İSPANYOL GRİBİ
Neden ‘İspanyol’ gribi?
Adını İspanya’dan almış olmasına rağmen
hastalığın ilk olarak 1917 yılının baharında
Avusturya’da başladığı tahmin ediliyor.İspanyol
gribi denmesinin sebebiyse;birçok ülke
kamuoyundan salgını gizlerken İspanya bu
konuyu medyada konuşan ilk ülke olmuş.
• Dünyanın ilk büyük salgınıdır.Daha önceki
salgınlar bu denli nüfuzlu olmamıştır.Ölü sayısı
tam bilinmemekle birlikte 20-50 milyon
insanın öldüğü tahmin edilmektedir.
• 1.Dünya savaşında ölen toplam insan
sayısından daha fazla insan hayatını
kaybetmiştir.
• Başta giribin hayvandan insana geçtiği
düşünüldü.Ama hava yoluyla bulaştığı
kesindi.1918 yılında sadece Amerika’da 20
milyonun üzerinde grip vakası
görülmüş,bunların 1 milyonu ölünle
sonuçlanmış.
• İspanyol gribi diğer katil grip salgınlarından
farklıydı.Genellikle 20-40 yaş arası genç ve
sağlıklı insanlar hayatını kaybetti.
• Bazı kaynaklara göre Amerika’da herşey 1918 yılının
mart ayında başladı.Aşçı Albert Mitchell o gün
kendini halsiz ve bitkin hissediyordu.Ateş,orta
dereceli boğaz ağrısı gibi grip benzeri belirtilerle
sağlık merkezine gitti.Kendisine yatak istirahati
önerildi.
• Öğle saati geldiğinde 107 asker hastaydı.İki gün
içinde çoğu ciddi zatürre şeklinde ölümcül olmak
üzere 522 kişi hastalanmıştı.
• 48 kişinin kaybedildiği bu gelişmede ölüm nedeni
zatürre olarak kayıtlara geçti.
• Daha sonra grip askeri birliklere hızla yayıldı.
• Hastalığın sebebi olan virüs Avrupa’ya yayılmış
ve daha fazla insanı enfekte etmiş,hastalık
ölümcül ilerlemesini sürdürmüştü.
• Savaş sebebiyle salgın çok çabuk yayıldı.Bir
hafta içinde Alcatraz adası gibi izole yerler bile
hastalık tarafından kuşatılmıştı.
• Ekim 1922’de San francisco’da toplu yerlerde maske takma
zorunluluğu getiren bir yasa kabul edildi.Ve ‘maske
takın,hayatınızı kurtarın’ şeklinde anons edildi.
• Maske gribe karşı %99 etkiliydi.Tabi aşılarda etkisini
göstermişti.
• Kasım ayında grip aktivitesi azaldı ve vaka sayısı düştü.21
kasımda şehirdeki tüm sirenler çaldı ve artık maske takmak
gerekmediği bildirildi.
• Maske zorunluluğunun kalkmasıyla iki hafta sonra grip
vakalarının sayısı giderek artmaya başladı.Maske karşıtları ve
halkın bıkkınlığı sebeiyle maske kullanımından vazgeçildi.
• Bazı bölgelerde ilaç satan yerler ve kasaplar
hariç,tüm mağazalar ve salonlar saat 19.00’dan
sonra kapatılıyordu.İnsanlara mağazalar ve
sokaklarda toplanmamaları,kalabalık gruplar
oluşturmamaları söyleniyordu.Bowling
salonları,havuzlar ve bilardo salonlarına 25
kişiden fazla insan alınmıyordu.Her türlü toplantı
yasaklandı.Gripten ölenler için toplu cenaze
töreni yapılamıyordu.Sadece ölenlerin çok
yakınları cenazelerine gelebiliyordu.
• Daha sonra hastalık Atlantiği geçti.
• Nisan ayında Fransızlar hastaydı,ayın
ortalarında Japonlar ve Çinliler,mayıs ayında
da Afrika ve Güney amerikalılar hastalığa
yakalanmıştı.Nome(Alaska)’deki eskimo
popülasyonunun %60’ı ortadan kayboldu.
Hastalığın Belirtileri:
• Hastalık çok ani başlayan halsizlik,ciddi kas ağrısı,baş,sırt ve
eklem ağrısı şeklinde kendini belli ediyordu.
• Ateş 41 dereceye kadar ulaşıyordu ve akciğerler zatürreden
ölen hastaların akciğerleri gibi kanlı köpükle doluyor ve hava
akışı tamamen bozuluyordu.
• Ölümlerin esas nedeni zatürre yada diğer adıyla pnömoniydi.
• Hastalıkla iyi tek iyi özellik ise gribin ortaya çıktıktan 2-3 hafta
sonra ortadan kaybolmasıydı.
• AIDS hastalığın başlangıcından itibaren 25 yıl
içinde 25 milyon insanın ölümüne sebep
olurken;ispanyol gribi ilk 25 haftada 25 milyon
kişiyi öldürmüştür.
• Hastalık İspanya’da ortaya çıkmamasına rağmen,ülkede 8
milyon kişi hayatını kaybetti.
• Hastalığın en çarpıcı etkileri Amerika’da ortaya çıktı.Salgın
ile birlikte ortalama yaşam süresi %10 düştü.
• Yeni Zelanda,nüfusunun yarısını hastalık yüzünden kaybetti.
• Hindistan’da 17 milyon kişi hayatını kaybetti.
• Britanya’da 250.000 Fransa’da 400.000 kişinin öldüğü
tahmin ediliyor.
• Hastalık 18 ay içinde ortadan kalktı.Bilim adamları virüsün
mutasyona uğrayarak kendini yok ettiğini düşünüyor.
• İspanyol gribi:Domuz gribi,Kuş gribi gibi H1N1 virüslerinin
atasıdır.
Virüs’e ne oldu?
• 1918’deki salgının asıl sebebi bilinmediğiden
ötürü,bilimadamlarının olay süresinde veya sonrasında
hastalığı doğrudan inceleme imkanı olmadı.
• Ancak AFIP(Patalojik silahlı kuvvetler enstitüsü) gibi kuruluşlar
1918’deki grip kurbanlarının doku örneklerini sakladı.
• Bilimadamları 8 viral genlerinden canlı virüs oluşturdu.
• İnsanların sonraki yıllarda virüse bağışıklık geliştirmiş olmaları
sebebiyle virüsün herhangi bir nedenle dışarı yayılması,tehdit
unsuru oluşturmamasına rağmen,virüs şuanda Atlanta’daki
Gerorgia Hastalık Kontrol ve Koruma Merkez’inde oldukça sıkı
güvenlik önlemleri altında korunmaktadır.
İspanyol Gribinin ünlüleri:
• Rosalia Lombardo
• İspanyol gribinin sembolüdür.İtalyan general Mario
Lombardonun küçük kızı olan Rosalia 1920’de ispanyol gribi
yüzünden hayatını kaybeder.Acısını hafifletmek isteyen baba
Sicilya adasından Dr.Alfredo Salafia adında bir mumya ustası
bulur.Salafia kızı mumyalayıp camdan bir mezarın içine koyar.
• Nasıl mumyaladığı hala bir sır.Yönteminide kendiyle beraber
mezara götürdü.
• 1999 yılından bu yana Salafia’nın sırrı üstünde çalışan arkeolog
Piombino Mascali tesadüfen Salafia’ya ait el yazması bir eser
buldu.Küçük kızın nasıl mumyalandığı detaylı bir şekilde
yazılmıştı.
Download

İSPANYOL GRİBİ