1. KIRMIZI ET SEKTÖRÜNDEKİ GELİŞMELER
a. Kırmızı Et Sektörü Pazar Analizi
AVRUPA BİRLİĞİ:
Grafik-1: Avrupa Birliğinde Haftalık Dana Karkas Ortalama Fiyatları €/ 100 KG
Kaynak: Avrupa Birliği Komisyonu, (6 Aylık Dönem Aralık 2013- Mayıs 2014) (AB-28)
Grafik-2: Avrupa Birliğinde Haftalık Ortalama Canlı Dana Fiyatları €/ 100 KG
Kaynak: Avrupa Birliği Komisyonu, (6 Aylık Dönem Aralık 2013- Mayıs 2014) (AB-28)
1
Grafik-3: Avrupa Birliğinde Dana Karkas Yıllık Ortalama Fiyatları €/ 100 KG
Kaynak: Avrupa Birliği Komisyonu (AB-28), 2014 yılı ilk 22 haftayı içerir.
Grafik-4: Avrupa Birliğinde Haftalık Koyun Karkas Ortalama Fiyatları €/ 100 KG
Kaynak: Avrupa Birliği Komisyonu, (6 Aylık Dönem Aralık 2013- Mayıs 2014) (AB-28)
Grafik-: 5 Avrupa Birliğinde Kuzu Karkas Aylık Ortalama Fiyatları €/ 100 KG
Kaynak: Avrupa Birliği Komisyonu
2
Grafik-6: Avrupa Birliğinde Kuzu Karkas Yıllık Ortalama Fiyatları €/ 100 KG
Kaynak: Avrupa Birliği Komisyonu, 2014 Yılı ortalaması ilk 5 ayı içerir.
Tablo-1: Dünya Yıllık Ortalama Et Fiyatları (2003-2013) - $/TON
ABD SIĞIR ETİ İHRAÇ
AVUSTRALYA İnek Eti
Kemiksiz ABD'ye ihraç CIF
YENİ ZELANDA KOYUN ETİ
(İHRAÇ)
ABD KANATLI ETİ İhraç Broiler
BREZİLYA Piliç Eti İhraç
2003 2004 2005 2006 2007
2008
2009
2010
2011 2012 2013
3.396 3.686 3.919 3.803 4.023
4.325
3.897
4.378
4.516 4.913 5.535
1.914 2.481 2.565 2.522 2.544
3.040
2.562
3.272
3.944 4.176 4.009
2.305 2.668 2.860 2.391 2.498
2.975
3.495
3.662
5.370 4.754 4.130
1.886 2.071 2.161 1.986 2.117
2.270
2.202
2.454
2.648 2.676 2.717
1.033 1.218 1.180 1.443
1.896
1.552
1.781
2.084 1.928 2.014
888
Kaynak: FAO
Tablo-2: 2013-2014 Yılı Dünya Toptan Et Fiyatları – Aylık - $/TON
OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS
ABD SIĞIR ETİ İHRAÇ
5.998
6.191
6.250
AVUSTRALYA İnek Eti Kemiksiz ABD'ye
ihraç CIF
4.182
4.226
5.271 4.305
4.252
YENİ ZELANDA KOYUN ETİ
(dondurulmuş karkas toptan satışı
Londra'ya)
4.457
4.527
4.569 4.529
4.674
ABD KANATLI ETİ İhraç Broiler
1.150
1.444
BREZİLYA Piliç Eti İhraç
1.841
1.831
1.824 1.929
Kaynak: FAO, 2013 yılı 12 ay, 2014 yılı ilk 5 ay verileri
3
TÜRKİYE:
Hayvan Varlığı:
TÜİK verilerine göre 2013 yılında toplam hayvan sayısı bir önceki yıla göre %6,4
artarken, büyükbaş hayvan %3,6, küçükbaş hayvan sayısı ise %7,6 oranında artmıştır. Yılsonu
itibariyle sığır sayısı 14 milyon 415 bin baş, koyun sayısı 29 milyon 284 bin baş, keçi sayısı
ise 9 milyon 225 bin baş olarak gerçekleşmiştir. Kesilen Hayvan sayısına göre ise büyükbaşta
%22,7 artış gerçekleşmiş, küçükbaşta bu artış %15,2oranında olmuştur. (Tablo-3)
Tablo-3: Ülkemizde 2010-2013 Yılları Arasında Hayvan Varlığı ve Kesilen Hayvan Sayısı
2010
2011
2012
2013
2010
2011
2012
2013
Kesilen
Hayvan
Sayısı
Kesilen
Hayvan
Sayısı
Kesilen
Hayvan
Sayısı
Kesilen
Hayvan
Sayısı
2012 2013
%
%
Değişim Değişim
Hayvan Kesilen
Sayıları Hayvan
Hayvan
Türleri
Sayı (Baş) Sayı (Baş) Sayı (Baş) Sayı (Baş)
TOPLAM
Büyükbaş
Sığır
Kültür
Kültür
melezi
Yerli
Manda
Küçükbaş
Koyun
Merinos
Yerli
Keçi
Kıl keçisi
Tiftik
keçisi
Diğer
41.254.569 45.195.600 50.186.583 53.410.555 10.711.096 9.312.658 8.266.381 9.732.261 6,4
11.454.526 12.483.969 14.022.347 14.532.848 2.617.966 2.579.020 2.798.460 3.433.126 3,6
11.369.800 12.386.337 13.914.912 14.415.257 2.602.246 2.571.765 2.791.034 3.430.723 3,6
4.197.890 4.836.547 5.679.484 5.954.333
4.707.188
5.120.621 5.776.028
2012 2013
17,7
22,7
22,9
6.112.437
2.464.722 2.429.169 2.459.400 2.348.487
84.726
97.632 107.435
117.591
29.382.924 32.309.518 35.782.519 38.509.795
23.089.691 25.031.565 27.425.233 29.284.247
1.086.392 1.220.529 1.532.651 1.799.081
22.003.299 23.811.036 25.892.582 27.485.166
6.293.233 7.277.953 8.357.286 9.225.548
6.140.627 7.126.862 8.199.184 9.059.259
152.606
151.091 158.102
166.289
417.119
402.113 381.717
367.912
15.720
8.093.130
6.873.626
1.219.504
7.255
7.426
2.403
9,5
6.733.638 5.467.921 6.299.135 7,6
5.479.546 4.541.122 4.958.226 6,8
17,4
6,2
1.254.092 926.799 1.340.909 10,4
10,5
5,2
-3,6
Grafik 7: 2010-2011-2012 yılları arası Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvan varlığı (Baş)
Kaynak: TUİK
4
-67,6
15,2
9,2
44,7
Kırmızı Et Üretimi:
TÜİK kırmızı et üretim istatistiklerine göre 2013 yılında toplam kırmızı et üretimi
bir önceki yıla göre %8,78 oranında artarken, sığır eti üretimi bir önceki yıla göre %8,75
oranında artış göstermiştir. Koyun eti üretimi bir önceki yılın aynı dönemine göre %5,92
oranında, keçi eti üretimi ise %35,13 oranında artmıştır.
2014 yılı ilk çeyreğinde ise toplam kırmızı et üretimi bir önceki yılın aynı
dönemine göre %11,3 oranında azalmıştır. Bu dönem içerisinde sığır eti %9,3 Koyun eti ise
%12,8 oranında, keçi eti ise %63,8 oranında azalma göstermiştir. (Tablo-4)
Tablo-4 Kırmızı Et Üretim Miktarı İstatistikleri 2010-2014
Kırmızı Et Üretim Miktarı
Miktar ( Ton )
TOPLAM
Sığır
Manda
Koyun
Keçi
Yıl
I.Dönem II.Dönem III.Dönem IV.Dönem
2010 157.282
175.247
173.842
274.347
2011 157.932
171.595
173.177
274.210
2012 171.465
182.872
196.108
365.255
2013 208.597
212.885
206.466
368.177
2014 184.975
2010 125.145
144.121
138.983
210.334
2011 133.724
144.153
144.970
222.059
2012 149.722
159.320
173.202
317.100
2013 180.764
187.587
177.757
323.184
2014 163.913
2010
813
1.219
958
397
2011
224
181
602
608
2012
565
926
79
166
2013
20
61
40
215
26
2014
2010
27.306
26.042
28.940
53.400
2011
19.856
23.959
23.491
39.770
2012
17.330
19.969
20.987
38.903
2013
19.930
21.959
26.396
34.658
17.370
2014
2010
4.018
3.866
4.961
10.216
2011
4.128
3.303
4.114
11.773
2012
3.848
2.657
1.840
9.085
2013
7.883
3.278
2.273
10.120
3.666
2014
Toplam
780.718
776.915
915.700
996.125
618.584
644.906
799.343
869 292
3 387
1 615
1 736
336
135.687
107.076
97.189
102 943
23.060
23.318
17.430
23 554
Kaynak: TUİK, Kırmızı Et Üretim İstatistikleri
5
Grafik 8. 2010-2014 Yılları arası I-II-III-IV. Dönem Üretim İstatistikleri
Kaynak: TUİK, Kırmızı Et Üretim İstatistikleri
Tablo-5 Kesilen Hayvan sayısı, et üretim ve karkas et ortalama verimi (2008-2013)
Kesilen
Hayvan
Yıllar
2008
2009
2010
2011
2012
2013
1.736.107
1.502.073
2.602.246
2.571.765
2.791.034
3.430.723
Üretim
Sığır
370.619
325.286
618.584
644.906
799.344
869.292
Karkas
Ort.
(Kg/Baş)
213,5
216,6
237,7
250,8
286,4
253,4
Kesilen
Hayvan
5.588.906
3.997.348
6.873.626
5.479.546
4.541.122
4.958.226
Üretim
Koyun
96.738
74.633
135.687
107.076
97.334
102.943
Karkas
Ort.
(Kg/Baş)
17,3
18,7
19,7
19,5
21,4
20,8
Kesilen
Hayvan
Üretim
Keçi
767.522
13.752
606.042
11.675
1.219.504 23.060
1.254.092 23.318
926.799
17.430
926.799
23.554
Karkas
Ort.
(Kg/Baş)
17,9
19,3
18,9
18,6
18,8
25,4
Tablo-6 Türkiye’de 2013 Yılı Kişi Başına Düşen Kırmızı Et Üretim Miktarı (Kg)
Türkiye
ÜRETİM
Büyükbaş
(TON)
ÜRETİM
Küçükbaş
ÜRETİM
TOPLAM
(TON)
869.628
126.497 996.125 76.668
NÜFUS
(Bin)
KİŞİ BAŞI KİŞİ BAŞI KİŞİ BAŞI
Büyükbaş Küçükbaş TOPLAM
11,34
1,65
12,99
Kaynak: TÜİK 2013 yılı Nüfus Verileri
6
Perakende Dana Eti Fiyatları:
TUİK TÜFE verilerine göre 2013 yılında perakende dana eti ortalaması 24,66 TL/Kg.
olmuştur. Söz konusu fiyat 2014 yılı Mayıs ayında ise 27,08 TL’dir (Grafik-9).
Grafik-9: Perakende Dana Eti Fiyatları, 2003=100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları
Endeksleri- Madde Sepeti ve Ortalama Fiyatlar (TL/Kg)
Perakende Koyun Eti Fiyatları:
TUİK TÜFE verilerine göre perakende koyun eti fiyatı 2013 yılı ortalaması 25,21
TL’dir. Söz konusu fiyat 2014 yılı Mayıs ayında ise 26,54 TL’dir (Grafik-10).
Grafik-10 TUİK Perakende Koyun Eti Fiyatları
7
Grafik-11 TÜİK Perakende Sucuk Fiyatları
Grafik-12 TÜİK Perakende Sosis Fiyatları
Grafik-13 TÜİK Perakende Salam Fiyatları
8
KARKAS FİYATLARININ DEĞERLENDİRMESİ:
Dana Karkas Ortalama Fiyatları:
Ankara Ticaret Borsası verilerine göre 2013 yılı itibarı ile ortalama fiyat 15,43
TL/Kg. olmuştur. 2014 yılı Mayıs ayında ise fiyat 17,19 TL/Kg’ dır (Grafik-14).
Grafik-14 Dana Karkas Ortalama Fiyatları
Kaynak: Ankara Ticaret Borsası Verileri
Grafik-15 Yıllar İtibarı ile Dana Karkas Ortalama Fiyatları (ATB)
Kuzu Karkas Ortalama Fiyatları:
Ankara Ticaret Borsası verilerine göre 2013 yılı fiyat ortalaması 18,01 TL/Kg’dır.
2014 yılı Mayıs ayı itibarı ile fiyat ise 19,57 TL/Kg olmuştur (Grafik-16).
9
Grafik-16 Kuzu Karkas Ortalama Fiyatları
Kaynak: Ankara Ticaret Borsası Verileri
Tablo-7: Ticaret Borsalarında Mayıs 2014’te Tescil Edilen Dana Karkas Mikt. ve Fiyatları
Miktar
Borsa Adı
En az Fiyat
En çok Fiyat
Ortalama Fiyat
Ankara
İstanbul
Kars
Kayseri
İzmir
Konya
Gaziantep
Diyarbakır
ORTALAMA
111.521
955.885
43.147
158.000
211.247
14,00 TL
14,65 TL
16,00 TL
17,00 TL
17,00 TL
18,50 TL
17,00 TL
17,30 TL
17,00 TL
18,00 TL
17,13 TL
16,14 TL
17,25 TL
17,00 TL
17,49 TL
37.843
16,50 TL
15,86 TL
18,20 TL
17,67 TL
17,35 TL
17,06 TL
Grafik-17: Aylık Kesimhanelerden Alınan Yağsız Dana ve Kuzu Kesim Fiyatları TL/Kg
10
Tablo-8:Kesimhanelerden Alınan Yağsız Dana ve Kuzu Fiyatları (05.06.2014)
Sıra No İL
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
Dana Bıçak Yağsız
TL/KG
Afyon
Balıkesir
Diyarbakır
Edirne
İzmir
Kahramanmaraş
Konya
Gaziantep
İstanbul
Ankara
Elazığ
Burdur
Kayseri
Amasya
Çorum
Sakarya
Tokat
Kırşehir
Kuzu Kesim TL/KG
19,38 TL
19,13 TL
18,50 TL
18,50 TL
18,25 TL
18,30 TL
18,40 TL
19,13 TL
18,30 TL
19,00 TL
19,50 TL
18,00 TL
19,50 TL
19,50 TL
18,50 TL
18,30 TL
18,80 TL
19,35 TL
18,75 TL
18,50 TL
19,00 TL
19,23 TL
18,82 TL
ORTALAMA
22,00 TL
19,50 TL
18,50 TL
18,25 TL
21,00 TL
19,00 TL
19,50 TL
19,50 TL
18,50 TL
19,26 TL
Tablo- 9: İngiltere Haftalık Perakende Et Fiyatları – 07.06.2014
Dana Kıyma-özel
24,62 TL
EN
DÜŞÜK
19,59 TL
Dana Kıyma-standart
18,93 TL
10,79 TL
31,65 TL
Dana Kuşbaşı
30,12 TL
14,39 TL
37,21 TL
Dana Bonfile
68,34 TL
50,65 TL
86,59 TL
Kuzu Kıyma
30,84 TL
17,99 TL
49,05 TL
Kuzu Kuşbaşı
44,44 TL
17,99 TL
65,40 TL
ORTALAMA
EN
YÜKSEK
35,25 TL
Kaynak: Meat Trades Journal/ meatprices.co.uk
Tablo- 10: Sanal Marketlerdeki Perakende Fiyatları
Tarih
CİNSİ
Kıyma
Kuşbaşı
11.06.2014
Biftek
Pirzola
MİGROS
CARREFOURSA
REAL
ET VE SÜT KURUMU
21,90 TL
26,99 TL
33,99 TL
**
24,90 TL
26,90 TL
36,90 TL
41,90 TL
21,50 TL
26,50 TL
**
**
20,00 TL
24,85 TL
28,00 TL
33,90 TL
Kuzu
**
47,90 TL
**
42,50 TL
Pirzola
Kaynak: Ulusal Marketlerin perakende fiyatları, * Et ve Süt Kurumu Tarak Pirzola fiyatıdır.
11
İthalat Rakamları: Tablo- 11: 2014 Yılı Canlı Hayvan ve Karkas Et İthalat Verileri
DAMIZLIK
DÜVELER
TL
KG
703.218
1.109.163
BAŞ
1.699
4.427
3.322
$
4.833.510
6.204.542
875.011
TL
10.042.920
11.489.771
KG
5.260.669
3.549.910
20.105
497.487
13.784
0
0
BAŞ
11.706
14.062
0
8.440
284
0
0
$
34.602.918
19.543.078
102.095
1.926.433
187.726
0
0
TL
69.832.578
35.511.408
151.141
3.681.988
409.243
0
0
TL
KG
BAŞ
$
TL
KG
BAŞ
MART
$
NİSAN
TOPLAM
KOYUN KUZU
124.896
480
556.024
1.158.241
1.772.130
7.017
9.634.241
17.202.953
543.721
2.138
3.148.271
5.660.443
$
ŞUBAT
DAMIZLIK
DAMIZLIK
KOÇ,
TEKE,
KOYUN
KEÇİ
122.330
KESİMLİK KARKAS
DANA
SIĞIR ETİ
916.498
2.071
6.212.338
12.403.746
1.841.191
4.044
11.848.660
23.557.913
1.799.762
3.892
11.708.410
23.827.999
KG
BAŞ
OCAK
BESİLİK
SIĞIR
2.190
562.084
1.107.992
20.105
128.215
0
2.383
102.095
416.535
151.141
775.834
29.852
13.784
545
284
72.803
187.726
159.982
409.243
217.090
1.638.180
Kaynak: TUİK
Tablo- 12: Yıllar itibarı ile Büyükbaş ve Küçükbaş Canlı Hayvan İthalatı (Baş)
2010
2011
2012
2013
DAMIZLIK DÜVELER
BESİLİK SIĞIR
KESİMLİK DANA
DAMIZLIK KOYUN
DAMIZLIK KEÇİ
KOYUN
17.303
1.443
118.578
275
155
209.437
76.761
225.451
164.360
1.191
268
626.270
48.164
223.498
193.972
10.663
440
KUZU
25.262
820.303
30.971
130.831
28.869
27.115
2.935
63.694
2.026
181.763
213.200
Tablo- 13: Yıllar itibarı ile Karkas Et ithalatı (Kg)
2010
2011
2012
2013
KARKAS SIĞIR
ETİ 50.657.514 110.731.351 25.436.804 6.140.581
12
b. Yem Sektörü Pazar Analizi
Yem ve yem hammaddelerinin fiyatlarında 2014 yılı Ocak ayından itibaren bir
önceki yıl sonu fiyatlara göre bir artış görülmektedir. (Tablo 16-17)
Tablo-14: Yıllar İtibarı ile Türkiye yem ve yem hammadde fiyatları (TL/TON)
*Yemlik
Arpa
*Yemlik
Buğday
Mısır
Kepek
ATK
Besi yemi
*Yulaf
Süt yemi
2010
417
509
481
315
290
484
561
494
2011
2012
2013
521
614
632
580
619
700
622
588
640
429
480
484
363
473
505
665
738
760
824
652
648
686
766
780
Kaynak: Türkiye Yem Sanayicileri Birliği KDV Dahil Nakliye Hariç Peşin Fiyatlarıdır.* TOBB
Tablo- 15: 2014 yılı itibarı ile yem ve yem hammaddeleri aylık fiyatları (TL/TON)
Yemlik
Arpa
*Yemlik
Buğday
Mısır
Kepek
ATK
Besi
yemi
*Yulaf
Süt yemi
Ocak
677
778
657
480
497
788
693
799
Şubat
667
782
672
460
508
767
705
778
Mart
667
804
697
455
594
767
689
778
Nisan
687
807
747
490
653
805
659
810
Mayıs
697
779
773
515
675
810
821
Ortalama
679
790
709
480
585
787
687
787
Kaynak: Türkiye Yem Sanayicileri Birliği KDV Dahil Nakliye Hariç Peşin Fiyatlarıdır.* TOBB
Grafik 18: 2014 Yılı İtibarı ile Yem ve Yem Hammaddeleri Fiyatları (TL/Ton)
13
c. Süt Sektörü Pazar Analizi
Süt üretimi:
TÜİK verilerine göre 2013 yılı itibarı ile toplanan inek sütü 7,939 milyon tondur.
2014 yılı Mart ayı itibarı ile bu rakam 789 bin ton olarak gerçekleşmiştir.(Tablo: 18)
Tablo-16: Toplanan (Sanayiye Gönderilen) İnek Sütü (Ton)
Ocak
Şubat Mart
Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül
Ekim
Kasım Aralık Toplam
2010
494.351
492.360
594.800
610.599
654.696
622.359
610.645
560.309
526.132
531.445
503.311
544.004
6.745.011
2011
561.766
545.628
627.484
646.648
699.122
636.494
591.864
566.040
537.872
543.633
530.376
586.867
7.073.794
2012
634.578
631.521
715.190
727.769
782.621
727.805
695.079
641.380
599.773
587.149
575.344
614.276
7.932.485
2013
637.956
622.381
710.712
733.380
772.785
692.084
675.158
628.996
594.456
605.194
611.918
653.585
7.938.605
2014
710.033
684.125
788.875
2.183.033
Kaynak: TÜİK ,Süt ve Süt Ürünleri Üretimi
Süt Fiyatları:
TÜİK’in TÜFE verilerine göre perakende ortalama süt fiyatları 2013 yılı itibarı ile
2,35 TL/Kg’dır. Ortalama Fiyat Mayıs 2014 itibarı ile 2.52 TL/Kg. olmuştur. (Grafik-19)
Grafik-19: Perakende Süt Fiyatları (TL/Kg.)
Kaynak: TÜİK, 2003=100 Temel Yıllı TÜFE Madde Sepeti ve Ortalama Fiyatlar (TL/KG)
Tablo-17: 2013 - 2014 Yılı Çiğ Süt Fiyatları
Dönemler
2013
Ocak – Şubat – Mart
Fiyat (TL/Litre)
1 Ağustos – 31 Aralık
1,00
2014
1 Ocak - 31 Ocak
1 Şubat -30 Haziran
1 Temmuz – 31 Aralık
Kaynak: Ulusal Süt Konseyi
1,00
1,05
1,15
0,90
14
Download

1 1. KIRMIZI ET SEKTÖRÜNDEKİ GELİŞMELER