Ekim 2014 Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) ve Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) Kısa Bilgi Notu
(3 Kasım 2014).
TÜFE (2003=100) endeksi, kentlerde yaşayan ailelerin tükettiği mal ve hizmet fiyatlarındaki değişimi ortalama
olarak ölçmektedir. Ekim (2014) ayında Türkiye (TR) Geneli TÜFE endeksi (Tablo 1) bir önceki aya (Eylül
2014) göre yüzde 1,90 artış göstererek 248,37 değeri almıştır. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde
8,96 oranında artış göstermiştir. Ekim (2014) ayında ana harcama grupları itibariyle en yüksek artış yüzde 9,95
ile giyim ve ayakkabı grubunda yaşanırken, bunu yüzde 2,94 artışla konut-enerji ve yüzde 2,65 artışla gıda ve
alkolsüz içecekler takip etmektedir. En fazla düşüş gösteren ana harcama kategorisi ise yüzde 0,18 (negatif) ile
ulaştırma grubudur. Benzer biçimde haberleşme grubu fiyatları da bu ay yüzde 0,10 düşüş göstermiştir.
Tablo 1: Ana-Harcama Gruplarına Göre Tüketici Fiyat Endeksi ve Değişim Oranları(2003=100)
Ekim 2013
Eylül 2014
Ekim 2014
Bir önceki aya
göre % değişim
Bir önceki yılın aynı
ayına göre % değ.
Harcama Grubu
TR
Türkiye
TR62
Adana
Mersin
TR
Türkiye
TR62
Adana
Mersin
TR
Türkiye
TR62
Adana
Mersin
TR
Türkiye
TR62
Adana
Mersin
TR
Türkiye
TR62
Adana
Mersin
Genel
227.94
232.72
243.74
246.67
248.37
251.51
1.90
1.96
8.96
8.07
Gıda Ve Alkolsüz
İçecekler
Alkollü İçecekler Ve
Tütün
Giyim Ve Ayakkabı
Konut, Su, Elektrik, Gaz
Ve Diğer Yakıtlar
241.62
247.50
264.95
265.28
271.97
273.45
2.65
3.08
12.56
10.48
396.99
401.18
413.42
417.44
413.41
417.41
0.00
-0.01
4.14
4.05
160.43
266.00
159.65
293.22
158.79
278.79
154.14
304.58
174.59
286.99
168.94
313.33
9.95
2.94
9.60
2.87
8.83
7.89
5.82
6.86
Mobilya, Ev Aletleri Ve
Ev Bakım
178.86
173.89
192.36
186.68
192.75
187.37
0.20
0.37
7.77
7.75
Sağlık
134.66
135.39
146.98
Ulaştırma
224.11
230.62
239.97
Haberleşme
123.08
124.29
124.80
Eğlence Ve Kültür
163.47
158.21
176.50
Eğitim
232.74
233.26
250.17
Lokanta Ve Oteller
304.32
313.24
344.98
Çeşitli Mal Ve Hizmetler
257.65
247.68
279.14
Kaynak: TÜİK, Enflasyon ve Fiyat İstatistikleri Veri Tabanı
146.71
248.92
125.22
174.04
250.7
349.04
269.07
148.01
239.53
124.68
176.55
251.47
347.96
281.21
147.97
248.43
125.14
171.57
251.25
355.16
270.87
0.70
-0.18
-0.10
0.03
0.52
0.86
0.74
0.86
-0.20
-0.06
-1.42
0.22
1.75
0.67
9.91
6.88
1.30
8.00
8.05
14.34
9.14
9.29
7.72
0.68
8.44
7.71
13.38
9.36
Ekim ayında (2014) Adana, Mersin (TR62) bölgesi TÜFE endeksi (Tablo 1) bir önceki aya (Eylül 2014) göre
yüzde 1,96 artış göstererek endeks 251,51 değeri almıştır. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 8,07
oranında artış göstermiştir. Ekim (2014) ayında ana harcama grupları itibariyle Adana, Mersin (TR62)
bölgesinde en yüksek artışı yüzde 9,60 ile giyim ve ayakkabı grubu gösterirken, bunu yüzde 2,87 artışla gıda ve
alkolsüz içecekler ve yüzde 2,87 artışla konut-enerji grubu takip etmiştir. TR62 Adana Mersin bölgesinde en
fazla düşüş gösteren ana harcama kategorisi yüzde 1,42 (negatif) ile eğlence kültür grubu ile ulaştırma (0,20
negatif) grubudur. Özetle TÜFE bazlı Ekim ayı enflasyon oranı TR62 Adana Mersin Bölgesinde yüzde 1,96
olarak gerçekleşirken son 12 aylık enflasyon ise yüzde 8,07 olarak gerçekleşmiştir.
Tablo 1’deki veriler ana harcama grupları ve genel endeksler ile bu endekslerin büyüme hızları (enflasyon)
konusunda bilgi vermektedir. Ancak ana harcama gruplarının TÜFE endeksindeki artışa etkisi, ilgili harcama
gruplarının fiyat artışlarının yanında, bu grupların tüketici sepetindeki ağırlıklarına bağlı olacaktır. Grafik 1
1
tüketici fiyatları endeksindeki yüzde artışa ana harcama gruplarının etkilerini (artışın kaynağına ilişkin bilgiler)
vermektedir. Ana harcama grup endekslerindeki yüzde artışlar bu harcama gruplarının tüketici sepeti içindeki
payları ile çarpılarak ortalama (TÜFE bazlı) enflasyona etkileri grafikte verilmiştir.
Grafik 1: Ana Harcama Gruplarının Aylık Değişime Etkisi %
0.03
0.03
Çeşitli mal ve hizmetler
Lokanta ve oteller
0.00
0.01
Eğitim
Eğlence -0.05
ve kültür
0.00
Haberleşme
0.00
-0.03
Ulaştırma
-0.03
0.06
0.12
0.00
Sağlık
Ev eşyası
0.02
0.02
0.03
0.02
0.47
0.48
Konut
0.69
0.71
Giyim ve ayakkabı
0.00
Alkollü içecekler ve tütün
0.00
Gıda ve alkolsüz içecekler
-0.10
0.65
0.00
0.10
0.20
0.30
TR62
0.40
0.50
0.60
0.70
0.75
0.80
TR
Kaynak: TÜİK, Enflasyon ve Fiyat İstatistikleri Veri Tabanı
Türkiye genelindeki ortalama fiyat artışına en büyük etki giyim ayakkabı (0,71) ile gıda ve alkolsüz içecekler
(0,65) grupları ile konut (0,48) gruplarından gelmektedir. Giyim ayakkabı, gıda ve alkolsüz içecekler ile konut
kategorisindeki fiyat artışlarından beslenen bir enflasyon söz konusu olduğu söylenebilir. Bununla birlikte,
ulaştırma ve haberleşme gruplarının etkisi küçük de olsa negatif olarak gerçekleşmiştir. Benzer biçimde TR62
Adana, Mersin bölgesinde aylık enflasyona en büyük etki gıda ve alkolsüz içecekler (0,75) grubundan gelirken,
bunu giyim ve ayakkabı (0,69) grubu ile konut (0,47) takip etmektedir. Adana Mersin Bölgesi için enflasyonun
ülke geneline benzer biçimde giyim, gıda ve konut kategorilerindeki fiyat artışlarından kaynaklandığı
söylenebilir.
TÜFE endeksleri daha çok öncü olmayan (gecikmeli) bir değişken olduğundan geleceğe ilişkin tahmin
konusunda önemli bilgiler sağlamasa da, işlenmemiş gıda ve enerji hariç endeksindeki yüzde artış bir anlamda
çekirdek enflasyon olarak değerlendirilebilir ve enflasyonun eğilimi konusunda ipuçları verebilir.
TÜİK tarafından hesaplanan Özel kapsamlı TÜFE göstergelerinden işlenmemiş gıda ve enerji hariç TÜFE
endeksi bir önceki aya göre yüzde 1,37 oranında artmıştır. Bu endeks bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde
9,36 oranında artış göstermiştir. Genel endeks yüzde 1,90 oranında artarken işlenmemiş gıda ve enerji hariç
(özel kapsamlı) endeksin yüzde 1,37 oranında artması enflasyonun yatay bir seyir izleme eğiliminde olduğuna
ilişkin bir ipucu olarak değerlendirilebilir.
2
YURT İÇİ ÜRETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ (Yİ-ÜFE)
Yurt İçi Üretici Fiyatları Endeksi (Yİ-ÜFE) Türkiye ekonomisinde üretimi yapılan ve yurt içinde satışa konu
olan ürünlerin fiyatlarındaki değişimi ölçen bir fiyat endeksidir. Başka bir deyişle üreticilerin ve toptancıların
üretimin değişik aşamalarında kullandıkları mallara ödedikleri fiyatlardaki değişimi ölçer. ÜFE’deki bir sıçrama
perakende satışlara ve tüketicilere eninde sonunda yansıyacaktır. ÜFE aslında birden çok endeksten oluşan bir
endeksler kümesidir. Ara malları, dayanıksız tüketim malları, dayanıklı tüketim malları, enerji ve sermaye
malları fiyat endeksleri biçiminde alt kırılmalar biçiminde hesaplanmaktadır. Ekim ayı (2014) Yİ-ÜFE artışının
büyük ölçüde enerji ve dayanıklı tüketim mallarındaki fiyat artışlarından kaynaklandığı görülmektedir (Grafik
3).
Yİ ÜFE endeksi Ekim ayında yüzde 0,92 oranında artış göstermiştir. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre ise
yüzde 10,1 oranında artış göstermiştir. Aşağıdaki grafikte Yİ-ÜFE 2013 yılı, ile 2014 yılının ilk 10 ayı için aylık
artış oranlarını vermektedir. Grafikten 2014 Mayıs ayından başlayarak Yİ-ÜFE bazlı enflasyonda Ekimde
yavaşlama olsa da bir artış eğilimi göze çarpmaktadır.
Grafik 2: Üretici Fiyatları Endeksi (2003=100) Yüzde Değişim
4
3.5
3
2.5
2
1.5
1
0.5
0
-0.5
-1
2013
2014
Kaynak: TÜİK Fiyat İstatistikleri
Yİ-ÜFE artış hızı 2014 Yılının ilk beş ayında düşme eğilimi sergilerken, Mayıs 2014 sonrasında artış eğilimi
sergilemektedir. Doğal gaz ve yakıtlardaki fiyat ayarlamalarının etkisi Ekim ayı üretici fiyatlarına önemli ölçüde
yansımıştır ve TÜFE’ye yansımaları önümüzdeki aylarda olması beklenebilir. Ekim ayında yıllık enflasyon
oranı çift haneli rakamlara ulaşmıştır.
3
Grafik 3: Ana Sanayi Gruplarına Göre ÜFE (2003=100) Endeksi Aylık Yüzde
Değişim (Son 4 Ay)
3.5
2.88
3
2.32
2.5
2
1.35
1.5
1
0.5
1.26
1.05
0.75
0.6
0.28
0.62
0.41
0.35
0.79
0.78
0.5
0.23 0.14
0.06
0.11
0
-0.5
Tem.14
Ağu.14
Eyl.14
-1
-1.04
-1.5
Ara Malı
Dayanıklı Tüketim Malı
Eki.14
-0.83
Dayanıksız Tüketim Malı
Enerji
Sermaye Malı
Kaynak: TUİK Fiyat İstatistikleri Veri Tabanı.
Ekim ayında Üretici Fiyatları Endeksini oluşturan ana sanayi gruplarından en yüksek artışı gösteren aylık yüzde
2,88’lik artışla enerji sektörüdür. Bunu yüzde 1,26 ile dayanıklı tüketim malları ve yüzde 0,79 ile sermaye
malları (Grafik 3) gruplarıdır. Ekim ayı enflasyonuna enerji fiyat ayarlamalarının önemli etkisi olduğu
anlaşılmaktadır.
4
Download

Ekim 2014 Dönemine Ait TÜFE ve Yurtiçi ÜFE Verilerine