ŞANTİYEDE İŞ GÜVENLİĞİ
Bir toplumda gerçek anlamda iş güvenliğinin sağlanabilmesi için
her şeyden önce iş güvenliği bilincinin oluşması gerekir.
Yasalarda ve tüm iş güvenliği mevzuatında getirilen hukuki
güvence mekanizmaları ne kadar iyi düzenlenmiş olursa olsun, ilgili tüm
çevre ve kişilerde bu güvenceleri korumak, işletmek konusunda yeterli bir
bilinç oluşturulmamışsa kağıt üzerindeki temennilerden başka bir anlam
taşımazlar.
Ülkemizde iş kazaları ve meslek hastalıkları uzun yıllardır birçok
işçinin hastalanmasına, yaralanmasına, sakat kalmasına ve hatta
hayatlarını kaybetmesine yol açmaktadır.
İnşaat işyerlerinden sağlanan kaza
kayıtları kullanılarak, iş güvenliği seviyeleri
değerlendirilmiş ve ülkemizde en sık rastlanan iş
kazası türleri ve bunların nedenleri üzerinde
durulmuştur.
SGK kayıtlarından inşaat işyerlerinde görülen iş kazalarının
%48’i 1-3 işçi çalıştıran işyerlerinde gerçekleşirken, %80’i 50’den az işçi
çalıştıran inşaat işlerinde ortaya çıkmaktadır.
İnşaat işyerlerinde en sık rastlanılan iş kazası nedeni %46 oranı
ile ‘’yüksekten düşme’’ dir. Bunu %12 ile ‘’nakliyat’’ ve %10 ile ‘’yüklemekaldırma’’ işleri ve elektrik kazaları izlemektedir.
Kazaya uğrayan işçilerin %59’u 35 yaşından küçük olup, kazaya
en çok %66 oranı ile 35-45 yaş gurubu maruz kalmaktadır.
Bu iş kolundaki iş kazalarının çok
olmasında, ülkemizin ekonomik ve sosyal
yapısı yanında, inşaat iş kolunun kendine özel
koşulları da önemli bir rol oynamaktadır.
İnşaat iş kolunun kazalardaki kendine özel koşulları şunlardır;
Şantiyelerin sürekli değil geçici, dinamik ve kısa süreli olması
Şantiyelerde her projenin birbirinden farklı olması
Çalışma koşullarının işyerine göre değişmesinden ve farklı risklere karşı karşıya
kalınması
Her şantiyenin kendine göre iş risklerinin olmasından ve çalışan işçilerin eğitimsiz
olması
Şantiyelerdeki imalatların farklı organizasyon ve iş disiplinine sahip birden çok
taşeron tarafından gerçekleştirilmesi
İnşaat işlerinin doğal iklim koşulları altında gerçekleştirilmesi nedeniyle bu
ortamda çalışmak için tecrübe ve fiziksel zorluklara alışık olmak gerekir.
Ağır ve tehlikeli iş yükünün fazla olması ile işçi devir hızının fazla olması
Çalışma ortamının zemin seviyesinden yukarıda veya aşağıdaki olmasının yanında
çalışma sahasının geniş ve dağınık olması
Çalışanların ve malzemelerin sürekli hareket halinde olması ve bu hareketliliğin
düzensiz bir ortamda gerçekleşmesi
İnşaat işletmelerinin çoğunun küçük ve kurumsallaşmamış işletmeler olması
Ülkemizde 4857 sayılı İş Kanunu 22 Mayıs 2003 günü
T.B.M.M’de kabul edilmiş ve 10 Haziran 2003 tarihinde 25134 sayılı resmi
gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.
4857 sayılı iş kanunun beşinci bölümü ‘’iş sağlığı ve güvenliği’’
başlığını taşımakta olup, 77. ile 90. maddeleri arasındaki 13 madde bu
konuyla ilgilidir.
Bunun yanında 4857 sayılı iş kanunun yürürlüğe girmesinden bu
yana geçen kısa zamanda içerisinde birçok yönetmelik yayınlanmıştır.
4857 sayılı kanundan sonra geçtiğimiz iki yıl içinde çıkan işçi
sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili yönetmelikler, AB uyum yasları
doğrultusunda düzenlenmiştir.
Yeni yönetmelikler genel olarak işçi sağlığı
ve iş güvenliği konusunda yeni yaptırımlar getirip
uygulamaları genişletmektedir.
Yönetmeliklerde inşaat sektörünü doğrudan ilgilendirebilecek konular;
 İş sağlığı ve güvenliği
 Yapı işlerinde sağlık ve güvenlik
 Gürültü ve titreşim
 Güvenlik ve sağlık işaretleri
 Asbestle (doğal silika minareli) çalışmalarda sağlık ve güvenlik önlemleri
 Patlayıcı ortamların tehlikelerinden
çalışanların korunması
 Kanserojen ve mutajen (kimyasal ve
fiziksel etki) maddelerle çalışmalarda
sağlık ve güvenlik önlemleri
 Kimyasal maddelerle çalışmalarda
sağlık ve güvenlik önlemleri
Şantiyedeki tehlikeleri önleyici faaliyetlere yönelik kontrol listesi;
 İnşaat alanındaki tehlikeli maddelerin depolanma şekli ve kullanımı
uygun mu?
 İnşaat alanında bulunan herkes uygun baş ve ayak koruyucusu
kullanıyor mu?
 Riskleri kişisel koruyucu donanım kullanmadan kontrol edebilmenin bir
yolu var mı?
 İşçilerin kullandıkları kişisel koruyucu donanımlar yaptıkları işe uygun
mu?
 Çalışanlar dışındaki kişilerin inşaat alanına girmesini engellemeye
yönelik korkuluk veya benzeri önlemler var mı?
 İnsanların, malzemelerin veya araçların kazı alanına
önleyecek bariyerler veya başka güvenlik önlemleri var mı?
düşmesini
 Çevredekileri korumaya yönelik önlemler alınmış mı?
 Çalışanlar çalışma alanlarına güvenli bir şekilde ulaşıp, güvenli
çalışabiliyorlar mı?
 İnşaat alanı düzenli, yeterince aydınlatılmış ve iyi tasarlanmış mı?
 Bölgede uygun uyarı ve trafik işaretleri ile işaretleme yapılmış mı?
 Çalışanların dinlenmesine yönelik düzenlemeler ve mekanlar var mı?
 Yangına karşı yangın söndürücü ve acil çıkış yolları ve kapıları uygun
şekilde işaretlendi mi, ve uygun önlem alınmış mı?
 Acil çıkış yolları ve kapıları uygun şekilde işaretlendi mi?
 İlk yardım hizmeti sunuluyor mu?
 Yer altı ve yer üstü enerji hatlarının geçtiği yerler işaretli mi?
 Çalışanlar temas sonucu elektrik akımı riskine karşı korunuyor mu?
 Makine ve araçların sürücü ve operatörleri yeterli ehliyete sahip mi?
 İş için uygun aletler kullanılıyor mu?
 Civarda bulunanların güvenliğini sağlamak için kesici ekipmanların
etrafında yeterli boşluk bırakılmış mı?
 Makinelerin sesli uyarıcılar, koruyucuları ve güvenlik tertibatları
çalışıyor mu?
 Yük ve insan asansörleri, gırgır vinçler uygun şekilde kurulmuş mu?
 Tüm iş ekipmanları ve makinelerin
sürdürülebiliyor mu?
 İskelenin kurulduğu zemin sağlam mı?
çalışmaları
güveli
olarak
 İskeleyi oluşturan tüm parçalar güvenlik açısından kontrol ediliyor mu?
 İskelelerin kurulumu, değiştirilmesi ve sökülmesi yetkin kişilerce
yapılıyor mu?
 İskelenin durumu periyodik olarak kontrol ediliyor mu?
 İskele üzerinde çalışırken düşmeye karşı koruyucu ekipman sağlanıyor
mu?
 Çalışanların ve cisimlerin yüksekten düşmesini engelleyici önlemler
alınmış mı?
 Merdivenler iyi durumda mı? İnsan veya malzemelerin düşmesini
engellemek için kenar koruması var mı?
 İnşaat alanında düzenli aralıklarla sağlık gözetimi yapılıyor mu?
 Düşmeleri önlemek için boşluklar açıkça işaretlenmiş ve sabitlenmiş
kapaklarla korunuyor mu?
İş Kazalarına Sebebiyet Veren Olumsuzluklar;
İş kazaları ve meslek hastalıkları birçok işçinin hastalanmasına,
yaralanmasına, sakat kalmasına ve hatta hayatlarını kaybetmesine yol
açmaktadır. Bu tip olaylar özellikle inşaat sektöründe daha fazla
yaşanmaktadır. Bunun en önemli nedeni inşaat sektörünün kendine özgü
çalışma koşullarının olmasındandır.
İş kazalarının çoğu insan kusurlarından kaynaklanmaktadır.
Bunlar genelde işverenin güvenlik şartlarını yeteri kadar sağlamaması,
çalışanların iş güvenlik şartlarına uymaması ve çalışanların kişisel
problemlerinden kaynaklandığı kanaati hasıl olmuştur. Bu sebepler;
 Dikkatsizlik
 Ehliyetsizlik  Tedbirsizlik
 Değişik iş ortamı ve bilgisizlik
 Zor çalışma şartları, dikkat süresi ve dikkat
yoğunluğu sürelerine riayet edilmemesi
2006 yılına ait sektörlere göre
iş kazası, sürekli iş görmezlik ve ölüm istatistikleri
Sektör
İş kazası
sayısı
Sürekli iş
görmezlik
Ölüm
İnşaat
7143
428
397
Kömür Madenciliği
6722
389
35
Metal İmalatı
11039
196
35
Nakliyat
4478
130
165
Toptan ve Perakende Tic.
2610
84
70
Nakil Araçları İmali
5740
78
25
Makine İmalatı ve Tamiratı
5331
92
25
Taş toprak, kil, kum vs. imalatı
5098
80
35
Gıda maddeleri sanayi
2452
76
39
Metal esaslı endüstri
5506
54
19
Toplam
79027
1853
1601
Şantiyede İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Önlemlerini Aldırma Görevi;
 Görevli olmayanların şantiyeden uzaklaştırılmasını sağlamak,
 Şantiyedeki
çalışma
alanlarındaki
riskleri
tespit
değerlendirdikten sonra önlemlerini ilgililere aldırmak
ettirip
 Şantiyedeki uyarı levha ve cihazlarını bulundurmak ve uygun şekilde
kullandırmak, uyarı levhalarını yerleştirmek, işçileri bilgilendirmek,
 Tüm çalışanların kişisel korunma araçlarının kullanmasını sağlamak,
 Seyyar yangın söndürme cihazlarını belirlenen yerlere yerleştirmek
 Çalışma alanında yanmaya ve patlamaya neden olabilecek kıvılcım, kor
metal gibi faktörlerin engellenmesini sağlamak,
 Şantiyede mevcut tehlikeli gaz, toz ve gürültü ölçümlerini yapıp
tehlikeli maddelerin sahadan uzaklaştırılmasını sağlamak
 Yapı işlerinde iskele, merdiven ve platformların günlük kontrollerini
yapmak,
 Makinelerin çalışmasını ve malzeme ambarlarını iş güvenliği açısından
kontrol etmek
Acil durumlara İlişkin Planları Yapma Görevi;
 Risk değerlendirme sonuçlarına göre risklerin nasıl önleneceğini
gösteren ‘’acil durum planlarını’’ hazırlamak ve gerekli tatbikatların
yapılmasını sağlamaktır.
 İşçi sağlığı ve iş güvenliğine ilişkin araçları olay yerine sevkini
kazazedeleri olay yerinden uzaklaştırmak,
 Çalışma alanının çevre güvenliğini sağlamak, seyyar veya sabit yangın
söndürme aracı ve cihazları ile yangına müdahalede koordinasyonu
sağlamaktır.
İş Güvenliğine İlişkin eğitim İşlerini Yürütme Görevi;
 Şantiyelerdeki eğitim amacı, işyerlerinde sağlıklı ve güvenli bir ortamı
sağlamak,
 İş kazalarını ve meslek hastalıklarını azaltmak
 Çalışanlara yasal hak ve sorumluluklarını öğretmek
 İş sağlığı ve
kazandırmaktır.
güvenliği
bilinci
oluşturarak
uygun
davranış
 Yıllık eğitim planını hazırlamak
 İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili teknolojik yayınları ve gelişmeleri
izlemek,
 Toplantı, seminer ve hizmet içi vb. faaliyetlere katılmaktır.
İş Kazası ve Meslek Hastalıkları Sonucu Ölüme veya Yaralanmaya
Neden Olmadan Dolayı Tazminat Sorumluluğu;
 Her işveren veya iş güvenliği yöneticisi işyerinde işçilerin sağlığını ve
güvenliğini sağlamak için her türlü önlemi almak araç ve gereçleri
noksansız bulundurmakla yükümlüdür.
 İşyerindeki riskleri tespit etmek ve tespit edilen bu riskleri
değerlendirip gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
 Meydana gelecek her türlü zaman veya malzeme kaybına yol açan iş
kazalarının nedenlerini ayrıntılı bir rapor düzenlemekle yükümlüdür.
 Yapılan organizasyonda gerekli koordinasyonu sağlamak ve çalışanlara
eğitimlerle yol göstermek mecburiyetindedir.
 Yapılmakta olan işin niteliğine göre gerekli idari
ve teknik önlemlerin alınıp alınmadığını
denetleyerek, işçileri risklere karşı eğiterek bu
görevi yerine getirir.
İnşaat Şantiyesinde iş Sağlığı ve Güvenliği Organizasyonu
Sorumluluk görevi
İş güvenliği plan ve programının hazırlanması
İş kazalarında yapılacak işler ve iş kazaları ile hastaların
raporlanması
İşe giriş ve periyodik eğitimlerin yapılması
Yangın acil durum prosedürlerinin uygulanması
Elektrik tehlikelerine karşı önlemlerin alınması
Çevre sağlığının korunması
İş makinelerinde ve el aletlerinde önlemlerin alınması
İlk yardım ve kurtarma prosedürünün uygulanması
Acil durum prosedürünün uygulanması
Kişisel koruyucu malzeme ve ekipmanın satın alınması
Gece çalışmasında tüm iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin
alınması
Adı Soyadı
İmzası
İş Güvenliğinden Sorumlu Teknik Elemanların Şantiyede Alacakları
Güvenlik Tedbirleri
 Şantiyede, ecza dolabı gerekli ilk yardım malzemesi ve bir sedye
bulundurması
 İşçilere, iskele v.s gibi tehlikeli yerlerde çalışırken emniyet kemeri
taktırılması
 İşçilerin başlarına yukarıdan düşebilecek herhangi bir şeye karşı baret
giydirilmesi
 Düşülme ihtimali olan iskele kenarları ve döşeme boşluklarına korkuluk
çakılması
 İskelelerin sağlam yapılması çift kalas konulması ve bu kalasların
birbirine kuşaklarla bağlanması
 Seyyar geçit köprülerinin ve merdivenlerin her iki tarafına korkuluk
çakılması
 Asansör ve vinçlerin etrafına korkuluk yapılması.
 Elektrikle çalışan aletlerin kablolarının kauçuktan ve sağlam olması
 Gereken yerlere ikaz levhaları konulması
 İşçilerin iş kazalarına uğramamaları için bu hususta eğitim ve öğretime
tabi tutulması
 İşçilerin her 6 ayda bir sağlık muayenelerinin yaptırılması
Kişisel Korunma Araçları
Her işveren inşaat işlerinde çalışanlara
kişisel koruyucu donanım olarak alet,
parça, malzeme gibi cisimlerin düşmesi
muhtemele yerlerde çalışacak işçilere
koruma
başlığı
(baret)
ve
eldiven
verilecektir.
Baretler düşme, sarkma, yuvarlanma veya fırlatma tehlikeleri ve başın bir
nesneye çarpması sonucu meydana gelebilecek tehlikelerden korur.
Yüksekten düşme tehlikesi bulunan kısımlarda
çalışanlara kişisel koruyucu donanım olarak
emniyet kemeri verilecektir.
Kişisel koruyucu kullanılan durumlar
 Çalışma alanı dar olan yerlerde
 Düz-çatı kenarlarında
 Demir direklerde
 Çukur kenarlarında
 Montaj işlerinde
 Tırmanma tertibatı ile yapılan işlerde
 Çelik Postal
 Yağmurluk
 Kaynak maskesi
 Gözlük
 Reflektörlü giysi
 Omuz kayışı
Download

14-şantiyede iş güvenliği