— 21 fından getirilen Plevne hayvanatı ile ırkı mahalli hay­
vanatının tesalübleri neticesi olarak teşekkül etmiş ve
Plevne hayvanatı derecesinde evsafı makbuleyi haiz
bulunmuş oldukları meydandadır.
isviçre'nin Siviç Montafon ve Simental Irkı
Hayvanatı
Avrupa'da muslih gibi istihdam edilenlerden en
mühimmi Siviç ırkı olup, bunların donu ekseriyetle
gümüşü kır ve kara boylu ve eşkali hariciyeleri iyi
olup, irtifaları 1,30 - 1,42'dir. Senevi 2 930 litre ve
bazıları 5 000 litre kadar süt ita edebilirler. Sütlerin­
de tereyağ nisbeti 3,76'dır. Ayakta sikletleri inek­
lerde 500 - 600, semirtilmiş öküzlerde 1 000 - 1 250
kiloya kadar çıkar. Gençleri yüzde elli beş ve ihti­
yarları yüzde elli nisbetinde et verirler.
Montafon hayvanatı . ekseriya koyu kır donda
olup irtifaları 1,25'ten 1,36'ya kadar çıkar. İneklerin
sikletleri 280 - 600 kilodur. Bir buçuk yaşındaki bo­
ğaların ayakta sikletleri 365 kilo kadardır. Senevi
1 650 ila 3 500 litre kadar süt ita ederler. Ve bunlar
da tereyağ nisbeti % 40'tır. Bu hayvanat dahi hem
sütçülük hem kasaplık ve hem çiftçilik hususunda
elverişli hayvanattır.
Simental hayvanatına gelince : Bunların donları
ekseriya kırmızı ve sarı ile beyaz alacadır. Ayakta
sikletleri sinni kemale gelmiş boğalarda 900 - 1 000
kilodur. Semirtilmiş olanlarda bu siklet 1 200 - 1 500'e
kadar çıkar, ineklerin sikleti 700 ilâ 800'dür. Semir­
tilmiş olanlarda bu siklet 900 - 1 100 kilodur. Senevi
2 400 - 5 270 kilogram kadar süt verebilirler. Bun­
lar da çiftçilik, sütçülük, kasaplık hususunda en iyi
urüku bakariyedendirler.
Evsafı balâda maruz hayvanat Avrupa'nın ekse­
ri memalikinde muslih gibi istimal edildiği gibi hu­
susiyle Macaristan ve Sırbistan'da bunların hali süddem olarak teksirlerine gayret edilmektedir. Alelhusus Suviç hayvanatının gerek tesalüb gerek istifa
usuliyle teksirlerinden istifade etmek mümkündür.
Mamafih bunların üretilmelerine mahsus menatıkı
tayin etmek icabeder.
Bundan takriben yetmiş sene evvel memleketi­
mizde bunların evsafı takdir edilerek isviçre boğala­
rını memleketimizde ithal eylediği gibi ahiren halka­
lı Ziraat Mektebi Âlisine merbut çiftliğe dahi celbedilmiş olan mezkûr hayvanatın şerait ve iklimi mahalliyeye elverişli oldukları anlaşılmıştır.
Mandalar
Bu hayvanlar her ne kadar bakarat kadar kıymet­
li değil ise de memleketimizde bir kıymeti iktisadiyeye maliktirler. Ahalimizin bir kısmk manda besle­
mekle meluf olmaları ve bunların süt ve kuvvei cerriyelerinden istifade edilmekte bulu|nmalan hasabiyle şeraiti hayatiyelerine muvafık olan mutedil ve ratip menatıkda teksirleri faydadan halî değildir. Man­
da eti her ne kadar kıymetli değilsd de fiyatının eh­
ven olmasından fukarayı ahali tarafından istihlâk
olunmakta ve alelhüsus sucuk ve pastırma imalinde
sarf edilmektedir.
Mandalar kışın az bir gıda ile iktifa ederler. Ya­
zın nehir, göl kenarlarında imrarı hkyat eylemeleriyle tebehhüratı bedeniyelerinin itidali; gibi evsafa ma­
lik olmaları bunların süt istidadını tezyit eden başlıca
evsaftan ibarettir ki, işbu evsaf esksen sütçülükte
kesbi şöhret etmiş inekleri olmayan mevkide man­
daların sütçülük ve kaymakçılık husjusunda ahali ta­
rafından beslenmelerinin başlıca esbabını teşkil et­
mektedir. Senevi 1 400 litre süt verdikleri gibi 10 - 14
litre sütten bir kilo tereyağ ihraç edilmektedir.
Muntazam yollara malik olmadığımız cihetle
mandaların kuvvei cerriyelerinden njıühim istifadeler
temini mümkündür. Malumdur ki, Avrupa'da ağır
yükler batıyül hareke bir takım unfıku feresiyenin
kuvvetlerine müracaat ederek nakledilmektedir ki,
biz de bu gibi hidematı mandalara gördürmekteyiz.
Binaenaleyh memleketimizin bir çok menatıkının şe­
raiti hayatiye ve iklimiyesine elverişli ve kanaatkar
olmakla beraber fevkalâde bir kuvvei cerriyeye malik
olmaları ve sarf eyledikleri gıdaya mukabil ita eyle­
dikleri sütün kâfi olması ve bunun matlup derecede
yağlı bulunması ve fiyatları gittikçe jtezayüt etmekte
olan koyun ve sığır etlerine nisbetle etlerinin ehveniyeti hasabiyle bunların kıymettar bir takım hayvan­
lar olduğu anlaşılmakta ve ıslah ve teksirleri lüzumu
dahi ehemmiyet kesbeylemektedir. Bunlar hakkında
şimdilik berveçhiati tedabirin ittihazj lazımdır.
1. — Şeraiti iklimiyesi müsait olah haralarda isti­
fa usulüyle mandaların teksiri ve ey safı lebeniyelerinin tezyidine ehemmiyet verilmesi | e alınacak döl­
lerin, en ziyade manda beslemeye-müsait menatık
ahalisine ehven fiyatla furuht edilmesi,
2. — Sergilerde fazla miktarda süit ita eden man­
dalar ile eşkâli hariciyeleri muntazaıfa olmakla kuv­
vei cerriyelerinden istifade memul cjlan ve iyi bes­
lenmiş olanlara mükâfat itası.
Download

— 21 - fından getirilen Plevne hayvanatı ile ırkı mahalli hay vanatının