLGİSİNDE EKLERDEN ÖNCE VE MASTAR HALİNDEKİ
FİİLLERDEN SONRA KULLANILIR.
* “KULAKLIK” SÖZCÜĞÜNDEKİ –LIK YAPIM EKİ BİR ALET İSMİ
YAPMIŞTIR.
• F ) OSMANLICA TAMLAMALARDA KULLANILIR.
*ASLINDA SERVET-İ FÜNUN VE FECR-İ ATİ DÖNEMİ,
EDEBİYATIMIZDA YENİ BİR SOLUKTUR.
12 ) UZUN ÇİZGİ (---) :
• KONUŞMA METİNLERİNDE KONUŞMALARIN BAŞINDA
KULLANILIR.
---BU KİTABI OKUDUN MU?
---HAYIR OKUMADIM.
---OKUMANI TAVSİYE EDERİM, ÇOK GÜZEL.
NOKTALAMA, DURAKLAMA VE VURGU
BİR GÖLÜN KENARINDA HOCA BİR GÜN KENDİ KENDİNE BİR
ŞEYLER YAPARMIŞ EPEY YAKINLARINDA DA O GÖLÜN BİR
ADAMCAĞIZIN BİR EVİ VARMIŞ
TAM DA ADAM GEÇİYORMUŞ ORADAN HOCA ELİNDE KAŞIK SUYA
EĞİLDİĞİ AN MERAK ETMİŞ SORMUŞ
HAYROLA HOCA
BÖYLE KENDİ KENDİNE BU KOSKOCA GÖLÜN KENARINDA NE
YAPARSIN Kİ
HEMEN DOĞRULUP BAKMIŞ SENİN Kİ
SONRA YENİDEN KOYULUP İŞİNE
MERAK MI ETTİN DEMİŞ BİRAZ BÜYÜKÇE BİR İŞ
ANLADIK BÜYÜKÇE BİR İŞ AMA NE
GÖLE BİRAZ YOĞURT MAYASI KATSAM ŞÖYLE BİR İKİ KAŞIK
BİR TUTARSA YAŞADIK
HİÇ BİR ŞEY ANLAMAMIŞ LÂKİN ADAM
GÖL DEMİŞ YOĞURT MU OLACAK YANİ EH HOCA PEK ÖMÜR
ADAMSIN HANİ GÖL MAYA TUTAR MI
OLUR İŞ Mİ BU GÖZÜM
ÇIKSIN SENDE DE AKIL VARSA
HOCA KIZMIŞ
BEN BİLMEZMİYİM ONU ELBET TUTMAZ
AMA YA BİR TUTARSA
54
NOKTALAMA, DURAKLAMA VE VURGU
BİR GÖLÜN KENARINDA HOCA BİR GÜN, KENDİ KENDİNE BİR
ŞEYLER YAPARMIŞ ; EPEY YAKINLARINDA DA O GÖLÜN BİR
ADAMCAĞIZIN BİR EVİ VARMIŞ.
TAM DA ADAM GEÇİYORMUŞ ORADAN HOCA, ELİNDE KAŞIK SUYA
EĞİLDİĞİ AN, MERAK ETMİŞ, SORMUŞ : - << HAYROLA, HOCA?
BÖYLE KENDİ KENDİNE BU KOSKOCA GÖLÜN KENARINDA NE
YAPARSIN Kİ ? >> HEMEN DOĞRULUP BAKMIŞ SENİN Kİ ;
SONRA YENİDEN KOYULUP İŞİNE :
- << MERAK MI ETTİN ? DEMİŞ. BİRAZ BÜYÜKÇE BİR İŞ >>
- << ANLADIK, BÜYÜKÇE BİR İŞ ; AMA NE ? >>
- << GÖLE BİRAZ YOĞURT MAYASI KATSAM ;ŞÖYLE BİR İKİ KAŞIK
...
BİR TUTARSA YAŞADIK. >>
HİÇ BİR ŞEY ANLAMAMIŞ LÂKİN ADAM ;
- << GÖL, DEMİŞ YOĞURT MU OLACAK YANİ ? EH HOCA, PEK ÖMÜR
ADAMSIN HANİ ! GÖL MAYA TUTAR MI ? OLUR İŞ Mİ BU ? GÖZÜM
ÇIKSIN SENDE DE AKIL VARSA. >>
HOCA KIZMIŞ : - << BEN BİLMEZMİYİM ONU ? ELBET TUTMAZ ...
AMA YA BİR TUTARSA ?... >>
55
CUMA GONO GELiRKEN;
LOTFEN iKi D0RTL0KTEN AZ OLMAYAN
BEGENDiGiNiZ 2 ADET iiRi YANINIZDA GETiRiN.
ANLATIM
57
BİR ÜLKE DÜŞLÜYORUM
GENÇ, DİNAMİK, TÜM İNSANLIK AİLESİNİN GIPTA EDEREK
BAKTIĞI YÖNETİCİLERİ OLSUN.
HER DAVRANIŞLARI, HER KONUŞMALARI HALKINA, UMUT,
GÜVEN VE YAŞAMA ŞEVKİ VERSİN.
BİR ÜLKE DÜŞLÜYORUM
İNSANLAR YETENEKLERİYLE, EMEKLERİYLE, BİRİKİMLERİYLE
BİR YERLERE GELSİNLER.
BİR ÜLKE DÜŞLÜYORUM
GELECEK KAYGISI UZAK OLSUN GENÇLERİNİN YÜREĞİNDEN,
SABAH UYANINCA GİDECEKLERİ İŞLERİ OLSUN.
HAYATI, BU GÜZEL TOPRAKLARIN SAHİBİ OLMANIN GURURUYLA
YAŞASINLAR.
58
İNANÇ – ŞÜPHE : ONA TÜM VARLIĞIMLA İNANIYORUM.
BELKİ DE ÖYLEDİR AMA BUNUN VARLIĞINI KİM İSPAT
EDEBİLİR ?
SEVGİ – NEFRET : SİZİ ÇOK SEVİYORUM.
ONUN VARLIĞINDAN DA, HATIRALARINDAN DA NEFRET
EDİYORUM.
PİŞMANLIK - TAŞKINLIK : GECE GÜNDÜZ KENDİ KENDİME
SORUYORUM ; BUNU NASIL YAPTIM, DİYE.
EVET, BUNU YAPACAĞIM İŞTE O KADAR.
ÜMİT– ÜMİTSİZLİK : EVET, HERKES BU İŞTE KAZANACAĞIMI
SÖYLÜYOR. ARTIK HER ŞEY BİTTİ, KURTULUŞ ÇARESİ YOK.
EMİR VERME – YALVARMA : HAYDİ ! ÇABUK BURAYA
GELİN. NE OLUR, SİZE YALVARIRIM BENİ DİNLEYİN.
59
KIZGIN : HAVA GÜZEL AMA, BİZ DÖRT DUVAR
ARASINDA
KAPALIYIZ.
ŞEFKATLE : HAVA GÜZEL. SOKAĞA ÇIKALIM YAVRUM.
HAVA ALIRSAN İYİLEŞİRSİN
AÇIĞA VURMA : NE YAPALIM BEN BAHSİ KAYBETTİM :
HAVA GÜZELLEŞTİ.
ÖFKELİ : YAZIKLAR OLSUN . İŞTE SEN BUSUN !
KESİN İNANÇ : ARTIK BİZİ ARAMAZ, BUNDAN EMİNİM !
İTİRAZLA : KUSURA BAKMA AMA O KADAR DA KÖTÜ
DEĞİL.
GÜVENSİZLİK : BU ADAM SÖZÜNDE DURACAK MI
60
KIŞKIRTMA – YATIŞTIRMA : HA GAYRET ! ATIL ! BİR
HAMLE DAHA ! HİŞT HİŞT ! KENDİNİZE GELİNİZ, SAKİN
OLUNUZ.
AÇIK KALPLİLİK – İKİ YÜZLÜLÜK : DÜŞÜNDÜĞÜMÜ
SİZE AÇIKÇA SÖYLÜYORUM. SİZİN TARAFINIZDAN
BEĞENİLMEK İÇİN DÜNYANIN BÜTÜN SERVETİNİ FEDA
EDERİM.
HINÇ – ACIMA : ŞUNU BİLİN Kİ BU ONA ÇOK PAHALIYA
MAL OLACAK. ZAVALLI ADAMLAR ! ARTIK ONLARDAN
NE İSTEYEBİLİRİM ?
MÜTEVAZI – BENCİL : ALINIZ, ALINIZ : BANA BU
KADARI YETER. BAŞKALARINDAN BANA NE ! BEN
ACI ÇEKMİYEYİM DE...
61
SABIR – SABIRSIZLIK : ACELEMİZ YOK. İSTEDİĞİNİZ
ZAMAN. ÇABUK OLUN, KAYBEDECEK BİR SANİYEMİZ
BİLE YOK !
TEHDİT – VAAT : EĞER BÖYLE SÖYLENİP
DURACAKSAN, YIKIL KARŞIMDAN. NEYİM VARSA
HEPSİNİ SANA VERECEĞİM.
HİDDET – TEDBİRLİ DAVRANMA : NASIL BENİ BÖYLE
YAPAYALNIZ BIRAKIP GİDİYORSUNUZ HA ! HEMEN
KARAR VERMEMEK LÂZIM ; İYİCE DÜŞÜNELİM.
ÜZÜNTÜ – ÜZÜNTÜNÜN GEÇMESİ : ALLAHIM NEDİR
BU BAŞIMA GELENLER ! ÇOK ŞÜKÜR ! ARTIK
KORKACAK BİR ŞEY KALMADI.
İSTEK–İSTEKSİZLİK: AH! EĞER O BENİM OLSAYDI !...
AMAN ! NE YAPAYIM OLMAZSA OLMASIN
62
ANLATAMIYORUM
AĞLASAM SESİMİ DUYAR MISINIZ, MISRALARIMDA;
DOKUNABİLİR MİSİNİZ,
GÖZYAŞLARIMA, ELLERİNİZLE?
BİLMEZDİM ŞARKILARIN BU KADAR GÜZEL,
KELİMELERİNSE KİFAYETSİZ OLDUĞUNU
BU DERDE DÜŞMEDEN ÖNCE.
BİR YER VAR, BİLİYORUM; HER ŞEYİ
SÖYLEMEK MÜMKÜN; EPEYCE
YAKLAŞMIŞIM, DUYUYORUM;
ANLATAMIYORUM.
ORHAN VELİ KANIK
63
RİNDLERİN AKŞAMI
DÖNÜLMEZ AKŞAMIN UFKUNDAYIZ. VAKİT ÇOK GEÇ;
BU SON FASILDIR EY ÖMRÜM NASIL GEÇERSEN GEÇ!
CİHANA BİR DAHA GELMEK HAYAL EDİLSE BİLE,
AVUNMAK İSTEMEYİZ ÖYLE BİR TESELLİ İLE.
GENİŞ KANATLARI BOŞLUKTA SİMSİYAH AÇILAN
VE ARKASINDA GÜNEŞ DOĞMAYAN BÜYÜK KAPIDAN
GEÇİNCE BAŞLAYACAK BİTMEYEN SÜKUNLU GECE.
GURUBA KARŞI BU SON BAHÇELERDE, KEYFİNCE,
YA ŞEVK İÇİNDE HARAB OL, YA AŞK İÇİNDE GÖNÜL!
YA LALE AÇMALIDIR GÖĞSÜMÜZDE YAHUD GÜL.
YAHYA KEMAL BEYATLI
64
İSTİDA
YARAB! İNSAN OĞULLARINDAN ÇEKTİĞİM YETER
GÖK YÜZÜNDEN BENİM HİSSEME DÜŞENİ VER
ALTINA DİLEDİĞİM GİBİ ÖMRÜMÜ SEREYİM
MENDİL KADAR OLSUN TARLAMI AYIR
BENİ DOYURACAK AĞACI GÖSTER.
RABBİM! İNSAN OĞULLARINDAN ÇEKTİĞİM YETER
YALNIZ SENİN ELLERİN GEZİNSİN ÖMRÜMDE BENİ
YALNIZ SEN MAHKUM EYLE SEN AZAT
VE YALNIZ SEN CANIMI İSTE BENDEN Kİ NEREYE
SAKLAYACAĞIMI ŞAŞIRMADAN VEREYİM.
BEDRİ RAHMİ EYÜBOĞLU
65
BEKLENEN
NE HASTA BEKLER SABAHI
NE TAZE ÖLÜYÜ MEZAR NE
DE ŞEYTAN BİR GÜNAHI
SENİ BEKLEDİĞİM KADAR
GEÇTİ İSTEMEM GELMENİ
YOKLUĞUNDA BULDUM SENİ
BIRAK VEHMİMDE GÖLGENİ
GELME ARTIK NEYE YARAR
NECİP FAZIL KISAKÜREK
66
GÖRDÜKLERİNİZİ
VE
DUYDUKLARINIZI
DOĞRU
DEĞERLENDİREBİLİYOR MUSUNUZ?
67
BU ADAM
NE
YAPIYOR?
68
69
70
72
----- ----=-
---=
""'""='"---=- ....,.....-
--=---==--=--..,..--- --------
---=
--=-- ---------
--
-----=---
- -- -
--
------= =- - - ------
--------------------------------------------------- ----------------------------------------
76
A)
Bj
l
0)
77
ÖN YARGILAR İNSANLARI
BİRBİRİNDEN UZAK
TUTMAK İÇİN BİLGİSİZLİKTEN
YAPILMIŞ
ZİNCİRLERDİR.
78
MİMİKLE
ANLATIM
79
MİMİKLE ANLATIM
YÜZ İFADELERİ
- ALIN KASLARI,
- GÖZ KAPAKLARI VE ÇEVRESİ
KASLARI,
- AĞIZ BÖLGESİ, DUDAKLAR VE ÇENE
80
KASLARI,
MİMİKLER
GÜVENLİ BİR İFADE, VERİLEN
MESAJLA UYUM İÇİNDEKİ İFADEDİR.
81
GÖZLER
ve BAKIŞ
82
83
84
85
86
ÜZÜNTÜLÜ
87
•
•
•
TIKSINTI
(':
'
'-...
--
..--::;/
I
88
MASUM
89
ASIKSURAT
(':
'
'-...
--
..--::;/
I
90
HAYRET
91
SEVİNÇ
92
KIZGINLIK
93
KORKU
94
MUTLULUK
(':
'
'-...
--
..--::;/
I
95
OFKE
(':
'
'-...
--
..--::;/
I
96
••
••
•
DU$UNCELI
(':
'
'-...
--
..--::;/
I
97
$A$KINLIK
98
C«.J
"-,
/.
C«.J
"-,
/.
101
KIZDIRMAK
(':
'
'-...
--
..--::;/
I
102
AŞAĞIDAKİ DURUMLARI JEST VE MİMİKLE YANSITINIZ.
SOĞUKTAN TİTRİYORSUNUZ,
ŞİDDETLİ KORKUYORSUNUZ,
HEYE CAN VE SABI RSIZLIKLA
BEKLİYORSUNUZ,
103
SÖZSÜZ ANLATIM
( Lütfen 1 – 9 arası
bir rakam
söyleyiniz… )
104
TOPLUM ÖNÜNDE ETKİLİ KONUŞMA
“KONUŞMA, BİR KİMSENİN BAŞKA BİR KİMSEYE VEYA
BİR DİNLEYİCİ TOPLULUĞU KARŞISINDA SÖYLEDİĞİ
SÖZLERE DENİR”
KONUŞMA “DUYGU VE DÜŞÜNCELERİMİZİ, GÖRÜP
YAŞADIKLARIMIZI KARŞIMIZDAKİLERE SÖZLE İLETME
İŞİDİR.
KONUŞMANIN UNSURLARI
1)SES
2)TELÂFFUZ
3)KONUŞMA DİNAMİĞİ (DUYGU, DÜŞÜNCE, İSTEK)
4)KELİME HAZİNESİ
5)ÜSLÛP
105
KONUŞMA, SÜREKLİ BİR DÜŞÜNME
ALIŞ-VERİŞİDİR.
KONUŞAN - MESAJ - DİNLEYEN
KONUŞMA, AMACI OLAN BİR YOLCULUKTUR VE
PLANLANMASI GEREKLİDİR.
106
KONUŞMANIN DİNAMİĞİ
NİÇİN KONUŞURUZ ?
KONUŞMADA AMAÇ
107
İYİ BİR KONUŞMACI
İNANDIRICI VE HAREKETLERİ İLE SÖYLEDİKLERİ
UYUMLU OLAN KİŞİDİR.
“ ŞİŞMAN BİR ADAMIN AZ YEMENİN, PERHİZ
YAPMANIN FAYDALARI ÜZERİNE YAPACAĞI EN
MÜKEMMEL KONUŞMANIN HİÇ BİR ETKİ VE DEĞERİ
OLAMAZ. ”
108
HİÇ BİR ZAMAN KONUŞMAK İÇİN
KONUŞMAMALIDIR.
KONUŞMA RENKLİ OLMALIDIR. (GÜZEL SÖZLER,
MİSAL, TEŞBİH VE UYGUN FIKRALARLA
SÜSLEMEK)
BÖYLE BİR KONUŞMA SIKMAZ VE İLGİ ÇEKER.
(DİNLEYİCİLER SÖYLENENİ DAHA ÇABUK ANLAR.)
“ FİKİRLERİNİ TAM İFADE EDEMEYEN İNSANLAR
DÜŞÜNMEYİ BİLMEYENLERLE AYNI SEVİYEDEDİR “
109
İŞTE;
“ KELİMELERİN KUVVETİNİ
ANLAMADAN, İNSANLARIN
KUVVETİNİ ANLAMAMIZ MÜMKÜN
DEĞİLDİR.”
110
İYİ BİR KONUŞMACI
GÖZLEMCİ, DİKKATLİ, ARAŞTIRMACI
KONUSUNDA BİLGİ BİRİKİMİNE SAHİP,
OLGUN, MANTIKİ BİR AKIŞ İÇİNDE DÜŞÜNME
YETENEĞİ OLAN
DİNLEYİCİLERİ YAKINDAN TANIYAN
KENDİNİ ELEŞTİREBİLEN VE AHLAKSAL
SORUMLULUK TAŞIYAN NİTELİKLERE SAHİP
OLMALIDIR.
111
“İYİ BİR KONUŞMACI,
BAŞKALARININ KONUŞTUĞU
SIKICI GELEN BİR KONUYU, CAZİP
HALE GETİRİP HERKESİN
DİNLEMESİNİ SAĞLAYANDIR.”
MARCUS CİCERO
HATASIZ KONUŞMAYA HAZIRLANMAK
- NE SÖYLEMEK İSTİYORUM?
- NASIL SÖYLEYEBİLİRİM?
- DAHA AÇIK SÖYLEYEBİLİR MİYİM?
- KONUŞMAMIN ETKİSİ NE OLUR?
- DAHA KISA KONUŞABİLİR MİYİM?
- ÇİRKİN İFADELERDEN KAÇINABİLİR
MİYİM?
113
BİR KONUYU SUNARKEN DİKKAT ETMEMİZ
GEREKEN KURALLAR
-
ARKADAŞIMIZLA KONUŞUR GİBİ
SESİMİZDE KÜÇÜCÜK BİR GÜLÜMSEME (ROL)
EMPATİ
AÇIK, RAHAT VE DİNAMİK OLMAK
KONUYA HAKİMİYET
DÜZGÜN BİR TELAFFUZ,
KONTROLLÜ NEFES
GÜVEN DUYMALARINI SAĞLAYACAK BİR ÜSLUP
MİSALLERLE SÜSLEMEK
114
KONUŞMANIN ŞABLONU
1.
2.
3.
4.
5.
DİKKAT ÇEKMEK (HİŞT)
KONUYU AÇIKLAMAK
NEDENLERİ SIRALAMAK (SORUN / ÇÖZÜM)
ÖRNEK İLE DESTEKLEMEK
SONUCU AMACA UYGUN OLARAK OLUŞTURMAK.
115
LÜTFEN…
BAŞINIZDAN
GEÇEN BİR OLAYI
ANLATIR MISINIZ?
(SÜRE: 2 DAKİKA)
116
DİNLEME – DİKKAT
VE
SAHNE HEYECANINI YENME
117
BİRİNİ DİNLEMENİN NEDENLERİ ?
BİLGİLENMEK, ELEŞTİREBİLMEK
BİR BAŞKASININ ÖYKÜSÜNE KATILMAK
DENEYİMLERİNDEN VE ANLAYIŞLARINDAN FAYDALANMAK
UFKUNUZU GENİŞLETMEK, KONUMUNUZLA BİR İLİŞKİ OLUŞTURMAK
AYNI ZAMANDA DA KONUŞMACININ ;
SESİNE, SÖZCÜK SEÇİMİNE
TONLAMASINA, HIZINA
BEDEN DİLİNE DUYARLI OLMAKTIR.
118
GERÇEK BİR DİNLEME
119
PEKİ SİZ İYİ BİR
DİNLEYİCİ MİSİNİZ?
120
DİNLEME - DİKKAT TESTİ
121
Ben marketten içeri girerken bir adam koşarak
dışarı çıktı neredeyse bana çarpacaktı.
Bir elinde beyaz bir çanta ve sol elinde silah vardı.
Kot bir ceket giyiyordu ve ceketin kolları
kesilmişti.
Yeşil ve mavi renkli bir gömlek ve sağ dizindeki bir
delik olan bir kot pantolon giymişti.
Zayıf bacakları ve büyük bir göbeği vardı.
Kenarları tel çerçeveli bir gözlük takmıştı.
Keldi ve kahverengi bıyıklıydı.
1.70 boylarındaydı ve 35 yaş civarındaydı.
122
Soyguncuyu tarif eder misiniz?
123
KARACABEY İSTASYONUNDAKİ 25252
NO’LU EMANET EŞYA DOLABINA GİDİN,
DOLABIN İÇİNDE ;
52 X $ 1
10 X 50 TL.
VE 20 X 10 KRŞ
OLAN BİR KUTU BULACAKSINIZ,
LÜTFEN KUTUDAN BANA 25 TANE $ 1’
LİK BANKNOT, 2 TANE 50 TL’LİK VE
10 KURUŞLARIN DA HEPSİNİ GETİRİN.
124
HANGİ İSTASYON
VE
DOLABIN NUMARASI KAÇTI ?
125
BİR KOŞUYA KATILIYORSUN
İKİNCİ ADAMI SOLLUYORSUN.
HANGİ SIRALAMADA YER ALIRSIN?
126
DOKTORA GİTTİNİZ. SİZE 3 HAP VERDİ VE
YARIMŞAR SAAT ARAYLA YUTMANIZI
İSTEDİ.
İLAÇLARIN TAMAMININ BİTMESİ NE
KADAR SÜRER?
127
3 kişilik bir ailenin yaşları toplamı
88 ‘ dir .
acaba 4 yıl sonraki yaşları toplamı
kaç olur ?
128
!
30’U YARIMA BÖL 10 EKLE KAÇ EDER?
129
SADECE BİR TEK KİBRİTİNİZ VAR,
İÇİNDE BİR GAZ LAMBASI,
BİR GAZ SOBASI VE
BİRDE MUM BULUNAN
KARANLIK VE SOĞUK BİR ODAYA
GİRDİNİZ...
ÖNCE HANGİSİNİ YAKARSINIZ?
130
BAZI AYLAR 30, BAZILARI 31 ÇEKER, KAÇ
AYDA 28 GÜN VARDIR?
131
BİR KALEM VE BİR SİLGİNİN FİYATI
110 YTL.DİR.
KALEM SİLGİDEN 100 YTL. DAHA
FAZLA OLDUĞUNA GÖRE HER BİRİ
KAÇAR LİRADIR?
132
SORU İŞARETİ YERİNE HANGİ HARF
GELMELİDİR?
U, İ, E, İ, F, ?
133
SORU İŞARETİ YERİNE HANGİ HARF
GELMELİDİR?
U, İ, E, İ, F, ?
SORU CÜMLESİNDEKİ KELİMELERİN SON
HARFLERİNİN SIRALANDIĞI DİZİ.
CEVAP : R
134
LÜTFEN! ELİNİZİ KALDIRMADAN 4 HAREKETTE ÇİZGİLERİN TÜM
KUTULARDAN GEÇMESİNİ SAĞLAYINIZ.
135
3
4
2
1
SAHNE HEYECANINI
GİDERME
VE
CESARETİ ARTTIRMA
METODLARI
137
TOPLULUK ÖNÜNE
ÇIKMAKTAN
KORKUYOR MUSUNUZ?
138
BEN CESARETLİYİM KENDİME GÜVENİYORUM.
YETENEKLİYİM, BAŞARACAĞIM,
BANA İNANIN ARKADAŞLAR.
İŞİME KOLAYCA ODAKLANIYORUM,
HER GÜN TOPLULUK ÖNÜNDE GÜVENLE KONUŞUYORUM.
İÇİMDEKİ HEYECANI VE ENGELLERİ YOK EDİYORUM.
BEN BAŞARISIZLIK TANIMIYORUM.
HEPİNİZİ ÇOK SEVİYORUM.
139
CESARET İÇİN DENEY
AYŞE’NİN KÜÇÜK BİR KUZUSU
VARDI.
TÜYLERİ BEMBEYAZ, SANKİ
KARDANDI. AYŞECİK
NEREYE GİDERSE GİTSİN,
O DA ARKASINDAN MELER
KOŞARDI.
140
YÜRÜYÜŞ ÇALIŞMALARI
SIRTINIZ DA YÜK VAR – (SİNİRLİ BUZDA
KAYMAK, (BUZ DANSI YAPMAK)
(NEŞELİ)
…………………………………….
SAHTE ÖZÜRLÜ DİLENCİ OLMAK
ÖRDEK YÜRÜYÜŞÜ YAPMAK (SESLİ)
141
142
Kaynakça
Nüzhet şenbay söz ve diksiyon sanatı yapıkredi yayınları
Suat taşer konuşma eğitimi papirüs yayınevi
Emin özdemir güzel ve etkili konuşma sanatı remzi kitabevi
Psikolog dr. Zuhal baltaş bedenin dili remzi kitabevi
Psikolog dr. Acar baltaş bedenin dili remzi kitabevi
Dale carnegie söz söyleme ve iş başarma sanatı akış yayınları
Dale carnegie etkili konuşma sanatı öteki yayınevi
Dale carnegie dost kazanma sanatı öteki yayınevi Yaşar
yörük güzel konuşma yazma klavuzu eğitim yayınları
Cevdet yalçın güzel konuşma ve yazma platin yayınları
Birol vural etkili ve başarılı konuşma hayat yayınları Birol
vural doğru ve güzel konuşma hayat yayınları Yavuz
özdem konuşma sanatı diksiyon kariyer yayıncılık
Doç. Dr. Ali kaya etkili ve güzel konuşma sanatı eğitim kitabevi
Nüvit osmay insan mühendisliği atlas yayınevi
Ahmet Şerif İzgören,dikkat vücudunuz konuşuyor,Elma Yayınevi,2008.
Semra KUŞOĞLU 1090320092
Download

GÜZEL VE ETKİLİ KONUŞMA BECERİLERİyeni