1. KIRMIZI ET SEKTÖRÜNDEKİ GELİŞMELER
a. Kırmızı Et Sektörü Pazar Analizi
AVRUPA BİRLİĞİ:
Grafik-1: Avrupa Birliğinde Haftalık Dana Karkas Ortalama Fiyatları €/ 100 KG
Kaynak: Avrupa Birliği Komisyonu, (6 Aylık Dönem Mart 2014- Ağustos 2014) (AB-28)
Grafik-2: Avrupa Birliğinde Haftalık Ortalama Canlı Dana Fiyatları €/ 100 KG
Kaynak: Avrupa Birliği Komisyonu, (6 Aylık Dönem Mart 2014- Ağustos 2014) (AB-28)
1
Grafik-3: Avrupa Birliğinde Dana Karkas Yıllık Ortalama Fiyatları €/ 100 KG
Kaynak: Avrupa Birliği Komisyonu (AB-28), 2014 yılı ilk 35 haftayı içerir.
Grafik-4: Avrupa Birliğinde Haftalık Koyun Karkas Ortalama Fiyatları €/ 100 KG
Kaynak: Avrupa Birliği Komisyonu, (6 Aylık Dönem Mart 2014- Ağustos 2014) (AB-28)
Grafik-: 5 Avrupa Birliğinde Kuzu Karkas Aylık Ortalama Fiyatları €/ 100 KG
Kaynak: Avrupa Birliği Komisyonu
2
Grafik-6: Avrupa Birliğinde Kuzu Karkas Yıllık Ortalama Fiyatları €/ 100 KG
Kaynak: Avrupa Birliği Komisyonu, 2014 Yılı ortalaması ilk 8 ayı içerir.
Tablo-1: Dünya Yıllık Ortalama Et Fiyatları (2003-2013) - $/TON
ABD SIĞIR ETİ İHRAÇ
AVUSTRALYA İnek Eti
Kemiksiz ABD'ye ihraç CIF
YENİ ZELANDA KOYUN
ETİ (İHRAÇ)
ABD KANATLI ETİ İhraç
Broiler
BREZİLYA Piliç Eti İhraç
2003 2004 2005 2006 2007
2008
2009
2010
2011 2012 2013
3.396 3.686 3.919 3.803 4.023
4.325
3.897
4.378
4.516 4.913 5.535
1.914 2.481 2.565 2.522 2.544
3.040
2.562
3.272
3.944 4.176 4.009
2.305 2.668 2.860 2.391 2.498
2.975
3.495
3.662
5.370 4.754 4.130
2.071 2.161 1.986 2.117
2.270
2.202
2.454
2.648 2.676 2.717
1.033 1.218 1.180 1.443
1.896
1.552
1.781
2.084 1.928 2.014
1.886
888
Kaynak: FAO
Tablo-2: 2014 Yılı Dünya Toptan Et Fiyatları –- Aylık Ortalama $/TON
OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS
ABD SIĞIR ETİ İHRAÇ
5.998
6.191
6.250 6.190
6.240
6.326
AVUSTRALYA İnek Eti Kemiksiz ABD'ye
ihraç CIF
4.182
4.226
5.271 4.305
4.252
4.399
5.141
5.810
YENİ ZELANDA KOYUN ETİ
(dondurulmuş karkas toptan satışı
Londra'ya)
4.457
4.527
4.569 4.529
4.674
4.916
5.059
4.893
ABD KANATLI ETİ İhraç Broiler
1.150
1.444
1.174 1.230
1.185
1.199
BREZİLYA Piliç Eti İhraç
1.841
1.831
1.824 1.929
1.973
2.045
2.038
Kaynak: FAO, 2014 yılı ilk 8 ay verileri
3
TÜRKİYE:
Hayvan Varlığı:
TÜİK verilerine göre 2013 yılında toplam hayvan sayısı bir önceki yıla göre %6,4
artarken, büyükbaş hayvan %3,6, küçükbaş hayvan sayısı ise %7,6 oranında artmıştır. Yılsonu
itibariyle sığır sayısı 14 milyon 415 bin baş, koyun sayısı 29 milyon 284 bin baş, keçi sayısı
ise 9 milyon 225 bin baş olarak gerçekleşmiştir. Kesilen Hayvan sayısına göre ise büyükbaşta
%22,7 artış gerçekleşmiş, küçükbaşta bu artış %15,2oranında olmuştur. (Tablo-3)
Tablo-3: Ülkemizde 2010-2013 Yılları Arasında Hayvan Varlığı ve Kesilen Hayvan Sayısı
2010
Hayvan
Türleri
TOPLAM
Büyükbaş
Sığır
Kültür
Kültür
melezi
Yerli
Manda
Küçükbaş
Koyun
Merinos
Yerli
Keçi
Kıl keçisi
Tiftik
keçisi
Diğer
2011
2012
2013
Sayı (Baş) Sayı (Baş) Sayı (Baş) Sayı (Baş)
2010
2011
2012
2013
Kesilen
Hayvan
Sayısı
Kesilen
Hayvan
Sayısı
Kesilen
Hayvan
Sayısı
Kesilen
Hayvan
Sayısı
2012 2013
%
%
Değişim Değişim
Hayvan Kesilen
Sayıları Hayvan
41.254.569 45.195.600 50.186.583 53.410.555 10.711.096 9.312.658 8.266.381 9.732.261 6,4
11.454.526 12.483.969 14.022.347 14.532.848 2.617.966 2.579.020 2.798.460 3.433.126 3,6
11.369.800 12.386.337 13.914.912 14.415.257 2.602.246 2.571.765 2.791.034 3.430.723 3,6
4.197.890 4.836.547 5.679.484 5.954.333
4.707.188
5.120.621 5.776.028
2012 2013
17,7
22,7
22,9
6.112.437
2.464.722 2.429.169 2.459.400 2.348.487
84.726
97.632 107.435
117.591
29.382.924 32.309.518 35.782.519 38.509.795
23.089.691 25.031.565 27.425.233 29.284.247
1.086.392 1.220.529 1.532.651 1.799.081
22.003.299 23.811.036 25.892.582 27.485.166
6.293.233 7.277.953 8.357.286 9.225.548
6.140.627 7.126.862 8.199.184 9.059.259
152.606
151.091 158.102
166.289
417.119
402.113 381.717
367.912
15.720
8.093.130
6.873.626
1.219.504
7.255
7.426
2.403
9,5
6.733.638 5.467.921 6.299.135 7,6
5.479.546 4.541.122 4.958.226 6,8
17,4
6,2
1.254.092 926.799 1.340.909 10,4
10,5
5,2
-3,6
4
-67,6
15,2
9,2
44,7
Tablo – 4: Tür ve Irklarına Göre Hayvan Sayıları, Mayıs 2014
Hayvan türleri
Toplam
a) Büyükbaş
Sığır
Kültür
Kültür melezi
Yerli
Manda
b) Küçükbaş
Koyun
Merinos
Yerli
Keçi
Kıl keçisi
Tiftik keçisi
c) Diğer
Deve
Domuz
At
Eşek
Katır
Sayı (Baş)
57.627.908
14.898.533
14.774.924
6.216.665
6.366.660
2.191.599
123.609
42.372.432
32.186.210
2.173.917
30.012.293
10.186.222
10.009.766
176.456
356.943
1.395
2.878
132.499
176.542
43.629
Büyükbaş, küçükbaş
Toplam hayvan
ve diğer hayvan
sayısı içerisindeki
sayıları içerisindeki
pay (%)
pay (%)
100,0
100,0
25,9
99,2
42,1
43,1
14,8
0,8
100,0
76,0
6,8
93,2
24,0
98,3
1,7
100,0
0,4
0,8
37,1
49,5
25,6
10,8
11,0
3,8
0,2
73,5
55,9
3,8
52,1
17,7
17,4
0,3
0,6
0,0
0,0
0,2
0,3
12,2
0,1
Kaynak: TÜİK, Hayvansal Üretim İstatistikleri – Mayıs 2014
Grafik 7: 2010- 2014 yılları arası Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvan varlığı (Baş)
Kaynak: TUİK
5
Grafik 8: İllere Göre Sığır Sayısı – TÜİK, Mayıs 2014
6
Grafik 9: İllere Göre Koyun Sayısı - TÜİK, Mayıs 2014
7
Grafik 10: İllere Göre Keçi Sayısı - TÜİK, Mayıs 2014
8
Kırmızı Et Üretimi:
TÜİK kırmızı et üretim istatistiklerine göre 2013 yılında toplam kırmızı et üretimi
bir önceki yıla göre %8,78 oranında artarken, sığır eti üretimi bir önceki yıla göre %8,75
oranında artış göstermiştir. Koyun eti üretimi bir önceki yılın aynı dönemine göre %5,92
oranında, keçi eti üretimi ise %35,13 oranında artmıştır.
2014 yılı ikinci çeyreğinde ise toplam kırmızı et üretimi bir önceki döneme göre
%18,1, bir önceki yılın aynı dönemine göre %2,6 oranında artmıştır. bir önceki yılın aynı
dönemine göre sığır eti üretimi %1,2 oranında Koyun eti üretimi %6,8 oranında, keçi eti ise
%48,2 oranında artış göstermiştir. (Tablo-5)
Tablo-5 Kırmızı Et Üretim Miktarı İstatistikleri 2010-2014
Kırmızı Et Üretim Miktarı
Miktar ( Ton )
TOPLAM
Sığır
Manda
Koyun
Keçi
Yıl
I.Dönem II.Dönem III.Dönem IV.Dönem
2010 157.282
175.247
173.842
274.347
2011 157.932
171.595
173.177
274.210
2012 171.465
182.872
196.108
365.255
2013 208.597
212.885
206.466
368.177
2014 184.975 218.432
2010 125.145
144.121
138.983
210.334
2011 133.724
144.153
144.970
222.059
2012 149.722
159.320
173.202
317.100
2013 180.764
187.587
177.757
323.184
2014 163.913 189.848
2010
813
1.219
958
397
2011
224
181
602
608
2012
565
926
79
166
2013
20
61
40
215
26
274
2014
2010
27.306
26.042
28.940
53.400
2011
19.856
23.959
23.491
39.770
2012
17.330
19.969
20.987
38.903
2013
19.930
21.959
26.396
34.658
17.370
23.451
2014
2010
4.018
3.866
4.961
10.216
2011
4.128
3.303
4.114
11.773
2012
3.848
2.657
1.840
9.085
2013
7.883
3.278
2.273
10.120
3.666
4.859
2014
Toplam
780.718
776.915
915.700
996.125
618.584
644.906
799.343
869 292
3 387
1 615
1 736
336
135.687
107.076
97.189
102 943
23.060
23.318
17.430
23 554
Kaynak: TUİK, Kırmızı Et Üretim İstatistikleri
9
Grafik 11. 2010-2014 Yılları arası I-II-III-IV. Dönem Üretim İstatistikleri
Kaynak: TUİK, Kırmızı Et Üretim İstatistikleri
Tablo-6 Kesilen Hayvan sayısı, et üretim ve karkas et ortalama verimi (2008-2013)
Kesilen
Hayvan
Yıllar
2008
2009
2010
2011
2012
2013
1.736.107
1.502.073
2.602.246
2.571.765
2.791.034
3.430.723
Üretim
Sığır
370.619
325.286
618.584
644.906
799.344
869.292
Karkas
Ort.
(Kg/Baş)
213,5
216,6
237,7
250,8
286,4
253,4
Kesilen
Hayvan
5.588.906
3.997.348
6.873.626
5.479.546
4.541.122
4.958.226
Üretim
Koyun
96.738
74.633
135.687
107.076
97.334
102.943
Karkas
Ort.
(Kg/Baş)
17,3
18,7
19,7
19,5
21,4
20,8
Kesilen
Hayvan
Üretim
Keçi
767.522
13.752
606.042
11.675
1.219.504 23.060
1.254.092 23.318
926.799
17.430
926.799
23.554
Karkas
Ort.
(Kg/Baş)
17,9
19,3
18,9
18,6
18,8
25,4
Tablo-7 Türkiye’de 2013 Yılı Kişi Başına Düşen Kırmızı Et Üretim Miktarı (Kg)
Türkiye
ÜRETİM
Büyükbaş
(TON)
ÜRETİM
Küçükbaş
ÜRETİM
TOPLAM
(TON)
869.628
126.497 996.125 76.668
NÜFUS
(Bin)
KİŞİ BAŞI KİŞİ BAŞI KİŞİ BAŞI
Büyükbaş Küçükbaş TOPLAM
11,34
1,65
12,99
Kaynak: TÜİK 2013 yılı Nüfus Verileri
10
Perakende Dana Eti Fiyatları:
TUİK TÜFE verilerine göre 2013 yılında perakende dana eti ortalaması 24,66 TL/Kg.
olmuştur. 2014 yılı ilk sekiz ay ortalaması 27,41 TL/Kg. olup 2014 yılı Ağustos ayında ise
29,46 TL/Kg’dir (Grafik-12).
Grafik-12: Perakende Dana Eti Fiyatları, 2003=100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları
Endeksleri- Madde Sepeti ve Ortalama Fiyatlar (TL/Kg)
Perakende Koyun Eti Fiyatları:
TUİK TÜFE verilerine göre perakende koyun eti fiyatı 2013 yılı ortalaması 25,21 TL,
2014 yılı ilk sekiz ay ortalaması itibarı ile 26,63 TL/Kg. olmuştur. 2014 yılı Ağustos ayı fiyatı
ise 26,96 TL’dir (Grafik-13).
Grafik-13: TUİK Perakende Koyun Eti Fiyatları
11
Grafik-14 TÜİK Perakende Sucuk Fiyatları
Grafik-15 TÜİK Perakende Sosis Fiyatları
Grafik-16 TÜİK Perakende Salam Fiyatları
12
Grafik-17 TÜİK Perakende Sakatat Fiyatları
Grafik-18 TÜİK Perakende Tavuk Eti Fiyatları
KARKAS FİYATLARININ DEĞERLENDİRMESİ:
Dana Karkas Ortalama Fiyatları:
Ankara Ticaret Borsası verilerine göre 2013 yılı itibarı ile ortalama fiyat 15,43
TL/Kg. dır. 2014 yılı ilk sekiz ay ortalaması 17,53 TL/Kg., Ağustos ayında ise fiyat 19,15
TL/Kg’ olmuştur. (Grafik-19).
13
Grafik-19 Dana Karkas Ortalama Fiyatları
Kaynak: Ankara Ticaret Borsası Verileri
Grafik-20 Yıllar İtibarı ile Dana Karkas Ortalama Fiyatları (ATB)
Kuzu Karkas Ortalama Fiyatları:
Ankara Ticaret Borsası verilerine göre 2013 yılı fiyat ortalaması 18,01 TL/Kg’dır.
2014 yılı Ağustos ayı itibarı ile fiyat ise 20,01 TL/Kg olmuştur (Grafik-21).
14
Grafik-21 Kuzu Karkas Ortalama Fiyatları
Kaynak: Ankara Ticaret Borsası Verileri
Tablo-8: Temmuz 2014-Borsalarda Tescil Edilen Dana Karkas Ağırlıklı Ort. Fiyatları
Borsa Adı
Miktar
En az Fiyat En çok Fiyat Ortalama Fiyat
Ankara
153.882
17,00
19,50
18,00
İstanbul
220.852
16,00
18,32
17,31
Kars
767
17,80
17,80
17,80
Kayseri
631.056
13,50
20,05
18,16
İzmir
170.116
18,04
19,00
18,69
Konya
3.306
18,25
18,25
18,25
Gaziantep
7.678
16,00
19,00
18,10
Diyarbakır
1.737
13,00
20,50
17,06
Tokat
36.896
16,64
19,00
17,97
Samsun
318.109
16,06
19,40
17,39
ORTALAMA
16,23
Kaynak: Ticaret Borsaları Verileri
19,08
17,87
Grafik-22: Aylık Kesimhanelerden Alınan Yağsız Dana ve Kuzu Kesim Fiyatları TL/Kg
Kaynak: Ulusal Kırmızı Et Konseyi, 18 ilden alınan haftalık fiyatların aylık ortalamaları
15
Tablo-9:Kesimhanelerden Alınan Yağsız Dana ve Kuzu Fiyatları (18.09.2014)
Sıra No
İL
Dana Kesim Yağsız Kuzu Kesim Yağsız
1
Afyon
21,33 TL
2
Balıkesir
20,83 TL
21,92 TL
3
Diyarbakır
18,75 TL
19,10 TL
4
Edirne
20,00 TL
23,25 TL
5
İzmir
21,00 TL
21,50 TL
6
Kahramanmaraş
19,70 TL
7
Konya
20,00 TL
20,00 TL
8
Gaziantep
19,70 TL
20,25 TL
9
İstanbul
21,50 TL
22,00 TL
10
Ankara
20,45 TL
21,00 TL
11
Elazığ
20,05 TL
18,50 TL
12
Burdur
20,25 TL
13
Kayseri
20,30 TL
14
Amasya
20,25 TL
21,00 TL
15
Çorum
20,50 TL
18,50 TL
16
Sakarya
21,00 TL
21,00 TL
17
Tokat
20,25 TL
19,50 TL
18
Kırşehir
21,00 TL
20,38 TL
20,50 TL
20,57 TL
ORTALAMA
Kaynak: Ulusal Kırmızı Et Konseyi, * Peşin Fiyatlardır. %2 Fire hariçtir.
Tablo-10: İngiltere Haftalık Perakende Et Fiyatları – 13.09.2014
EN
DÜŞÜK
ORTALAMA
24,62 TL
21,19 TL
29,07 TL
66,54 TL
30,41 TL
36,98 TL
Dana Kıyma-özel
Dana Kıyma-standart
Dana Kuşbaşı
Dana Bonfile
Kuzu Kıyma
Kuzu Kuşbaşı
EN
YÜKSEK
19,59 TL
10,79 TL
14,39 TL
50,65 TL
17,99 TL
17,99 TL
35,25 TL
31,65 TL
37,21 TL
86,59 TL
39,24 TL
47,74 TL
Kaynak: Meat Trades Journal/ meatprices.co.uk
Tablo- 11: Sanal Marketlerdeki Perakende Fiyatları
Tarih
17.09.2014
CİNSİ
Kıyma
MİGROS
23,90 TL
CARREFOURSA
26,90 TL
REAL
24,50 TL
ET VE SÜT KURUMU
22,00 TL
Kuşbaşı
31,99 TL
27,90 TL
29,90 TL
27,00 TL
Biftek
33,99 TL
39,90 TL
31,50 TL
29,00 TL
Pirzola
**
**
**
33,90 TL
Kuzu
47,99 TL
59,90 TL
**
42,50 TL
Pirzola
Kaynak: Ulusal Marketlerin perakende fiyatları, * Et ve Süt Kurumu Tarak Pirzola fiyatıdır.
16
b. Yem Sektörü Pazar Analizi
2014 yılı itibarı ile Yem ve yem hammaddelerinin fiyatlarında Ocak ayından
itibaren artış görülmektedir. (Tablo 12-13)
Tablo-12: Yıllar İtibarı ile Türkiye yem ve yem hammadde fiyatları (TL/TON)
*Yemlik
Arpa
*Yemlik
Buğday
Mısır
Kepek
ATK
Besi yemi
*Yulaf
Süt yemi
2010
417
509
481
315
290
484
561
494
2011
2012
2013
521
614
632
580
619
700
622
588
640
429
480
484
363
473
505
665
738
760
824
652
648
686
766
780
Kaynak: Türkiye Yem Sanayicileri Birliği KDV Dahil Nakliye Hariç Peşin Fiyatlarıdır.* TOBB
Tablo- 13: 2014 yılı itibarı ile yem ve yem hammaddeleri aylık fiyatları (TL/TON)
Yemlik
Arpa
*Yemlik
Buğday
Mısır
Kepek
ATK
Besi
yemi
*Yulaf
Süt yemi
Ocak
677
778
657
480
497
788
693
799
Şubat
667
782
672
460
508
767
705
778
Mart
667
804
697
455
594
767
689
778
Nisan
687
807
747
490
653
805
659
810
Mayıs
697
779
773
515
675
810
821
Haziran
737
846
798
556
626
842
853
Temmuz
707
809
798
556
596
886
793
896
842
711
864
Ağustos
792
Ortalama
691
800
734
501
593
813
708
825
Kaynak: Türkiye Yem Sanayicileri Birliği KDV Dahil Nakliye Hariç Peşin Fiyatlarıdır.* TOBB
Grafik 23: 2014 Yılı İtibarı ile Yem ve Yem Hammaddeleri Fiyatları (TL/Ton)
17
c. Süt Sektörü Pazar Analizi
Süt üretimi:
TÜİK verilerine göre 2013 yılı itibarı ile toplanan inek sütü 7,939 milyon tondur.
2014 yılı ilk sekiz ay itibarı ile bu rakam 5.32 milyon ton olarak gerçekleşmiştir (Tablo: 13).
Tablo-14: Toplanan (Sanayiye Gönderilen) İnek Sütü (Ton)
Ocak
Şubat Mart
Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül
Ekim
Kasım Aralık Toplam
2010
494.351
492.360
594.800
610.599
654.696
622.359
610.645
560.309
526.132
531.445
503.311
544.004
6.745.011
2011
561.766
545.628
627.484
646.648
699.122
636.494
591.864
566.040
537.872
543.633
530.376
586.867
7.073.794
2012
634.578
631.521
715.190
727.769
782.621
727.805
695.079
641.380
599.773
587.149
575.344
614.276
7.932.485
2013
637.956
622.381
710.712
733.380
772.785
692.084
675.158
628.996
594.456
605.194
611.918
653.585
7.938.605
2014
710.033
684.115
789.355
793.573
828.417
767.112
742.901
5.315.506
Kaynak: TÜİK ,Süt ve Süt Ürünleri Üretimi
Süt Fiyatları:
TÜİK’in TÜFE verilerine göre perakende ortalama süt fiyatları 2013 yılında 2,35
TL/Kg 2014 yılı ilk sekiz ay itibarı ile 2,56 TL/Kg’dır. Ağustos ayında fiyat 2,67 TL/Kg.
olmuştur. (Grafik-24)
Grafik-24: Perakende Süt Fiyatları (TL/Kg.)
Kaynak: TÜİK, 2003=100 Temel Yıllı TÜFE Madde Sepeti ve Ortalama Fiyatlar (TL/KG)
Tablo-15: 2013 - 2014 Yılı Çiğ Süt Fiyatları
Dönemler
2013
Ocak – Şubat – Mart
Fiyat (TL/Litre)
1 Ağustos – 31 Aralık
1,00
2014
1 Ocak - 31 Ocak
1 Şubat -30 Haziran
1 Temmuz – 31 Aralık
Kaynak: Ulusal Süt Konseyi
1,00
1,05
1,15
0,90
18
Download

1 1. KIRMIZI ET SEKTÖRÜNDEKİ GELİŞMELER