Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ
Äàâîñäà “Ïùèëèïñ” øèðêÿòèíèí
âèòñå-ïðåçèäåíòè Ðîíàëä äå Æîíý
èëÿ ýþðöøöá
Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì
ßëèéåâ Íèäåðëàíäûí Áàø íàçèðè
Ìàðê Ðóòòå èëÿ ýþðöøöá
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè
Èëùàì ßëèéåâ éàíâàðûí 23-äÿ Äàâîñäà Íèäåðëàíä Êðàëëûüûíûí Áàø íàçèðè Ìàðê Ðóòòå èëÿ ýþðöøöá. Èêèòÿðÿôëè ìöíàñèáÿòëÿðèí ñèéàñè, èãòèñàäè
âÿ äèýÿð ñàùÿëÿðäÿ óüóðëó èíêèøàôûíûí ãåéä åäèëäèéè ýþðöøäÿ þëêÿëÿðèìèç àðàñûíäà ôÿàë èãòèñàäè ÿìÿêäàøëûüûí ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñè ö÷öí
éàõøû ïîòåíñèàëûí îëäóüó áèëäèðèëèá, èíâåñòèñèéàëàðûí ãîéóëóøóíóí èãòèñàäè ÿëàãÿëÿðèí ýöúëÿíäèðèëìÿñèíÿ õèäìÿò åòäèéè äèããÿòÿ ÷àòäûðûëûá,
áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàð ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ñÿìÿðÿëè ÿìÿêäàøëûüûí ùÿéàòà
êå÷èðèëìÿñèíèí þíÿìè âóðüóëàíûá. Ýþðöøäÿ ãàðøûëûãëû ìàðàã äîüóðàí
äèýÿð ìÿñÿëÿëÿð ÿòðàôûíäà ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, éàíâàðûí 23-äÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ Äàâîñäà “Ïùèëèïñ” øèðêÿòèíèí âèòñå-ïðåçèäåíòè âÿ ñàòûø öçðÿ ðÿùáÿðè Ðîíàëä äå Æîíý èëÿ ýþðöøöá.
Ýþðöøäÿ Àçÿðáàéúàíäà ùÿéàòà êå÷èðèëÿí èñëàùàòëàð, ãàçàíûëìûø óüóðëàð íÿòèúÿñèíäÿ èíâåñòîðëàðûí ñÿìÿðÿëè ôÿàëèééÿòè
ö÷öí éàõøû øÿðàèòèí éàðàäûëäûüû ãåéä åäèëèá, “Ïùèëèïñ” øèðêÿòè èëÿ
ìöìêöí ÿìÿêäàøëûüûí ïåðñïåêòèâëÿðè áàðÿäÿ ôèêèð ìöáàäèëÿñè
àïàðûëûá.
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû
Àçÿðáàéúàíû ìöñòÿãèëëèê
éîëóíäà èíêèøàô åòäèðìÿéÿ
ãàäèð áèð ïàðòèéàäûð
Àçÿðáàéúàíûí äþâëÿò ìöñòÿãèëëèéè Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí ìèëëè ñÿðâÿòèäèð
Ãÿçåò 1993-úö èëèí àïðåë àéûíäàí íÿøð îëóíóð. 24 éàíâàð 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 012 (4171). Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí îðãàíû. Ãèéìÿòè 40 ãÿïèê
Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ Äöíéà Èãòèñàäè Ôîðóìó ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ
êå÷èðèëÿí “Àâðàñèéà - éåíè ñÿðùÿäëÿð” ìþâçóñóíäà ñåññèéàäà èøòèðàê åäèá
Ðåàë èøëÿðÿ Ïðåçèäåíòèí éöêñÿê ãèéìÿòè
ÿí àëè ìöêàôàòûìûçäûð
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè úÿíàá Èëùàì
ßëèéåâèí 2014-úö èë éàíâàðûí 21-äÿ Ýÿíúÿ øÿùÿðèíÿ ñÿôÿð
åòìÿñè, øÿùÿðèìèçäÿ ýþðöëÿí ýåíèøâöñÿòëè àáàäëûã-ãóðóúóëóã èøëÿðèíäÿí ìÿìíóí ãàëìàñû, ùÿì÷èíèí Ýÿíúÿíèí èíêèøàôûíà äàèð Ïðåçèäåíòèí Åùòèéàò Ôîíäóíäàí 5 ìèëéîí ìàíàò
âÿñàèò àéðûëìàñû ùàããûíäà Ñÿðÿíúàì èìçàëàìàñû áöòöí
ýÿíúÿëèëÿð êèìè, Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí ôÿàëëàðû òÿðÿôèíäÿí äÿ áþéöê ðÿüáÿò ùèññè èëÿ...
Áàõ ñÿh. 6
ÉÀÏ Èäàðÿ Ùåéÿòèíèí
èúëàñû êå÷èðèëèá
Éàíâàðûí 23-äÿ Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû (ÉÀÏ) Èäàðÿ Ùåéÿòèíèí íþâáÿòè èúëàñû êå÷èðèëèá. Èúëàñäà
ÉÀÏ Èäàðÿ Ùåéÿòèíèí 2013-úö èëÿ
äàèð èëëèê ùåñàáàòû, Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí òÿðêèáè, Ãàäûíëàð
Øóðàñû âÿ Ýÿíúëÿð Áèðëèéèíèí òÿðêèáè
ùàããûíäà 2013-úö èëÿ äàèð èëëèê ñòàòèñòèê ùåñàáàò, ïàðòèéàíûí...
Áàõ ñÿh. 3
Àçÿðáàéúàíûí Èñïàíèéàäàêû ñÿôèðëèéè áó þëêÿíèí
Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëèéèíÿ åòèðàç íîòàñû ýþíäÿðèá
Éàíâàðûí 22-äÿ Èñïàíèéàíûí ïàéòàõòû Ìàäðèääÿ èøÿ áàøëàìûø “ÔÛÒÓÐ 2014” áåéíÿëõàëã òóðèçì ñÿðýèñèíäÿ Åðìÿíèñòàíà àèä ñàùÿäÿ “Ãàðàáàü” ñòåíäèíèí ãóðàøäûðûëìàñû áó þëêÿäÿ éàøàéàí ùÿìâÿòÿíëÿðèìèçèí úèääè íàðàçûëûüûíà ñÿáÿá
îëóá. ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, ñÿðýè òÿøêèëàò÷ûëàðû èëÿ Àçÿðáàéúàí òÿðÿôè àðàñûíäà Ãàðàáàüëà áàüëû ùå÷ áèð ñòåíäèí ãîéóëìàéàúàüû áàðÿäÿ ÿââÿëúÿäÿí ðàçûëûã ÿëäÿ îëóíìàñûíà
áàõìàéàðàã, ùÿìèí ñòåíä åðìÿíèëÿð...
Áàõ ñÿh. 3
Àçÿðáàéúàí-ÌÄÁ
ìöíàñèáÿòëÿðè èíêèøàô åäèð
Áåëàðóñóí ïàéòàõòû Ìèíñê
øÿùÿðèíäÿ Ìöñòÿãèë Äþâëÿòëÿð Áèðëèéèíèí (ÌÄÁ) ìÿíçèë-ãÿðàðýàùûíäà
Áèðëèéèí èøòèðàê÷ûñû îëàí äþâëÿòëÿðèí
áó òÿøêèëàòûí íèçàìíàìÿ âÿ äèýÿð
îðãàíëàðû éàíûíäà Ñÿëàùèééÿòëè Äàèìè Íöìàéÿíäÿëÿðè Øóðàñûíûí 2014úö èëäÿ èëê èúëàñû îëóá. Áó áàðÿäÿ
ÀçÿðÒÀú-à Áèðëèéèí Ìèíñêäÿêè...
Àçÿðáàéúàíûí ìöäàôèÿ íàçèðè Ùÿðáè
Ùàâà Ãöââÿëÿðèíèí ùÿðáè ùèññÿñèíäÿ îëóá
Ðàäèêàë ìöõàëèôÿòèí
ãåéðè-ñÿìèìèëèê àíàòîìèéàñû
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí ìöäàôèÿ íàçèðè, ýåíåðàëïîëêîâíèê Çàêèð Ùÿñÿíîâ Ùÿðáè Ùàâà Ãöââÿëÿðèíèí ùÿðáè
ùèññÿñèíäÿ îëóá. Ìöäàôèÿ Íàçèðëèéèíèí ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèáëÿð êè, íàçèð ùÿðáè àâèàñèéàíûí äþéöøÿ ùàçûðëûüûíûí ñÿâèééÿñè, îíëàðûí èìêàíëàðû âÿ ñÿìÿðÿëè èñòèôàäÿñè, ó÷óø-åíìÿ çîëàãëàðûíûí, ÿðàçèäÿêè éàðäûì÷û áèíà
âÿ òèêèëèëÿðèí ìþâúóä âÿçèééÿòè èëÿ òàíûø îëóá. Ýåíåðàë-ïîëêîâíèê Çàêèð Ùÿñÿíîâ ó÷óø âÿ...
Áàõ ñÿh. 3
Äöøÿðýÿ òÿìñèë÷èëÿðèíè çàìàí-çàìàí “áèðëÿøäèðÿí”
õàðèúè åðìÿíèïÿðÿñò äàèðÿëÿðèí ñèôàðèøëÿðèäèð
ÀÇßÐÁÀÉÚÀÍÛÍ ÅÍÅÐÆÈ ÒßÌÈÍÀÒÛ
Âß ÒßÙËÖÊßÑÈÇËÈÉÈ ÑÈÉÀÑßÒÈ
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Úÿíóáè Ãàôãàçûí éåýàíÿ
þëêÿñèäèð êè, çÿíýèí êàðáîùèäðîýåí åùòèéàòëàðûíà, èíêèøàô åòìèø éàíàúàã-åíåðýåòèêà èíôðàñòðóêòóðóíà âÿ þçöíö òàì òÿìèí åäÿí åíåðæè ñèñòåìèíÿ ìàëèêäèð. Þëêÿíèí
òÿêúÿ ìèëëè âÿ ðåýèîíàë ñÿâèééÿäÿ äåéèë, ùÿì äÿ äöíéà
åíåðæè ñèñòåìèíäÿ ýåòäèêúÿ ùÿëëåäèúè áèð âÿñèëÿéÿ ÷åâðèëìÿñè, òðàíñìèëëè åíåðæè áàçàðëàðûíäà þçöíÿìÿõñóñ...
Áàõ ñÿh. 4
Äàâîñäà “ÑÎÚÀÐ Àçÿðáàéúàíûí åíåðæèñè”
àäëû Àçÿðáàéúàí ýåúÿñè
êå÷èðèëèá
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè,
éàíâàðûí 22-äÿ Äàâîñäà
“ÑÎÚÀÐ - Àçÿðáàéúàíûí
åíåðæèñè” àäëû Àçÿðáàéúàí
ýåúÿñè êå÷èðèëèá. “ÑÎÚÀÐ Àçÿðáàéúàíûí åíåðæèñè”...
Áàõ ñÿh. 2
“Ñèéàñè ôÿàëèééÿòëÿðèíè” éàëíûç áèð ìÿãñÿäÿ-Àçÿðáàéúàí äþâëÿòèíèí âÿ õàëãûíûí ìàðàãëàðûíà ÿêñ ìþâãåéÿ
êþêëÿìèø, î úöìëÿäÿí ñàòãûíëàð êëóáó îëàí “Ìèëëè øóðà”äà þçöíö úÿìèééÿòÿ “ìöòòÿôèã” êèìè òÿãäèì åäÿí
ïàðòèéàëàðûí ÿñàñ ìÿãñÿäëÿðè àðòûã òàì àéäûíëûüà ãîâóøóð. Áÿëëè îëóð êè, áó ýöí áèð-áèðèíÿ ãÿíèì êÿñèëÿí ùÿì
ÀÕÚÏ-íèí, ùÿì äÿ Ìöñàâàò Ïàðòèéàñûíûí ÿñàñ ãàéÿñè,
ñàäÿúÿ ðàäèêàë äöøÿðýÿäÿêè ÿíÿíÿâè îéóíëàðûíû äàâàì
åòäèðìÿê, õàðèúè åðìÿíèïÿðÿñò äàèðÿëÿðèí ÿëè èëÿ ïóë ãàçàíìàã, àíòè-àçÿðáàéúàí÷û ìÿðêÿçëÿðèí ñèôàðèøëÿðèíè éåðèíÿ éåòèðìÿêäÿí èáàðÿò îëóá. “Ìèëëè øóðà” òðàýèêîìåäèéàñûíûí àðäûíäàí éîëëàðû àéðûëàí “ìåùðèáàí äöøìÿíëÿð”
áó ýöí àéðû-àéðûëûãäà áèð-áèðèëÿðèíÿ ãàðøû úÿáùÿ à÷ûáëàð
âÿ ãàðøûëûãëû îëàðàã ÿêñ òÿðÿôèí áîñòàíûíû äàøëàìàãëà
ìÿøüóëäóðëàð. Òÿáèè êè, èëëÿðäèð åéíè ññåíàðè èëÿ þçëÿðèíè
ñèéàñè ñÿùíÿäÿ ñàõëàìàüà ÷àëûøàí ÀÕÚÏ âÿ Ìöñàâàò
Ïàðòèéàñûíûí íöìàéèø åòäèðäèêëÿðè...
Áàõ ñÿh. 7
Ùàãëû îëàí ýöúëöäöðìö?
Àçÿðáàéúàíûí Äàâîñ
Ôîðóìóíäà èøòèðàêûíà
áþéöê ìàðàã ýþñòÿðèëèð
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, áó ýöíëÿðäÿ Äöíéà Èãòèñàäè Ôîðóìóíóí Äàâîñäà íþâáÿòè èëëèê ñàììèòè êå÷èðèëèð. Ãëîáàë
ÿùÿìèééÿòÿ ìàëèê èãòèñàäè, ñèéàñè ìÿñÿëÿëÿðèí ìöçàêèðÿ åäèëäèéè Ôîðóìà áó èë äÿ íöôóçëó þëêÿëÿðèí äþâëÿò âÿ
ùþêóìÿò áàø÷ûëàðû äÿâÿò îëóíóáëàð. Îíó äà ãåéä åäÿê
êè, Äàâîñ Ôîðóìóíäà ìöòÿìàäè îëàðàã...
Áàõ ñÿh. 3
Äàøêÿñÿí ðàéîíóíäà ýåíèø
éåíèäÿíãóðìà âÿ ãóðóúóëóã
èøëÿðè ùÿéàòà êå÷èðèëèð
Àçÿðáàéúàí âÿ Èòàëèéà
ñàùèáêàðëàðû àðàñûíäà
èøýöçàð ýþðöø êå÷èðèëèá
Äàøêÿñÿí ðàéîí Èúðà
Ùàêèìèééÿòè áàø÷ûñûíûí øÿùÿð, ãÿñÿáÿ âÿ êÿíä èíçèáàòè ÿðàçè äàèðÿëÿðè öçðÿ íöìàéÿíäÿëèêëÿðèíèí
(ÈßÄÖÍ) èëëèê ùåñàáàò éûüûíúàãëàðûíûí êå÷èðèëìÿñè...
Éàíâàðûí 23-äÿ Áàêûäà
“ÀÑÊ Áèçíåñ Êîíñàëòèíã”
ÌÌÚ âÿ “ÌÀÄÅ Ñ.ï.À.”
øèðêÿòèíèí òÿøêèëàò÷ûëûüû èëÿ
Àçÿðáàéúàí âÿ Èòàëèéà ñàùèáêàðëàðû àðàñûíäà èøýöçàð ýþðöø êå÷èðèëèá...
Áàõ ñÿh. 5
Áàõ ñÿh. 8
Áåéíÿëõàëã àëÿìäÿ, î úöìëÿäÿí õàðèúè ñèéàñÿòäÿ áàø âåðÿí
ïðîñåñëÿðèí âÿ ùàäèñÿëÿðèí ìöõòÿëèô
èñòèãàìÿòëÿðè èëÿ áàüëû àêòóàë ìþâçóëàðûí òÿùëèëè öçðÿ èõòèñàñëàøàí
“Íåwòèìåñ.àç” èíôîðìàñèéà-òÿùëèë
ïîðòàëû áó ýöíëÿðäÿ “Ùàãëû îëàí
ýöúëöäöðìö?” àäëû ìÿãàëÿëÿð òîïëóñóíó íÿøð åäèá. Òîïëó ÕÕ ÿñðèí
áþéöê ñèéàñè âÿ äþâëÿò...
Áàõ ñÿh. 2
Ñåðáèéàíûí íöôóçëó õÿáÿð
ïîðòàëûíäà 20 Éàíâàð
ôàúèÿñè ùàããûíäà ìÿãàëÿ
äÿðú åäèëèá
Ñåðáèéàíûí íöôóçëó äàíàñ.ðñ õÿáÿð ïîðòàëûíäà Áîðèâîéå Ñòåâàíîâè÷èí “Ãàðà
Éàíâàðûí äÿðñëÿðè” ñÿðëþâùÿëè ìÿãàëÿñè äÿðú åäèëèá...
Áàõ ñÿh. 6
Áàõ ñÿh. 8
2
www.yeniazerbaycan.com
24 éàíâàð 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 012 (4171)
Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ Äöíéà Èãòèñàäè Ôîðóìó ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí âÿ Èñâå÷ðÿ
êå÷èðèëÿí “Àâðàñèéà - éåíè ñÿðùÿäëÿð” ìþâçóñóíäà ñåññèéàäà èøòèðàê åäèá Ïðåçèäåíòè Äèäéå Áóðêùàëòåðèí ýþðöøö îëóá
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, éàíâàðûí
23-äÿ Äàâîñäà Äöíéà Èãòèñàäè Ôîðóìó ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ “Àâðàñèéà - éåíè ñÿðùÿäëÿð” ìþâçóñóíäà ñåññèéà êå÷èðèëèá.
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ ñåññèéàäà èøòèðàê
åäèá.
Áó ñåññèéàíûí ÿñàñ ìÿãñÿäèíèí
ðåýèîíëà áàüëû éåíè ìÿëóìàòëàð ÿëäÿ
åòìÿêäÿí èáàðÿò îëäóüóíó äèããÿòÿ
÷àòäûðàí àïàðûúû òÿäáèðÿ ãàòûëàíëàðûí
ÿêñÿðèééÿòèíèí þòÿí èëèí àïðåë àéûíäà
Áàêûäà “Úÿíóáè Ãàôãàçûí âÿ Ìÿðêÿçè
Àñèéàíûí ýÿëÿúÿéè èëÿ áàüëû ñòðàòåæè
äèàëîã” ìþâçóñóíäà êå÷èðèëÿí Äöíéà
Èãòèñàäè Ôîðóìóíäà èøòèðàê åòäèéèíè
áèëäèðèá âÿ Úÿíóáè Ãàôãàçû ìàðàã äîüóðàí ðåýèîí àäëàíäûðûá. Î, Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòèíèí áó ìÿñÿëÿ èëÿ áàüëû
ôèêèðëÿðèíè þéðÿíìÿê èñòÿäèéèíè áèëäèðèá.
Ñåññèéàäà ÷ûõûø åäÿí Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ äåéèá: “Àçÿðáàéúàíà
ýÿëäèêäÿ, áèç ðåýèîíàë ÿìÿêäàøëûüûí ýöúëÿíäèðèëìÿñè ö÷öí áþéöê èøëÿð ýþðöðöê. Áèëäèéèíèç êèìè, Àçÿðáàéúàí ðåýèîíäà åíåðæè ëàéèùÿëÿðèíèí òÿøÿááöñêàðû îëóá âÿ áó, ýåíèø
ðåýèîíàë ÿìÿêäàøëûüà þç òþùôÿñèíè
âåðèá. Èëê îëàðàã, íåôò
áîðó êÿìÿðèíè ãåéä
åòìÿê èñòÿéèðÿì. Áó
ëàéèùÿ ðåýèîíàë òÿðÿôäàøëàð
ãèñìèíäÿ
Àçÿðáàéúàí, Ýöðúöñòàí âÿ Òöðêèéÿíè áèðëÿøäèðäè. Ëàéèùÿ áàøà
÷àòäûãäàí ñîíðà Ìÿðêÿçè Àñèéà äþâëÿòëÿðè
îíóí òðàíçèò èìêàíëàðûíäàí áÿùðÿëÿíìÿéÿ
áàøëàäûëàð.
Áóðàäà áèç ýþðöðöê êè, áöòöí èøòèðàê÷û
äþâëÿòëÿð ëàéèùÿäÿí
ôàéäàëàíûðëàð. Îíëàð
éåíè áàçàðëàðà ÷ûõûø
âÿ éåíè èõðàú ìàðøðóòëàðû ÿëäÿ åäèðëÿð. ßñëèíäÿ, Úÿíóáè Ãàôãàç
âÿ Ìÿðêÿçè Àñèéà þëêÿëÿðèíèí ìöñòÿãèëëèéèíèí áÿðïà îëóíìàñûíäàí ñîíðà
åíåðæè àìèëè ðåýèîíàë ÿìÿêäàøëûã
áàõûìûíäàí ìöùöì ÿùÿìèééÿò
êÿñá åòìèøäèð. Áèç áó èøëÿðè äàùà äà
ñöðÿòëÿíäèðìÿéÿ ìöâÿôôÿã îëìóøóã âÿ ùàçûðäà íÿãëèééàò èíôðàñòðóêòóðó öçÿðèíäÿ ÷àëûøûðûã.
Òÿáèè êè, Úÿíóáè Ãàôãàç âÿ Ìÿðêÿçè Àñèéà þëêÿëÿðè àðàñûíäà èãòèñàäè
ÿìÿêäàøëûã äà àðòìàãäàäûð. Áó þëêÿëÿðäÿ öìóìè äàõèëè ìÿùñóëóí àðòûìû áþéöêäöð âÿ áó ýþñòÿðèúè äöíéà öçðÿ îðòà ýþñòÿðèúèëÿðäÿí äàùà
÷îõäóð, ùÿì÷èíèí àðòûì ïîòåíñèàëû
äà áþéöêäöð. Äöøöíöðÿì êè, 22 èë
ÿââÿë Ñîâåò Èòòèôàãû àäëàíàí áþéöê
áèð àèëÿíèí öçâëÿðè ùåñàá îëóíàí þëêÿëÿð àðàñûíäà ÿìÿêäàøëûüû ýöúëÿíäèðìÿê ó÷óí ñèéàñè èðàäÿ ìþâúóääóð. Áó ýöí áó þëêÿëÿð ìöñòÿãèëäèð
âÿ ùÿð áèð äþâëÿò þçö ö÷öí ùÿì ñèéàñè, ùÿì äÿ èãòèñàäè èíêèøàô éîëó
ìöÿééÿí åäèá, èãòèñàäè ïîòåíñèàëäàí ãàéíàðëàíàí ñîñèàë ïðîãðàìëàð
ùÿéàòà êå÷èðèð. Àíúàã ðåýèîíàë
ÿìÿêäàøëûã ÿëàâÿ ôöðñÿòëÿð äÿ éàðàäûð, äàùà ìöíáèò áèçíåñ âÿ ñÿðìàéÿ
ìöùèòèíèí éàðàäûëìàñûíû òÿøâèã åäèð.
Áèç ðåýèîíóìóçäà, ùÿì÷èíèí
Ìÿðêÿçè Àñèéàäà úÿðÿéàí åäÿí ùàäèñÿëÿðè éàõûíäàí èçëÿéèðèê. Õàëãëàðûìûç àðàñûíäàêû ÿíÿíÿâè äîñòëóã
ÿëàãÿëÿðè ðåýèîíàë ÿìÿêäàøëûã ôîðìàòûíûí éàðàäûëìàñûíà õèäìÿò åäèð.
Àçÿðáàéúàíà ýÿëäèêäÿ áèç áó ìÿñÿëÿëÿð öçðÿ áóíäàí ñîíðà äà ôÿàë
èøëÿìÿéÿ äàâàì åäÿúÿéèê âÿ ýÿëÿúÿêäÿ éåíè ÿìÿêäàøëûã ñàùÿëÿðèíèí
ìöÿééÿí îëóíìàñû ö÷öí áöòöí çÿðóðè òÿäáèðëÿðè ýþðÿúÿéèê”.
* * *
Ñîíðà Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ
ñóàëû úàâàáëàíäûðûá.
Ñóàëûì Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòèíÿäèð: - Áó ÿìÿêäàøëûüûí éåíè òÿøÿááöñëÿðèí éàðàíìàñûíà âÿ àðòûã ùÿéàòà
êå÷èðèëÿí èøëÿðÿ òþùôÿ âåðäèéèíè íÿçÿðÿ
àëñàã, Àçÿðáàéúàí ö÷öí ùàíñû ïðèîðèòåòëÿðè ìöÿééÿí åòìèñèíèç?
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ: Ùàçûðäà
ÿñàñ ïðèîðèòåò íÿùÿíý åíåðæè ëàéèùÿëÿðèíèí èúðàñûäûð. Ìÿí þòÿí àé èúðàñûíà
áàøëàäûüûìûç “Øàùäÿíèç-2” ëàéèùÿñèíè
íÿçÿðäÿ òóòóðàì. Ëàéèùÿéÿ ÿñàñÿí èêè
ãàç áîðó êÿìÿðè èíøà åäèëÿúÿêäèð - áèðè Òöðêèéÿ ÿðàçèñèíäÿí, äèýÿðè èñÿ Òöðêèéÿ-Éóíàíûñòàí ñÿðùÿäèíäÿí Èòàëèéàéà èñòèãàìÿòëÿíÿúÿêäèð. Áèðè ÒðàíñÀíàäîëó, äèýÿðè èñÿ Òðàíñ-Àäðèàòèê êÿìÿðè àäëàíûð. Áó èêè ëàéèùÿ íÿùÿíý éàòàãëàðäàí òÿáèè ãàçûí íÿãëèíè íÿçÿðäÿ
òóòóð âÿ áó, Àâðîïàíûí ÿí èðè èíôðàñòðóêòóð ëàéèùÿñè îëàúàãäûð.
Áóíóíëà äà ðåýèîíàë ÿìÿêäàøëûã
áàõûìûíäàí ãàðøûìûçäà äóðàí ÿí áþéöê ÷àüûðûøëàðäàí áèðè áó ëàéèùÿíèí îëäóãúà ãûñà çàìàíäà, éÿíè, 5 èë ÿðçèíäÿ áàøà ÷àòäûðûëìàñûäûð. Úÿíóáè Ãàôãàçûí èêè þëêÿñè - Ýöðúöñòàí âÿ Àçÿðáàéúàí áó èñòèãàìÿòäÿ ôÿàë øÿêèëäÿ
÷àëûøûð. Ýÿëÿúÿêäÿ èñÿ Ìÿðêÿçè Àñèéà
äþâëÿòëÿðè èíøà îëóíàúàã èíôðàñòðóêòóðà
ãîøóëà áèëÿðëÿð, ÷öíêè áó, åíåðæè òÿúùèçàòûíûí øàõÿëÿíäèðèëìÿñè ö÷öí ÿëàâÿ
èìêàí äåìÿêäèð.
Äàùà áèð âàúèá ëàéèùÿ Àçÿðáàéúàí,
Ýöðúöñòàí âÿ Òöðêèéÿíè áèðëÿøäèðÿúÿê
äÿìèð éîëó ëàéèùÿñèäèð. Áó, Àâðîïàíû âÿ
Àñèéàíû áèðëÿøäèðÿúÿê ëàéèùÿäèð âÿ éåíè
“Èïÿê éîëó” ùåñàá îëóíóð. Èíøààò èøëÿðè
äàâàì åòìÿêäÿäèð. Öìèä åäèðÿì êè,
äÿìèð éîëó õÿòòè 2015-úè èëäÿ èñòèôàäÿéÿ
âåðèëÿúÿêäèð. Éÿíè, áó, ùÿì íÿãëèééàò,
ùÿì åíåðæè ÿëàãÿñèäèð, åéíè çàìàíäà,
ãàðøûëûãëû ñÿðìàéÿ ãîéóëóøó äåìÿêäèð.
Õöñóñèëÿ, ÿëàâÿ ìàääè ðåñóðñëàðà ìàëèê îëàí þëêÿëÿð éåíè ñÿðìàéÿ èìêàíëàðû àõòàðûðëàð âÿ äöøöíöðÿì êè, áó ýöí
Àçÿðáàéúàí, Ýöðúöñòàí âÿ Ìÿðêÿçè
Àñèéà ñÿðìàéÿ ãîéóëóøó áàõûìûíäàí
ÿëâåðèøëè ìÿêàíëàðäûð. ×öíêè áóðàäà èíêèøàô åäÿí áàçàðëàð ìþâúóääóð, ñöðÿòëè ÿùàëè àðòûìû âÿ äèíàìèê èãòèñàäè èíêèøàô ïîòåíñèàëû âàðäûð.
Áåëÿëèêëÿ, íÿãëèééàò, åíåðæè âÿ òèúàðÿòëÿ áàüëû éåíè èäåéàëàð áó èë ÿðçèíäÿ
àïàðûúû èñòèãàìÿòëÿð îëà áèëÿð.
Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ Àçÿðáàéúàí èëÿ “Ùåwëåòò-Ïàúêàðä” øèðêÿòè
àðàñûíäà ÿìÿêäàøëûüûí ïåðñïåêòèâëÿðèíÿ
“ÝÄÔ Ñóåç” øèðêÿòèíèí áàø èúðà÷û
äàèð ìÿñÿëÿëÿð ìöçàêèðÿ îëóíóá
äèðåêòîðó Æåðàð Ìåñòðàëå èëÿ ýþðöøöá
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, éàíâàðûí 23-äÿ
Äàâîñäà Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí âÿ Èñâå÷ðÿ Êîíôåäåðàñèéàñûíûí Ïðåçèäåíòè Äèäéå Áóðêùàëòåðèí ýþðöøö
îëóá.
Ýþðöøäÿ Àçÿðáàéúàí èëÿ Èñâå÷ðÿ àðàñûíäà
èêèòÿðÿôëè ìöíàñèáÿòëÿðèí óüóðëó èíêèøàôûíäàí
ìÿìíóíëóã èôàäÿ åäèëèá. Ñèéàñè, èãòèñàäè, åíåðýåòèêà, ñÿðìàéÿ ãîéóëóøó, òèêèíòè âÿ áàíê ñåêòîðóíäà ÿìÿêäàøëûüûí áþéöê ïîòåíñèàëà ìàëèê
îëäóüó áèëäèðèëèá âÿ áó ñàùÿëÿðäÿ ÿëàãÿëÿðèí äà-
ùà äà ýåíèøëÿíÿúÿéèíÿ ÿìèíëèê èôàäÿ îëóíóá.
Ñþùáÿò çàìàíû Àçÿðáàéúàíûí ñöðÿòëè èãòèñàäè èíêèøàôûíûí èêèòÿðÿôëè ÿëàãÿëÿðèìèçèí äàùà
äà ýåíèøëÿíìÿñè ö÷öí éàõøû èìêàí éàðàòäûüû
ãåéä åäèëèá, ãàðøûëûãëû èíâåñòèñèéàëàðûí áóíäàí
ñîíðà äà ýåíèøëÿíÿúÿéèíÿ ÿìèíëèê èôàäÿ îëóíóá.
Ýþðöøäÿ Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã
Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí ùàçûðêû âÿçèééÿòè èëÿ
áàüëû ÿòðàôëû ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá, ãàðøûëûãëû
ìàðàã äîüóðàí äèýÿð ìÿñÿëÿëÿð ìöçàêèðÿ åäèëèá.
Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí âÿ
Èðàí Ïðåçèäåíòè Ùÿñÿí Ðóùàíèíèí ýþðöøö îëóá
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, éàíâàðûí 23-äÿ
Äàâîñäà Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí âÿ Èðàí Èñëàì Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Ùÿñÿí Ðóùàíèíèí ýþðö-
øö îëóá.
Ýþðöøäÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû èëÿ Èðàí Èñëàì Ðåñïóáëèêàñû àðàñûíäà öìóìè òàðèõè-ìÿäÿíè êþêëÿðèí ìþâúóäëóüó õöñóñè âóðüóëàíàðàã þëêÿëÿðèìèçèí âÿ õàëãëàðûìûçûí ãîíøóëóã âÿ äîñòëóã ìöíàñèáÿòëÿðèíèí äàùà äà èíêèøàô åòäèðèëìÿñè
ö÷öí ýåíèø èìêàíëàðûí îëäóüó
áèëäèðèëèá. Þëêÿëÿðèìèç àðàñûíäà
ñèéàñè, èãòèñàäè, åíåðýåòèêà,
ìÿäÿíèééÿò âÿ äèýÿð ñàùÿëÿðäÿ
ÿìÿêäàøëûüûí áóíäàí ñîíðà äà
ýåíèøëÿíÿúÿéèíÿ ÿìèíëèê èôàäÿ
îëóíóá.
Ñþùáÿò çàìàíû þëêÿëÿðèìèç
àðàñûíäà èêèòÿðÿôëè ìöíàñèáÿòëÿðèí âÿ ðåýèîíàë ÿìÿêäàøëûüûí
äàùà äà ýöúëÿíäèðèëìÿñè ö÷öí
ùÿð èêè òÿðÿôèí ñÿéëÿðèíèí àðòûðûëàúàüûíà ÿìèíëèê èôàäÿ åäèëèá. Ìöíàñèáÿòëÿðèìèçèí ýÿëÿúÿêäÿ äàùà äà ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè
ö÷öí êîíêðåò èñòèãàìÿòëÿðèí ìöÿééÿíëÿøäèðèëìÿñè ÿòðàôûíäà ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá.
Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ Äöíéà Èãòèñàäè
Ôîðóìóíóí èúðà÷û ñÿäðè Êëàóñ Øâàá èëÿ ýþðöøöá
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì
ßëèéåâ éàíâàðûí 23-äÿ Äàâîñäà “ÝÄÔ
Ñóåç” øèðêÿòèíèí áàø èúðà÷û äèðåêòîðó
Æåðàð Ìåñòðàëå èëÿ ýþðöøöá.
Ýþðöøäÿ Àçÿðáàéúàí èëÿ Ôðàíñà
àðàñûíäà ìöõòÿëèô ñàùÿëÿðäÿ éöêñÿê
ñÿâèééÿëè ÿìÿêäàøëûüûí éàõøû ïåðñ-
ïåêòèâëÿðèíèí îëäóüó ãåéä åäèëèá, áó
ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàôûíäà “ÝÄÔ Ñóåç”
øèðêÿòèíèí äÿ õöñóñè ðîëó âóðüóëàíûá.
Ñþùáÿò çàìàíû “ÝÄÔ Ñóåç” øèðêÿòè èëÿ “Àáøåðîí” ãàç éàòàüû öçðÿ ýþðöëÿí èøëÿðäÿí ìÿìíóíëóã èôàäÿ îëóíóá
âÿ äèýÿð ñàùÿëÿðäÿ ÿìÿêäàøëûãëà áàüëû ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, éàíâàðûí
23-äÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí
Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ Äàâîñäà
“Ùåwëåòò-Ïàúêàðä” øèðêÿòè èäàðÿ ùåéÿòèíèí öçâö õàíûì Àíí Ëèâåðìîð èëÿ ýþðöøöá.
Ýþðöøäÿ Àçÿðáàéúàí èëÿ “Ùåwëåòò-
Ïàúêàðä” øèðêÿòè àðàñûíäà ÿìÿêäàøëûüûí óüóðëà èíêèøàô åòäèéè áèëäèðèëèá.
Àçÿðáàéúàíäà ùÿéàòà êå÷èðèëÿí Öìóìèñòèôàäÿëè Äàòà Ìÿðêÿçèíèí âÿ äèýÿð
ëàéèùÿëÿðèí èúðàñûíäà “Ùåwëåòò-Ïàúêàðä” øèðêÿòè èëÿ ÿìÿêäàøëûüûí ïåðñïåêòèâëÿðèíÿ äàèð ôèêèð ìöáàäèëÿñè àïàðûëûá.
Äàâîñäà “ÑÎÚÀÐ - Àçÿðáàéúàíûí åíåðæèñè”
àäëû Àçÿðáàéúàí ýåúÿñè êå÷èðèëèá
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, éàíâàðûí 22äÿ Äàâîñäà “ÑÎÚÀÐ - Àçÿðáàéúàíûí
åíåðæèñè” àäëû Àçÿðáàéúàí ýåúÿñè êå÷èðèëèá.
“ÑÎÚÀÐ - Àçÿðáàéúàíûí åíåðæèñè”
àäëû Àçÿðáàéúàí ýåúÿñè Äàâîñäà àðòûã
ö÷öíúö äÿôÿäèð êè, òÿøêèë îëóíóð. Äöíéà
Èãòèñàäè Ôîðóìó ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ êå÷èðèëÿí
òÿäáèðèí ìÿãñÿäè þëêÿìèçèí äöíéàäà äàùà éàõøû òàíûäûëìàñû âÿ Àçÿðáàéúàí
Ðåñïóáëèêàñû Äþâëÿò Íåôò Øèðêÿòèíèí (ÑÎÚÀÐ) äöíéà áèçíåñ àëÿìèíÿ ýåíèø ìèãéàñäà òÿãäèì åäèëìÿñèäèð. Áóíóíëà áàüëû òÿäáèð ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ Äàâîñäà ðåêëàì
ëþâùÿëÿðèíèí âÿ áàíåðëÿðèí âóðóëìàñû äà
ìÿùç áó àìèëÿ õèäìÿò åäèðäè.
Ìèíÿäÿê ãîíàüûí èøòèðàê åòäèéè ýåúÿ
“Àçÿðáàéúàí - ýÿëÿúÿéèí þëêÿñè” àäëû âèäåî÷àðõûí íöìàéèøè èëÿ áàøëàéûá.
Ìÿðàñèìäÿ ÷ûõûø åäÿí Äþâëÿò Íåôò
Øèðêÿòèíèí ïðåçèäåíòè Ðþâíÿã Àáäóëëàéåâ
Äàâîñ Ôîðóìóíóí ñòðàòåæè òÿðÿôäàøû îëàí
ÑÎÚÀÐ-ûí àðòûã äöíéà øèðêÿòèíÿ ÷åâðèëäèéèíè áèëäèðèá. Ñîí èëëÿðäÿ þëêÿìèçäÿ ýåäÿí ñöðÿòëè èíêèøàô ïðîñåñëÿðèíäÿí äàíûøàí Ðþâíÿã Àáäóëëàéåâ ãåéä åäèá êè,
øàõÿëÿíäèðèëìèø íåôò-ãàç êÿìÿðëÿðè ñèñòåìèíÿ ìàëèê îëàí Àçÿðáàéúàí ùàçûðäà 30äàí ÷îõ þëêÿéÿ íåôò-ãàç ìÿùñóëëàðû èõðàú
åäèð âÿ Àâðîïàíûí åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéèíäÿ ìöùöì ðîë îéíàéûð. Þòÿí èëèí ñîíóíäà Áàêûäà “Øàùäÿíèç-2” öçðÿ éåêèí èí-
âåñòèñèéà ãÿðàðûíûí èìçàëàíìàñû áóíó
áèð äàùà òÿñäèãëÿéèð.
Àâðîïà Èòòèôàãûíûí åíåðæè ìÿñÿëÿëÿðè öçðÿ êîìèññàðû Ýöíòåð Îòòèíýåð ñöðÿòëè èíêèøàô éîëó êå÷ÿí Àçÿðáàéúàíäà íåôò ñÿíàéåñèíèí òàðèõèíäÿí äàíûøûá, Õÿçÿðèí êàðáîùèäðîýåí åùòèéàòëàðûíûí äöíéà áàçàðûíà ÷ûõàðûëìàñûíäà þëêÿìèçèí ìöùöì ðîëó îëäóüóíó äåéèá. Ý.Îòòèíýåð çÿíýèí ìÿäÿíèééÿòÿ ìàëèê Àçÿðáàéúàíäà 2015-úè èëäÿ êå÷èðèëÿúÿê áèðèíúè Àâðîïà Îéóíëàðûíûí ìöùöì ÿùÿìèééÿòÿ ìàëèê îëäóüóíó áèëäèðèá.
Ìÿðàñèìäÿ áèð ñûðà þëêÿëÿðèí ùþêóìÿò
íöìàéÿíäÿëÿðè, äöíéàíûí íöôóçëó ìåäèà
îðãàíëàðûíûí ðÿùáÿðëÿðè, ùÿì÷èíèí èðè áèçíåñ äàèðÿëÿðèíèí òÿìñèë÷èëÿðè èøòèðàê åäèá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè,
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâ
éàíâàðûí 23-äÿ Äàâîñäà
Äöíéà Èãòèñàäè Ôîðóìóíóí
èúðà÷û ñÿäðè Êëàóñ Øâàá èëÿ
ýþðöøöá.
Ýþðöøäÿ Àçÿðáàéúàí
èëÿ Äöíéà Èãòèñàäè Ôîðóìó
àðàñûíäà ÿìÿêäàøëûüûí ñÿâèééÿñèíäÿí ìÿìíóíëóã
èôàäÿ åäèëèá. Áó ÿìÿêäàøëûüûí éàõøû èìêàíëàðûíûí îëäóüó áèëäèðèëèá âÿ ÿëàãÿëÿðèìèçèí èíêèøàô åòäèðèëìÿñè
èëÿ áàüëû ôèêèð ìöáàäèëÿñè
àïàðûëûá.
Ùàãëû îëàí ýöúëöäöðìö?
Áåéíÿëõàëã àëÿìäÿ, î úöìëÿäÿí
õàðèúè ñèéàñÿòäÿ áàø âåðÿí ïðîñåñëÿðèí âÿ ùàäèñÿëÿðèí ìöõòÿëèô èñòèãàìÿòëÿðè èëÿ áàüëû àêòóàë ìþâçóëàðûí
òÿùëèëè öçðÿ èõòèñàñëàøàí “Íåwòèìåñ.àç” èíôîðìàñèéà-òÿùëèë ïîðòàëû áó
ýöíëÿðäÿ “Ùàãëû îëàí ýöúëöäöðìö?”
àäëû ìÿãàëÿëÿð òîïëóñóíó íÿøð åäèá.
Òîïëó ÕÕ ÿñðèí áþéöê ñèéàñè âÿ äþâëÿò õàäèìè, Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí
Öìóììèëëè ëèäåðè Ùåéäÿð ßëèéåâèí
àíàäàí îëìàñûíûí 90 èëëèéèíÿ ùÿñð
åäèëèá.
Íÿøðèí ëàéèùÿ ðÿùáÿðè âÿ áàø ðåäàêòîðó Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû
Ïðåçèäåíòè Àäìèíèñòðàñèéàñû ðÿùáÿðèíèí
ìöàâèíè, Ïðåçèäåíò Àäìèíèñòðàñèéàñûíûí
Õàðèúè ÿëàãÿëÿð øþáÿñèíèí ìöäèðè Íîâðóç
Ìÿììÿäîâäóð.
Êèòàáà þí ñþçäÿ ãåéä åäèëèð êè, ñîí
2-3 îíèëëèêäÿ áåéíÿëõàëã ìöíàñèáÿòëÿðèí
éåíè ñèñòåìèíèí, éàõóä áÿçÿí äåéèëÿí êèìè, “éåíè äöíéà íèçàìû”íûí ôîðìàëàøìàñû ïðîñåñëÿðè ýåäèð. ßââÿëêè âàõòëàðäàí
ôÿðãëè îëàðàã, èíäè äöíéà ñèéàñÿò ìöñòÿâèñèíäÿ ùàìûëûãëà ãÿáóë åäèëìèø îéóí
ãàéäàëàðû éîõäóð, áèð-áèðèíÿ êÿñêèí çèää
îëàí, áèð-áèðèíè ãàðøûëûãëû èñòèñíà åäÿí éàíàøìàëàð èñÿ äöíéà ìèãéàñûíäà îíñóç
äà àìàíàáÿíä ñöëù ö÷öí ÷îõ òÿùëöêÿëè,
ãåéðè-ìöÿééÿí, èêèëè âÿçèééÿò éàðàäûð.
Îõóúóëàðûí ìöùàêèìÿñèíÿ òÿãäèì
åäèëÿí ìàòåðèàëëàð ìÿùç ìöàñèð ìÿðùÿëÿäÿ ýåîñèéàñè ïðîñåñëÿðèí äèíàìèêà âÿ
òðàíñôîðìàñèéà õöñóñèééÿòëÿðè áàðÿäÿ
äàùà äÿãèã òÿñÿââöðëÿð éàðàòìàüà éþíÿëèá. Áó ìÿãàëÿëÿðèí ìöõòÿëèô âÿ ÷îõ àêòóàë ìþâçóëàðû ÿùàòÿ åòäèéèíÿ áàõìàéàðàã, îíëàðûí àðàñûíäà ñûõ ÿëàãÿ âàð. Òîïëóäà ïîðòàë èëÿ ÿìÿêäàøëûã åäÿí àëèìëÿðèí, åêñïåðòëÿðèí, àíàëèòèê âÿ ìöòÿõÿññèñëÿðèí áÿøÿðèééÿòè íàðàùàò åäÿí ïðîñåñëÿð
áàðÿäÿ ìþâãåëÿðè þç ÿêñèíè òàïûá. Äþâðöìöçöí ÿí àêòóàë ïðîáëåìëÿðèíèí ùÿëëèíÿ éàíàøìàäà èêèëè ñòàíäàðòëàðëà ôÿðãëÿíÿí ìöàñèð áåéíÿëõàëã ìöíàñèáÿòëÿðè
ñÿúèééÿëÿíäèðÿí ãëîáàë òðåíäëÿðèí òÿùëèëè-
íÿ õöñóñè äèããÿò éåòèðèëèð. Íÿøðäÿ ýöú
ìåòîäëàðûíûí áåéíÿëõàëã àëÿìäÿ öñòöíëöê òÿøêèë åòìÿñè, äöíéàäà òåððîðèçì ãöââÿëÿðèíèí, ìöòÿøÿêêèë úèíàéÿòêàðëûüûí, ñåïàðàòèçìèí ôÿàëëàøìàñû, ñèâèëèçàñèéàëàðûí òîããóøìàñû òÿùëöêÿñè âÿ éà ìóëòèêóëòóðàëèçì èäåéàëàðûíûí òàëåéè êèìè áÿøÿðèééÿò ãàðøûñûíäà äóðàí ÷àüûðûøëàðà õöñóñè éåð
àéðûëûá.
Òîïëóäà ìöõòÿëèô ãåéðè-ùþêóìÿò
òÿøêèëàòëàðûíûí âÿ ôîíäëàðûí ôÿàëèééÿòè,
ýåîñèéàñÿòèí éåíè àêòîðëàðû êèìè êöòëÿâè èíôîðìàñèéà âàñèòÿëÿðèíèí ðîëó,
äþâëÿòëÿðèí õàðèúè âÿ äàõèëè ñèéàñÿòèíäÿ ÊÈÂ-ëÿðèí àðòàí òÿñèðè ìåõàíèçìèíÿ äÿ
ýåíèø éåð àéðûëûá, áåéíÿëõàëã ùöãóãóí âÿ
“ÿäàëÿò” àíëàéûøûíûí áþùðàíëû äþâð éàøàìàñû ìÿñÿëÿñè ãàëäûðûëûá.
Áèçèì ðåýèîí ö÷öí ÷îõ ÿùÿìèééÿòëè
áèð ìÿñÿëÿéÿ - Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí,
Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí ÿäàëÿòëè
øÿêèëäÿ òÿíçèìëÿíìÿñè ìÿñÿëÿñèíÿ äÿ
êèòàáäà õöñóñè éåð àéðûëûá, åðìÿíè òåððîðèçìèíèí è÷ öçö âÿ áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðûí ïðèíñèïñèçëèéè èôøà åäèëèá.
Îíó äà ãåéä åäÿê êè, “Ùàãëû îëàí
ýöúëöäöðìö?” òîïëóñó “ÇÀÌÀÍ ÑÒÀÒ”
ÌÌÚ-äÿ ÷àïà ùàçûðëàíûá âÿ “Çÿðäàáè
ËÒÄ” ÌÌÚ-íèí ìÿòáÿÿñèíäÿ íÿôèñ ïîëèãðàôèê òÿðòèáàòëà ÷àï åäèëèá.
3
www.yeniazerbaycan.com
24 éàíâàð 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 012 (4171)
ÉÀÏ Èäàðÿ Ùåéÿòèíèí èúëàñû êå÷èðèëèá
Éàíâàðûí 23-äÿ Éåíè Àçÿðáàéúàí
Ïàðòèéàñû (ÉÀÏ) Èäàðÿ Ùåéÿòèíèí íþâáÿòè èúëàñû êå÷èðèëèá. Èúëàñäà ÉÀÏ Èäàðÿ
Ùåéÿòèíèí 2013-úö èëÿ äàèð èëëèê ùåñàáàòû, Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí
òÿðêèáè, Ãàäûíëàð Øóðàñû âÿ Ýÿíúëÿð
Áèðëèéèíèí òÿðêèáè ùàããûíäà 2013-úö èëÿ
äàèð èëëèê ñòàòèñòèê ùåñàáàò, ïàðòèéàíûí
2013-úö èë öçðÿ ìàëèééÿ ùåñàáàòû âÿ
Èäàðÿ Ùåéÿòèíèí 2014-úö èëèí áèðèíúè
éàðûìèëëèéèíÿ äàèð èø ïëàíû ìöçàêèðÿ
åäèëèá.
Áàø íàçèðèí ìöàâèíè, ÉÀÏ Ñÿäðèíèí ìöàâèíè - Èúðà êàòèáè ßëè ßùìÿäîâ
èúëàñûí ýöíäÿëèéèíäÿ îëàí ìÿñÿëÿëÿð
áàðÿäÿ ýåíèø ÷ûõûø åäèá. Î, áèëäèðèá êè,
þòÿí 2013-úö èë Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí èúòèìàè-ñèéàñè âÿ ñîñèàë-èãòèñàäè ùÿéàòûíäà ìöùöì âÿ ÿùÿìèééÿòëè èëëÿðäÿí áèðè îëóá. Êå÷èðèëÿí ïðåçèäåíò ñå÷êèëÿðèíäÿ Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí áþéöê ÿêñÿðèééÿòè Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâÿ ñÿñ âåðìÿêëÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí ñèéàñè õÿòòèí äàâàìëû îëìàñûíû
áèð äàùà äÿñòÿêëÿéèá. Ãåéä îëóíóá êè,
êå÷ÿí èëèí èéóí àéûíäà ÉÀÏ-ûí  Ãóðóëòàéûíäà ïàðòèéàíûí Ñÿäðè Èëùàì ßëèéåâèí ïðåçèäåíòëèéÿ íàìèçÿäëèéè éåêäèëëèêëÿ ãÿáóë îëóíóá âÿ Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû ïðåçèäåíò ñå÷êèëÿðè
êàìïàíèéàñûíäà ôÿàë èøòèðàê åäÿðÿê,
ñå÷èúèëÿðëÿ ÷îõñàéëû ýþðöøëÿð êå÷èðèá.
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí ñå÷êè
òÿøâèãàò êàìïàíèéàñûíäà ïàðòèéàíûí
Ñÿäðè, Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí Àçÿðáàéúàíûí òÿðÿããèñè, èíêèøàôû, õàëãûí ðèôàùûíûí éöêñÿëäèëìÿñè, þëêÿíèí áåéíÿëõàëã ìþâãåëÿðèíèí ìþùêÿìëÿíìÿñè âÿ äèýÿð ñàùÿëÿðäÿ ýþðäöéö èøëÿð
ÿñàñ éåð òóòóá.
Ùåñàáàò èëèíäÿ Öìóììèëëè ëèäåð
Ùåéäÿð ßëèéåâèí 90 èëëèê éóáèëåéè èëÿ
ÿëàãÿäàð Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû
ñèëñèëÿ òÿäáèðëÿð ùÿéàòà êå÷èðèá. Áó
ìÿãñÿäëÿ “Ùåéäÿð ßëèéåâ: Áþéöê
Àçÿðáàéúàíëû” ìþâçóñóíäà êîíôðàíñ,
“Ùåéäÿð ßëèéåâèí åëìè èðñè: Íÿçÿðèééÿ
âÿ òÿúðöáÿ”, “Ùåéäÿð ßëèéåâ - Þìöð
éîëó” êèòàáëàðûíûí òÿãäèìàòû îëóá.
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû áåéíÿëõàëã ÿëàãÿëÿð ñàùÿñèíäÿ ýåíèø âÿ
÷îõøàõÿëè ôÿàëèééÿò ýþñòÿðèá. Õöñóñèëÿ
ìöõòÿëèô þëêÿëÿðèí àïàðûúû ïàðòèéàëàðû
âÿ äåìîêðàòèê òÿñèñàòëàðû èëÿ Éåíè
Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû àðàñûíäà èøýöçàð âÿ ñÿìèìè ìöíàñèáÿòëÿð ãóðóëóá,
ñÿìÿðÿëè âÿ éàääàãàëàí ýþðöøëÿð êå÷èðèëèá, î úöìëÿäÿí ÉÀÏ ìöõòÿëèô ëàéè-
ùÿëÿðÿ åâ ñàùèáëèéè åäèá. Ùåñàáàò äþâðö ÿðçèíäÿ ïàðòèéàíûí íöìàéÿíäÿ ùåéÿòè áèð ñûðà õàðèúè ñÿôÿðëÿðäÿ îëóá,
ìöõòÿëèô áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàð âÿ ïàðòèéàëàðàðàñû ãóðóìëàðëà ÿëàãÿëÿðèí ýåíèøëÿíìÿñè èñòèãàìÿòèíäÿ ìöùöì àääûìëàð àòûëûá.
×ûõûøëàðäà áèëäèðèëèá êè, Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí ñûðàëàðûíà ùåñàáàò äþâðö ÿðçèíäÿ 31 ìèí 600 íÿôÿðäÿí ÷îõ éåíè öçâ ãÿáóë åäèëèá âÿ áåëÿëèêëÿ, ïàðòèéàíûí öçâëÿðèíèí ñàéû 620
ìèí íÿôÿðè êå÷èá. Ïàðòèéàéà äàõèë îëàíëàðûí ñûðàñûíäà ýÿíúëÿð âÿ ãàäûíëàð öñòöíëöê òÿøêèë åäèð.
Èäàðÿ Ùåéÿòèíèí èúëàñûíäà ÉÀÏ-ûí
þòÿí èëÿ äàèð ìàëèééÿ ùåñàáàòû äèíëÿíèëèá. Áèëäèðèëèá êè, 2013-úö èëäÿ Éåíè
Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí ýÿëèðëÿðè 7
016 790 ìàíàò îëóá. Áóíóí 5 720 849
ìàíàòûíû öçâëöê ùàãëàðûíäàí, 29 306
ìàíàòûíû ïàðòèéà âÿñèãÿëÿðèíèí ùàãëàðûíûí þäÿíèëìÿñèíäÿí, 121 510 ìàíàòûíû äåïîçèòäÿí ÿëäÿ îëóíàí äàõèëîëìàëàð, 1 145 125 ìàíàòûíû áöäúÿäÿí
àéðûëàí âÿñàèò òÿøêèë åäèá. Ïàðòèéà öçâëöê ùàãëàðûíûí 80%-äÿí ÷îõó Éåíè
Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí ðàéîí âÿ øÿùÿð òÿøêèëàòëàðûíûí ùåñàáûíäà ãàëûá âÿ
îíëàðûí ìàëèééÿ õÿðúëÿðèíèí þäÿíèëìÿñèíÿ ñÿðô åäèëèá.
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí ùåñàáûíà äàõèë îëàí ìàëèééÿ âÿñàèòèíèí 3
046 769 ìàíàòû ïàðòèéàíûí Èúðà Êàòèáëèéèíèí âÿ éåðëè òÿøêèëàòëàðûíûí ÿìÿêäàøëàðûíûí ÿìÿê ùàããûíûí þäÿíèëìÿñèíÿ, 1 554 712 ìàíàòû ïàðòèéà âÿ
îíóí éåðëè òÿøêèëàòëàðûíûí, ýÿíúëÿð âÿ
ãàäûíëàð òÿøêèëàòëàðûíûí êå÷èðäèéè òÿäáèðëÿðèí, î úöìëÿäÿí ïàðòèéà ãóðóëòàéûíûí, èêè áåéíÿëõàëã êîíôðàíñûí, ýÿíúëÿð ö÷öí òÿøêèë åäèëÿí éàé âÿ ãûø ìÿêòÿáëÿðèíèí âÿ äèýÿð òÿäáèðëÿðèí ìàëèééÿëÿøìÿñèíÿ, 254 510 ìàíàòû åçàìèééÿ õÿðúëÿðèíÿ, 319 699 ìàíàòû èíâåíòàðëàðûí àëûíìàñûíà, 117 495 ìàíàòû òÿìèð èøëÿðèíÿ, 93 307 ìàíàòû ÷àï
èøëÿðèíÿ, 382 152 ìàíàòû êîììóíàë
âÿ òÿñÿððöôàò õÿðúëÿðèíÿ, 53 919 ìàíàòû äÿôòÿðõàíà õÿðúëÿðèíÿ, 45 023
ìàíàòû õåéðèééÿ òÿäáèðëÿðèíÿ, 57 614
ìàíàòû ÿëàâÿ äÿéÿð âåðýèñèíÿ, 33 694
ìàíàòû ùÿìêàðëàð òÿøêèëàòûíà, 150
550 ìàíàòû éàíàúàã âÿ àâòîìîáèëëÿðÿ
õèäìÿò èøëÿðèíÿ, 54 190 ìàíàòû áàíê
õèäìÿòèíÿ, 85 016 ìàíàòû èñÿ ñàèð
õÿðúëÿðÿ ñÿðô åäèëèá.
Áåëÿëèêëÿ, Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí úÿìè õÿðúëÿðè 6 248 650 ìàíàò
òÿøêèë åäèá. Ùåñàáàò èëèíèí ñîíóíà òîïëàíàí âÿñàèòèí 768 140 ìàíàòû ïàðòèéàíûí âÿ éåðëè òÿøêèëàòëàðûíûí ùåñàáûíäà ãàëûá.
Èäàðÿ Ùåéÿòèíèí èúëàñûíûí ýöíäÿëèéèíäÿ äóðàí ìÿñÿëÿëÿð ýåíèø ìöçàêèðÿ îëóíäóãäàí ñîíðà, ÉÀÏ Èäàðÿ Ùåéÿòèíèí 2013-úö èëÿ äàèð ùåñàáàòû, èëëèê
ñòàòèñòèê ùåñàáàò, ïàðòèéàíûí ìàëèééÿ
ùåñàáàòû âÿ Èäàðÿ Ùåéÿòèíèí 2014-úö
èëèí áèðèíúè éàðûìèëëèéèíÿ äàèð ïëàíû ãÿáóë îëóíóá.
Àçÿðáàéúàíûí Èñïàíèéàäàêû ñÿôèðëèéè áó þëêÿíèí
Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëèéèíÿ åòèðàç íîòàñû ýþíäÿðèá
Éàíâàðûí 22-äÿ Èñïàíèéàíûí ïàéòàõòû Ìàäðèääÿ èøÿ áàøëàìûø “ÔÛÒÓÐ
2014” áåéíÿëõàëã òóðèçì ñÿðýèñèíäÿ
Åðìÿíèñòàíà àèä ñàùÿäÿ “Ãàðàáàü”
ñòåíäèíèí ãóðàøäûðûëìàñû áó þëêÿäÿ
éàøàéàí ùÿìâÿòÿíëÿðèìèçèí úèääè íàðàçûëûüûíà ñÿáÿá îëóá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, ñÿðýè òÿøêèëàò÷ûëàðû èëÿ Àçÿðáàéúàí òÿðÿôè àðàñûíäà Ãàðàáàüëà áàüëû ùå÷ áèð ñòåíäèí
ãîéóëìàéàúàüû áàðÿäÿ ÿââÿëúÿäÿí
ðàçûëûã ÿëäÿ îëóíìàñûíà áàõìàéàðàã,
ùÿìèí ñòåíä åðìÿíèëÿð òÿðÿôèíäÿí ãóðàøäûðûëûá. Áó ñòåíäèí ãîéóëìàñûíà
åòèðàç îëàðàã Èñïàíèéàäà òÿùñèë àëàí
àçÿðáàéúàíëû òÿëÿáÿëÿð ñÿññèç àêñèéà
êå÷èðèáëÿð.
Àçÿðáàéúàíûí Èñïàíèéàäàêû ñÿôèðëèéèíèí ÿìÿêäàøëàðû ñÿðýèíèí òÿøêèëàò÷ûëàðûíà øèôàùè åòèðàç áèëäèðìÿëÿðèíÿ áàõìàéàðàã, ñòåíä ñþêöëìÿéèá. Ìÿñÿëÿ
èëÿ áàüëû ñÿôèðëèê Èñïàíèéàíûí Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëèéèíÿ åòèðàç íîòàñû ýþíäÿðèá.
Íîòàäà Èñïàíèéàíûí Àçÿðáàéúàíûí
ÿðàçè áöòþâëöéöíÿ ùÿð çàìàí ùþðìÿòëÿ éàíàøìàñûíûí ðÿñìè Áàêû òÿðÿôèíäÿí éöêñÿê ãèéìÿòëÿíäèðèëäèéè, ëàêèí
ñÿðýèäÿ Åðìÿíèñòàíà àèä ñàùÿäÿ
“Ãàðàáàü” ñòåíäèíèí ãóðàøäûðûëìàñûíûí éîëâåðèëìÿç ùàë îëäóüó âóðüóëàíûá. Àçÿðáàéúàíûí Èñïàíèéàäàêû ñÿôèðëèéè Åðìÿíèñòàíûí áó òÿõðèáàòûíûí àðàäàí ãàëäûðûëìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ èøè äàâàì åòäèðèð.
Àçÿðáàéúàíûí ìöäàôèÿ íàçèðè Ùÿðáè
Ùàâà Ãöââÿëÿðèíèí ùÿðáè ùèññÿñèíäÿ îëóá
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí ìöäàôèÿ íàçèðè, ýåíåðàë-ïîëêîâíèê Çàêèð
Ùÿñÿíîâ Ùÿðáè Ùàâà Ãöââÿëÿðèíèí
ùÿðáè ùèññÿñèíäÿ îëóá.
Ìöäàôèÿ Íàçèðëèéèíèí ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèáëÿð êè,
íàçèð ùÿðáè àâèàñèéàíûí äþéöøÿ ùàçûðëûüûíûí ñÿâèééÿñè, îíëàðûí èìêàíëàðû
âÿ ñÿìÿðÿëè èñòèôàäÿñè, ó÷óø-åíìÿ
çîëàãëàðûíûí, ÿðàçèäÿêè éàðäûì÷û áèíà
âÿ òèêèëèëÿðèí ìþâúóä âÿçèééÿòè èëÿ òàíûø îëóá.
Ýåíåðàë-ïîëêîâíèê Çàêèð Ùÿñÿíîâ
ó÷óø âÿ ìöùÿíäèñ-òåõíèêè ùåéÿòëÿ êå÷èðèëÿí ýþðöøäÿ ùÿðáè ãóëëóã÷óëàðûí
ðóù éöêñÿêëèéèíèí âÿ äþéöø ÿçìèíèí
áèð äàùà øàùèäè îëóá, øÿõñè ùåéÿòèí
äèããÿòèíÿ ïåøÿêàðëûüûí äàèì àðòûðûëàðàã îíóí éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ ñàõëàíûëìàñû âÿ ó÷óø ùàçûðëûüûíûí òÿêìèëëÿøäèðèëìÿñè èëÿ ÿëàãÿäàð òÿëÿáëÿðè ÷àòäûðûá.
Õèäìÿòäÿ ôÿðãëÿíÿí ùÿðáè ãóëëóã÷óëàðà íþâáÿòè ðöòáÿëÿð âåðèëèá, øÿõñè
ùåéÿò ìåäàë âÿ ãèéìÿòëè ùÿäèééÿëÿðëÿ
òÿëòèô îëóíóá.
Ìöäàôèÿ íàçèðè äþéöø òàïøûðûãëàðûíûí äàùà îïåðàòèâ âÿ êåéôèééÿòëè éåðèíÿ éåòèðèëìÿñè, ùÿðáè øÿùÿðúèêäÿêè
éàøàéûø âÿ ìÿèøÿò øÿðàèòèíèí éàõøûëàøäûðûëìàñû, ùàçûðäà ùÿéàòà êå÷èðèëÿí
âÿ ïëàíëàøäûðûëàí òÿäáèðëÿðëÿ ÿëàãÿäàð
òàïøûðûãëàð âåðèá.
Àçÿðáàéúàíûí Äàâîñ Ôîðóìóíäà
èøòèðàêûíà áþéöê ìàðàã ýþñòÿðèëèð
Ôîðóìóí Àçÿðáàéúàí ö÷öí ÿí ìöùöì íÿòèúÿëÿðè þëêÿìèçèí áåéíÿëõàëã èãòèñàäè íöôóçóíóí
äàùà äà àðòìàñû âÿ ìöõòÿëèô ñàùÿëÿðäÿ éåíè òÿðÿôäàøëûã èìêàíëàðûíûí ìåéäàíà ÷ûõìàñû îëàúàã
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, áó ýöíëÿðäÿ
Äöíéà Èãòèñàäè Ôîðóìóíóí Äàâîñäà
íþâáÿòè èëëèê ñàììèòè êå÷èðèëèð. Ãëîáàë
ÿùÿìèééÿòÿ ìàëèê èãòèñàäè, ñèéàñè ìÿñÿëÿëÿðèí ìöçàêèðÿ åäèëäèéè Ôîðóìà áó èë äÿ
íöôóçëó þëêÿëÿðèí äþâëÿò âÿ ùþêóìÿò áàø÷ûëàðû äÿâÿò îëóíóáëàð. Îíó äà ãåéä åäÿê
êè, Äàâîñ Ôîðóìóíäà ìöòÿìàäè îëàðàã
èøòèðàê åäÿí Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ áóèëêè Ñàììèòÿ ãàòûëìàã ö÷öí áó ýöíëÿðäÿ
Èñâå÷ðÿéÿ èøýöçàð ñÿôÿð åäèá.
Éåðè ýÿëìèøëÿí, ÿââÿëêè èëëÿðäÿ îëäóüó êèìè, áó äÿôÿ äÿ Ôîðóì èøòèðàê÷ûëàðûíûí Àçÿðáàéúàíà îëàí ìàðàüû þçöíö àéäûí ýþñòÿðèá. Áåëÿ êè, Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòè àðòûã áèð ñûðà äþâëÿò ðÿñìèëÿðè âÿ
íöôóçëó øèðêÿòëÿðèí òÿìñèë÷èëÿðè èëÿ ýþðöøëÿð êå÷èðèá. Ìÿñÿëÿí, Ïðåçèäåíò Èëùàì
ßëèéåâ Äàâîñäà Èñðàèë äþâëÿòèíèí ïðåçèäåíòè Øèìîí Ïåðåñ âÿ áàø íàçèð Áåíéàìèí Íåòàíéàùó èëÿ ýþðöøöá. Ýþðöøëÿðäÿ
Àçÿðáàéúàí èëÿ Èñðàèë àðàñûíäà èêèòÿðÿôëè
ìöíàñèáÿòëÿðèí ìöõòÿëèô ñàùÿëÿðè, î
úöìëÿäÿí èãòèñàäè, ùÿðáè ÿìÿêäàøëûã âÿ
äèýÿð ìÿñÿëÿëÿðëÿ áàüëû ôèêèð ìöáàäèëÿñè
àïàðûëûá.
Ùÿì÷èíèí, äþâëÿò áàø÷ûñû Äàâîñ øÿùÿðèíäÿ Àâðîïà Éåíèäÿíãóðìà âÿ Èíêèøàô Áàíêûíûí ïðåçèäåíòè Ñóìà ×àêðàáàðòè, Èñâå÷ðÿíèí “Ùîëúèì” øèðêÿòèíèí ñÿäðè âÿ
áàø èúðà÷û äèðåêòîðó Áåðíàð Ôîíòàíà,
Ôðàíñàíûí “Àèðáóñ Ýðîóï Ûíòåðíàòèîíàë”
øèðêÿòèíèí áàø èúðà÷û äèðåêòîðó Æàí Ïéåð
Òàëàìîíè, Èñâå÷ðÿíèí “Ñwèññ Ðå” øèðêÿòèíèí áåéíÿëõàëã ÿëàãÿëÿð öçðÿ ñÿäðè Ìàðòèí Ïàðêåð, Äàíèìàðêàíûí “Ïùèëèïñ” øèðêÿòèíèí âèòñå-ïðåçèäåíòè âÿ ñàòûø öçðÿ ðÿùáÿðè Ðîíàëä äå Æîíý èëÿ äÿ ýþðöøöá. Èøýöçàð õàðàêòåðëè ýþðöøëÿðäÿ àäû÷ÿêèëÿí
ãóðóìëàðûí Àçÿðáàéúàíëà èãòèñàäè ÿëàãÿëÿðèíèí ïåðñïåêòèâëÿðè ìöçàêèðÿ îëóíóá,
éåíè ÿìÿêäàøëûã òÿêëèôëÿðè èðÿëè ñöðöëöá.
Ãåéä åäÿê êè, Äöíéà Èãòèñàäè Ôîðóìóíóí èøòèðàê÷ûëàðûíûí Àçÿðáàéúàíà õöñóñè ìàðàã ýþñòÿðìÿñè þëêÿìèçèí äöíéà
èãòèñàäè ìöíàñèáÿòëÿðèíäÿêè éåðè èëÿ áàüëûäûð. Áèëäèéèìèç êèìè, Àçÿðáàéúàí ñîí 78 èëäèð êè, äöíéàíûí ÿí ñöðÿòëÿ èíêèøàô
åäÿí èãòèñàäèééàòûíà ìàëèê þëêÿëÿðäÿí áèðèäèð. Ùÿì÷èíèí, Àçÿðáàéúàí þçöíöí èãòèñàäè ýöúöíÿ ýþðÿ Úÿíóáè Ãàôãàç ðåýèîíóíóí ëèäåð äþâëÿòèíÿ ÷åâðèëèá. Þëêÿìèçèí
èãòèñàäèééàòû ðåýèîí èãòèñàäèééàòûíûí 80
ôàèçèíäÿí ÷îõóíó òÿøêèë åäèð. Åéíè çàìàíäà, Àçÿðáàéúàíûí òÿøÿááöñö âÿ èøòèðàêû èëÿ ýåð÷ÿêëÿøÿí ãëîáàë ÿùÿìèééÿòëè
åíåðæè ëàéèùÿëÿðè þëêÿìèçèí äöíéà èãòèñàäèééàòûíäàêû éåðèíè ìþùêÿìëÿíäèðèá.
Àçÿðáàéúàí áåéíÿëõàëã èãòèñàäè ÿìÿêäàøëûãäà åòèáàðëû òÿðÿôäàø èìèúèíè ãàçàíûá. Þëêÿìèçèí òÿðÿôäàøëàðû èëÿ ìöíàñèáÿòëÿðèíè ãàðøûëûãëû ùþðìÿò âÿ èìçàëàíàí
ùöãóãè ñÿíÿäëÿð ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ãóðìàñû,
Àçÿðáàéúàíäà ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿí õàðèúè
øèðêÿòëÿðèí, ñàùèáêàðëàðûí ùöãóãëàðûíûí
ãîðóíìàñû, ÿëâåðèøëè áèçíåñ ìöùèòèíèí
éàðàäûëìàñû, ìþâúóä ñîñèàë-èãòèñàäè ñàáèòëèê âÿ äèýÿð àìèëëÿðèí ñàéÿñèíäÿ Àçÿð-
áàéúàíëà ÿìÿêäàøëûüà úàí àòàí äþâëÿòëÿðèí ñàéû äà àðòûð. Áó ñàùÿäÿ ÿëäÿ îëóíàí íàèëèééÿòëÿð ùÿì þëêÿ äàõèëèíäÿ ñîñèàë-èãòèñàäè ñèéàñÿòèí éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ
ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñè, ùÿì äÿ õàðèúè ñèéàñè
ÿëàãÿëÿðèí èãòèñàäè ÿìÿêäàøëûã ñôåðàñûíà
óüóðëó òðàíñôîðìàñèéàñû ñàéÿñèíäÿ
ìöìêöí îëóá. Áó áàõûìäàí, òÿñàäöôè
äåéèë êè, Àçÿðáàéúàí Äàâîñ Ôîðóìóíóí
äàèìè èøòèðàê÷ûëàðûíäàí, ùÿòòà Ôîðóìóí
êå÷èðèëäèéè ìÿêàíëàðäàí áèðèíÿ ÷åâðèëèá.
Áó ìÿãàìäà õàòûðëàäàã êè, Äöíéà Èãòèñàäè Ôîðóìó 1971-úè èëäÿí áàøëàéàðàã
ùÿð èë Èñâå÷ðÿíèí Äàâîñ øÿùÿðèíäÿ êå÷èðèëèð. Ôîðóìóí êå÷èðèëìÿñèíäÿ ÿñàñ ìÿãñÿä äþâëÿò âÿ ùþêóìÿò áàø÷ûëàðûíû, áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðû, åëì àäàìëàðûíû, íöôóçëó ñèéàñÿò÷èëÿðè, èãòèñàä÷ûëàðû, áèçíåñìåíëÿðè áèðëèéÿ úÿëá åòìÿê, îíëàðûí àðàñûíäà ÿëàãÿ éàðàòìàã âÿ äöíéàäà éàðàíìûø èãòèñàäè ïðîáëåìëÿðèí áèðýÿ àðàäàí
ãàëäûðûëìàñûíà íàèë îëìàã, éåíè áåéíÿëõàëã èãòèñàäè ëàéèùÿëÿðèí ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñèíè ìöçàêèðÿ âÿ òÿøêèë åòìÿêäèð.
Ôîðóì äöíéàíûí èãòèñàäè ìÿíçÿðÿñèíèí øÿêèëëÿíäèðèëìÿñèíäÿ þíÿìëè ðîë îéíàéûð. Áóðàäà èðÿëè ñöðöëÿí éåíè ôèêèðëÿð, òÿêëèôëÿð ãëîáàë èãòèñàäèééàòà éåíè èñòèãàìÿòëÿð âåðèð. Äàâîñ Ôîðóìó ùÿì äÿ èãòèñàäè
ýöú ìÿðêÿçëÿðèíèí áèð-áèðè èëÿ äèàëîãó âÿ
äöíéà èúòèìàèééÿòèíÿ ùåñàáàòû õàðàêòåðè
äàøûéûð. Èãòèñàäè õàðàêòåð äàøûìàñûíà
áàõìàéàðàã, Äàâîñ Ôîðóìó äöíéà ñèéàñÿòèíÿ, áåéíÿëõàëã ìöíàñèáÿòëÿðÿ úèääè òÿñèðÿ ìàëèêäèð.
Ôîðóìóí èãòèñàäè âÿ ñèéàñè ÿùÿìèééÿòè áó ýöí äàùà äà àðòûá. Ãëîáàë èãòèñàäè áþùðàíûí, ìèëéîíëàðëà èíñàíûí éàøàéûøûíà, àéðû-àéðû äþâëÿòëÿðèí èãòèñàäèééàòûíà
òÿñèð åäÿí ñèéàñè ìöíàãèøÿëÿðèí äàâàì
åòäèéè, ÿðçàã ÷àòûøìàçëûüû ïðîáëåìèíèí
ìþâúóä îëäóüó èíäèêè äþâðäÿ ñèéàñè ëèäåðëÿðè, èø àäàìëàðûíû, âÿòÿíäàø úÿìèééÿòè ãóðóìëàðûíûí ðÿùáÿðëÿðèíè áèð àðàéà
òîïëàéàí Äàâîñ Ôîðóìó áèð ÷îõ ìÿñÿëÿëÿðèí ìöçàêèðÿñèíÿ âÿ âàúèá ãÿðàðëàðûí
ãÿáóëóíà ÿëâåðèøëè ìöùèò éàðàäûð.
Àçÿðáàéúàíûí áó Ôîðóìäà èøòèðàêû
èñÿ Óëó þíäÿð Ùåéäÿð ßëèéåâèí àäû èëÿ
áàüëûäûð. Öìóììèëëè ëèäåð Ùåéäÿð ßëèéåâ
Äàâîñ Ôîðóìóíäà ö÷ äÿôÿ - 1995, 2000
âÿ 2002-úè èëëÿðäÿ èøòèðàê åäèá. Ãåéä
åäÿê êè, Àçÿðáàéúàíûí Äàâîñ Ôîðóìóíäà èëê äÿôÿ èøòèðàêû þëêÿìèçèí áåéíÿëõàëã
èãòèñàäè ÿëàãÿëÿðèíÿ òþùôÿ âåðÿí éåíè
ÿíÿíÿíèí ÿñàñûíûí ãîéóëìàñû áàõûìûíäàí þíÿìëè ùàäèñÿ èäè. Äþâëÿò âÿ ùþêóìÿò áàø÷ûëàðûíûí, àïàðûúû áåéíÿëõàëã øèðêÿòëÿðèí ðÿùáÿðëÿðèíèí, ãåéðè-ùþêóìÿò
òÿøêèëàòëàðûíûí íöìàéÿíäÿëÿðèíèí ãàòûëäûüû Äöíéà Èãòèñàäè Ôîðóìóíäà èøòèðàê
Àçÿðáàéúàíûí èãòèñàäè ïîòåíñèàëûíûí äöíéàéà òàíûäûëìàñû, þëêÿìèçèí òóòäóüó èíêèøàô õÿòòèíèí âÿ íàèëèééÿòëÿðèíèí áåéíÿëõàëã èúòèìàèééÿòèí äèããÿòèíÿ òÿãäèì
îëóíìàñû áàõûìûíäàí ìöùöì ÿùÿìèééÿòÿ ìàëèêäèð. Òÿñàäöôè äåéèë êè, Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ äÿ Äàâîñ èãòèñàäè ôîðóìëàðûíäà ìöòÿìàäè îëàðàã èøòèðàê åòìÿêëÿ Àçÿðáàéúàíû ÿí éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ òÿìñèë åäèð, Ôîðóìäà èøòèðàê åäÿí
ìöõòÿëèô þëêÿëÿðèí äþâëÿò âÿ ùþêóìÿò
áàø÷ûëàðû, èðè øèðêÿòëÿðèí ðÿùáÿðëÿðè, áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðûí ñÿëàùèééÿòëè íöìàéÿíäÿëÿðè èëÿ ýþðöøöá äàíûøûãëàð àïàðûð.
Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Äàâîñ Ôîðóìóíäà äþâëÿò áàø÷ûñû êèìè èëê äÿôÿ 2007-úè
èëèí éàíâàðûíäà èøòèðàê åäèá.
Ñîí èëëÿðäÿ Àçÿðáàéúàí Äàâîñ Ôîðóìóíóí èëëèê éûüûíúàãëàðûíäà àðäûúûë îëàðàã
èøòèðàê åäèð. Áó îíäàí õÿáÿð âåðèð êè,
Àçÿðáàéúàí äöíéàäà þíÿìëè èãòèñàäè àêòîð êèìè ãÿáóë îëóíóð.
Ùÿì÷èíèí, ìÿëóì îëäóüó êèìè, Äöíéà Èãòèñàäè Ôîðóìóíóí Èñâå÷ðÿíèí Äàâîñ
øÿùÿðèíäÿ, àäÿòÿí, éàíâàð àéûíûí ñîíóôåâðàëûí ÿââÿëëÿðèíäÿ êå÷èðèëÿí èëëèê òîïëàíòûñûíäàí ÿëàâÿ, èëèí ìöõòÿëèô àéëàðûíäà
äèýÿð øÿùÿðëÿðäÿ ðåýèîíàë ìÿñÿëÿëÿðÿ
ùÿñð îëóíàí áåéíÿëõàëã ýþðöøëÿð êå÷èðèëèð.
Áó áàõûìäàí 2013-úö èëèí 7-8 àïðåë òàðèõëÿðèíäÿ Äöíéà Èãòèñàäè Ôîðóìóíóí
“Úÿíóáè Ãàôãàçûí âÿ Ìÿðêÿçè Àñèéàíûí
ýÿëÿúÿéè èëÿ áàüëû ñòðàòåæè äèàëîã” ìþâçó-
ñóíà ùÿñð îëóíàí Ñàììèòèíèí Áàêûäà
êå÷èðèëìÿñè ÿëàìÿòäàð ùàäèñÿ îëäó.
Áàêûäà êå÷èðèëÿí òÿäáèðäÿ ðåýèîí äþâëÿòëÿðèíèí èãòèñàäèééàòûíûí èíêèøàô ñÿâèééÿñè âÿ ïåðñïåêòèâëÿðè, ñèéàñè ïðîñåñëÿð,
åëÿúÿ äÿ ãëîáàë èãòèñàäè ïðîáëåìëÿðèí ùÿëëèíäÿ òÿúðöáÿ ìöáàäèëÿñè âÿ äèýÿð ìÿñÿëÿëÿð ÿñàñ ìöçàêèðÿ îáéåêòè îëóá.
Åéíè çàìàíäà, òÿäáèðÿ áåéíÿëõàëã
ìèãéàñäà áþéöê ìàðàã ýþñòÿðèëèá. Áåëÿ
êè, Ôîðóìäà äöíéàíûí 300-äÿí ÷îõ àïàðûúû ñèéàñè âÿ èãòèñàäè ìÿðêÿçëÿðèíèí, ìàëèééÿ èíñòèòóòëàðûíûí, âÿòÿíäàø úÿìèééÿòè
òÿøêèëàòëàðûíûí íöìàéÿíäÿëÿðèíèí, äöíéàíûí 50-äÿí ÷îõ àïàðûúû êöòëÿâè èíôîðìàñèéà âàñèòÿñèíèí òÿìñèë÷èñèíèí èøòèðàê åòìÿñè âÿ 500-ÿ ãÿäÿð ÊÈÂ-äÿ ôîðóìëà áàüëû
õÿáÿð âÿ ðÿéëÿðèí äÿðú îëóíìàñû áóíó
òÿñäèãëÿéèð.
ßñëèíäÿ, Äàâîñ Ôîðóìóíóí ìÿùç
Áàêûäà êå÷èðèëìÿñè òÿñàäöôè äåéèë. Áèð
äàùà âóðüóëàìàã éåðèíÿ äöøÿð êè, Àçÿðáàéúàí þçöíöí äöíéàéà à÷ûã îëäóüóíó
äàõèëäÿ ùÿéàòà êå÷èðäèéè èãòèñàäè èñëàùàòëàðëà, éåðëè âÿ õàðèúè èíâåñòîðëàðà éàðàäûëàí ÿëâåðèøëè áèçíåñ ìöùèòè èëÿ, áåéíÿëõàëã ìèãéàñäà èñÿ ýå÷ÿêëÿøäèðäèéè íÿùÿíý åíåðæè ëàéèùÿëÿðè èëÿ ñöáóòà éåòèðèá.
Þëêÿìèç ìöñáÿò áåéíÿëõàëã èìèúÿ ìàëèê, íöôóçëó âÿ ùþðìÿò ñàùèáè îëàí, ùÿð
áèð ìÿñÿëÿäÿ þç ñþçöíö äåéÿ áèëÿí äþâëÿòäèð. Àçÿðáàéúàí ùÿì äÿ áèð ÷îõ ìþòÿáÿð áåéíÿëõàëã òÿäáèðëÿðÿ åâ ñàùèáëèéè åòìÿêëÿ, îíëàðû ÿí éöêñÿê ñÿâèééÿäÿ êå÷èðìÿêëÿ áó ñàùÿäÿ áþéöê òÿúðöáÿ ÿëäÿ
åäèá, áåéíÿëõàëã èúòèìàèééÿòèí åòèáàðûíû
ãàçàíûá.
Äèýÿð òÿðÿôäÿí, Úÿíóáè Ãàôãàç âÿ
Ìÿðêÿçè Àñèéà íÿèíêè Àâðàñèéà ìÿêàíûíäà, áöòþâëöêäÿ, ãëîáàë ìèãéàñäà ñèéàñè,
èãòèñàäè, ùóìàíèòàð, òÿùëöêÿñèçëèê âÿ äèýÿð ñôåðàëàðäà áåéíÿëõàëã ÿìÿêäàøëûüûí,
èíòåãðàñèéàíûí ýåð÷ÿêëÿøìÿñè áàõûìûíäàí îëäóãúà ìöùöì ñòðàòåæè ÿùÿìèééÿòÿ
ìàëèêäèð. Áó ðåýèîí Óçàã Øÿðãè Ãÿðáè
Àâðîïà èëÿ áèðëÿøäèðÿí ìöùöì òðàíçèò îëìàãëà áÿðàáÿð, þçöíöí èãòèñàäè èìêàíëàðûíà, äàâàìëû èíêèøàôûíà ýþðÿ äÿ àéðû-àéðû äþâëÿòëÿðèí âÿ øèðêÿòëÿðèí äèããÿòèíè úÿëá
åäèð. Áöòþâëöêäÿ, Àçÿðáàéúàíûí óüóðëó
áåéíÿëõàëã ñèéàñè, èãòèñàäè ÿëàãÿëÿðè Úÿíóáè Ãàôãàç âÿ Ìÿðêÿçè Àñèéà ðåýèîíëàðûíûí ñòàáèëëèéèíÿ âÿ èíêèøàôûíà òþùôÿäèð.
Åéíè çàìàíäà, Àçÿðáàéúàí ö÷öí áåéíÿëõàëã òÿðÿôäàøëàðëà ìöíàñèáÿòëÿðäÿ áÿðàáÿðùöãóãëóëóã, ãàðøûëûãëû ùþðìÿò ïðèíñèïëÿðè áþéöê ÿùÿìèééÿòÿ ìàëèêäèð.
Áó ñÿáÿáäÿí äÿ, Äöíéà Èãòèñàäè Ôîðóìóíóí 2014-úö èë Ñàììèòèíäÿ Àçÿðáàéúàí áèð ñûðà íÿùÿíý øèðêÿòëÿðäÿí òÿðÿôäàøëûã òÿêëèôëÿðè àëìàãäàäûð. Áåëÿ ãÿíàÿòÿ ýÿëìÿê îëàð êè, áóäÿôÿêè Ôîðóìóí
Àçÿðáàéúàí ö÷öí ÿí ìöùöì íÿòèúÿëÿðè
þëêÿíèí áåéíÿëõàëã èãòèñàäè íöôóçóíóí
àðòìàñû âÿ ìöõòÿëèô ñàùÿëÿðäÿ éåíè òÿðÿôäàøëûã èìêàíëàðûíûí ìåéäàíà ÷ûõìàñû
îëàúàã.
Ùöëéà ÌßÌÌßÄËÈ
4
www.yeniazerbaycan.com
24 éàíâàð 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 012 (4171)
ÀÇßÐÁÀÉÚÀÍÛÍ ÅÍÅÐÆÈ ÒßÌÈÍÀÒÛ Âß ÒßÙËÖÊßÑÈÇËÈÉÈ ÑÈÉÀÑßÒÈ
Ïðåçèäåíò Àäìèíèñòðàñèéàñûíûí Èúòèìàè-ñèéàñè ìÿñÿëÿëÿð øþáÿñèíèí ìöäèðè, ïðîôåññîð ßëè Ùÿñÿíîâóí “Ýåîñòðàòåýèéà” æóðíàëûíäà äÿðú åäèëÿí ìÿãàëÿñèíè îõóúóëàðûí äèããÿòèíÿ ÷àòäûðûðûã
òÿäáèðëÿð ùÿéàòà êå÷èðèëìèø âÿ áó ýöí äÿ êå÷èðèëìÿêäÿäèð. Îíëàðûí ñûðàñûíà éàíàúàã-åíåðæè êîìïëåêñèíèí òåõíîëîæè áàçàñûíûí âÿ èíôðàñòðóêòóðëàðûí
ìîäåðíëÿøäèðèëìÿñè, éàíàúàã-åíåðæè åùòèéàòëàðûíûí ìÿíèìñÿíèëìÿñè âÿ
èñòèñìàðûíûí äöíéà ñòàíäàðòëàðû ñÿâèééÿñèíÿ ãàëäûðûëìàñû, íåôò-ãàç èñòåùñàëûíûí åêîëîæè òÿìèçëèéèíèí âÿ èãòèñàäè ñÿìÿðÿëèëèéèíèí àðòûðûëìàñû âÿ ñ.
äàõèëäèð. Àçÿðáàéúàíûí
åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéè ñàùÿñèíäÿ ùÿéàòà êå÷èðäèéè
äàõèëè ñèéàñÿòèí ÿñàñ âÿçèôÿëÿðèíè àøàüûäàêû êèìè
ßëè ÙßÑßÍÎÂ,
ãðóïëàøäûðìàã îëàð:
éàíàúàã-åíåðæè
Òàðèõ åëìëÿðè äîêòîðó, ïðîôåññîð
êîìïëåêñèíèí ìöàñèð òÿÀçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Úÿíóáè
ëÿáëÿðÿ óéüóí èíêèøàôûíû ìöÿééÿíëÿøäèðÃàôãàçûí éåýàíÿ þëêÿñèäèð êè, çÿíýèí
ìÿê âÿ òÿìèí åòìÿê;
êàðáîùèäðîýåí åùòèéàòëàðûíà, èíêèøàô åòéàíàúàã-åíåðæè êîìïëåêñèíÿ äàõèë
ìèø éàíàúàã-åíåðýåòèêà èíôðàñòðóêòóðóîëàí ñÿíàéå ñàùÿëÿðèíèí ôÿàëèééÿòèíäÿ
íà âÿ þçöíö òàì òÿìèí åäÿí åíåðæè ñèññÿìÿðÿëèëèéèí àðòûðûëìàñû ö÷öí ìöâàôèã
òåìèíÿ ìàëèêäèð. Þëêÿíèí òÿêúÿ ìèëëè âÿ
åëìè-òåõíèêè âÿ òÿøêèëàòè òÿäáèðëÿð ùÿéàòà
ðåýèîíàë ñÿâèééÿäÿ äåéèë, ùÿì äÿ äöíéà
êå÷èðìÿê;
åíåðæè ñèñòåìèíäÿ ýåòäèêúÿ ùÿëëåäèúè áèð
åíåðæè åùòèéàòëàðûíûí èñòåùñàëû, åìàâÿñèëÿéÿ ÷åâðèëìÿñè, òðàíñìèëëè åíåðæè áàëû, íÿãëè, ñàõëàíìàñû, ó÷îòó âÿ èñòåùëàêû
çàðëàðûíäà þçöíÿìÿõñóñ éåð òóòìàñû âÿ
öçðÿ ìöòÿðÿããè òåõíîëîæè òÿäáèðëÿðèí ùÿÀâðîïàíûí åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéèíäÿ ôÿàë
éàòà êå÷èðèëìÿñèíè òÿìèí åòìÿê;
èøòèðàêû îíóí ðåýèîíàë âÿ ïëàíåòàð ýåîñèéàíàúàã-åíåðæè ñåêòîðóíäà ñàüëàì
éàñè, ýåîèãòèñàäè ìþâãåéèíèí ìþùêÿìðÿãàáÿò ìöùèòè ôîðìàëàøäûðìàã;
ëÿíìÿñèíÿ õöñóñè òÿñèð ýþñòÿðìÿêäÿäèð.
éàíàúàã-åíåðæè êîìïëåêñèíèí èíêèÀçÿðáàéúàíûí åíåðæè åùòèéàòëàðû ùÿì
øàôûíà úÿëá åäèëÿí ñÿðìàéÿëÿðèí ùÿúìèíè
äÿ ìèëëè èãòèñàäèééàòûí áöòöí ñàùÿëÿðèíèí
àðòûðìàã;
äèíàìèê èíêèøàôûíûí ÿñàñûíû òÿøêèë åäèð, þëéàíàúàã-åíåðæè êîìïëåêñèíäÿ åêîêÿíèí öìóìè äàõèëè ìÿùñóëóíóí, ÿñàñ
ëîæè òÿùëöêÿñèçëèéè òÿìèí åòìÿê;
ìàëèééÿ - èãòèñàäè ýþñòÿðèúèëÿðèíèí ôîðìàéàíàúàã-åíåðæè åùòèéàòëàðûíûí èñòåùëàøìàñûíäà ùÿëëåäèúè àìèë êèìè ÷ûõûø åäèð.
ëàêûíà ýþðÿ þäÿíèøëÿðèí äàùà äîëüóí éåÎäóð êè, ìþâúóä òÿáèè åùòèéàòëàðäàí, éàðèíÿ éåòèðèëìÿñèíè òÿìèí åòìÿê âÿ ñ.
íàúàã-åíåðæè ïîòåíñèàëûíäàí ñÿìÿðÿëè èñÅíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéèíè òÿìèí åòìÿê
òèôàäÿ åäèëìÿñè ñèéàñÿòè Úÿíóáè Ãàôãàçûí
ö÷öí þòÿí èëëÿðäÿ Àçÿðáàéúàí ùþêóìÿòè
ðåýèîíàë ýåîñèéàñè âÿ ýåîèãòèñàäè âÿçèéùÿì äÿ õàðèúè ñèéàñÿò ñàùÿñèíäÿ, òðàíñéÿòè ôîíóíäà þëêÿíèí äàâàìëû èãòèñàäè èíìèëëè âÿ ðåýèîíàë àëÿìëÿ ñèñòåìëè èø àïàðêèøàôûíûí âÿ èãòèñàäè òÿùëöêÿñèçëèéèíèí
ìûø, áó èñòèãàìÿòäÿ àøàüûäàêû ÿñàñ òÿäÿñàñ òÿìèíàòëàðûíäàí áèðèíè éàðàäûð.
áèðëÿðè ùÿéàòà êå÷èðìèøäèð:
Ýåîñèéàñè ÿäÿáèééàòäà ùÿð áèð þëêÿÕÿçÿðèí Àçÿðáàéúàí ñåêòîðóíäà
íèí åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéè îíóí ìèëëè òÿùëöõàðèúè èíâåñòîðëàðûí èìêàíëàðûíäàí èñòèôàêÿñèçëèéèíèí ìöùöì òÿðêèá ùèññÿëÿðèíäÿí
äÿ åòìÿêëÿ, åíåðæè åùòèéàòëàðûíûí èñòåùñàáèðè êèìè äÿéÿðëÿíäèðèëèð. Åíåðæè òÿùëöêÿëû âÿ ñàòûøû ñàùÿñèíäÿ ñÿìÿðÿëè ôÿàëèééÿñèçëèéè äåäèêäÿ, áöòöí þëêÿíèí, îíóí âÿòèí òÿøêèë åäèëìÿñè, äöíéà éàíàúàã-åíåðòÿíäàøëàðûíûí, úÿìèééÿòèí, èãòèñàäèééàòûí
æè áàçàðûíäà ëàéèãëè éåð òóòìàã ö÷öí ðÿéàíàúàã âÿ åíåðæè òÿúùèçàòû âàñèòÿñèëÿ õàãàáÿòÿ äàâàìëû ìÿùñóë ÷ûõàðûëìàñû;
ðèúè âÿ äàõèëè òÿùäèäëÿðäÿí ìöäàôèÿñè íÿþëêÿíèí íåôò-ãàç èñòåùñàëû âÿ èõðàúûçÿðäÿ òóòóëóð. Õàðèúè òÿùäèäëÿðÿ ýåîñèéàíûí ðåýèîíàë òÿùëöêÿñèçëèéèíèí òÿìèí åäèëñè, õàðèúäÿí ãàéíàãëàíàí ìàêðîèãòèñàäè
ìÿñè âÿ áó èñòèãàìÿòäÿ áåéíÿëõàëã àëÿõàðàêòåðëè ïðîáëåìëÿðè, äàõèëè òÿùëöêÿñèçëèìèí òÿìèíàòûíûí àëûíìàñû;
éÿ èñÿ þëêÿíèí ìèëëè åíåðæè ñåêòîðó èëÿ áèðÀçÿðáàéúàíûí ìèëëè éàíàúàã-åíåðæè
áàøà áàüëû îëàí ìÿñÿëÿëÿðè àèä åäèðëÿð.
òàðàçëûüûíûí éàðàäûëìàñû âÿ äàõèëè åíåðæè
Åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéèíèí òÿìèí îëóíòÿìèíàòûíûí õàðèúè àñûëûëûãäàí ÷ûõàðûëìàñû;
ìàñûíûí ÿñàñ ïðèíñèïëÿðè àøàüûäàêûëàðäûð:
åíåðæè ñåêòîðóíäà ÷åâèê åëìè-òåõíèêè
ñòðàòåæè âÿ ìöùöì îáéåêòëÿðèí
âÿ èííîâàñèéà ôÿàëèééÿòèíèí òÿìèí åäèëìÿåíåðæè èëÿ åòèáàðëû òÿìèí îëóíìàñû;
ñè, äöíéàäà ìþâúóä îëàí ãàáàãúûë òåõíîñÿðô åäèëìèø éàíàúàã åùòèéàòëàðûíûí
ëîæè éåíèëèêëÿðèí òÿòáèã îëóíìàñû âÿ ñ.
éåðèíèí äîëäóðóëìàñû;
Àçÿðáàéúàíûí ñîí èëëÿðäÿ íöìàéèø
åòäèðäèéè äèíàìèê èãòèñàäè èíêèøàô þëêÿíèí
éàíàúàüûí âÿ åíåðæè íþâëÿðèíèí äèâåðñèôèêàñèéàñû (øàõÿëÿíäèðèëìÿñè);
åíåðæè åùòèéàòëàðûíà îëàí ìÿõñóñè òÿëÿáàòûíû ÿùÿìèééÿòëè äÿðÿúÿäÿ àðòûðìûøäûð. Áó
åêîëîæè òÿëÿáëÿðèí íÿçÿðÿ àëûíìàñû;
èñÿ þç íþâáÿñèíäÿ èãòèñàäè áàõûìäàí ñÿåíåðæè åùòèéàòëàðûíäàí ñÿìÿðÿñèç
èñòèôàäÿíèí ãàðøûñûíûí àëûíìàñû;
ìÿðÿëè âÿ äèíàìèê èíêèøàô åäÿí, åêîëîæè
ñòàíäàðòëàðà óéüóí, ãàáàãúûë òåõíîëîýèäàõèëè âÿ õàðèúè áàçàðëàðäà åíåðæè
éàëàðëà âÿ éöêñÿê èõòèñàñëû êàäðëàðëà òÿúåùòèéàòëàðûíûí ëàçûìè ýÿëèð ýÿòèðìÿñè âÿ
ùèç îëóíìóø éàíàúàã-åíåðýåòèêà êîìïñÿìÿðÿëè èõðàú ö÷öí àçàä èãòèñàäè øÿðàèëåêñèíèí ôîðìàëàøäûðûëìàñûíû âÿ ìîäåðíòèí éàðàäûëìàñû âÿ ñ.
ëÿøäèðèëìÿñèíè òÿëÿá åäèð.
Àçÿðáàéúàíûí åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéè ñèÈãòèñàäèééàòûí âÿ þëêÿ ÿùàëèñèíèí
éàñÿòèíèí ÿñàñëàðû, îíóí òÿìèí îëóíìàñû
åíåðæèíèí áöòöí íþâëÿðè èëÿ óçóíìöääÿòëè
ïðèíñèïëÿðè þç ÿêñèíè “ßñðèí ìöãàâèëÿâÿ ñàáèò òÿìèí îëóíìàñû åëìè úÿùÿòäÿí
ñè”íèí èìçàëàíìàñû èëÿ áàøëàíàí âÿ
ÿñàñëàíäûðûëìûø åíåðæè ñèéàñÿòè èëÿ ñûõ øÿ1994-úö èëäÿí ùÿéàòà êå÷èðèëÿí éåíè íåôò
êèëäÿ áàüëûäûð. Áó ñèéàñÿòèí ÿñàñ ìÿãñÿñòðàòåýèéàñûíäà òàïìûøäûð. Áóíäàí áàøäè ùÿì äÿ òÿáèè éàíàúàã-åíåðæè åùòèéàòëàãà, Àçÿðáàéúàíûí òðàíñìèëëè âÿ äàõèëè
ðûíäàí èãòèñàäèééàòûí èíêèøàôû âÿ ÿùàëèíèí
åíåðæè ñèéàñÿòè, áó ñàùÿäÿ ùÿéàòà êå÷èðèùÿéàò ñÿâèééÿñèíèí éöêñÿëäèëìÿñè ö÷öí
ëÿí òÿäáèðëÿð, ðåàëëàøäûðûëàí âÿçèôÿëÿð âÿ
ñÿìÿðÿëè øÿêèëäÿ èñòèôàäÿ îëóíìàñûíà éþåíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéèíèí òÿìèí îëóíìàñû
íÿëìèøäèð.
èëÿ áàüëû äèýÿð ìÿñÿëÿëÿð 2003-2014-úö
Àçÿðáàéúàíûí åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéèíèí
èëëÿðäÿ ãÿáóë îëóíìóø áèð ÷îõ ðÿñìè äþâòÿìèí îëóíìàñû þëêÿ ñÿâèééÿñèíäÿ äàëÿò ñÿíÿäëÿðèíäÿ äÿ ÿêñ îëóíìóøäóð.
âàìëû øÿêèëäÿ àøàüûäàêû âÿçèôÿëÿðèí ùÿÁóíëàðûí ñûðàñûíäà “Åíåðýåòèêà ùàããûíéàòà êå÷èðèëìÿñèíè íÿçÿðäÿ òóòóð:
äà” Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ãàíóþëêÿ èãòèñàäèééàòûíûí âÿ ÿùàëèíèí
íóíó, “Àëòåðíàòèâ âÿ áÿðïà îëóíàí åíåðæè
óéüóí ãèéìÿòëÿðëÿ åíåðæè åùòèéàòëàðû èëÿ
ìÿíáÿëÿðèíäÿí èñòèôàäÿ îëóíìàñû öçðÿ”
äàâàìëû òÿìèí îëóíìàñû;
Äþâëÿò Ïðîãðàìûíû, “2005-2015-úè èëëÿðäÿ
þëêÿíèí åíåðæè òÿìèíàòû ñàùÿñèíäÿ
þëêÿíèí éàíàúàã-åíåðæè êîìïëåêñèíèí èíðèñêëÿðèí àçàëäûëìàñû âÿ áàø âåðÿ áèëÿúÿê
êèøàôû” Äþâëÿò Ïðîãðàìûíû, “Øàùäÿíèç -2”
áþùðàí ùàëëàðûíûí ãàðøûñûíûí àëûíìàñû;
òÿáèè ãàç ëàéèùÿñèíè âÿ ñ. ýþñòÿðìÿê îëàð.
åíåðæè åùòèéàòëàðûíäàí ôàéäàëû èñòèôàÀçÿðáàéúàí äþâëÿòè ùàçûðäà êÿíàð òÿäÿ îëóíìàñû âÿ èòêèëÿðÿ éîë âåðèëìÿìÿñè;
ñèðëÿðäÿí àñûëû îëìàéàí ìèëëè åíåðæè ñåêòîåíåðæè äàøûéûúûëàðûíûí èñòåùñàëû, íåôòðóíóí éàðàäûëìàñû âÿ äàâàìëû èãòèñàäè èíãàç ìÿùñóëëàðûíûí ÷ûõàðûëìàñû, åìàëû âÿ
êèøàôûíûí òÿìèí åäèëìÿñè ìÿãñÿäèëÿ ÷åâèê
íÿãëè çàìàíû èòêèëÿðèí àçàëäûëìàñû;
åíåðæè ñèéàñÿòè ùÿéàòà êå÷èðèð. Áó ñèéàñÿåíåðæè ñåêòîðóíóí ïîòåíñèàëûíäàí
òèí ïðèîðèòåò âÿçèôÿëÿðè þëêÿíèí òÿáèè åíåðæè
èñòèôàäÿ çàìàíû ñÿìÿðÿëèëèéèí àðòûðûëìàñû;
åùòèéàòëàðûíûí ãîðóíìàñû âÿ ñÿìÿðÿëè èñòèìöàñèð òåõíîëîæè âàñèòÿëÿðäÿí èñòèôàôàäÿñè, ìèëëè åíåðýåòèêà ñåêòîðóíóí èíêèäÿ åòìÿêëÿ åíåðýåòèêàíûí ÿòðàô ìöùèòÿ
øàôû, ÿùàëèíèí âÿ èãòèñàäèééàòûí íåôòÿ, ãàòåõíîýåí òÿñèðèíèí àçàëäûëìàñû âÿ ñ.
çà, åëåêòðèê åíåðæèñèíÿ âÿ äèýÿð åíåðæè äàÙàçûðäà íåôò-ãàç ñÿíàéåñè þëêÿìèçèí
øûéûúûëàðûíà îëàí äàõèëè òÿëÿáàòûíûí òàì âÿ
ìàêðîèãòèñàäè ýþñòÿðèúèëÿðèíÿ, õöñóñèëÿ
äàâàìëû òÿìèíàòû, õàðèúè þëêÿëÿðèí Õÿçÿð
èãòèñàäè àðòûì ñöðÿòèíÿ, ñÿíàéå èñòåùñàëûáþëýÿñèíäÿêè áåéíÿëõàëã, ðåýèîíàë âÿ éåðíûí, èõðàúàòûí âÿ èíâåñòèñèéàëàðûí ùÿúìèëè åíåðæè ìàðàãëàðûíûí âÿ òÿùëöêÿñèçëèéèíèí
íÿ, áöäúÿ ýÿëèðëÿðèíÿ áþéöê òÿñèð ýþñòÿððåñïóáëèêàíûí ìèëëè ìàðàãëàðû èëÿ ÿëàãÿìÿêäÿäèð. Íåôò-ãàç ýÿëèðëÿðèíäÿí ãàéëÿíäèðèëìÿñè, þëêÿíèí åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèíàãëàíàí èãòèñàäè èíêèøàô ðåýèîíàë èíôéèíäÿí èðÿëè ýÿëÿí äèýÿð ñòðàòåæè ìÿñÿëÿëÿðàñòðóêòóðëàðûí éåíèëÿøìÿñèíÿ, ãåéðè-íåôò
ðèí ùÿëëèíäÿí èáàðÿòäèð.
ñåêòîðóíóí òÿðÿããèñèíÿ âÿ éåíè èø éåðëÿÀçÿðáàéúàíûí åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéèíèí
ðèíèí à÷ûëìàñûíà ýöúëö ñòèìóë âåðèð. Àçÿðòÿìèí îëóíìàñû ìÿãñÿäèëÿ ñîí èëëÿðäÿ þëáàéúàí èëäÿ èñòåùñàë åòäèéè òÿõìèíÿí 28
êÿ äàõèëèíäÿ áèð ñûðà òÿøêèëàòè-òåõíîëîæè
ìèëéàðä êóá ìåòð ãàçûí éàðûäàí áèð ãÿäÿð
àçûíû, 50 ìèëéîí òîíäàí ÷îõ íåôòèí áåøäÿ
áèðèíè äàõèëè åùòèéàúëàðûí þäÿíèëìÿñèíÿ,
ãàëàíûíû èñÿ õàðèúè þëêÿëÿðÿ èõðàúà éþíÿëòìèøäèð. Ùÿð èêè èñòèãàìÿòäÿ ìþâúóä âÿçèééÿò þëêÿíèí òàìàìèëÿ íÿçàðÿòè àëòûíäàäûð âÿ õàðèúè ýåîèãòèñàäè àìèëëÿðäÿí àñûëûëûã, äåìÿê îëàð êè, éîõ äÿðÿúÿñèíäÿäèð.
Ãåéä åòìÿê ëàçûìäûð êè, Àçÿðáàéúàí
ÿðàçèñèíäÿ èíäèéÿäÿê 71 íåôò âÿ ãàç éàòàüû èñòèôàäÿéÿ âåðèëìèøäèð. Îíëàðäàí 43ö ãóðóäà, 28-è Õÿçÿðäÿêè ìèëëè ñåêòîðäà
éåðëÿøèð. Ùàçûðäà 54, î úöìëÿäÿí ãóðóäà
36, äÿíèçäÿ 18 éàòàüûí äþâðèééÿéÿ äàõèë
åäèëìÿñè èëÿ áàüëû èøëÿð äàâàì åòäèðèëèð, 9
éàòàã èñÿ êÿøôèééàò ìÿðùÿëÿñèíäÿäèð.
Àçÿðáàéúàíäà éàòàãëàðûí èøëÿíìÿéÿ
áàøëàíìàñûíäàí ùàçûðêû äþâðÿäÿê 1,5
ìèëéàðä òîí íåôò (êîíäåíñàòëà áèðëèêäÿ)
âÿ 480 ìèëéàðä êóá ìåòðäÿí àðòûã ãàç
ùàñèë åäèëìèøäèð, î úöìëÿäÿí äÿíèç ñàùÿñèíäÿêè éàòàãëàðäàí 0,5 ìèëéàðä òîí íåôò
(êîíäåíñàòëà áèðëèêäÿ) âÿ 352 ìèëéàðä
êóá ìåòð ãàç ÷ûõàðûëìûøäûð.
Þëêÿíèí éàíàúàã-åíåðæè êîìïëåêñèíè
äàùà äà èíêèøàô åòäèðìÿê ìÿãñÿäèëÿ íåôò
âÿ ãàç ùàñèëàòû ñàùÿñèíäÿ ãàðøûäàêû èëëÿðäÿ àøàüûäàêû èøëÿðèí àïàðûëìàñû íÿçÿðäÿ
òóòóëóð:
éåíè éàòàãëàðûí àõòàðûøû âÿ êÿøôèééàòû;
àøêàð åäèëìèø éàòàãëàðûí òàììèãéàñëû èøëÿíìÿéÿ úÿëá åäèëìÿñè;
èøëÿíìÿêäÿ îëàí éàòàãëàðäà éåíè
ãóéóëàðûí ãàçûëìàñû âÿ ôÿàëèééÿòñèç ãóéóëàðûí áÿðïàñû;
èøëÿíìÿêäÿ îëàí éàòàãëàð öçðÿ íåôòâåðìÿ ÿìñàëûíûí àðòûðûëìàñû ìÿãñÿäè èëÿ
éåíè òåõíèêà âÿ òåõíîëîýèéàëàðûí òÿòáèãè;
íåôò-ãàç ùàñèëàòû, íÿãëè âÿ åìàëû
ñèñòåìëÿðèíèí òèêèëìÿñè, éåíèäÿí ãóðóëìàñû âÿ ìîäåðíëÿøäèðèëìÿñè;
åëì âÿ òåõíèêàíûí íàèëèééÿòëÿðèíäÿí
âÿ ãàáàãúûë òÿúðöáÿäÿí ýåíèø èñòèôàäÿ
åäèëìÿñè âÿ ñ.
Àçÿðáàéúàíûí åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéèíèí
ÿñàñ èñòèãàìÿòëÿðèíäÿí áèðè äÿ þëêÿíèí
åëåêòðèê åíåðæèñèíÿ îëàí äàõèëè åùòèéàúûíûí
ôàñèëÿñèç òÿìèí åäèëìÿñèíäÿí èáàðÿòäèð.
Áó ìÿãñÿäëÿ ñîí èëëÿðäÿ ãàðøûéà ãîéóëìóø ÿñàñ âÿçèôÿëÿð ìèëëè åëåêòðèê åíåðæèñè
ñèñòåìèíèí éåíèäÿí âÿ ìöàñèð òåõíèêè òÿëÿáëÿðÿ óéüóí øÿêèëäÿ ãóðóëàðàã Àâðîïà
ñòàíäàðòëàðû ñÿâèééÿñèíÿ ÷àòäûðûëìàñû,
äàõèëè åíåðæè òÿëÿáàòûíûí òàì þäÿíèëìÿñè
âÿ ãîíøó þëêÿëÿðÿ åëåêòðèê åíåðæèñè ñàòûøûíûí àðòûðûëìàñûíäàí èáàðÿòäèð.
Ìöñòÿãèëëèê èëëÿðèíäÿ, õöñóñÿí äÿ
2001-úè èëäÿí áàøëàéàðàã Àçÿðáàéúàíûí
ìèëëè åëåêòðèê åíåðæè ñèñòåìè, åíåðæè èñòåùñàë åäÿí ÿêñÿð ñòðóêòóðëàðû éåíèäÿí ãóðóëìóø, þëêÿäàõèëè âÿ Àçÿðáàéúàíû õàðèúè
þëêÿëÿðëÿ áèðëÿøäèðÿí ìàýèñòðàë åëåêòðèê
õÿòëÿðè éåíèëÿøäèðèëìèø, øÿùÿð âÿ ðàéîíëàðäà îíëàðëà áþéöê âÿ êè÷èê åëåêòðèê
ñòàíñèéàëàðû òèêèëìèøäèð. Áó äà íÿèíêè þëêÿíèí åëåêòðèê åíåðæèñèíÿ îëàí èëëèê òÿõìèíÿí 18 ìèëéàðä êâò/ñààò äàõèëè òÿëÿáàòûíû
þäÿìÿéÿ, åéíè çàìàíäà, ãîíøó þëêÿëÿðÿ
2 ìèëéàðä êâò/ñààòà éàõûí åíåðæè èõðàú åòìÿéÿ èìêàí âåðìèøäèð.
Àçÿðáàéúàíûí åëåêòðèê åíåðæèñè ñèñòåìèíÿ ùàçûðäà 13 èñòèëèê âÿ 6 ñó åëåêòðèê
ñòàíñèéàñû (öìóìè åëåêòðèê èñòåùñàëûíûí
90 ôàèçè èñòèëèê, 10 ôàèçè èñÿ ñó åëåêòðèê
ñòàíñèéàëàðûíûí ïàéûíà äöøöð) äàõèëäèð.
“Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíäà éàíàúàãåíåðæè êîìïëåêñèíèí èíêèøàôû (2005-2015úè èëëÿð) öçðÿ Äþâëÿò Ïðîãðàìû”íà óéüóí
îëàðàã, 2005-2015-úè èëëÿðäÿ ðåñïóáëèêàäà öìóìè ýöúö 3000 ìåãàâàòà éàõûí
äàùà áèð íå÷ÿ åëåêòðèê ñòàíñèéàñûíûí èñòèñìàðà âåðèëìÿñè íÿçÿðäÿ òóòóëìóøäóð
êè, áó äà Àçÿðáàéúàíûí ùÿì äàõèëè åíåðæè òÿúùèçàòûíû, ùÿì äÿ èõðàú ïîòåíñèàëûíû
úèääè øÿêèëäÿ àðòûðàúàãäûð.
Àçÿðáàéúàí þçöíöí åëåêòðèê åíåðæèñè
òÿìèíàòû èëÿ áàüëû ïðîáëåìèíè (ýåíåðàñèéà
ýöúöíö) ùÿëë åòñÿ äÿ, åíåðæè ñèñòåìèíèí
äàéàíûãëûëûüûíû âÿ åòèáàðëûëûüûíû òÿìèí åäÿ
áèëÿúÿê äèýÿð ñàùÿíèí - åíåðæè þòöðöúö âÿ
ïàéëàéûúû ñèñòåìèíèí éåíèäÿí ãóðóëìàñûíû
ùÿëÿ äÿ áàøà ÷àòäûðà áèëìÿìèøäèð. Ðÿñìè
ìÿëóìàòà ýþðÿ, ðåñïóáëèêàíûí åíåðæè ñèñòåìèíèí ÿñàñ þòöðöúö õÿòëÿðèíèí (òÿõìèíÿí
100 ìèí êì. þòöðöúö õÿòëÿðèíèí) ÷îõó,
200-äÿí àðòûã éàðûìñòàíñèéàíûí áþéöê
ÿêñÿðèééÿòè ñîâåò ùàêèìèééÿòè äþâðöíäÿí
ãàëûð âÿ ðåñïóáëèêàíûí åòèáàðëû åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéè òÿëÿáëÿðèíÿ úàâàá âåðìèð.
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí åíåðæè
ñèéàñÿòèíèí ÿñàñ âÿçèôÿëÿðèíäÿí áèðè äÿ
þëêÿíèí Úÿíóáè Ãàôãàç âÿ Õÿçÿð ùþâçÿñèíèí åëåêòðèê åíåðæèñè èõðàú åäÿí ÿñàñ
äþâëÿòëÿðèíäÿí áèðèíÿ ÷åâðèëìÿñèäèð. Áó
ìÿãñÿäëÿ, áèð òÿðÿôäÿí, þëêÿäÿ åëåêòðèê
åíåðæèñè èñòåùñàëûíûí àðòûðûëìàñû, äèýÿð òÿðÿôäÿí ùÿìèí åíåðæèíèí õàðèúè þëêÿëÿðÿ
÷àòäûðûëìàñû ñèñòåìèíèí éåíèäÿí ãóðóëìàñû âÿ éàõóä äà éàðàäûëìàñû íÿçÿðäÿ òóòóëóð. Ùàçûðäà Àçÿðáàéúàíûí åëåêòðèê åíåðæèñè ñèñòåìèíèí õàðèúè þëêÿëÿðÿ ÿñàñ áàüëàíòûëàðû - Ðóñèéà (330 êâ-ëóã “Äÿðáÿíä-Éàøìà” õÿòòè), Ýöðúöñòàí (500 êâ-ëóã “ÀçÄÐÅÑ-Ìóõðàíèñ Âåëè”, 330 êâ-ëóã “Àüñòàôà-Ãàðäàáàíè”
õÿòëÿðè),
Òöðêèéÿ
(154/220 êâ-ëóã “Èãäûð-Áàáÿê” õÿòòè) âÿ
Èðàí (230 êâ-ëóã “Èìèøëè-Ïàðñàáàä”, 220
êâ-ëóã “Àñòàðà”, 132 êâ-ëóã “Àðàç”, 132
êâ-ëóã “Úóëôà” éöêñÿê ýÿðýèíëèêëè ùàâà
õÿòëÿðè âÿ 11 êâ-ëóã êàáåë õÿòòè) âàñèòÿñèëÿ
ùÿéàòà êå÷èðèëèð. Þëêÿíèí åëåêòðîåíåðýåòèêà ñèñòåìèíäÿ 2003-úö èëäÿí ÷îõñàéëû éåíè èñòèëèê âÿ ñó åëåêòðèê ñòàíñèéàëàðûíûí òèêèíòèñè, ìþâúóä åíåðæè áëîêëàðûíûí ìöàñèðëÿøäèðèëìÿñè, àëòåðíàòèâ åíåðæè ìÿíáÿëÿðèíäÿí (êè÷èê ÑÅÑ-ëÿð, êöëÿê, ýöíÿø, òåðìàë
ñóëàð âÿ ñ.) èñòèôàäÿ åäèëìÿñè ùåñàáûíà
ùàçûðäà ôÿàëèééÿòäÿ îëàí ýåíåðàñèéà ýöúëÿðèíèí 2015-úè èëäÿ 6500-7000 ìåãàâàòà
÷àòäûðûëìàñû ýþçëÿíèëèð. Áó äà ùÿì äàõèëè
åùòèéàúëàðû òàì þäÿéÿúÿê, ùÿì äÿ õàðèúÿ
ñàòûëàí åíåðæè ìèãäàðûíû áèð íå÷ÿ äÿôÿ àðòûðìàüà èìêàí âåðÿúÿêäèð.
Ìöàñèð äöíéàíûí èíêèøàô åòìèø þëêÿëÿðèíäÿ ÿíÿíÿâè åíåðæè ìÿíáÿëÿðèíèí ýåòäèêúÿ òöêÿíìÿñèíè âÿ îíëàðäàí èñòèôàäÿ
çàìàíû ÿòðàô ìöùèòÿ êöëëè ìèãäàðäà çèéàí âóðóëìàñûíû íÿçÿðÿ àëàðàã, åêîëîæè
úÿùÿòäÿí òÿìèç àëòåðíàòèâ (áÿðïà îëóíàí)
åíåðæè ìÿíáÿëÿðèíäÿí (ñó, ýöíÿø âÿ êöëÿê åíåðæèñè, òåðìàë ñóëàð, áèîêöòëÿ åíåðæèñè) èñòèôàäÿíè ýöíö-ýöíäÿí ýåíèøëÿíäèðèðëÿð. Áó ñàùÿäÿ ÀÁØ, Êàíàäà, Àëìàíèéà,
Ôèíëàíäèéà, Íîðâå÷, Äàíèìàðêà, Èñïàíèéà, Éàïîíèéà âÿ ×èí äàùà ãàáàãúûë ìþâãå òóòóð. Ãåéä åäÿê êè, èíêèøàô åòìèø þëêÿëÿðäÿ áÿðïà îëóíàí åíåðæè ìÿíáÿëÿðèíèí ïàéûíà (ñó åëåêòðèê ñòàíñèéàëàðû äàõèë
îëìàãëà) öìóìè èñòåùñàë îëóíàí åíåðæèíèí 13,5 ôàèçè äöøöð. Éåðëÿøäèéè ÿëâåðèøëè
úîüðàôè ìþâãå âÿ èãëèì øÿðàèòè äöíéàíûí
èíêèøàô åòìèø þëêÿëÿðèíäÿ îëäóüó êèìè,
Àçÿðáàéúàíäà äà åêîëîæè úÿùÿòäÿí òÿìèç, àëòåðíàòèâ (áÿðïà îëóíàí) åíåðæè
ìÿíáÿëÿðèíäÿí ýåíèø èñòèôàäÿ åäèëìÿñèíÿ èìêàí âåðèð. Áó, èñòèëèê åëåêòðèê ñòàíñèéàëàðûíäà éàíäûðûëàí áþéöê ìèãäàðäà éàíàúàüà ãÿíàÿòëÿ éàíàøû, ÿòðàô ìöùèòÿ
àòûëàí çÿðÿðëè òóëëàíòûëàðûí ìèãäàðûíûí õåéëè àçàëäûëìàñû äåìÿêäèð. Þëêÿíèí òÿáèè
ïîòåíñèàëûíäàí èñòèôàäÿ åòìÿêëÿ, àëòåðíàòèâ åíåðæè ìÿíáÿëÿðèíèí åëåêòðèê âÿ èñòèëèê
åíåðæèñè èñòåùñàëûíà úÿëá îëóíìàñû åëåêòðîåíåðýåòèêàíûí èíêèøàôûíäà ìöòÿðÿããè
äÿéèøèêëèêëÿð åòìÿéÿ èìêàí éàðàäûð. Êöëÿê åíåðæèñè äèýÿð àëòåðíàòèâ åíåðæè ìÿíáÿëÿðè îëàí ýöíÿø, ùèäðîåíåðýåòèêà, ýåîòåðìàë âÿ áèîêöòëÿ åíåðæèñè èëÿ ìöãàéèñÿäÿ þçöíöí ìàéà äÿéÿðèíÿ, åêîëîæè òÿìèçëèéèíÿ âÿ òöêÿíìÿçëèéèíÿ ýþðÿ äàùà
ñÿðôÿëè ùåñàá îëóíóð.
Òÿúðöáÿ ýþñòÿðèð êè, Àçÿðáàéúàíûí
áèð ÷îõ ðàéîíëàðûíäà êöëÿê âÿ äèýÿð áÿðïà îëóíàí åíåðæè ìÿíáÿëÿðèíäÿí èñòèôàäÿ
åäèëìÿñèíèí, áó éþíäÿ ìöàñèð ãóðüóëàðûí
ãóðóëìàñû âÿ òÿòáèãèíèí áþéöê ïåðñïåêòèâè âàðäûð. Ùÿìèí ïåðñïåêòèâè âÿ ìþâúóä
èìêàíëàðû íÿçÿðÿ àëàí Àçÿðáàéúàí ùþêóìÿòè 2008-úè èëäÿ “Àëòåðíàòèâ âÿ áÿðïà
îëóíàí åíåðæè ìÿíáÿëÿðèíäÿí èñòèôàäÿ
îëóíìàñû öçðÿ” õöñóñè Äþâëÿò Ïðîãðàìû
ãÿáóë åòìèø âÿ ùàçûðäà îíóí ðåàëëàøäûðûëìàñûíà áàøëàìûøäûð. Ùåñàáëàìàëàðà ýþðÿ, Àçÿðáàéúàí þçöíöí úîüðàôè âÿçèééÿòèíÿ, òÿáèè øÿðàèòèíÿ âÿ èãòèñàäè èíôðàñòðóêòóðóíà ýþðÿ 800 ÌÂò-à éàõûí èëëèê êöëÿê
åíåðæè åùòèéàòûíà ìàëèêäèð. Ùÿìèí åùòèéàò
èëäÿ 2,4 ìèëéàðä êÂò/ñààò åëåêòðèê åíåðæèñèíÿ áÿðàáÿðäèð. Áó èñÿ, þç íþâáÿñèíäÿ,
èëäÿ 1 ìèëéîí òîíà éàõûí øÿðòè éàíàúàüà
ãÿíàÿò, ÿí ÿñàñû èñÿ êöëëè ìèãäàðäà òóëëàíòûëàðûí, î úöìëÿäÿí, àòìîñôåð ö÷öí
çÿðÿðëè ìàääÿ îëàí êàðáîí äèîêñèäèí ãàðøûñûíûí àëûíìàñû äåìÿêäèð.
Àçÿðáàéúàíûí
òðàíñìèëëè äöíéà èëÿ
åíåðæè òÿðÿôäàøëûüû
ìöíàñèáÿòëÿðèíèí
éàðàäûëìàñû
Êå÷ÿí ìöääÿòäÿ Àçÿðáàéúàíûí Õÿçÿð äÿíèçèíäÿ îíà ìÿõñóñ çÿíýèí êàðáîùèäðîýåí åùòèéàòëàðûíû äöíéàíûí àïàðûúû
þëêÿëÿðèíèí ãàáàãúûë øèðêÿòëÿðè èëÿ áèðýÿ
éåíè òåõíîëîýèéà ÿñàñûíäà èñòåùñàë åòìÿñè âÿ ìöñòÿãèë ìàðøðóòëàðëà äöíéà áàçàðëàðûíà ÷ûõàðìàñû îíóí åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéèíÿ áåéíÿëõàëã äÿñòÿéè àðòûðìûø, äöíéà
åíåðæè ñèñòåìèíäÿêè ðîëóíó éöêñÿëòìèøäèð.
Áöòöí áóíëàð þëêÿíèí åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéèíèí ãîðóíìàñûíà âÿ òÿìèí îëóíìàñûíà
ùÿì äÿ áåéíÿëõàëã äÿñòÿéè ýöúëÿíäèðìèøäèð. Áàêû-Òáèëèñè-Úåéùàí ÿñàñ íåôò âÿ
Áàêû-Òáèëèñè-ßðçóðóì ãàç èõðàúû êÿìÿðëÿðè äöíéà äþâëÿòëÿðè èëÿ Àçÿðáàéúàí àðàñûíäà åíåðæè ñàùÿñèíäÿ ñòðàòåæè òÿðÿôäàøëûã
ìöíàñèáÿòëÿðèíèí éàðàíìàñûíà âÿ ìöâàôèã îëàðàã îíóí èãòèñàäè úÿùÿòäÿí èíêèøàô
åòìÿñèíÿ òÿêàí âåðìèøäèð.
Ëàêèí Õÿçÿð ùþâçÿñèíäÿ ãëîáàë åíåðæè ëàéèùÿëÿðèíèí ðåàëëàøìàñû òÿêúÿ Àçÿðáàéúàíûí äåéèë, ùÿì äÿ áöòþâëöêäÿ Àâðàñèéà ðåýèîíóíóí, áåéíÿëõàëã àëÿìèí âÿ
òðàíñìèëëè äöíéàíûí åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéèíÿ ìöñáÿò òÿñèð åòìèø, íåôò-ãàç èõðàúû
ñàùÿñèíäÿ óüóðëó áåéíÿëõàëã òÿðÿôäàøëûã
ìöíàñèáÿòëÿðèíèí éàðàäûëìàñûíà õèäìÿò
ýþñòÿðìèøäèð. Àçÿðáàéúàíûí úèääè ñÿéëÿðè
íÿòèúÿñèíäÿ Õÿçÿð áþëýÿñèíèí çÿíýèí
åíåðæè åùòèéàòëàðûíäàí ñÿìÿðÿëè èñòèôàäÿ,
îíóí öçÿðèíäÿ òðàíñìèëëè íÿçàðÿòèí òÿìèí
îëóíìàñû, íåôòèí âÿ ãàçûí òÿùëöêÿñèç
ìàðøðóòëàðëà äöíéà áàçàðëàðûíà ÷àòäûðûëìàñû ñèñòåìè éàðàíìûøäûð êè, áó äà ãëîáàëëàøàí äöíéàíûí ýåîñèéàñè ìöñòÿâèñèíäÿ òÿêúÿ Àçÿðáàéúàíûí äåéèë, ùÿì äÿ
áöòþâ Õÿçÿð áþëýÿñèíèí ýåîèãòèñàäè ðîëóíó àðòûðìûøäûð. Àçÿðáàéúàí Àâðîïàíûí
ìöàñèð åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéè ñèñòåìèíäÿ
ìöùöì éåð òóòàðàã éåíè-éåíè òðàíñìèëëè
ëàéèùÿëÿðèí ùàçûðëàíìàñû âÿ ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñèíäÿ àðçóîëóíàí âÿ åòèáàðëû òÿðÿôäàøà ÷åâðèëìèøäèð. Ùÿìèí òÿðÿôäàø þëêÿëÿðëÿ áèðýÿ ðåàëëàøäûðûëàí ëàéèùÿëÿð, ÷ÿêèëÿí íåôò âÿ ãàç êÿìÿðëÿðè îíà þç èõðàú âÿ
òÿúùèçàò ìàðøðóòëàðûíû øàõÿëÿíäèðìÿéÿ,
ÿùàëèíèí èãòèñàäè, ñîñèàë âÿ ñ. òÿëÿáàòëàðûíû äàùà äîëüóí þäÿìÿéÿ ëàçûìè èìêàíëàð éàðàòìûøäûð.
Õÿçÿð ùþâçÿñèíäÿí ùàñèë åäèëÿí íåôò
âÿ òÿáèè ãàçûí Ãàðà, Àðàëûã âÿ Áàëòèê äÿíèçëÿðèíèí ëèìàíëàðûíà, ÿòðàô ðåýèîíëàðà,
ùàáåëÿ, Ìÿðêÿçè Àâðîïàéà ÷àòäûðûëìàñû
ö÷öí òðàíñìèëëè åíåðæè èõðàúûíûí øàõÿëÿíäèðèëìÿñè ñèéàñÿòèíè ùÿéàòà êå÷èðÿí Àçÿðáàéúàí ùàçûðäà ÷îõâàðèàíòëû èõðàú ìàðøðóòëàðûíûí âÿ êÿìÿðëÿðèíèí éàðàäûëìàñûíà
÷àëûøûð. Áó îíóí ìöñòÿãèë åíåðæè ñèéàñÿòèíè âÿ èõðàú òÿùëöêÿñèçëèéèíè òÿìèí åòìÿêëÿ éàíàøû, ùÿì äÿ ðåýèîíóí íåôò-ãàç þëêÿëÿðèíèí ìàðàãëàðûíà, Àâðîïàíûí åíåðæè
òÿùëöêÿñèçëèéèíÿ õèäìÿò åäèð.
Àçÿðáàéúàí áó ýöí ðåýèîíäà êÿíàðäàí ùå÷ áèð åíåðæè àñûëûëûüû îëìàéàí, áöòöí ñàùÿëÿð öçðÿ þç åíåðæè òÿëÿáàòûíû äàõèëè èìêàíëàðû ùåñàáûíà òàì þäÿìÿéÿ
ãàäèð îëàí èêè þëêÿäÿí áèðèäèð. Ùàçûðäà
îíóí ùÿéàòà êå÷èðäèéè åíåðæè ñèéàñÿòèíèí
ìÿãñÿäè þëêÿíèí äöíéà áàçàðëàðûíà ÷ûõûø
èìêàíëàðûíû äàùà äà àðòûðìàãäàí âÿ
äöíéà þëêÿëÿðè ö÷öí àëòåðíàòèâ åíåðæè
ìÿíáÿéè éàðàòìàãäàí èáàðÿòäèð. Ñîí èëëÿðäÿ äöíéà åíåðæè ñàòûøû áàçàðûíäà ÷ÿêèñèíè âÿ ðîëóíó õåéëè äÿðÿúÿäÿ ýöúëÿíäèðìÿñè Àâðîïà äþâëÿòëÿðèíèí Àçÿðáàéúàíëà
ÿìÿêäàøëûüà ìàðàüûíû äàùà äà àðòûðìûøäûð. Ùàçûðäà Àçÿðáàéúàíûí Àâðîïàíûí
åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéèíäÿ ìöùöì ðîë îéíàìàñû äöíéàíûí èíêèøàô åòìèø äþâëÿòëÿðè
âÿ àïàðûúû áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàð òÿðÿôèíäÿí áèðìÿíàëû øÿêèëäÿ åòèðàô îëóíóð.
2006-úû èëèí íîéàáðûíäà Áðöññåëäÿ
“Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû èëÿ Àâðîïà
Áèðëèéè àðàñûíäà åíåðæè ìÿñÿëÿëÿðè öçðÿ
ñòðàòåæè òÿðÿôäàøëûüà äàèð Àíëàøìà Ìåìîðàíäóìó”íóí èìçàëàíìàñû ùÿì Àçÿðáàéúàíûí, ùÿì äÿ Àâðîïà Áèðëèéè þëêÿëÿðèíèí åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéèíÿ ìöùöì òþùôÿ
îëäó. 2007-úè èëèí ìàé àéûíäà Êðàêîâ øÿùÿðèíäÿ òÿøêèë îëóíìóø åíåðæè ñàììèòè áó
ñàùÿíèí òÿùëöêÿñèçëèê ìÿñÿëÿëÿðèíèí Àâðîïà ö÷öí ýåòäèêúÿ äàùà ãëîáàë ñÿúèééÿ
äàøûäûüûíû, ìöùöì ýåîñèéàñè ðåàëëûãëàðëà
øÿðòëÿíäèéèíè íþâáÿòè äÿôÿ òÿñäèãëÿäè. Ïîëøà, Àçÿðáàéúàí, Ýöðúöñòàí, Ëèòâà âÿ Óêðàéíà ïðåçèäåíòëÿðèíèí, åëÿúÿ äÿ, Ãàçàõûñòàíûí äþâëÿò íöìàéÿíäÿëÿðèíèí èøòèðàê
åòäèéè áó ñàììèòäÿ åíåðæè ñàùÿñèíäÿ éåíè ñóáðåýèîíàë èíòåãðàñèéà ìîäåëè éàðàòìàüûí âàúèá îëäóüó âóðüóëàíäû. Ñàììèò
÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ìöçàêèðÿ îëóíìóø Îäåññà-Áðîäû-Ãäàíñê ìàðøðóòó Ãàðà äÿíèçÿ
÷ûõàðûëàí íåôòèí Áàëòèê äÿíèçè ñàùèëèíÿ
÷àòäûðûëìàñûíû, îðàäàí Àâðîïà âÿ äöíéà
áàçàðëàðûíà äàøûíìàñûíû íÿçÿðäÿ òóòóð.
2007-úè èëèí îêòéàáðûíäà Ëèòâàíûí ïàéòàõòû Âèëíöñ øÿùÿðèíäÿ “Âèëíöñ åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéè êîíôðàíñû - 2007: ìÿñóë òÿðÿôäàøëàð ö÷öí ìÿñóë åíåðýåòèêà” ìþâçóñóíäà êå÷èðèëÿí áåéíÿëõàëã êîíôðàíñäà
èøòèðàê åäÿí äþâëÿòëÿð Õÿçÿð äÿíèçèíèí
êàðáîùèäðîýåí åùòèéàòëàðûíûí Àâðîïà áàçàðëàðûíà äàøûíìàñû ö÷öí ìèëëè øèðêÿòëÿðèí
èøòèðàêû èëÿ éåíè êîíñîðñèóìóí - “Ñàðìàòèéà”íûí éàðàäûëìàñû áàðÿäÿ ðàçûëûüà ýÿëìèøëÿð. Áó êîíñîðñèóìóí ÿñàñ ìÿãñÿäè
Àçÿðáàéúàí, Ýöðúöñòàí, Óêðàéíà âÿ
Ïîëøàíûí ÿðàçèñèíäÿí êå÷ìÿêëÿ, Õÿçÿð
äÿíèçèíäÿí Àâðîïàéà âÿ áåéíÿëõàëã áàçàðëàðà ýåäÿí äàøûíìà ñèñòåìëÿðèíèí ðåàëëàøäûðûëìàñûíû òÿìèí åòìÿêäÿí èáàðÿòäèð. Òÿäãèãàò÷ûëàðûí ôèêðèíúÿ, áåëÿ áèð êîíñîðñèóìóí éàðàäûëìàñû Àâðîïà Áèðëèéèíèí
åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéè ìàðàãëàðûíà òàì úàâàá âåðèð. 2008-úè èë íîéàáðûí 13-14-äÿ
Áàêûäà êå÷èðèëÿí åíåðæè ñàììèòèíäÿ ÍÀÁÓÚÚÎ ãàç ëàéèùÿñèíèí ðåàëëàøìàñûíäà
Àçÿðáàéúàíûí ÿñàñ ñþç ñàùèáè îëäóüó áèð
äàùà àéäûíëàøäû.
Àçÿðáàéúàí äþâëÿòèíèí íåôò-ãàç êÿìÿðëÿðèíè øàõÿëÿíäèðìÿñè òÿêúÿ þëêÿíèí
åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéèíÿ õèäìÿò åòìèð, åéíè
çàìàíäà, òðàíñìèëëè åíåðæè èõðàúûíûí äàùà ñÿìÿðÿëè âÿ ìÿãñÿäéþíëö òÿøêèëèíÿ
ìöñáÿò òÿñèðèíè ýþñòÿðèð. Ùàçûðäà Àçÿðáàéúàí íåôòè ö÷ èñòèãàìÿò öçðÿ - ÁàêûÒáèëèñè-Úåéùàí âàñèòÿñèëÿ Àðàëûã äÿíèçèíÿ âÿ äöíéà áàçàðëàðûíà, Áàêû-Ñóïñà âÿ
Áàêû-Íîâîðîññèéñê õÿòëÿðè âàñèòÿñèëÿ Ãàðà äÿíèç ëèìàíëàðû âÿ Àâðîïà áàçàðëàðûíà
÷ûõàðûëûð. Íþâáÿòè ëàéèùÿ êèìè, Áàêû-Ñóïñà õÿòòèíèí Îäåññà-Áðîäû-Ïëîòñê-Ãäàíñê
ìàðøðóòó èëÿ Øÿðãè Àâðîïàéà ãÿäÿð óçàäûëìàñû íÿçÿðäÿ òóòóëóð. Áó ìÿãñÿäëÿ
“Ñàðìàòèéà” àäëû ìöøòÿðÿê øèðêÿòèí òÿñèñ
åäèëìÿñè äÿ ïðîñåñèí éàõûí ïåðñïåêòèâäÿ
ñöðÿòëÿíÿúÿéèíÿ äÿëàëÿò åäèð. Áóíäàí
ñîíðà Õÿçÿð äÿíèçèíèí åíåðæè åùòèéàòëàðûíûí íÿãëè ö÷öí Àâðîïà áàçàðëàðûíà ÿëàâÿ
ìàðøðóòëàðûí ðåàëëàøäûðûëìàñû éþíöíäÿ
ÿìÿëè àääûìëàð àòûëìàñû íÿçÿðäÿ òóòóëóð.
Áó ýöí Õÿçÿð ùþâçÿñèíäÿí íåôòèí âÿ
ãàçûí äöíéà áàçàðëàðûíà ÷àòäûðûëìàñû
éîëëàðûíûí øàõÿëÿíäèðèëìÿñè ÀÁØ âÿ Ãÿðá
äþâëÿòëÿðèíèí ýåîñèéàñè ìàðàãëàðûíà äà
òàì úàâàá âåðèð. Îíëàð Àâðîïà áàçàðëàðûíà íåôò ýþíäÿðèëìÿñè ö÷öí Àâðàñèéà íåôò
íÿãëè äÿùëèçè ñèñòåìèíäÿ Îäåññà-Áðîäû
íåôò êÿìÿðèíèí èøÿ ñàëûíìàñûíû, áþëýÿíèí
êàðáîùèäðîýåí åùòèéàòëàðûíûí åòèáàðëû âÿ
òÿùëöêÿñèç íÿãëè ö÷öí Õÿçÿð-Ãàðà äÿíèç
âÿ Õÿçÿð-Áàëòèê äÿíèçè Åíåðæè Òðàíçèòè
Ìÿêàíûíûí éàðàäûëìàñû òÿøÿááöñëÿðèíè
äàâàì åòäèðìÿéè âàúèá ñàéûðëàð. Áóíäàí
áàøãà, Ãÿðá òÿðÿôäàøëàðû ùåñàá åäèðëÿð
êè, Õÿçÿð ùþâçÿñèíèí êàðáîùèäðîýåí åùòèéàòëàðûíûí Àâðîïà áàçàðëàðûíà íÿãëè ðåýèîíàë ÿìÿêäàøëûüûí äàùà äà ìþùêÿìëÿíìÿñèíÿ ÿùÿìèééÿòëè äÿðÿúÿäÿ òÿñèð
ýþñòÿðèð, äöíéàäà åíåðæè åùòèéàòëàðûíûí
ùàñèëàò÷û, èñòåùëàê÷û âÿ òðàíçèò þëêÿëÿðèíèí
ãàðøûëûãëû ôàéäàëû ìàðàãëàðûíû òÿìèí åäèð.
Áó äþâëÿòëÿð Àçÿðáàéúàíûí Àâðîïà âÿ
äöíéàíûí åíåðæè áàçàðëàðûíà àëòåðíàòèâ
ìàðøðóòëàð àõòàðìà âÿ èõðàúû øàõÿëÿíäèðìÿ ñèéàñÿòèíè, ÍÀÁÓÚÚÎ äà äàõèë îëìàãëà, Ýöðúöñòàí, Òöðêèéÿ, Ðóìûíèéà,
Áîëãàðûñòàí âÿ ñ. êèìè åòèáàðëû, ãåéðè-àñûëû òðàíçèò þëêÿëÿðèíèí ÿðàçèñè èëÿ éåíè-éåíè
íåôò âÿ ãàç èõðàúû ìàðøðóòëàðûíûí éàðàäûëìàñû ñÿéëÿðèíè äÿñòÿêëÿéèðëÿð.
Ãÿðáèí Àçÿðáàéúàíû þçöíöí åíåðæè
òÿùëöêÿñèçëèéèíèí ÿñàñ òÿìèíàò÷ûëàðûíäàí
áèðè êèìè ãÿáóë åòìÿñè, Àâðîïà Èòòèôàãû Àçÿðáàéúàí ÿëàãÿëÿðèíè ñòðàòåæè ñÿâèééÿéÿ
éöêñÿëòìèøäèð. Áóíóí íÿòèúÿñèäèð êè, éóõàðûäà ãåéä åäèëäèéè êèìè, 2006-úû èë íîéàáðûí 7-äÿ Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû èëÿ Àâðîïà Èòòèôàãû àðàñûíäà åíåðæè ìÿñÿëÿëÿðè
öçðÿ ñòðàòåæè òÿðÿôäàøëûüà äàèð õöñóñè Àíëàøìà Ìåìîðàíäóìó èìçàëàíìûøäûð.
Àçÿðáàéúàí ãàçûíû Àâðîïà áàçàðëàðûíà ÷àòäûðàúàã Òöðêèéÿ-Éóíàíûñòàí ãàç
êÿìÿðèíèí 2007-úè èë íîéàáðûí 18-äÿ èñòèñìàðà âåðèëìÿñè þëêÿìèçëÿ Àâðîïà Èòòèôàãû àðàñûíäà åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéè ñàùÿñèíäÿ ÿìÿêäàøëûüûí, ùÿì÷èíèí åíåðæè
òðàíçèòèíèí éåíè èñòèãàìÿòèíè éàðàòìûøäûð.
Áó êÿìÿð Àçÿðáàéúàí, Òöðêèéÿ âÿ Éóíàíûñòàí ö÷öí áþéöê ýåîñèéàñè ÿùÿìèééÿò
äàøûìàãëà áÿðàáÿð, ùÿì äÿ åíåðæè ñàùÿñèíäÿ áþëýÿäÿ éåíè òðàíñìèëëè èø áèðëèéèíèí
ÿñàñûíû ãîéóð.
Òöðêèéÿ-Éóíàíûñòàí ãàç êÿìÿðèíèí èøÿ
ñàëûíìàñû èëÿ Àâðîïà Èòòèôàãû - Àçÿðáàéúàí
ÿìÿêäàøëûüû áÿùðÿñèíè âåðìÿéÿ áàøëàéûð.
Éóíàíûñòàí Àâðîïà Èòòèôàãûíûí öçâö îëàðàã
åíåðæè ñàùÿñèíäÿ Àçÿðáàéúàíëà ÿìÿêäàøëûã åäèð. Éàõûí ýÿëÿúÿêäÿ áó ÿìÿêäàøëûüà
äèýÿð Àâðîïà Èòòèôàãû þëêÿëÿðèíèí äÿ ãîøóëàúàüû ýþçëÿíèëèð. ×öíêè áó ìÿñÿëÿ åíåðæè
òÿùëöêÿñèçëèéèíèí òÿìèíàòû áàõûìûíäàí èëê
íþâáÿäÿ Àâðîïà Èòòèôàãûíà äàõèë îëàí äþâëÿòëÿðèí ýåîñèéàñè ìàðàãëàðûíà úàâàá âåðèð.
Àðòûã êÿìÿðèí Éóíàíûñòàíäàí Èòàëèéà ñÿðùÿäëÿðèíÿ ãÿäÿð óçàíìàñû áàðÿäÿ ñÿíÿä
äÿ èìçàëàíìûøäûð.
Áóíäàí áàøãà, 2010-úó èëèí àïðåë
àéûíäà Áóõàðåñòäÿ, ñåíòéàáð àéûíäà èñÿ
Áàêûäà Àçÿðáàéúàí, Ðóìûíèéà, Ýöðúöñòàí âÿ Ìàúàðûñòàíûí äþâëÿò âÿ ùþêóìÿò
áàø÷ûëàðûíûí èìçàëàäûãëàðû ìöãàâèëÿéÿ
óéüóí îëàðàã, ÀÝÐÈ ëàéèùÿñè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ Àçÿðáàéúàí ãàçûíûí áîðó âàñèòÿñèëÿ
Ýöðúöñòàíûí Ãàðà äÿíèç ëèìàíëàðûíà ÷àòäûðûëìàñû, ñîíðà ñûõûëàðàã ýÿìèëÿð âàñèòÿñèëÿ Ðóìûíèéà ÿðàçèñèíÿ äàøûíìàñû âÿ
îðàäàí äà Ìàúàðûñòàíà, Áîëãàðûñòàíà âÿ
äèýÿð Àâðîïà þëêÿëÿðèíÿ íÿãëè ìàðøðóòó
éàðàäûëìûøäûð. Áó ìàðøðóòëà âÿ 2012-úè
èëäÿ Àçÿðáàéúàíëà Òöðêèéÿ àðàñûíäà èíøàñû âÿ èõðàú øÿðòëÿðè ðàçûëàøäûðûëìûø
Òðàíñàíàäîëó (ÒÍÀÏ) ãàç êÿìÿðè âàñèòÿñèëÿ ýÿëÿúÿêäÿ Àâðîïà þëêÿëÿðèíÿ èëäÿ,
òÿõìèíÿí 20 -30 ìèëéàðä êóáìåòð ìàéå
ãàçûí èõðàúû íÿçÿðäÿ òóòóëóð.
Íÿçÿðÿ àëûíñà êè, Àçÿðáàéúàí ÁàêûÒáèëèñè-ßðçóðóì ãàç êÿìÿðè âàñèòÿñèëÿ
2005-úè èëäÿí Òöðêèéÿ âÿ Ýöðúöñòàíà,
Áàêû-Ìîçäîê âÿ Áàêû-Àñòàðà êÿìÿðëÿðè
èëÿ 2009-úó èëäÿí ùÿì äÿ ãîíøó Ðóñèéà
âÿ Èðàíà ãàç èõðàú åäèð, î çàìàí õàðèúè
áàçàðëàðà ñÿðáÿñò ÷ûõìàã âÿ þç ãàçûíû
ìöñòÿãèë øÿêèëäÿ èõðàú åòìÿê èñòèãàìÿòèíäÿ Àçÿðáàéúàíûí åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéè
òàì òÿìèí îëóíóáäóð.
2013-úö èëèí äåêàáð àéûíäà Áàêûäà
äöíéàíûí àïàðûúû íåôò-ãàç øèðêÿòëÿðè âÿ
áèð ÷îõ Àâðîïà þëêÿëÿðè èëÿ “Øàùäÿíèç-2”
ëàéèùÿñè öçðÿ òÿáèè ãàçûí èñòåùñàëû, áþëöøäöðöëìÿñè âÿ èõðàúû öçðÿ éåêóí èíâåñòèñèéà ãÿðàðûíûí èìçàëàíìàñû èñÿ ÕÕë ÿñðäÿ
íÿèíêè òÿêúÿ Àçÿðáàéúàíûí, î úöìëÿäÿí,
Àâðîïà âÿ äöíéàíûí åíåðæè òÿùëöêÿñèçëèéèíèí òÿìèí åäèëìÿñèíäÿ þíÿìëè ðîë îéíàéàúàãäûð. “Øàùäÿíèç-2” ëàéèùÿñè Àçÿðáàéúàí âÿ Ýöðúöñòàí ÿðàçèñè áîéóíúà
Úÿíóáè Ãàôãàç áîðó êÿìÿðèíèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñèíÿ õèäìÿò åòìÿêëÿ, ÒðàíñÀíàäîëó âÿ Òðàíñ-Àäðèàòèê ãàç áîðó êÿìÿðëÿðèíèí òèêèíòèñè èëÿ áàüëû ïëàíëàðûí ðåàëëàøìàñûíà òÿêàí âåðÿúÿê, Àâðîïàéà
éåíè ãàç äÿùëèçè à÷àúàã.
Àâðîïà þëêÿëÿðè âÿ àïàðûúû øèðêÿòëÿðëÿ
åíåðæè ñàùÿñèíäÿêè ìþâúóä òÿðÿôäàøëûã
ìöíàñèáÿòëÿðè Àçÿðáàéúàíûí þçöíöí áþéöê ãàç åùòèéàòëàðûíû äöíéà åíåðæè áàçàðëàðûíà ÷ûõàðìàã èìêàíû éàðàäûð. Ìöòÿõÿññèñëÿðèí ôèêðèíÿ ýþðÿ, “Ìÿðùÿëÿ-2” ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ èøëÿíèëìÿñè ïëàíëàøäûðûëàí
“Øàùäÿíèç”èí ÿëàâÿ åùòèéàòëàðûíäàí, áó
éàõûíëàðäà Õÿçÿðäÿ êÿøô åäèëìèø “Àáøåðîí” âÿ “Öìèä” éàòàãëàðûíûí, “Àçÿðè-×ûðàã-Ýöíÿøëè” éàòàãëàð áëîêóíäàêû äÿðèí
ãàç åùòèéàòëàðûíûí, îëäóãúà ïåðñïåêòèâëè
“Øÿôÿã-Àñèìàí”, “Áàáÿê”, “Çÿôÿð-Ìÿøÿë”
âÿ áàøãà ñòðóêòóðëàðûí ïîòåíñèàëûíäàí
òàì èñòèôàäÿ åäèëÿúÿê.
5
www.yeniazerbaycan.com
24 éàíâàð 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 012 (4171)
“Ïåäàãîæè àëÿì” æóðíàëûíûí õöñóñè áóðàõûëûøû ÷àïäàí ÷ûõûá
“Ïåäàãîæè àëÿì” Áåéíÿëõàëã åëìè-ïîïóëéàð æóðíàëûíûí 2013-úö èë îêòéàáðûí 9äà Àçÿðáàéúàíäà êå÷èðèëìèø íþâáÿòè
ïðåçèäåíò ñå÷êèëÿðèíÿ ùÿñð îëóíìóø õöñóñè áóðàõûëûøû ÷àïäàí ÷ûõûá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð âåðèð êè, “ÚÁÑ-ÏÏ”
íÿøðèééàòûíûí ìÿòáÿÿñèíäÿ éöêñÿê ïîëèãðàôèê çþâãëÿ ÷àï åäèëìèø æóðíàëûí èëê
ñÿùèôÿñè Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí
 ãóðóëòàéû èëÿ áàüëû ÀçÿðÒÀú-ûí ýåíèø
ìàòåðèàëû èëÿ à÷ûëûð.
Õöñóñè áóðàõûëûøäà Êîíñòèòóñèéà
Ìÿùêÿìÿñèíèí Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Ïðåçèäåíòè ñå÷êèëÿðèíèí éåêóíëàðûíû
åëàí åòìÿñèíäÿí, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè Èëùàì ßëèéåâèí àíäè÷ìÿ ìÿðàñèìèíäÿí, äþâëÿòèìèçèí áàø÷ûñûíûí àíäè÷ìÿ ìÿðàñèìèíäÿí ñîíðà
àèëÿ öçâëÿðè èëÿ áèðëèêäÿ Ôÿõðè õèéàáàíû,
Øÿùèäëÿð õèéàáàíûíû, Äþâëÿò Áàéðàüû
Ìåéäàíûíû çèéàðÿò åòìÿñèíäÿí áÿùñ
åäÿí ìàòåðèàëëàð äàùà ÷îõ äèããÿòè úÿëá
åäèð.
Æóðíàëûí õöñóñè áóðàõûëûøûíäà, ùÿì÷èíèí ÉÀÏ Ñÿáàèë ðàéîí òÿøêèëàòûíûí ïðåçèäåíò ñå÷êèëÿðèíäÿêè ôÿàëëûüûíäàí, ñå÷êè
çàìàíû òÿøêèëàò òÿðÿôèíäÿí àïàðûëàí òÿáëèüàò-òÿøâèãàò êàìïàíèéàñûíäàí áÿùñ
åäÿí ìàòåðèàëëàðà äà ýåíèø éåð àéðûëûá.
Óüóðëó ñå÷êè êàìïàíèéàñûíäàí áÿùñ
åäÿí áó íÿøðèí ùàçûðëàíìàñûíäà ÀçÿðÒÀú èëÿ éàíàøû, “Àçÿðáàéúàí”, “Éåíè
Àçÿðáàéúàí”, “Ñÿñ” âÿ “Èêè ñàùèë” ãÿçåòëÿðèíäÿ äÿðú îëóíìóø ìàòåðèàëëàðäàí äà
ýåíèø èñòèôàäÿ åäèëèá.
Áàêû Äþâëÿò Óíèâåðñèòåòèíèí Áþéöê
Åëìè Øóðàñûíûí ãÿðàðû èëÿ àðòûã 15 èëäèð êè,
íÿøð îëóíàí áó ñàíáàëëû ìÿòáó îðãàíûí
òÿñèñ÷èñè âÿ øåô ðåäàêòîðó, ïðîôåññîð Íöáàð Ìóõòàðîâàäûð.
Äàøêÿñÿí ðàéîíóíäà ýåíèø éåíèäÿíãóðìà
âÿ ãóðóúóëóã èøëÿðè ùÿéàòà êå÷èðèëèð
Ðàéîí Èúðà Ùàêèìèééÿòè áàø÷ûñûíûí Ãàðàãîëëàð èíçèáàòè ÿðàçè äàèðÿñè öçðÿ íöìàéÿíäÿñè ùåñàáàò âåðèá
Äàøêÿñÿí ðàéîí Èúðà Ùàêèìèééÿòè
áàø÷ûñûíûí øÿùÿð, ãÿñÿáÿ âÿ êÿíä èíçèáàòè ÿðàçè äàèðÿëÿðè öçðÿ íöìàéÿíäÿëèêëÿðèíèí (ÈßÄÖÍ) èëëèê ùåñàáàò éûüûíúàãëàðûíûí êå÷èðèëìÿñè äàâàì åäèð. Áåëÿ éûüûíúàãëàðäàí áèðè äÿ äöíÿí Ãàðàãîëëàð
ÈßÄÖÍ-äÿ áàø òóòóá. Èëê îëàðàã ðàéîí
Èúðà Ùàêèìèééÿòè áàø÷ûñûíûí Ãàðàãîëëàð
èíçèáàòè ÿðàçè äàèðÿñè öçðÿ íöìàéÿíäÿñè Åëáðóñ Áàéðàìîâóí ìÿðöçÿñè äèíëÿíèëèá. Å.Áàéðàìîâ 2013-úö èë ÿðçèíäÿ
íöìàéÿíäÿëèéèí ýþðäöéö èøëÿðäÿí, úàðè
èëäÿ ãàðøûäà äóðàí âÿçèôÿëÿðäÿí âÿ îíëàðû íàðàùàò åäÿí ïðîáëåìëÿðäÿí äàíûøûá.
Äàøêÿñÿí ðàéîí Èúðà Ùàêèìèééÿòè
áàø÷ûñû ßùÿä Àáûéåâ 1500 íÿôÿðäÿí ÷îõ
ÿùàëèñè îëàí Ãàðàãîëëàð êÿíäèíäÿ êå÷èðèëÿí ùåñàáàò éûüûíúàüûíäà ÷ûõûø åäÿðÿê
þëêÿìèçäÿ ýåäÿí áþéöê âÿ ñöðÿòëè èíêèøàô, ãóðóúóëóã, àáàäëûã èøëÿðèíäÿí äàíûøûá. ÈÙ áàø÷ûñû ãåéä åäèá êè, Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí àïàðäûüû ñîñèàë-èãòèñàäè ñèéàñÿò íÿòèúÿñèíäÿ þëêÿìèçäÿ áöòöí ñàùÿëÿð öçðÿ óüóðëó íÿòèúÿëÿð ÿëäÿ åäèëèá:
“Àçÿðáàéúàí êîñìîñ àèëÿñèíèí öçâöäöð. Äöíéàíûí ÿí íöôóçëó òÿøêèëàòû
îëàí ÁÌÒ-íèí Òÿùëöêÿñèçëèê Øóðàñûíà
ñÿäðëèê åäèá. Áèð ÷îõ áåéíÿëõàëã ÿùÿ-
ìèééÿòëè òÿäáèðëÿðÿ Àçÿðáàéúàí äþâëÿòè ëàéèãèíúÿ åâ ñàùèáëèéè åäèð. Þëêÿìèçèí óüóðëàðû áåéíÿëõàëã èúòèìàèééÿò òÿðÿôèíäÿí éöêñÿê ãèéìÿòëÿíäèðèëèð”.
ß.Àáûéåâ îíó äà ãåéä åäèá êè, áó
ýöí ìþâúóä îëàí ïðîáëåìëÿðèìèç àðäûúûëëûãëà ùÿëë îëóíìàãäàäûð. “Þçöíöç úàíëû
øàùèä îëàðàã ýþðöðñöíöç êè, ÇàüàëûÊîëëó-×ûðàãëû àâòîìîáèë éîëóíóí ÿñàñëû òÿìèðè óüóðëà äàâàì åòäèðèëèð”.
Äàùà ñîíðà Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâèí
áöòöí ðåýèîíëàðà îëäóüó êèìè, Äàøêÿñÿíÿ âÿ äàøêÿñÿíëèëÿðÿ äÿ áþéöê äèããÿò âÿ
ãàéüû ýþñòÿðäèéèíè ñþéëÿéÿí ßùÿä Àáûéåâ âóðüóëàéûá êè, ñîí èëëÿðäÿ ðàéîíäà 7
ìÿêòÿá, 1 óøàã áàü÷àñû òèêèëèá, íå÷ÿ-íå÷ÿ óøàã áàü÷àñû âÿ öìóìòÿùñèë ìÿêòÿáè
ÿñàñëû òÿìèð îëóíóá, ìöàñèð àâàäàíëûãëàðëà òÿúùèç åäèëèá: “Ðàéîíóìóçäà ùÿð
30 øàýèðäÿ 1 êîìïéóòåð äöøöð. Öìóìèééÿòëÿ, þëêÿìèçäÿ òÿùñèëèí êåéôèééÿòèíèí àðòûðûëìàñû, óøàãëàðûí òÿëèì-òÿðáèéÿñèíèí ýöúëÿíäèðèëìÿñè èñòèãàìÿòèíäÿ
àðäûúûë òÿäáèðëÿð ùÿéàòà êå÷èðèëèð. Òÿùñèëÿ äèããÿò âÿ ãàéüû ýöíáÿýöí àðòìàãäàäûð. Äàøêÿñÿí ðàéîíóíäà äà
áóíó ÿéàíè ñóðÿòäÿ ýþðöðöê. Ðàéîíóìóçäà ÿýÿð 2012-úè èëäÿ àëè ìÿêòÿáëÿðÿ 27 íÿôÿð, îðòà èõòèñàñ ìÿêòÿáëÿðèíÿ
èñÿ 12 íÿôÿð ãÿáóë îëóíìóøäóñà,
2013-úö èëäÿ þëêÿíèí ìöõòÿëèô àëè ìÿêòÿáëÿðèíÿ 43 íÿôÿð, îðòà èõòèñàñ ìÿêòÿáëÿðèíÿ èñÿ 26 íÿôÿð ãÿáóë îëóíóá.
Áó, ýþñòÿðèëÿí äèããÿò âÿ ãàéüûíûí íÿòèúÿñèäèð âÿ èíàíûðûã êè, áó óüóðëàðûìûç
ýÿëÿúÿêäÿ äàâàì åòäèðèëÿúÿê. Áó èë
Äàøêÿñÿíäÿ äàùà 14 ìÿêòÿáèí òèêèíòèñè, óúãàð äàü êÿíäëÿðèíÿ ýåäÿí éîëëàðûí ÿñàñëû òÿìèðè âÿ òèêèíòèñè íÿçÿðäÿ
òóòóëóá. ßìèí îëà áèëÿðñèíèç êè, ìþùòÿðÿì Ïðåçèäåíòèìèçèí äèããÿò âÿ íÿçàðÿòè àëòûíäà áó èë äÿ áþéöê òèêèíòè, ãóðóúóëóã, àáàäëûã, éåíèäÿíãóðìà èøëÿðè
äàâàì åòäèðèëÿúÿê. Äàøêÿñÿíèí õîø
ýÿëÿúÿéè âàð”.
Ùåñàáàò éûüûíúàüûíäà ÷ûõûø åäÿí
êÿíä ñàêèíëÿðè ýþñòÿðèëÿí äèããÿò âÿ ãàéüûéà, ýþðöëÿí áöòöí èøëÿðÿ ýþðÿ, Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâÿ þç äÿðèí ìèííÿòäàðëûãëàðûíû áèëäèðèáëÿð. Êÿíä ñàêèíëÿðè, ùÿì÷èíèí, îíëàðû íàðàùàò åäÿí äèýÿð ïðîáëåìëÿðëÿ áàüëû òÿêëèôëÿðèíè, èñòÿê âÿ àðçóëàðûíû ñÿñëÿíäèðèáëÿð. Åäèëìèø òÿêëèô âÿ
ìöðàúèÿòëÿð éåðèíäÿúÿ ìöñáÿò ùÿëëèíè
òàïûá.
Ùåñàáàò éûüûíúàüûíäà Àçÿðáàéúàí
Ðåñïóáëèêàñû Ïðåçèäåíòè Àäìèíèñòðàñèéàíûí ìÿñóë èø÷èñè Ðöôÿò ßëèéåâ ÷ûõûø åäèá.
“Àâðî-4” ñòàíäàðòëàðûíà êå÷èä åêîëîæè
òàðàçëûüûí ãîðóíóá ñàõëàíìàñûíà õèäìÿò åäèð
Åêñïåðòëÿð “Àâðî-4” ñòàíäàðòëàðûíà êå÷èäè ìöñáÿò àääûì êèìè äÿéÿðëÿíäèðèðëÿð
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, åêîëîæè ïðîáëåìëÿð ìöàñèð äþâðäÿ äöíéà èúòèìàèééÿòèíè íàðàùàò åäÿí ÿñàñ ìÿñÿëÿëÿðäÿí áèðèäèð. Éåðëÿøäèéè úîüðàôè ìöùèòäÿí àñûëû îëìàéàðàã, äåìÿê îëàð êè,
áöòöí þëêÿëÿð ìþâúóä åêîëîæè ïðîáëåìëÿðèí ùÿëëè èñòèãàìÿòèíäÿ àäåêâàò
òÿäáèðëÿð ýþðöðëÿð. Áó áàõûìäàí,
Àçÿðáàéúàí äà èñòèñíà òÿøêèë åòìèð.
Ñèðð äåéèë êè, þëêÿìèçäÿ åêîëîæè ïðîáëåìëÿðèí ùÿëëè ö÷öí äþâëÿò ïðîãðàìëàðû
ìþâúóääóð âÿ óüóðëà èúðà îëóíìàãäàäûð. Þëêÿ ðÿùáÿðëèéèíèí ïðèíñèïèàë
ìþâãåéè íÿòèúÿñèíäÿ åêîëîæè âÿçèééÿòèí ñàüëàìëàøäûðûëìàñû âÿ ÿòðàô ìöùèòèí ìöùàôèçÿñè ñàùÿñèíäÿ ñîí áèð íå÷ÿ èëäÿ õåéëè èøëÿð ýþðöëöá, åêîëîýèéà
âÿ ÿòðàô ìöùèòèí ìöùàôèçÿñè ñàùÿñèíäÿ ùöãóãè áàçà òÿêìèëëÿøäèðèëèá. Åêîëîæè ïðîáëåìëÿðèí ìöçàêèðÿñèíÿ ùÿñð
îëóíìóø ìöøàâèðÿëÿðèí êå÷èðèëìÿñè,
ÿòðàô ìöùèòëÿ áàüëû ãÿáóë îëóíìóø
äþâëÿò ïðîãðàìëàðûíûí èúðàñûíà ýþñòÿðèëÿí äèããÿò, ìþâúóä åêîëîæè ïðîáëåìëÿðèí äàùà îïåðàòèâ ùÿëë åäèëìÿñè
ìÿãñÿäèëÿ ìöâàôèã ñÿðÿíúàìëàðûí
èìçàëàíìàñû, åëÿúÿ äÿ þëêÿìèçäÿ
2010-úó èëèí “Åêîëîýèéà èëè” åëàí åäèëìÿñè áó ñàùÿíèí þëêÿìèçäÿ ïðèîðèòåò
îëäóüóíó òÿñäèãëÿéèð.
Ãåéä åäÿê êè, ùàçûðäà ùàâà ÷èðêëèëèéèíÿ ñÿáÿá îëàí, äîëàéûñûéëà äà, åêîëîæè òàðàçëûüûí ïîçóëìàñûíà ýÿòèðèá ÷ûõàðàí áöòöí ùàëëàðûí àðàäàí ãàëäûðûëìàñû äèããÿò ìÿðêÿçèíäÿäèð. Áó ñûðàäà “Àâðî-4” ñòàíäàðòëàðûíà êå÷èä, éÿíè
áó ñòàíäàðòëàðà úàâàá âåðÿí àâòîìîáèëëÿðèí èäõàë åäèëìÿñè íÿçÿðäÿ òóòóëóá. Ïðåçèäåíò Èëùàì ßëèéåâ Íàçèðëÿð
Êàáèíåòèíèí 2013-úö èëèí ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàôûíûí éåêóíëàðûíà âÿ 2014-úö
èëäÿ ãàðøûäà äóðàí âÿçèôÿëÿðÿ ùÿñð
îëóíìóø èúëàñûíäà áó ìÿñÿëÿéÿ òîõóíàðàã âóðüóëàéûá êè, åêîëîæè âÿçèééÿòèí éàõøûëàøäûðûëìàñû èøëÿðè ùÿð èë äèããÿò ìÿðêÿçèíäÿäèð: “Êîìïëåêñ òÿäáèðëÿð ýþðöëöð. Äàùà äà úèääè òÿäáèðëÿð ýþðöëìÿëèäèð. Õöñóñèëÿ ùàâàíû
÷èðêëÿíäèðÿí àìèëëÿð áèð äàùà òÿôòèø
åäèëìÿëèäèð. ßëáÿòòÿ êè, “Àâðî-3”
ñòàíäàðòûíà êå÷èä ñöðÿòëÿíäèðèëìÿëèäèð. “Àâðî-3” äÿ ñîí ùÿää äåéèëäèð.
“Àâðî-4”, “Àâðî-5” èëÿ áàüëû èøëÿð
äàùà äà ñöðÿòëÿ ýåòìÿëèäèð”.
Éåðè ýÿëìèøêÿí, åêñïåðòëÿð äÿ
“Àâðî-4” ñòàíäàðòëàðûíà êå÷èäè îëäóãúà éöêñÿê äÿéÿðëÿíäèðèðëÿð. Ìöòÿõÿññèñëÿð áó ñòàíäàðòëàðûí òÿòáèã îëóíìàñûíûí þëêÿìèçäÿ åêîëîæè òàðàçëûüûí ãîðóíóá ñàõëàíìàñûíà éîë à÷àúàüû ãÿíàÿòèíäÿäèðëÿð. Ìÿñÿëÿí, ÊÈÂ-ÿ à÷ûãëàìàñûíäà åêñïåðò Ñöëùÿääèí Ýþçÿëîâ áèëäèðèá êè, “Àâðî-1”, “Àâðî-2”,
“Àâðî-3” ñòàíäàðòëàðû àðàñûíäà êÿñêèí
ôÿðã îëìàäûüû ùàëäà, “Àâðî-3” âÿ “Àâðî-4” àðàñûíäà úèääè ôÿðã ìþâúóääóð:
“Ùÿì äÿì ãàçû, ùÿì àçîò îêñèäè
ö÷öí áó ðÿãÿìëÿð èêè äÿôÿ àçàëäû-
ëûá. Äàùà äà äÿãèãëÿøäèðñÿê, “Àâðî” ñòàíäàðòëàðûíäà ìöùÿððèêäÿí
õàðèú îëàí ãàçûí òÿðêèáèíäÿêè çÿùÿðëè êîìïîíåíòëÿð-äÿì ãàçû, êàðáîùèäðîýåí áèðëÿøìÿëÿðè, àçîò îêñèäëÿðè âÿ áÿðê ùèññÿúèêëÿðèí ìèãäàðû “Àâðî-2” âÿ “Àâðî-3”äÿ ðÿãÿì îëàðàã áèð-áèðèíÿ ÷îõ éàõûíäûð.
“Àâðî-4” ñòàíäàðòûíäà èñÿ áó ðÿãÿì ÷îõ êÿñêèí ôÿðãëÿíèð”.
Ñòàíäàðòëàøäûðìà, Ìåòðîëîýèéà âÿ
Ïàòåíò öçðÿ Äþâëÿò Êîìèòÿñè Ñòàíäàðòëàøäûðìà âÿ Ñåðòèôèêàòëàøäûðìà
Èíñòèòóòóíóí äèðåêòîðó Ñàäèã Àáäóëëàéåâ èñÿ ìÿòáóàò êîíôðàíñûíäà ìÿñÿëÿ
èëÿ áàüëû ãåéä åäèá êè, Íàçèðëÿð Êàáèíåòèíèí ãÿðàðûíà ÿñàñÿí, àïðåëèí 1äÿí Àçÿðáàéúàí “Àâðî-4” ñòàíäàðòëàðûíà úàâàá âåðÿí àâòîìîáèëëÿð èäõàë
åäÿúÿê: “Éåíè ñòàíäàðòûí òÿòáèãè
Àçÿðáàéúàí Ïðåçèäåíòèíèí Ñÿäðëèéè
èëÿ êå÷èðèëìèø Íàçèðëÿð Êàáèíåòèíèí
ñîí èúëàñûíäà åêîëîýèéàíûí ãîðóíìàñû, âÿòÿíäàøëàðûí ñàüëàìëûüû âÿ
åêîëîæè òÿùëöêÿñèçëèéèíèí åòèáàðëû òÿìèíàòû èëÿ áàüëû þëêÿ áàø÷ûñû òÿðÿôèíäÿí âåðèëÿí òàïøûðûüà óéüóí îëàðàã
ùÿéàòà êå÷èðèëèð”.
Ãåéä åäÿê êè, áÿùñ åäèëÿí òàðèõäÿí åòèáàðÿí Àçÿðáàéúàíà Àâðîïàäàí 2005-úè èëäÿí, ÀÁØ-äàí 2004-úö
èëäÿí, Éàïîíèéà âÿ ×èíäÿí 2011-úè èëäÿí, Êîðåéàäàí 2006-úû èëäÿí, Òöðêèéÿäÿí èñÿ 2009-úó èëäÿí èñòåùñàë îëóíàí àâòîìîáèëëÿð èäõàë îëóíàúàã. Àâðî-4 ñòàíäàðòûíà êå÷èä þëêÿ ÿðàçèñèíäÿ ùàçûðäà ìþâúóä îëàí àâòîìîáèëëÿðÿ àèä äåéèë.
ÍÓÐËÀÍ
ÉÀÏ Ýÿíúëÿð Áèðëèéèíèí ëàéèùÿñè
Ýöðúöñòàíäà ãàëèá îëóá
Àëìàíèéàíûí Êîíðàä Àäåíàóåð Ôîíäóíóí 19-23 éàíâàð
òàðèõëÿðèíäÿ ýÿíú ñèéàñÿò÷èëÿð ö÷öí òÿøêèë åòäèéè “Ãûø ìÿêòÿáè”íäÿ Éåíè Àçÿáàéúàí Ïàðòèéàñû Ýÿíúëÿð Áèðëèéèíèí ôÿàëëàðûíûí
òÿãäèì åòäèêëÿðè ëàéèùÿ ãàëèá îëóá.
Áåëÿ êè, Ýöðúöñòàíûí âÿ Åðìÿíèñòàíûí ñèéàñè ïàðòèéàëàðûíäàí îëàí íöìàéÿíäÿëÿðèí äÿ èøòèðàê åòäèéè òÿäáèðäÿ ÉÀÏ
Ýÿíúëÿð Áèðëèéèíèí òÿãäèì åòäèéè “Áàêû ÿòðàôû éàøàéûø ìÿíòÿãÿëÿðèíäÿ êè÷èê âÿ îðòà ñàùèáêàð ãàäûíëàðûí ñàùèáêàðëûã áàúàðûãëàðûíûí èíêèøàô åòäèðèëìÿñè” ëàéèùÿñè åêñïåðò ãðóïó òÿðÿôèíäÿí ÿí éöêñÿê áàëëà ãèéìÿòëÿíäèðèëèá âÿ áèðèíúè éåðÿ ëàéèã
ýþðöëöá.
“ÀÑÀÍ õèäìÿò” ìÿðêÿçèíèí
èñòèôàäÿ÷èëÿðèíèí ñàéû áèð ìèëéîíà ÷àòûá
Éàíâàðûí 23äÿ Áàêû øÿùÿðè
Áèíÿãÿäè ðàéîíóíóí
ñàêèíè
Ëàëÿ Ìÿñèìîâà
1 ñàéëû Áàêû
“ÀÑÀÍ õèäìÿò”
ìÿðêÿçèíÿ ìöðàúèÿò åäÿðêÿí “ÀÑÀÍ õèäìÿò”èí áèð ìèëéîíóíúó èñòèôàäÿ÷èñè îëàðàã ãåéäÿ àëûíûá.
Ë.Ìÿñèìîâà “ÀÑÀÍ õèäìÿò” ìÿðêÿçèíÿ øÿõñèééÿò
âÿñèãÿñèíèí äÿéèøäèðèëìÿñè èëÿ áàüëû ìöðàúèÿò åäèá âÿ
ìöâàôèã õèäìÿòäÿí éàðàðëàíûá.
Þòÿí èë “Àçÿðñó” ÀÑÚ-íèí õèäìÿò ýþñòÿðäèéè àáóíÿ÷èëÿðèí ñàéû àðòûá
2013-úö èëäÿ “Àçÿðñó” À÷ûã Ñÿùìäàð Úÿìèééÿòèíèí (ÀÑÚ) õèäìÿò ýþñòÿðäèéè àáóíÿ÷èëÿðèí ñàéû 80 ìèí âÿ éà
7 ôàèç àðòûá. “Àçÿðñó” ÀÑÚ-íèí Ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí âåðèëÿí ìÿëóìàòà ýþðÿ,
1 éàíâàð 2014-úö èë òàðèõèíÿ îëàí ìÿëóìàòà ýþðÿ, þëêÿ öçðÿ 1218143 àáóíÿ÷è
ñó âÿ êàíàëèçàñèéà õèäìÿòëÿðèíèí èñòèôàäÿ÷èñè êèìè ãåéäèééàòà àëûíûá. Èñòåùëàê÷ûëàðûí 1177236-û âÿ éà 97 ôàèçèíè ÿùàëè, 40907-è âÿ éà 3 ôàèçèíè èñÿ ãåéðè-ÿùàëè ãðóïó àáóíÿ÷èëÿðè òÿøêèë åäèð.
Èë ÿðçèíäÿ àáóíÿ÷è ñàéûíäà àðòûì
ÿñàñÿí éåíè ëàéèùÿëÿðèí èúðàñû íÿòèúÿñèíäÿ èñòåùëàê÷ûëàðûí ìÿðêÿçëÿøäèðèëìèø ñó òÿúùèçàòû âÿ êàíàëèçàñèéà øÿáÿ-
êÿëÿðèíÿ ãîøóëìàñû, è÷ìÿëè ñó âÿ êàíàëèçàñèéà õèäìÿòëÿðèíäÿí ãåéðè-ãàíóíè
èñòèôàäÿ ùàëëàðûíûí àøêàðëàíàðàã ãåéäèééàòà àëûíìàñû ùåñàáûíà áàø âåðèá.
2013-úö èëäÿ ñàéüàúëàøìà ñÿâèééÿñè 9
ôàèç àðòàðàã 57 ôàèçÿ ÷àòûá. 1 éàíâàð
2014-úö èë òàðèõèíÿ îëàí ìÿëóìàòà ýþðÿ ñó òÿúùèçàòû õèäìÿòè ýþñòÿðèëÿí àáóíÿ÷èëÿðèí 670 ìèíè ñàéüàúëà òÿìèí îëóíóá. Ñàéüàúëàøìà ñÿâèééÿñè ÿùàëè
ãðóïó àáóíÿ÷èëÿðè öçðÿ 54,6 ôàèç, ãåéðè-ÿùàëè ãðóïó àáóíÿ÷èëÿðè öçðÿ èñÿ
85,5 ôàèç òÿøêèë åäèá.
Áàêû Äþâëÿò Óíèâåðñèòåòèíèí ìöÿëëèìè ÈÑÅÑÚÎ-íóí
ìàëèééÿëÿøäèðäèéè ãðàíò ëàéèùÿñèíèí ãàëèáè îëóá
Áàêû Äþâëÿò Óíèâåðñèòåòèíèí
íàíîìàòåðèàëëàðûí êèìéÿâè ôèçèêàñû êàôåäðàñûíûí ìöÿëëèìè, áþéöê åëìè èø÷è Ôëîðà Ùàúûéåâà Èñëàì Òÿùñèë, Åëì âÿ Ìÿäÿíèééÿò
Òÿøêèëàòûíûí (ÈÑÅÑÚÎ) ìàëèééÿëÿøäèðäèéè, äÿéÿðè 10 ìèí ÀÁØ
äîëëàðû ìÿáëÿüèíäÿ îëàí “Òùå
äåâåëîïìåíò îô òåúùíîëîýé îô
ôîðìàòèîí ãóàíòóì íàíîwèðåñ
èí ïîëéìåð ìàòðèúåñ” (“Ïîëèìåð
ìàòðèñëÿðäÿ êâàíò íàíîíàãèëëÿðèíèí àëûíìà òåõíîëîýèéàñûíûí èøëÿíìÿñè”) ãðàíò ëàéèùÿñèíèí ãàëèáè îëóá.
Áàêû Äþâëÿò Óíèâåðñèòåòèíèí ìÿòáóàò âÿ èíôîðìàñèéà øþáÿñèíäÿí ÀçÿðÒÀú-à áèëäèðèáëÿð êè, ëàéèùÿ ÷ÿð÷èâÿñèí-
äÿ àüûð èîíëàðëà øöàëàíäûðûëìûø ïîëèìåð
ìàòåðèàëëàðäà êâàíò íàãèëëÿðèí àëûíìà
òåõíîëîýèéàñû èøëÿíÿúÿê âÿ áó ìàòåðèàëëàð ÿñàñûíäà ýåíèø ñïåêòðàë õàññÿëÿð,
ëöìèíåññåíò ìàòåðèàëëàð ùàçûðëàíàúàã.
Ùÿì÷èíèí àëûíìûø êâàíò íàíîãóðóëóøëàðûí ïîëèìåðëÿðèí öñòìîëåêóëéàð ãóðóëóøóíó äÿéèøìÿêëÿ îíëàðûí ôèçèêè âÿ êèìéÿâè
õàññÿëÿðèíè äÿéèøìÿê îëàúàã.
Ëàéèùÿ ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ àâàäàíëûãëàð (ñàáèò ñàùÿäÿ íàíîñòðóêòóðëàðûí åëåêòðèê õàññÿëÿðèíèí
þéðÿíèëìÿñè ö÷öí òåðàîììåòð)
âÿ òÿúðöáè èøëÿðèí éåðèíÿ éåòèðèëìÿñè ö÷öí õöñóñè êèìéÿâè ïðåïàðàòëàðûí àëûíìàñû íÿçÿðäÿ òóòóëóð.
Ëàéèùÿäÿí àëûíàí åëìè íÿòèúÿëÿðèí åëìè
ìÿãàëÿ øÿêëèíäÿ ìöõòÿëèô õàðèúè æóðíàëëàðäà äÿðú îëóíìàñû äà ïëàíëàøäûðûëûð.
6
www.yeniazerbaycan.com
24 éàíâàð 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 012 (4171)
Ðåàë èøëÿðÿ Ïðåçèäåíòèí éöêñÿê ãèéìÿòè ÿí àëè ìöêàôàòûìûçäûð
ìàðû âÿ ãóðóúóñó Óëó þíäÿðèìèç
Ùåéäÿð ßëèéåâèí ñèéàñè êóðñóíóí ëàéèãëè äàâàì÷ûñû, Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè ìþùòÿðÿì
úÿíàá Èëùàì ßëèéåâèí ùÿéàòà êå÷èðäèéè ìÿãñÿäéþíëö, óçàãýþðÿí âÿ ïðàãìàòèê äþâëÿò ñèéàñÿòèíèí óüóðëó íÿòèúÿñèäèð êè, áó ýöí ðåñïóáëèêàìûçûí
Ãÿðá áþëýÿñèíèí ìÿðêÿç øÿùÿðè îëàí,
þç òàðèõè äÿéÿðëÿðèíè ãîðóéóá ñàõëàìàãëà ýöíäÿí-ýöíÿ ýþçÿëëÿøÿí,
4000 èëëèê òàðèõè îëàí Ýÿíúÿ 2016-úû èë
Àâðîïà Ýÿíúëÿð Ïàéòàõòûäûð. Áó, áèçèì ùÿð áèðèìèçè öðÿêäÿí ñåâèíäèðèð.
Úÿíàá Ïðåçèäåíòèìèçèí Ýÿíúÿéÿ
îëàí õöñóñè äèããÿò âÿ ãàéüûñûíûí íÿòèúÿñèäèð êè, Ýÿíúÿ àðòûã Àâðîïà øÿùÿðëÿðè èëÿ ãàðäàøëàøûð, Ýÿíúÿ èëÿ àäû
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ïðåçèäåíòè úÿíàá Èëùàì ßëèéåâèí 2014úö èë éàíâàðûí 21-äÿ Ýÿíúÿ øÿùÿðèíÿ
ñÿôÿð åòìÿñè, øÿùÿðèìèçäÿ ýþðöëÿí
ýåíèøâöñÿòëè àáàäëûã-ãóðóúóëóã èøëÿðèíäÿí ìÿìíóí ãàëìàñû, ùÿì÷èíèí
Ýÿíúÿíèí èíêèøàôûíà äàèð Ïðåçèäåíòèí
Åùòèéàò Ôîíäóíäàí 5 ìèëéîí ìàíàò
âÿñàèò àéðûëìàñû ùàããûíäà Ñÿðÿíúàì
èìçàëàìàñû áöòöí ýÿíúÿëèëÿð êèìè,
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí ôÿàëëàðû òÿðÿôèíäÿí äÿ áþéöê ðÿüáÿò ùèññè èëÿ
ãàðøûëàíûá. Ðåàë èøëÿðÿ þëêÿ áàø÷ûñû
òÿðÿôèíäÿí âåðèëÿí éöêñÿê ãèéìÿò ùÿð
áèð ïàðòèéà öçâöíöí, øÿùÿð ñàêèíèíèí
àëè ìöêàôàòûäûð. Áèç ýþñòÿðèëÿí äèããÿòÿ, ãàéüûéà éàëíûç óüóðëàðûìûçëà, íàèëèééÿòëÿðèìèçëÿ, ÿìÿëè èøëÿðèìèçëÿ úàâàá âåðÿúÿê âÿ ñèéàñè ôÿàëèééÿòèìèçäÿ Óëó þíäÿðèìèçèí èäåéàëàðûíû äàèì
óúà òóòàúàüûã.
Àçÿðáàéúàí ñîí 10 èë ÿðçèíäÿ èñòÿð þëêÿäàõèëè ïðîáëåìëÿðèí ùÿëëèíäÿ,
èñòÿðñÿ äÿ áåéíÿëõàëã àëÿìäÿ ÿí óúà
çèðâÿëÿðÿ ÷àòûá, ðåýèîíëàðûí ñîñèàë-èãòèñàäè èíêèøàôûíà äàèð Äþâëÿò ïðîãðàìëàðûíûí óüóðëà ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñè
ñàéÿñèíäÿ þëêÿìèçèí ñèìàñû áàøäàíáàøà äÿéèøèá, ìöàñèðëÿøèá, õàëãûìûçûí ýöçÿðàíû éåíè êåéôèééÿò ñÿâèééÿñèíÿ éöêñÿëèá. Áöòöí áó òàðèõè íàèëèééÿòëÿð þç ãÿäèìëèéèíè âÿ òàðèõèëèéèíè
ãîðóéóá ñàõëàìàãëà ýöíäÿí-ýöíÿ
ýþçÿëëÿøÿí âÿ ìöàñèðëÿøÿí äîüìà
Ýÿíúÿìèçèí ñèìàñûíäà äàùà ÿçÿìÿòëè ýþðöíöð. Ìþùòÿðÿì Ïðåçèäåíòèìèçèí äèããÿò âÿ ãàéüûñû íÿòèúÿñèíäÿ
äàùè Íèçàìè éóðäó þçöíöí éåíè èíòèáàùûíû éàøàéûð. Øÿùÿðèìèçäÿ àïàðûëàí ýåíèøìèãéàñëû àáàäëûã, éåíèäÿí-
ãóðìà, òÿìèð-òèêèíòè âÿ ñîñèàë-ìÿäÿíè ãóðóúóëóã èøëÿðè, 2012-úè èëäÿ Ýÿíúÿéÿ ñÿôÿðè çàìàíû áó èøëÿðÿ þëêÿ
Ïðåçèäåíòè, Ïàðòèéàìûçûí Ñÿäðè úÿíàá Èëùàì ßëèéåâ òÿðÿôèíäÿí éöêñÿê
ãèéìÿò âåðèëìÿñè ùÿð áèð ýÿíúÿëèíèí
ãÿëáèíäÿ èôòèõàð ùèññè äîüóðäó, éåíè
ãÿëÿáÿëÿð ãàçàíìàã óüðóíäà ÿçìêàðëûüûíû àðòûðäû, Ýÿíúÿíèí èíêèøàôûíà
ýöúëö ñòèìóë îëäó. Áöòöí øÿùÿð èúòèìàèééÿòè, õöñóñÿí, ïàðòèéà ôÿàëëàðû
ìþùòÿøÿì ãóðóúóëóã èøëÿðèíèí äàèì
þíöíäÿäèðëÿð. Óëó þíäÿðèí àðçóëàäûüû
êèìè, ñöðÿòëÿ òÿðÿããè åäÿí Ýÿíúÿíèí
ùÿð áèð àáèäÿñèíäÿ, òèêèíòèñèíäÿ, áèíàñûíäà, ïàðê âÿ êö÷ÿëÿðèíäÿ ïàðòèéà
ôÿàëëàðûíûí ýÿðýèí çÿùìÿòè âàð. Øÿùÿðèí ìöàñèðëÿøìÿñèíäÿ ïàðòèéà ôÿàëû
îëàí åëì àäàìëàðû, ùÿêèìëÿð, ìöÿëëèìëÿð, áöòöí òÿáÿãÿäÿí îëàí èíñàíëàð ÿëëÿðèíäÿí ýÿëÿíè ÿñèðýÿìÿéèáëÿð.
Ìöñòÿãèë Àçÿðáàéúàíûìûçûí ìå-
áèð ÷ÿêèëÿí Íèçàìè Ýÿíúÿâèíèí, Ìÿùñÿòè Ýÿíúÿâèíèí éóáèëåéëÿðè îíëàðûí
äîüìà øÿùÿðè èëÿ éàíàøû, äöíéàíûí
ìöõòÿëèô þëêÿëÿðèíäÿ äÿ áåéíÿëõàëã
ìèãéàñäà ãåéä îëóíóð. Áó ýöí øÿùÿðèìèçäÿ Ìàäðèä Êëóáóíóí õÿòòè èëÿ êå÷èðèëÿí òÿäáèðëÿð, Û âÿ ÛÛ Áåéíÿëõàëã
Øÿðàá ôåñòèâàëëàðû, Äöíéà Ýÿíúëÿð
Ôåñòèâàëû âÿ ñ. òÿäáèðëÿð áèð äàùà îíó
òÿñäèãëÿéèð êè, Ýÿíúÿ áåéíÿëõàëã òÿäáèðëÿðèí ìÿêàíûíà ÷åâðèëèá.
Äàùè Ùåéäÿð ßëèéåâèí ÿñàñûíû
ãîéäóüó, ùàçûðäà Îíóí àäûíû äàøûéàí ìþùòÿøÿì Ùåéäÿð ßëèéåâ ïàðêêîìïëåêñè âÿ Ùåéäÿð ßëèéåâ Ìÿðêÿçè, áó êîìïëåêñÿ äàõèë îëàí Çÿôÿð Òàüû, ñöíè ýþë, à÷ûã ñÿìà àëòûíäà àìôèòåàòð âÿ ñ. øÿùÿðèìèçÿ ýÿëÿí ãîíàãëàðû ùåéðàí åäÿúÿê.
Õàëãûìûçûí èôòèõàðû îëàí äàùè øàèðèìèç Íèçàìè Ýÿíúÿâèíèí Ìÿãáÿðÿñèíèí éåíèäÿí ãóðóëìàñû âÿ ÿðàçèñèíèí
àáàäëàøäûðûëìàñû, Íèçàìè àäûíà ìóçåé âÿ ìÿðêÿçèí éàðàäûëìàñû, “Õÿìñÿ” êîìïëåêñèíèí, Ìÿùñÿòè Ýÿíúÿâè
Ìÿðêÿçèíèí, Ýÿíúÿ Ãàëà Ãàïûëàðû-Àðõåîëîýèéà âÿ Åòíîãðàôèéà Ìóçåéè
Àáèäÿ Êîìïëåêñèíèí, Äþâëÿò Áàéðàüû
ìåéäàíûíûí éàðàäûëìàñû âÿ ñàèð ìþùòÿøÿìëèêëÿð òàðèõèìèçÿ, ìèëëè-ìÿíÿâè
äÿéÿðëÿðèìèçÿ ýþñòÿðèëÿí äþâëÿò ãàéüûñûíûí ïàðëàã òÿçàùöðëÿðè êèìè áèçè
ãöðóðëàíäûðûð.
Þëêÿìèçèí âÿ ïàðòèéàìûçûí ùÿéàòûíäà ìÿëóì îëäóüó êèìè, ÿí þíÿìëè
ùàäèñÿ, 2013-úö èë îêòéàáûðûí 9-äà êå÷èðèëÿí ïðåçèäåíò ñå÷êèëÿðè îëäó. Éåíè
Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí Â ãóðóëòàéûíäà äþâëÿòèìèçèí áàø÷ûñû, ïàðòèéàìûçûí Ñÿäðè úÿíàá Èëùàì ßëèéåâèí íà-
ìèçÿäëèéèíèí èðÿëè ñöðöëìÿñè 600 ìèíëèê ÉÀÏ öçâëÿðè êèìè, áöòöí ýÿíúÿëèëÿðèí äÿ öðÿéèíäÿí îëäó. Îíà ýþðÿ
öðÿéèíäÿí îëäó êè, øÿùÿðèìèçäÿêè
ïðîáëåìëÿð ùÿëë åäèëèð, áèíàëàð, éîëëàð,
ïðîñïåêòëÿð, ïàðê âÿ õèéàáàíëàð, òàðèõìÿäÿíèééÿò àáèäÿëÿðè, òÿùñèë, ñÿùèééÿ, ìÿäÿíèééÿò îúàãëàðû, ñÿíàéå ìöÿññèñÿëÿðè éåíèäÿí ãóðóëóð, ÿí ìöàñèð
àâàäàíëûã âÿ òåõíîëîýèéàëàðëà òÿúùèç
åäèëèð. Øÿùÿðèìèçèí âÿ ïàðòèéàìûçûí
ùÿéàòûíäà èúòèìàè-ñèéàñè ôÿàëëûüû, ïåøÿêàðëûüû âÿ òÿøÿááöñêàðëûüû èëÿ ñå÷èëÿí ýÿíúëÿð èúðà ñòðóêòóðóíà èðÿëè ÷ÿêèëèð, îíëàðà éöêñÿê åòèìàä ýþñòÿðèëèð.
Êàäðëàðûí ñå÷èëèá éåðëÿøäèðèëìÿñèíäÿ
àøêàðëûã, øÿôôàôëûã ìöùèòè èíñàíëàðûìûçûí ïàðòèéà âÿ äþâëÿòèìèçÿ îëàí èíàì
âÿ ñÿäàãÿòèíè äàùà äà ýöúëÿíäèðèð.
Øÿùÿðèìèçäÿ èíñàíëàðû íàðàùàò åäÿí
ïðîáëåìëÿðÿ ùÿññàëûãëà éàíàøûëìàñû
èúòèìàè ðÿéèí èäàðÿ îëóíìàñû âÿ äöç-
ýöí èñòèãàìÿòëÿíäèðèëìÿñè ö÷öí îëäóãúà ìöíáèò øÿðàèò éàðàäûð.
ÉÀÏ Ýÿíúÿ øÿùÿð òÿøêèëàòû áó ýöí
ìöòÿøÿêêèë ñèéàñû ãöââÿ êèìè áþéöê
èíòåëëåêòóàë ýöúÿ ìàëèêäèð. Áåëÿ êè,
ïàðòèéàìûçûí ñûðàëàðäà 2 àêàäåìèê, 4
ÿìÿêäàð åëì õàäèìè, 51 åëìëÿð äîêòîðó, ïðîôåññîð, 500 íÿôÿð åëìëÿð íàìèçÿäè áèðëÿøèá. ÉÀÏ Ýÿíúÿ øÿùÿð
òÿøêèëàòû öçâëÿðèíèí ñàéû 30 ìèí íÿôÿðäÿí ÷îõäóð. ÉÀÏ ñûðàëàðûíà ãÿáóë
îëóíàíëàð àðàñûíäà ýÿíúëÿð öñòöíëöê
òÿøêèë åäèðëÿð. Áèð ñþçëÿ, ÉÀÏ äöíÿíèí, áó ýöíöí âÿ ýÿëÿúÿéèí ïàðòèéàñû
îëàðàã, þçöíöí ñîñèàë áàçàñûíû äàèì
ýåíèøëÿíäèðèð, áöòöí òÿáÿãÿ âÿ éàø
ãðóïëàðûíû þçöíäÿ ñûõ áèðëÿøäèðèð.
250 ÿðàçè èëê ïàðòèéà òÿøêèëàòûíäà
áèðëÿøÿí ïàðòèéà öçâëÿðè Ýÿíúÿíèí ñîñèàë-èãòèñàäè âÿ èúòèìàè ùÿéàòûíäà þçëÿðèíè âàùèä ãöââÿ îëàðàã ýþñòÿðèðëÿð. Áó
òåíäåíñèéà øÿùÿð ðÿùáÿðëèéèíèí ÉÀÏ
“Ùóìàí Ðèýùòñ Wàòúù” þëêÿìèçÿ ãàðøû
ãÿðÿçëè ìþâãåéèíè äàâàì åòäèðèð
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, ìÿíçèë-ãÿðàðýàùû ÀÁØ-ûí Íéó-Éîðê øÿùÿðèíäÿ
éåðëÿøÿí “Ùóìàí Ðèýùòñ Wàòúù” òÿøêèëàòû éàíâàðûí 21-äÿ þçöíöí íþâáÿòè,
ñàéúà 24-úö èëëèê ùåñàáàòûíû éàéûá.
Âÿ ðàäèêàë ìöõàëèôÿò ìÿòáóàòû äÿðùàë
“2014-úö èë Äöíéà Ùåñàáàòû:Ñóðèéàäà
äèíú ÿùàëèéÿ ãàðøû íÿçàðÿòñèç ìöùàðèáÿ” áàøëûãëû, 667 ñÿùèôÿëèê ùåñàáàòäà, ýóéà Àçÿðáàéúàí ùàêèìèééÿòè èëÿ
áàüëû êÿñêèí òÿíãèäè ôèêèðëÿðèí éåð àëäûüûíà äàèð ìÿëóìàò éàéûá. Ëàêèí
ìÿñÿëÿ áóðàñûíäàäûð êè, “Ùóìàí
Ðèýùòñ Wàòúù” òÿøêèëàòûíûí ðÿñìè ñàéòûíûí (ùòòï://www.ùðw.îðý/ðó) ðóñ äèëèíäÿ îëàí âåðñèéàñûíäà ùÿìèí ùåñàáàòûí ÿñàñ ìÿãàìëàðû áàðÿäÿ ìÿëóìàò éåðëÿøäèðèëèá. Éÿíè, ùåñàáàòûí
àäûíäàí äà ýþðöíäöéó êèìè, áóðàäà
ÿñàñ äèããÿò þòÿí èë Ñóðèéàäà áàø âåðÿí ùàäèñÿëÿðÿ éþíÿëäèëèá, Èðàí âÿ
“Ùèçáóëëàù”ûí Áÿøÿð ßñÿä ðåæèìèíÿ
äÿñòÿê âåðìÿñè òÿíãèä îëóíóá. 2013úö èëèí ÿñàñ òåíäåíñèéàëàðû ñûðàñûíäà
áèð ÷îõ ùàêèìèééÿòëÿðèí ñþçäÿ äåìîêðàòèéàíû äÿñòÿêëÿäèéè ùàëäà, ïðàêòèêè îëàðàã èíñàí ùöãóãëàðûíûí ãîðóíìàñûíà ÿìÿë åòìÿäèêëÿðè ãàáàðäûëûá.
Áóíëàðûí ñûðàñûíäà Ìèñèð âÿ
Áèðìàäàêû éåíè ùþêóìÿòëÿðèí
äåìîêðàòèòèê äÿéÿðëÿðäÿí ÷îõ
óçàã îëäóüó, Øèìàëè Êîðåéà
âÿ Øðè-Ëàíêàäà èíñàí ùöãóãëàðûíûí êîáóä øÿêèëäÿ ïîçóëìàñû ùàããûíäà âÿ ñ. ìÿëóìàòëàð þç ÿêñèíè òàïûá.
Áåëÿëèêëÿ, áóðàäà ãàðàíëûã
áèð ìÿãàì öçÿ ÷ûõûð. Äàùà äÿãèã äåñÿê, ñþçöýåäÿí ùåñàáàòûí õöëàñÿñèíäÿ þëêÿìèçèí àäûíûí êå÷ìÿäèéè ùàëäà, ùåñàáàòäà “Àçÿðáàéúàíäà èíñàí ùöãóã âÿ àçàäëûãëàðûíûí ïîçóëìàñû”íà äàèð ìÿëóìàòëàðûí ÿêñ
îëóíìàñû ùàããûíäà èíôîðìàñèéàíûí ðàäèêàë ìöõàëèôÿò ìÿòáóàòûíäà äÿðùàë
ïåéäà îëìàñû ùå÷ äÿ òÿñàäöôö ñàéûëà
áèëìÿç.
Äàùà äîüðóñó, ðàäèêàë ìöõàëèôÿò
ìÿòáóàòûíûí áó “óçàãýþðÿíëèéèíèí” íÿäÿí ãàéíàãëàíäûüûíû áèëìÿê ö÷öí áÿçè
äåòàëëàðû õàòûðëàòìàã êèôàéÿò åäèð. Áåëÿ
êè, áèð ãàéäà îëàðàã, îêåàíûí î òàéûíäà
, àíòèìèëëè ãöââÿëÿð òÿðÿôèíäÿí ìàëèééÿëÿøäèðèëÿí áöòöí ÃÙÒ-ëÿð êèìè, “Ùóìàí
Ðèýùòñ Wàòúù” òÿøêèëàòûíûí “ùåñàáàòëàðû” äà “ñàïû þçöìöçäÿí îëàí áàëòàëàð”ìöõàëèôéþíëö éåðëè ÃÙÒ-ëÿð òÿðÿôèíäÿí
îêåàíûí î òàéûíà “ñåíä” åäèëÿí äîíîñëàðà èñòèíàäÿí ùàçûðëàíûð. Áàøãà ñþçëÿ,
ðàäèêàë ìöõàëèôÿò ìÿòáÿõèíäÿ ùàçûðëàíàí ùÿìèí “ùåñàáàòëàð”, “íöôóçëó õàðèúè áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðûí ùåñàáàòëàðû”
àäû àëòûíäà ìöõàëèôéþíëö ìÿòáó îðãàíëàð òÿðÿôèíäÿí òÿêðàð þëêÿ èúòèìàèééÿòèíÿ ñûðûíûð.
Éÿíè, áó áàõûìäàí “2014-úö èë
Äöíéà Ùåñàáàòû: Ñóðèéàäà äèíú ÿùàëèéÿ ãàðøû íÿçàðÿòñèç ìöùàðèáÿ” áàøëûãëû
, 667 ñÿùèôÿëèê ùÿìèí ùåñàáàòäà,
Àçÿðáàéúàíëà áàüëû ùàíñûñà “ìÿãàìëàð”ûí þçöíÿ éåð àëìàñû ýþçëÿíèëìÿç
äåéèë. ×öíêè, þòÿí èë Àçÿðáàéúàíäà
ïðåçèäåíò ñå÷êèñè èëè èäè. Âÿ àíòèìèëëè
ìÿðêÿçëÿð òÿðÿôèíäÿí ìàëèééÿëÿøäèðèëÿí
“Ùóìàí Ðèýùòñ Wàòúù” êèìè “ÃÙÒ”ëÿðèí ÷îõ úàíôÿøàíëûã åòìÿëÿðèíÿ ðÿüìÿí, Àçÿðáàéúàí õàëãû þç äîüðó ñå÷èìèíè åòäè - þëêÿäÿêè ñàáèòëèéè âÿ èíêèøàôû äÿñòÿêëÿäè âÿ úÿíàá Èëùàì ßëèéåâè
íþâáÿòè 5 èë ìöääÿòèíÿ þëêÿ áàø÷ûñû
ýþðìÿê àðçóñóíó èôàäÿ åòäè. Òÿáèè êè,
áó ñå÷èì “Ùóìàí Ðèýùòñ Wàòúù” êèìè
áèð ÷îõ õàðèúè òÿøêèëàòëàðûí àðçóñóíó
ýþçëÿðèíäÿ ãîéäó. Îäóð êè, Àçÿðáàéúàí ùàêèìèééÿòèíèí öíâàíûíà áåëÿ
áþùòàí õàðàêòåðëè éàçûëàðûí, “ùåñàáàòëàð”ûí ùÿëÿ ÷îõ éàçûëàúàüû ùå÷ äÿ èñòèñíà äåéèë.
Þç íþâáÿñèíäÿ ìÿñÿëÿéÿ ìöíàñèáÿò áèëäèðÿí Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí (ÉÀÏ) Ñèéàñè Øóðàñûíûí öçâö,
Ìèëëè Ìÿúëèñèíèí äåïóòàòû Àéäûí Ìèðçÿçàäÿ æóðíàëèñòëÿðÿ ìöñàùèáÿñèíäÿ
ðàäèêàë ìöõàëèôÿò ìÿòáóàòûíäà éåð
àëàí ìÿãàìëàðà òîõóíàðàã, ñþçöýåäÿí ùåñàáàòû Àçÿðáàéúàíà ãàðøû íþâáÿòè ñàõòàêàðëûã âÿ áþùòàí àäëàíäûðûá.
“Ùåñàáàòäà, ýóéà, Àçÿðáàéúàí ùàêèìèééÿòèíèí îíëàðëà ñèéàñè ôÿàëû
ñàõòà èòòèùàìëàðëà ùÿáñÿ àòäûüû,
òÿíãèäè ÿùâàë-ðóùèééÿëè æóðíàëèñòëÿðè
òóòäóðäóüó, áèð íå÷ÿ äèíú èúòèìàè
íöìàéèøëÿðèí äàüûäûëäûüû èääèà åäèëèð. Òÿøêèëàòûí ìöäàôèÿ åòäèéè “ñèéàñè ôÿàëëàðà” ãàðøû èòòèùàìëàðûí ìÿùêÿìÿ ïðîñåñèíäÿ þç òÿñäèãèíè òàïäûüû, îíëàðûí Àçÿðáàéúàí ãàíóíëàðûíà ãàðøû áèëÿðÿêäÿí ùþðìÿòñèçëèéè
ôàêòûíûí ìþâúóäëóüóíà èñÿ “Ùóìàí Ðèýùòñ Wàòúù” ýþç éóìóð âÿ
ùåñàáàòûíäà éàäà ñàëìûð. Òÿíãèäè
ÿùâàë-ðóùèééÿëè æóðíàëèñòëÿðèí èñÿ
à÷ûã øÿêèëäÿ ùþêóìÿòè òÿíãèä
åòäèêëÿðè, áóíà áàõìàéàðàã ùÿòòà
äþâëÿò ùåñàáûíà òèêèëÿí áèíàäàí
ìÿíçèë àëìàëàðû èñÿ õàðèúè ÃÙÒ-íè
ãÿòèééÿí ìàðàãëàíäûðìûð. Ùåñàáàòäà, ùÿì÷èíèí, ýóéà, áèð íå÷ÿ ñèéàñè
ôÿàëûí ùÿáñ åäèëäèéè õöñóñè èëÿ âóðüóëàíûð. Àíúàã ÐÅÀË ùÿðÿêàòûíûí
ùÿìñÿäðè Èëãàð Ìÿììÿäîâóí, Ìöñàâàò Ïàðòèéàñûíûí áàøãàí ìöàâèíè
Òîôèã Éàãóáëóíóí þòÿí èëèí ÿââÿëèíäÿ Èñìàéûëëû øÿùÿðèíäÿêè ùàäèñÿëÿð
çàìàíû èíñàíàëàðû èüòèøàøà ÷àüûðûø
åòìÿñè “Ùóìàí Ðèýùòñ Wàòúù”û ãÿòèééÿí ìàðàãëàíäûðìûð. Ùàíñûñà ùàäèñÿíè éàðûì÷ûã, ôàêòëàðû ñàõòàëàøäûðìàãëà òÿãäèì åòìÿê áó òÿøêèëàòûí àäè ôÿàëèééÿò íîðìàñûíà ÷åâðèëèáäèð”, - äåéÿ Àéäûí Ìèðçÿçàäÿ âóðüóëàéûá.
Ìèëëÿò âÿêèëèíèí ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ,
Àçÿðáàéúàí íþâáÿòè äÿôÿ õàðèúè ÃÙÒíèí áþùòàíû âÿ ñàõòàêàðëûüû èëÿ ðàñòëàøûð: “Áó áèðèíúè äÿôÿ äåéèëäèð, ìöñòÿãèëëèéèìèçèí áöòöí èëëÿðèíäÿ òÿøêèëàò
þëêÿìèçÿ, ìöñòÿãèëëèéèìèçÿ ãàðøû ãÿðÿçëè ìþâãå òóòóð. Áóíóí ñèéàñè ñèôàðèø îëäóüóíà, þëêÿìèçèí áåéíÿëõàëã àëÿìäÿ íöôóçóíóí àøàüû ñàëûíìàñû ö÷öí íþâáÿòè úÿùä îëäóüó
àøûã-àøêàð ùèññ åäèëèð”.
Áèð ñþçëÿ, ýþðöíäöéö êèìè, àíòèìèëëè ãöââÿëÿð òÿðÿôèíäÿí ìàëèééÿëÿøÿí
õàðèúè ÃÙÒ-ëÿðèí áèð ãàéäà îëàðàã ùàçûðëàäûãëàðû “ùåñàáàòëàð”, ÿñàñÿí,
Àçÿðáàéúàí ùàãäà äöíéàäà ìÿíôè
èìèú ôîðìàëàøäûðìàüà éþíÿëèð. Ëàêèí
ùÿìèí àíòèìèëëè ãöââÿëÿð óíóäóðëàð êè,
áó ýöí Àçÿðáàéúàí àðòûã 20 èë ÿââÿëêè
þëêÿ äåéèë. Ùàçûðäà Àçÿðáàéúàí äöíéàäà ñþç ñàùèáè îëàí, ðåýèîíóí ëèäåð
äþâëÿòèäèð. Âÿ áó úöð áþùòàí, óéäóðìà ìÿëóìàòëàðëà äþâëÿòèìèçèí áåéíÿëõàëã èìèúèíÿ çÿðáÿ âóðìàã ìöìêöí
îëìàéàúàã.
Ñÿëèì ËÎÜÌÀÍÎÜËÓ
Ýÿíúÿ øÿùÿð òÿøêèëàòûíûí ñÿìÿðÿëè ôÿàëèééÿòèíÿ õöñóñè þíÿì âåðìÿñèíäÿí,
ôÿàë, áàúàðûãëû âÿ èñòåäàäëû ýÿíúëÿðèí
ïàðòèéà ñûðàëàðûíäà ìþùêÿìëÿíÿðÿê
ôîðìàëàøìàñû, èíêèøàô åòìÿñè âÿ èðÿëè
÷ÿêèëìÿñèíäÿí ãàéíàãëàíûð. Àðòûã áåëÿ
ýÿíúëÿðäÿí áèð ÷îõó èäàðÿåòìÿ ñòðóêòóðëàðûíäà ýþñòÿðèëÿí åòèìàäû ëàéèãèíúÿ
äîüðóëäóðëàð. Øÿùÿð ðÿùáÿðëèéè Ýÿíúÿíèí áöòöí òÿáÿãÿëÿðäÿí îëàí âÿòÿíäàøëàðû èëÿ éàíàøû, ýÿíúëÿðëÿ äÿ ìöòÿìàäè îëàðàã ýþðöøöð, îíëàðûí èðÿëè ýåòìÿñèíÿ ýåíèø èìêàíëàð éàðàäûð.
“Áèçèì àìàëûìûç ãöäðÿòëè Àçÿðáàéúàíäûð, ìöñòÿãèëëèêäèð, èíêèøàôäûð,
ñîñèàë ðèôàùäûð”. Éåíè Àçÿðáàéúàí
Ïàðòèéàñûíûí Ñÿäðè úÿíàá Èëùàì ßëèéåâèí Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñûíûí
 ãóðóëòàéûíäà ñþéëÿäèéè áó ìöáàðèç
÷àüûðûø áöòöí ÉÀÏ öçâëÿðèíè, õàëãûìûçû, áöòöí ñàüëàì äöøöíúÿ ñàùèáëÿðèíè
äàùà ôÿàë îëìàüà, úÿìèééÿòèìèçèí,
äþâëÿòèí ùÿéàòûíäà âÿ èäàðÿ îëóíìàñûíäà èøòèðàê åòìÿê êèìè êîíñòèòóñèéà
âÿ äþâëÿòèìèç ãàðøûñûíäà ìöãÿääÿñ
âÿòÿíäàøëûã áîðúóíó øÿðÿôëÿ éåðèíÿ
éåòèðìÿéÿ ñþâã åäèð.
Áèçèì àìàëûìûç äÿéèøìÿçäèð:
Àçÿðáàéúàíûí äþâëÿò ìöñòÿãèëëèéèíèí
äþíìÿçëèéèíèí, Ùåéäÿð ßëèéåâ èäåéàëàðûíûí ÿáÿäèéàøàðëûüûíûí ãàðàíòû-Óëó
þíäÿðèí ñèéàñè êóðñóíóí ÿí ëàéèãëè
âàðèñè, äþâëÿòèìèçèí áàø÷ûñû âÿ ïàðòèéàìûçûí Ñÿäðè úÿíàá Èëùàì ßëèéåâèí
ðÿùáÿðëèéè àëòûíäà íþâáÿòè áåø èëäÿ äÿ
äàùà áþéöê óüóðëàð, äàùà áþéöê ãÿëÿáÿëÿð ãàçàíìàã!
Íàãèô ÙßÌÇßÉÅÂ,
ÉÀÏ Ýÿíúÿ øÿùÿð
òÿøêèëàòûíûí ñÿäði
Àçÿðáàéúàí âÿ Èòàëèéà ñàùèáêàðëàðû
àðàñûíäà èøýöçàð ýþðöø êå÷èðèëèá
Éàíâàðûí 23-äÿ
Áàêûäà “ÀÑÊ Áèçíåñ
Êîíñàëòèíã” ÌÌÚ âÿ
“ÌÀÄÅ Ñ.ï.À.” øèðêÿòèíèí òÿøêèëàò÷ûëûüû èëÿ
Àçÿðáàéúàí âÿ Èòàëèéà ñàùèáêàðëàðû àðàñûíäà èøýöçàð ýþðöø
êå÷èðèëèá.
ÀçÿðÒÀú õÿáÿð
âåðèð êè, ýþðöøäÿ èòàëéàí èø àäàìëàðû èëÿ éàíàøû, ÿñàñÿí òèêèíòè, ìåáåë, òîïäàí âÿ ïÿðàêÿíäÿ ñàòûø, òóðèçì âÿ ñÿíàéå ñåêòîðëàðûíäà ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿí 50éÿ éàõûí àçÿðáàéúàíëû èø àäàìû èøòèðàê åäèá.
Òÿäáèðè ýèðèø ñþçö èëÿ à÷àí Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû Ñàùèáêàðëàð (Èøÿýþòöðÿíëÿð) Òÿøêèëàòëàðû Ìèëëè Êîíôåäåðàñèéàñûíûí (ÀÑÊ) ïðåçèäåíòè Ìÿììÿä Ìóñàéåâ áèëäèðèá êè, Èòàëèéàíûí ìÿøùóð “ÌÀÄÅ
Ñ.ï.À.” øèðêÿòèíèí ÿìÿêäàøëàðû èëÿ Àçÿðáàéúàí ñàùèáêàðëàðûíûí áó
ýþðöøö èêè þëêÿ àðàñûíäà èøýöçàð ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàôûíäà ìöùöì ðîë
îéíàéàúàã. Ì.Ìóñàéåâ ãåéä åäèá êè, “ÌÀÄÅ Ñ.ï.À.” ìöëêè, ñÿíàéå âÿ êîììåðñèéà îáéåêòëÿðèíèí òèêèíòèñè ñàùÿñèíäÿ 40 èëëèê òÿúðöáÿéÿ ìàëèê øèðêÿòäèð. Î, ìåìàðëûã þçÿëëèéè îëàí àáèäÿëÿðèí áÿðïàñû, ðåêîíñòðóêñèéàñû, ùàáåëÿ éîëëàðûí, àâòîáàíëàðûí ñàëûíìàñû, ùèäðîòåõíèêè ãóðüóëàðûí òèêèíòèñè öçðÿ äöíéàäà òàíûíûð.
Àçÿðáàéúàí èëÿ Èòàëèéà àðàñûíäà ìþâúóä èãòèñàäè ÿëàãÿëÿð áàðÿäÿ
ìÿëóìàò âåðÿí Ì.Ìóñàéåâ áèëäèðèá êè, ÀÑÊ-íûí òÿøêèëàò÷ûëûüû èëÿ èêè
þëêÿíèí èø àäàìëàðûíûí áèð ñûðà ýþðöøëÿðè êå÷èðèëèá. Áó ýþðöøëÿðäÿ òèêèíòè, ìåìàðëûã, ìåáåë èñòåùñàëû, åíåðæè ñèñòåìëÿðè, òóðèçì êèìè ìöùöì ìÿñÿëÿëÿð öçðÿ ÿìÿêäàøëûã âÿ èíâåñòèñèéà ìÿñÿëÿëÿðè ìöçàêèðÿ îëóíóá.
Äàùà ñîíðà ÷ûõûø åäÿí “ÌÀÄÅ Ñ.ï.À.” øèðêÿòèíèí ïðåçèäåíòè Úóçåïïå Ìàññàñêóçà äåéèá êè, óçóí ìöääÿòäèð Àçÿðáàéúàí øèðêÿòëÿðè
èëÿ ÿìÿêäàøëûã åäèðëÿð. ÀÑÊ èëÿ áèðýÿ áèçíåñ ôÿàëèééÿòè ãóðìàã,
Àçÿðáàéúàí øèðêÿòëÿðè èëÿ ñûõ ÿìÿêäàøëûã èêè þëêÿ àðàñûíäà èãòèñàäè
ÿëàãÿëÿðèíèí èíêèøàôûíà òþùôÿ âåðÿúÿê.
Ýþðöøäÿ ÀÑÊ íÿçäèíäÿ ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿí “ÀÑÊ Áèçíåñ Êîíñàëòèíã” ÌÌÚ-íèí òÿãäèìàòû êå÷èðèëèá. Áèëäèðèëèá êè, þòÿí èë ãåéäèééàòäàí
êå÷ÿí “ÀÑÊ Áèçíåñ Êîíñàëòèíã” ÌÌÚ Èòàëèéà, Èñïàíèéà, Ìîëäîâà,
Òöðêèéÿ âÿ äèýÿð þëêÿëÿðäÿêè òÿðÿôäàø òÿøêèëàòëàðëà ÿìÿêäàøëûã ìöãàâèëÿëÿðè áàüëàéûá. Èø àäàìëàðûíûí áó ýþðöøö äÿ “ÀÑÊ Áèçíåñ Êîíñàëòèíã”èí èìçàëàäûüû ÿìÿêäàøëûã ìöãàâèëÿñè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ êå÷èðèëèð.
Ýþðöøäÿ ùÿì÷èíèí, Èòàëèéàíûí “ÌÀÄÅ Ñ.ï.À.” âÿ “Áåýùåëëè Ýðîóï” øèðêÿòëÿðèíèí òÿãäèìàòû îëóá. Ãåéä åäèëèá êè, “Áåýùåëëè Ýðîóï”
èøûãëàíäûðìà, åâ åëåêòðîíèêàñû, ñÿíàéå âÿ éàøàéûø ìÿíòÿãÿëÿðèíäÿ
òÿùëöêÿñèçëèê âÿ ìöùàôèçÿ ñèñòåìëÿðè âÿ äèýÿð ñàùÿëÿðäÿ ôÿàëèééÿò
ýþñòÿðèð âÿ ìÿùñóëëàðû äöíéàíûí 60 þëêÿñèíäÿ ñàòûëûð.
Òÿäáèð áèðýÿ ëàéèùÿëÿðèí ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñèíÿ, òèúàðÿò ÿëàãÿëÿðèíèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñèíÿ äàèð èêèòÿðÿôëè ýþðöøëÿðëÿ áàøà ÷àòûá.
7
www.yeniazerbaycan.com
24 éàíâàð 2014-úö èë, úöìÿ / ¹ 012 (4171)
Ðàäèêàë ìöõàëèôÿòèí ãåéðè-ñÿìèìèëèê àíàòîìèéàñû ÀÕÚÏ èëÿ “Ìöñàâàò”ûí ìÿòáóàò ñàâàøû êðèòèê ùÿääÿ ÷àòûá
“Àçàäëûã” âÿ “Éåíè Ìöñàâàò” ãÿçåòëÿðèíèí ñÿùèôÿëÿðèíè âÿðÿãëÿìÿê êèôàéÿòäèð êè,
áó èêè ïàðòèéàíûí àðàñûíäàí “ãàðà ïèøèê” êå÷äèéèíè äÿðùàë ýþðÿñÿí
Äöøÿðýÿ òÿìñèë÷èëÿðèíè çàìàí-çàìàí “áèðëÿøäèðÿí” õàðèúè åðìÿíèïÿðÿñò äàèðÿëÿðèí ñèôàðèøëÿðèäèð
“Ñèéàñè ôÿàëèééÿòëÿðèíè” éàëíûç áèð
ìÿãñÿäÿ-Àçÿðáàéúàí äþâëÿòèíèí âÿ
õàëãûíûí ìàðàãëàðûíà ÿêñ ìþâãåéÿ
êþêëÿìèø, î úöìëÿäÿí ñàòãûíëàð êëóáó îëàí “Ìèëëè øóðà”äà þçöíö úÿìèééÿòÿ “ìöòòÿôèã” êèìè òÿãäèì åäÿí
ïàðòèéàëàðûí ÿñàñ ìÿãñÿäëÿðè àðòûã
òàì àéäûíëûüà ãîâóøóð. Áÿëëè îëóð êè,
áó ýöí áèð-áèðèíÿ ãÿíèì êÿñèëÿí ùÿì
ÀÕÚÏ-íèí, ùÿì äÿ Ìöñàâàò Ïàðòèéàñûíûí ÿñàñ ãàéÿñè, ñàäÿúÿ ðàäèêàë
äöøÿðýÿäÿêè ÿíÿíÿâè îéóíëàðûíû äàâàì åòäèðìÿê, õàðèúè åðìÿíèïÿðÿñò
äàèðÿëÿðèí ÿëè èëÿ ïóë ãàçàíìàã, àíòèàçÿðáàéúàí÷û ìÿðêÿçëÿðèí ñèôàðèøëÿðèíè éåðèíÿ éåòèðìÿêäÿí èáàðÿò îëóá.
“Ìèëëè øóðà” òðàýèêîìåäèéàñûíûí àðäûíäàí éîëëàðû àéðûëàí “ìåùðèáàí
äöøìÿíëÿð” áó ýöí àéðû-àéðûëûãäà
áèð-áèðèëÿðèíÿ ãàðøû úÿáùÿ à÷ûáëàð âÿ
ãàðøûëûãëû îëàðàã ÿêñ òÿðÿôèí áîñòàíûíû
äàøëàìàãëà ìÿøüóëäóðëàð. Òÿáèè êè,
èëëÿðäèð åéíè ññåíàðè èëÿ þçëÿðèíè ñèéàñè ñÿùíÿäÿ ñàõëàìàüà ÷àëûøàí
ÀÕÚÏ âÿ Ìöñàâàò Ïàðòèéàñûíûí íöìàéèø åòäèðäèêëÿðè áó ãåéðè-ñÿìèìèëèéèí êþêöíäÿ áèð ñûðà ñÿáÿáëÿð äóðóð.
ßí ÿñàñû èñÿ õàðèúè äàèðÿëÿðäÿí õÿéàíÿò ãàðøûëûüûíäà ÿëäÿ îëóíàí ìàääè âÿñàèòèí ãàðøû òÿðÿôèí ÿëèíÿ êå÷ìÿìÿñè ö÷öí ðàäèêàëëàð ùàíñû éîëà ýÿëäè áàø âóðóðëàð.
ßñëèíäÿ, áó ýöí È.Ãÿìáÿðèí “Ìèëëè øóðà” îéóíóíó ß.Êÿðèìëèéÿ òÿùâèë
âåðìÿñè þçö äÿ èíäèéÿãÿäÿðêè ãåéðèñÿìèìèëèéèí äàâàìû ñàéûëìàëûäûð. Î
áàõûìäàí êè, áó èêè ïàðòèéàíûí áèð-áèðèíÿ ìöíàñèáÿòè éàðàíäûüû ýöíäÿí
áÿëëè áèð ìöñòÿâèäÿ èíêèøàô åäèð. “Ìèëëè øóðà” îéóíóíäà èñÿ áó ãåéðè-ñÿìèìèëèê äàùà àéäûí øÿêèëäÿ þçöíö áèðóçÿ âåðìèøäè, äåñÿê, éàíûëìàðûã.
Öìóìèééÿòëÿ, èëëÿðäèð áèð-áèðèíÿ ãàðøû
ìöáàðèçÿ àïàðàí, áèðè äèýÿðèíè õÿéàíÿòêàð åëàí åäÿí ïàðòèéàëàð áó ëàéèùÿäÿ çîðÿí ìöòòÿôèãëèéÿ úÿëá îëóíìóøäóëàð. Ìÿíçÿðÿíè òÿõìèíÿí áåëÿ
èçàù åòìÿê îëàðäû: Éàðàíäûüû ýöíäÿí
ñèéàñè ñôåðàäà ãàòû äöøìÿí êèìè õàðàêòåðèçÿ îëóíàí ÀÕÚÏ âÿ ÊÕÚÏ,
ùÿð çàìàí áèð-áèðèëÿðèíè à÷ûã øÿêèëäÿ
õàðèúè êÿøôèééàòà èøëÿìÿêäÿ ñó÷ëàéàí ÀËÏ âÿ Ìöñàâàò Ïàðòèéàñû, î
úöìëÿäÿí, 20 èëäÿí àðòûãäûð êè, à÷ûã
äöøìÿí÷èëèê ìþâãåéèíäÿ îëàí
ÀÕÚÏ âÿ Ìöñàâàò Ïàðòèéàñû. ßýÿð,
áóðàéà ðàäèêàë äöøÿðýÿíèí ÿêñÿð
ùèññÿñè òÿðÿôèíäÿí ãÿáóë åäèëìÿéÿí
Åëäàð Íàìàçîâ, Ðöñòÿì Èáðàùèìáÿéîâ âÿ áàøãàëàðûíû äà ÿëàâÿ åòñÿê,
àðòûã øÿðùÿ åùòèéàú ãàëìûð. Áó òÿøêèëàòëàðûí àðàñûíäà äàèìà ÷ÿêèøìÿíèí
ýåòìÿñè, þçëÿðèíè ìöòòÿôèã êèìè ãÿëÿìÿ âåðñÿëÿð äÿ, ùÿð çàìàí áèð-áèðèëÿðèíÿ çèää ôÿàëèééÿò ýþñòÿðäèêëÿðè îðòàäàäûð. Áó “áèðëèéè” éàðàòìàüà ÷àëûøàí
ïàðòèéàëàðûí áóýöíêö “èòòèùàì÷û-ìöòòÿùèì” ñàâàøû èñÿ êþùíÿ ñåðèàëûí äàâàìûäûð. Àðòûã èéèðìè èëÿ éàõûíäûð êè,
áèðè-äèýÿðèíè êö÷ÿ “äèàëåêòëÿðè”íÿ ãîíàã åäÿí áó ïàðòèéàëàðûí íþâáÿòè ðàóíääà þç îõóíó ùàíñû ïàðòèéàéà ÷åâèðÿúÿéè þíúÿäÿí áÿëëè èäè.
Ìÿñÿëÿí, Ìöñàâàò Ïàðòèéàñûíûí
ôóíêñèîíåðëÿðèíäÿí Àðèô Ùàúûëû ìÿòáóàòà à÷ûãëàìàñûíäà áèëäèðèá êè,
ÀÕÚÏ îíëàðû ÿââÿëëÿð äÿ ùàêèìèééÿòëÿ èøáèðëèéèíäÿ èòòèùàì åäèá. Òÿáèè êè,
áó äà ãàðøûëûãëû îëóá âÿ íÿçÿðÿ àëñàã
êè, 2000-úè èëäÿ äÿ Ìöñàâàò Ïàðòèéàñû àíàëîæè èòòèùàìëà ÀÕÚÏ-éÿ ãàðøû
÷ûõûá, îíäà áåëÿ ýþðöíöð êè, ùÿð èêè
ïàðòèéà åéíè “ìþâãåäÿäèðëÿð”. Àììà
áèð ìÿñÿëÿ âàð êè, áó äà ùÿìèí ãöââÿëÿðèí áèð-áèðèëÿðèíÿ ãàðøû ãåéðè-ñÿìèìèëèéèíè òàì øÿêèëäÿ èôàäÿ åäèð.
ÀÕÚÏ èëÿ Ìöñàâàò Ïàðòèéàñû àðàñûíäà ñîí ýöíëÿðäÿ áàø âåðÿíëÿð, ùÿð èêè
ïàðòèéàíûí ôóíêñèîíåðëÿðèíèí, î úöìëÿäÿí íÿçàðÿòëÿðèíäÿêè ìÿòáó îðãàíëàðûí êö÷ÿ äèàëåêòè èëÿ äàíûøûüû îíëàðûí áèð-áèðèëÿðèíÿ ãàðøû ÿñë ìöíàñèáÿòëÿðèíè öçÿ ÷ûõàðäû. À.Ùàúûëûíûí
ãàðøû òÿðÿô ùàããûíäà äåäèêëÿðèíäÿí
áåëÿ áÿëëè îëóð êè, àðòûã ïðîñåñ à÷ûã
øÿêèëäÿ ýåäèð. Éÿíè, ùå÷ äÿ èääèà
îëóíäóüó êèìè, È.Ãÿìáÿðëÿ ß.Êÿðèìëè áó ñþéöø-ñàâàøäàí êÿíàðäà äåéèëëÿð. Ùÿòòà À.Ùàúûëû ß.Êÿðèìëèíèí “òàðèõè êå÷ìèøè”íè úÿìèééÿòÿ òÿãäèì åòäèêëÿðèíäÿí ìÿìíóí êèìè ýþðöíöð:
“Ìöõòÿëèô àäàìëàðûí ñèéàñè ïðîñåñäÿí êÿíàðäà äóðìàëàðû, ýóéà
ùàíñûñà ìöõàëèôÿòäàõèëè ïðîñåñëÿð-
äÿí èéðÿíäèêëÿðèíè èääèà åòìÿêëÿ
ôàêòèêè îëàðàã þçëÿðèíè ñóüîðòàëàìàã èñòÿéèðëÿð. ×öíêè ïðîñåñëÿð
à÷ûã ìöñòÿâèäÿ ýåäèð. Ùÿð êÿñ êèìèí íÿ äåäèéèíè, êèìèí ùàíñû úöð
ôÿàëèééÿò ýþñòÿðäèéèíè, ùÿòòà ùÿð
áèð ñèéàñè ïàðòèéàíûí, ñèéàñè õàäèìèí ôÿàëèééÿò òàðèõ÷ÿñèíè þéðÿíìÿê èìêàíûíà ìàëèêäèð. Ùÿð êÿñ
þçöíÿ óéüóí îëàíû ñå÷ÿðÿê ôÿàëèééÿòèíè ýþñòÿðìÿëèäèð”.
ÀÕÚÏ èñÿ Ìöñàâàò Ïàðèòéàñûíû èôøà åòäèéèíè “áÿéàí åäèð”. Ùÿòòà ìàðàãëûäûð êè, áó ïàðòèéà “Ìöñàâàò”ûí
ÿëèíäÿí íåúÿ “ÿñÿáëÿøèáìèøñÿ” ìîðàòîðèóì òÿòáèãè ãÿðàðûíû äà áèðúÿ
ýöí ùÿéàòà êå÷èðèá. Áó èñÿ îíäàí
õÿáÿð âåðèð êè, ðàäèêàë äöøÿðýÿ ïàðòèéàëàðû èëëÿðäèð êè, áèð-áèðèëÿðèíÿ äåéÿ
áèëìÿäèêëÿðèíè èíäè äàùà ðàùàò “èôàäÿ
åòìÿê” èìêàíûíà ìàëèêäèðëÿð.
Áÿëè, ýöíäÿ áèð ñèìàéà äöøÿí ðàäèêàë äöøÿðýÿíèí ãåéðè-ñÿìèìèëèê
àçàðû éåíÿ äÿ äàâàì åòìÿêäÿäèð.
ßí ÿñàñû èñÿ áóäóð êè, ðàäèêàë ìöõàëèôÿò ñèìàäàí-ñèìàéà ìàðàãëû õàðèúè
ãðóïëàðûí ñèôàðèøè èëÿ äöøöð. Îíëàð ðàäèêàë äöøÿðýÿíè ùàíñû ñèìàäà ýþðìÿê èñòÿéèðñÿ, äöøÿðýÿ äÿðùàë ùÿìèí
ñèôÿòè àëûð. ×îõ óçàüà ýåòìÿéÿ åùòèéàú éîõäóð. Áèð íå÷ÿ àé áóíäàí ãàáàã áèð-áèðèëÿðèíÿ ìöòòÿôèã äåéÿíëÿðèí
àãèáÿòè ùÿð øåéè àøêàðà ÷ûõàðûð. Ýþðöíäöéö êèìè, îíëàðûí ôÿàëèééÿò ïëàíû
à÷ûã øÿêèëäÿ ùàíñûñà õàðèúè ãöââÿ òÿðÿôèíäÿí ùàçûðëàíìûøäû âÿ ùàíñûñà
áèð ìàëèééÿ ãàðøûëûüûíäà áó äÿôÿ äÿ
“Ìèëëè øóðà” úèëäèíÿ ýèðìèøäèëÿð. ßýÿð
åëÿ äåéèëäèñÿ, íèéÿ ñå÷êèëÿð áèòÿí êèìè
äöøÿðýÿ éåíèäÿí þç êþùíÿ áè÷èìèíÿ
ãàéûòäû? Áó, îíëàðûí ôÿàëèééÿòèíèí íÿ
ãÿäÿð “ñÿìèìè” îëäóüóíó, äöøÿðýÿíèí ñèôÿòèíèí öñòöíÿ áèð ñèôÿòèí äÿ ÿëàâÿ îëóíìàñûíäàí õÿáÿð âåðèð.
Íÿòèúÿ åòèáàðû èëÿ Àçÿðáàéúàí õàëãû
àðòûã èëëÿðäèð êè, êèìèí êèì, êèìèí ìÿãñÿäèíèí äÿ ùàðà èñòèãàìÿòëÿíäèéèíè áèëèð âÿ ùÿð êÿñè þç êèìëèéèíÿ, ìÿãñÿäèíÿ ýþðÿ äÿéÿðëÿíäèðèð. Ñå÷êèëÿð áóíóí
ÿñë ñöáóòóäóð. Áó èíñàíëàð ìöñòÿãèëëèéèìèçèí áöòöí äþíÿìëÿðèíäÿ Àçÿðáàéúàí äþâëÿò÷èëèéèíÿ ãàðøû ùöúóìëàð ùÿéàòà ê÷èðìÿêäÿí óñàíìàéûáëàð. Áó
ýöí äÿ þç áÿä ÿìÿëëÿðèíè äàâàì åòäèðìÿêëÿ éàëíûç êþíöë áóëàíäûðûðëàð. Þçëÿðè áèð øåé îëìàñàëàð äà...
Îëìàéàí “øóðà”íûí íÿéè
êîîðäèíàñèéà åäèëèð?
Àíòèìèëëè ðàäèêàë öíñöðëÿð ìÿíàñûç àääûìëàðû èëÿ ìþâúóä
îëäóãëàðû ýþðöíòöñö éàðàòìàüà ÷àëûøûðëàð
Ìÿëóì îëäóüó êèìè, áèð íå÷ÿ ýöí þíúÿ
ãîíäàðìà “Ìèëëè øóðà”íûí
ñåññèéàñûíäà
“êîîðäèíàñèéà
øóðàñû”íûí éàðàäûëìàñû ùàãäà ãÿðàð ãÿáóë åäèëèá.
Áó “øóðà”íûí öçâëÿðèíèí
ñå÷èëìÿñè çàìàíû íÿ
êèìè ìÿçùÿêÿëÿð éàøàíäû, áó áàøãà ñþùáÿòèí ìþâçóäóð. Àììà
ìàðàãëûñû áóäóð êè, áó “êîîðäèíàñèéà øóðàñû”
íÿ ö÷öí éàðàäûëûá, íÿ èø ýþðÿúÿê?
Öìóìèééÿòëÿ, ðàäèêàë ìöõàëèôÿòèí òîïëàøäûüû “Ìèëëè øóðà” éàðàíäûüû âàõòäàí íÿèíêè úÿìèééÿòäÿ ùå÷ áèð åòèìàä ãàçàíìàéûá, ÿêñèíÿ, èôëàñà äîüðó ýåäèá. Áó èôëàñûí ïèê íþãòÿñè èñÿ
þòÿí èëèí îêòéàáðûíäà êå÷èðèëìèø ïðåçèäåíò ñå÷êèëÿðè îëäó. Áó ñå÷êèëÿðäÿ ãîíäàðìà ãóðóìóí
íàìèçÿäè áèàáûð÷û ìÿüëóáèééÿòÿ óüðàäû. Ñå÷êèäÿí ñîíðà èñÿ “Ìèëëè øóðà”íû òÿðê åäÿíëÿðèí ñàéû äóðìàäàí àðòäû. Âÿ áåëÿëèêëÿ äÿ, ôàêòèêè îëàðàã áó ãîíäàðìà ãóðóìóí þëêÿìèçèí èúòèìàèñèéàñè ïðîñåñëÿðèíÿ çÿððÿ ãÿäÿð äÿ òÿñèðè îëìàäûüû ôàêòû ðåàëëûãäà íþâáÿòè äÿôÿ òÿñäèãèíè òàïäû. Éÿíè ðåàëëûã áóíó ýþñòÿðèð êè, áåëÿ áèð ãóðóì àðòûã ìþâúóä äåéèë. ßýÿð “Ìèëëè øóðà” ìþâúóä äåéèëñÿ, îíäà îíóí “êîîðäèíàñèéà øóðàñû”
íÿéè êîîðäèíàñèéà åäÿúÿê? Áó “øóðà”íûí èëê èúëàñûíäà “ìöçàêèðÿ” îëóíàí ìÿñÿëÿëÿðÿ äèããÿò
éåòèðäèêäÿ ãîíäàðìà ãóðóìóí îéóíúàã “øóðà”ñûíûí íÿ èøëÿ ìÿøüóë îëàúàüû áÿëëè îëóð. Ìÿëóìàòëàðà ýþðÿ, èëê èúëàñäà “þëêÿäÿ äåìîêðàòèê
ñå÷êè ìöùèòèíèí éàðàäûëìàñû”, “ñèéàñè ìÿùáóñëàðûí ìöäàôèÿñè”, “úÿðèìÿëÿðèí þäÿíèëìÿñèíÿ
éàðäûì ìÿãñÿäèëÿ ìàðàôîí êå÷èðìÿê” âÿ ñ. êèìè ìöúÿððÿä ìÿñÿëÿëÿð “ìöçàêèðÿ” (?!) åäèëèá.
ßñëèíäÿ, “ìöçàêèðÿ” åäèëÿí ìÿñÿëÿëÿðèí àäû èëÿ
òàíûø îëàíäà, ðàäèêàëëàðûí òîïëàøäûüû áó ãóðóìóí ãîíäàðìà îëìàñû èëÿ éàíàøû, íÿ ãÿäÿð
ýöëöíú îëäóüó äà àéäûí øÿêèëäÿ þçöíö áöðóçÿ
âåðèð.
Åëÿ ýþòöðÿê, äåìîêðàòèê ñå÷êèëÿð ìÿñÿëÿñèíè. 50 ìèí íÿôÿðäÿí ÷îõ éåðëè, 1400-ÿ éàõûí
áåéíÿëõàëã ìöøàùèäÿ÷èíèí èçëÿäèéè ñîí ïðåçèäåíò ñå÷êèëÿðè áåéíÿëõàëã ñòàíäàðòëàðà òàì
óéüóí êå÷èðèëèá. Áóíó íöôóçëó áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðûí ìöøàùèäÿ ìèññèéàëàðû äà áÿéàí
åäèáëÿð. Ùÿìèí áÿéàíàòëàðäà þëêÿìèçäÿ äåìîêðàòèê ñå÷êè ìöùèòè
äÿ õöñóñè âóðüóëàíûá.
Ìþòÿáÿð áåéíÿëõàëã
òÿøêèëàòëàð áåëÿ áèð
ìþâãåäÿ îëäóüó ùàëäà, îéóíúàã “Ìèëëè øóðà”íûí Àçÿðáàéúàíäà
ñå÷êè ìöùèòè èëÿ áàüëû
ùàíñûñà äÿéÿðëÿíäèðìÿëÿðè òàìàìèëÿ ìÿíòèãñèçäèð. Äèýÿð òÿðÿôäÿí, áó ùÿìèí “Ìèëëè øóðà”äûð êè, ùå÷ þç äàõèëèíäÿ íîðìàë ñå÷êè êå÷èðÿ áèëìèð. Òÿêúÿ ñþçöýåäÿí “êîîðäèéíàñèéà
øóðàñû”íûí öçâëÿðèíèí ñå÷èëìÿñè çàìàíû áàø
âåðÿí ñàõòàêàðëûã “Ìèëëè øóðà”íûí äåìîêðàòèê
ñå÷êè êðèòåðèéàëàðûíûí íÿäÿí èáàðÿò îëäóüóíó
îðòàéà ãîéóð. Áåëÿ îëàí ùàëäà ùàíñû ùàãëà áó
ãîíäàðìà ãóðóì þëêÿäÿêè ñå÷êè ìöùèòèíäÿí
øèêàéÿòëÿíèð?
Éàõóä “ñèéàñè ìÿùáóñ” ìÿñÿëÿñèíÿ áàõàã.
Äöíéàäà áåëÿ áèð êðèòåðèéàíûí îëìàäûüû ùàìûéà ìÿëóìäóð. Àììà “Ìèëëè øóðà”äà òîïëàøàí
ðàäèêàëëàð “êîîðäèíàñèéà øóðàñû”íûí èúëàñûíäà
áó ìÿñÿëÿíè äÿ ìöçàêèðÿ åäèáëÿð- éÿíè ìþâúóä îëìàéàí áèð ìÿñÿëÿíè. Äîüðóäóð, óçóí èëëÿðäèð êè, ìöÿééÿí õàðèúè ãöââÿëÿð Àçÿðáàéúàíà òÿçèéã âàñèòÿñè êèìè “ñèéàñè ìÿùáóñ” àìèëèíäÿí èñòèôàäÿ åòìÿéÿ ÷àëûøûðäûëàð. Àììà þòÿí
èëèí éàíâàðûíäà Àâðîïà Øóðàñû Ïàðëàìåíò Àññàìáëåéàñûíûí ãûø ñåññèéàñûíäà áó áàðÿäÿ
ìÿðóçÿ ãÿáóë îëóíìàäû âÿ þëêÿìèçëÿ áàüëû
ÿäàëÿòñèç áèð ìÿñÿëÿéÿ ñîí ãîéóëäó. Áóíà
áàõìàéàðàã, ãîíäàðìà “Ìèëëè øóðà”íûí îéóíúàã “êîîðäèíàñèéà øóðàñû” “ñèéàñè ìÿùáóñ”
ìÿñÿëÿñèíäÿí äàíûøûð.
ßñëèíäÿ, áÿëêÿ äÿ, áåëÿ ùàëëàðà òÿÿúúöáëÿíìÿê ëàçûì äåéèë. “Ìèëëè øóðà” íÿäèð êè, îíóí
“êîîðäèíàñèéà øóðàñû” äà íÿ îëà. Ôàêòèêè ìþâúóä îëìàéàí “Ìèëëè øóðà”íûí áó ãóðóìó íÿéè
êîîðäèíàñèéà åäÿ áèëÿð? ßëáÿòòÿ êè, ùå÷ íÿéè.
Îíà ýþðÿ äÿ, ðàäèêàëëàð áó òèïëè ìÿíàñûç, úÿìèééÿò ö÷öí çÿððÿ ãÿäÿð äÿ ÿùÿìèééÿò êÿñá
åòìÿéÿí ìÿñÿëÿëÿðè ýöíäÿìÿ ýÿòèðìÿêëÿ
ñàäÿúÿ ìþâúóä îëäóãëàðûíû ýþñòÿðìÿéÿ ÷àëûøûðëàð. Àììà áóðàäà áèð àòàëàð ìÿñÿëè äÿ éàäà
äöøöð: Óòàíìàñàí, îéíàìàüà íÿ âàð êè...
Íàðäàð ÁÀÉÐÀÌËÛ
Ïÿðâèç ÑÀÄÀÉÎÜËÓ
ÀÕÚÏ èëÿ Ìöñàâàò Ïàðòèéàñû àðàñûíäà ðàäèêàë äöøÿðýÿíèí ùàêèìèìöòëÿãè îëìàã óüðóíäà èëëÿðäèð êè,
äàâàì åäÿí íöôóç ñàâàøû ùÿð èêè
ïàðòèéàíûí íÿçàðÿòèíäÿ îëàí ìÿòáóàò
îðãàíëàðûíäàí äà éàí êå÷ìèð. Àðòûã
ÀÕÚÏ-íèí íÿçàðÿòèíäÿ îëàí “Àçàäëûã” ãÿçåòè âÿ Ìöñàâàò Ïàðòèéàñûíûí
ðóïîðó ôóíêñèéàñûíû éåðèíÿ éåòèðÿí
“Éåíè Ìöñàâàò” ãÿçåòè, åëÿúÿ äÿ
ìöõòÿëèô ñîñèàë øÿáÿêÿëÿð ãàðøû äóðàí äöøìÿí òÿðÿôëÿðèí ñÿíýÿðëÿðèíè
õàòûðëàäûð. Áó “ñÿíýÿðëÿð”äÿí ãàðøû
òÿðÿôÿ éàéëûì àòÿøëÿðèíè õàòûðëàäàí
ñÿðò èòòèùàìëàð ñÿñëÿíäèðèëèð.
Ãåéä åäÿê êè, “Éåíè Ìöñàâàò””Àçàäëûã” ãàðøûäóðìàñû òÿçÿ ìÿñÿëÿ
äåéèë. Ùÿð èêè ãÿçåò êîíêðåò ñèéàñè
ãöââÿëÿðèí (ÀÕÚÏ-íèí âÿ “Ìöñàâàò”ûí-Ì.À.) ìàðàãëàðûíû èôàäÿ åòäèêëÿðèíäÿí ïàðòèéàëàð àðàñûíäàêû êÿñêèí
ìöíàñèáÿòëÿð ëàêìóñ êàüûçû êèìè
äÿðùàë “Àçàäëûã”ûí âÿ “Éåíè Ìöñàâàò”ûí ñÿùèôÿëÿðèíäÿ ÿêñ îëóíóð.
Àçÿðáàéúàí úÿìèééÿòè áó èêè ãÿçåò
àðàñûíäà ïàðòèéà ìàðàãëàðûíû èôàäÿ
åäÿí ñþç ÷ÿêèøìÿëÿðèíèí äÿôÿëÿðëÿ
øàùèäè îëóá. ÀÕÚÏ èëÿ Ìöñàâàò Ïàðòèéàñûíûí òÿìñèë÷èëÿðè áþëÿ áèëìÿäèêëÿðèíè, ñèéàñè ñÿùíÿäÿ îíëàðû áàðûøìàç ðÿãèáëÿðÿ ÷åâèðÿí ìÿñÿëÿëÿðè áèð
ãàéäà îëàðàã òÿñèð äàèðÿëÿðèíäÿ îëàí
ãÿçåòëÿðèí ñÿùèôÿëÿðèíäÿ ÷þçìÿéÿ
÷àëûøûðëàð êè, áó äà ÿêñÿð ùàëëàðäà
ñóáéåêòèâ éàíàøìàëàðëà ìöøàéèÿò
îëóíóð. Ñèéàñè ìöøàùèäÿ÷èëÿð éàðûçàðàôàò, éàðûúèääè òÿðçäÿ “Àçàäëûã” âÿ
“Éåíè Ìöñàâàò” ãÿçåòëÿðèíè èêè ïàðòèéà àðàñûíäà ìöíàñèáÿòëÿðèí áàðîìåòðè êèìè ñÿúèééÿëÿíäèðèðëÿð. Áåëÿ
êè, áó èêè ãÿçåòèí ñÿùèôÿëÿðèíè âÿðÿãëÿìÿê êèôàéÿòäèð êè, þçëÿðèíè ðàäèêàë
äöøÿðýÿíèí ÿñàñ ýöú ìÿðêÿçëÿðè àäëàíäûðàí ÀÕÚÏ èëÿ Ìöñàâàò Ïàðòèéàñûíûí àðàñûíäàí “ãàðà ïèøèê” êå÷äèéèíè äÿðùàë ýþðÿñÿí.
ÀÕÚÏ èëÿ Ìöñàâàò Ïàðòèéàñû àðàñûíäà ïèê ùÿääÿäÿê éöêñÿëÿí íþâáÿòè ìÿòáóàò ñàâàøûíà èñÿ ñîíóíúóíóí
ãîíäàðìà “Ìèëëè øóðà”äàí ýåðè ÷ÿêèëìÿêëÿ áàüëû ãÿðàðû ñÿáÿá îëóá. Ìÿëóì îëäóüó êèìè, ëàï ÿââÿëäÿí ÀÕÚÏ
èëÿ “Ìöñàâàò” áó ãîíäàðìà ãóðóìó
áöòöíëöêëÿ þç ïàðòèéà ìàðàãëàðûíà òàáå åòìÿê ö÷öí ìöõòÿëèô ÷àáàëàìàëàð
ñÿðýèëÿéèðäèëÿð. “Ìèëëè øóðà”äà ìöçàêèðÿ îëóíàí áöòöí ìÿñÿëÿëÿðäÿ “úÿáùÿ÷è”ëÿðèí âÿ “Ìöñàâàò”÷ûëàðûí ñþçëÿðè
÷ÿï ýÿëèðäè. Ñîíäà áó ìöáàðèçÿäÿ
ÀÕÚÏ þçöñàéàüû ìàíåâðëÿð èøëÿäÿðÿê “Ìèëëè øóðà”äà ìöÿééÿí öñòöíëöê
ãàçàíìàüà ìöâÿôôÿã îëäó. ßí àçûíäàí îíó äåìÿê ìöìêöíäöð êè,
ÀÕÚÏ-íèí øèíåëèíäÿí ÷ûõàí Úÿìèë
Ùÿñÿíîâ ÿââÿëúÿ ãîíäàðìà ãóðóìóí èêèíúè “âàùèä íàìèçÿä”è, äàùà
ñîíðà èñÿ ñÿäðè ìöÿééÿíëÿøäèðèëäè.
ÀÕÚÏ-íèí ñÿäðè ßëè Êÿðèìëè èñÿ þéöíÿðÿê áóíó éåðè ýÿëäè-ýÿëìÿäè ãàáàðòìàüà ÷àëûøûðäû. Þç íþâáÿñèíäÿ
Úÿìèë Ùÿñÿíîâóí äà áöòöí ìÿñÿëÿëÿðäÿ êå÷ìèø ïàðòèéàäàøëàðûíà äàùà
àðòûã äÿðÿúÿäÿ “ñòàâêà” åòäèéè îðòàäàäûð. Áóíäàí áàøãà, ÀÕÚÏ “Ìèëëè
øóðà”äà úÿìëÿøÿí ïàðòèéàëàð âÿ ìàðýèíàë ñèéàñè ãðóïëàð òÿðÿôèíäÿí “Ìöñàâàò”à ãàðøû, íåúÿ äåéÿðëÿð, ñÿëèá
éöðöøöíÿ ñòàðò âåðèëìÿñèíÿ íàèë îëäó.
ÀÕÚÏ èñÿ äèýÿð ïàðòèéàëàðëà “Ìöñàâàò” àðàñûíäà ýåäÿí áó ñàâàøäà áèð
íþâ êàòàëèçàòîð ðîëóíó îéíàéàðàã
îäóí öñòöíÿ éàü òþêöðäö.
Áó âÿ äèýÿð ñÿáÿáëÿð öçöíäÿí äÿ
“Ìöñàâàò” âàõò èêÿí þçöíÿ ýöí àüëàìàüà áàøëàäû âÿ “Ìèëëè øóðà” èëÿ éîëëàðûíû àéûðìàã ãÿðàðûíà ýÿëäè. Áóíäàí ñîíðà ïàðòèéàëàð íÿçàðÿòëÿðèíäÿ
îëàí ìÿòáóàò îðãàíëàðûíû äà äþéöøÿ
ãîøäóëàð. Ùàçûðäà “Àçàäëûã” âÿ “Éåíè
Ìöñàâàò” ãÿçåòëÿðè ïàðòèéàëàðûí òÿìñèë÷èëÿðèíèí ãàðøûëûãëû êèí-êöäóðÿò, èòòèùàìëàð òðèáóíàñûíà ÷åâðèëèá, äåñÿê,
ÿñë ùÿãèãÿòè èôàäÿ åòìèø îëàðûã.
Ýÿëèí, äèããÿò éåòèðÿê. ÀÕÚÏ ôóíêñèîíåðëÿðè “Àçàäëûã”ûí ñÿùèôÿëÿðèíäÿ
“Ìöñàâàò”û ñàòãûí÷ûëûãäà, ðàäèêàë äöøÿðýÿíèí áèðëèéèíÿ ïÿë âóðìàãäà,
“Ìèëëè øóðà”íû áÿùàíÿëÿðëÿ òÿðê åòìÿêäÿ ñó÷ëàéûðëàð. Áóíäàí áàøãà,
ãÿçåò ÀÕÚÏ öçâö îëìàéàí àíòè”Ìöñàâàò”÷ûëàðûí ÷ûõûøëàðûíà äà ñÿõàâÿòëÿ éåð àéûðûð. ÀÕÚÏ-íèí íÿçàðÿòèíäÿ îëàí ìÿòáóàò îðãàíëàðûíäà “Åë”
ùÿðÿêàòûíûí àëè ìÿúëèñ ñÿäðè Åëäÿíèç
Ãóëèéåâ “Ìöñàâàò”ûí äàüûäûúûëûã ìèññèéàñû áàøà ÷àòäû” èòòèùàìû èëÿ ÷ûõûø
åäèð. Ùöãóã ìöäàôèÿ÷èñè Âèäàäè Ìèðêàìàë “Ìöñàâàò”ûí “Ìèëëè øóðà”äàí
ýåòìÿñèíÿ “ùÿð øÿðäÿ áèð õåéèð âàð”
øÿêëèíäÿ èðîíèê ìöíàñèáÿò áèëäèðèð.
“Ìöñàâàò” “Ìèëëè øóðà”äàí ýåòìÿêëÿ
úÿìèééÿòäÿ äàüûäûúû áèð ãóðóì êèìè
éàääà ãàëàúàã”. Áó à÷ûãëàìà èñÿ
ÂÙÏ-íûí àëè ìÿúëèñ ñÿäðè Ðàôèã Ìàíàôëûäàí ýÿëèá.
Áèð ñþçëÿ, ÀÕÚÏ-íèí íÿçàðÿòèíäÿ
îëàí ìÿòáóàò îðãàíëàðûíäà äÿðú îëóíàí ñèëñèëÿ éàçûëàðäàí áèð äàùà áÿëëè
îëóð êè, ïàðòèéà ôóíêñèîíåðëÿðè ãàðøû
òÿðÿôèí ìåäèà ãóðóìëàðûíûí ìàòåðèàëëàðûíû, íåúÿ äåéÿðëÿð, íþãòÿ-íþãòÿ,
âåðýöë-âåðýöë òÿôòèø åäèðëÿð. Áó “ìîíèòîðèíãëÿðèí” íÿòèúÿëÿðè ÀÕÚÏ-íèí
ãåéðè-ðÿñìè ìÿòáó îðãàíû ñàéûëàí
“Àçàäëûã”äà áåëÿ öìóìèëÿøäèðèëèá:
“Àëëàù ùå÷ êèìè àðãóìåíòñèç ãîéìàñûí. “Éåíè Ìöñàâàò” ãÿçåòè ùàçûðäà àðãóìåíòëÿðäÿí, ìÿíòèãëè
úàâàáëàðäàí ìÿùðóì îëóá”.
Þç íþâáÿñèíäÿ “Ìöñàâàò” ôóíêñèîíåðëÿðè äÿ ÿí éàõøû ìöäàôèÿ ùöúóìäóð òàêòèêàñûíà öñòöíëöê âåðèðëÿð.
Áó ýöíëÿðäÿ “Ìöñàâàò”ûí ùþêìö êå÷ÿí ìÿòáóàò îðãàíëàðûíäà, î úöìëÿäÿí äÿ “Éåíè Ìöñàâàò”äà ÀÕÚÏ-íè,
áó ïàðòèéàíûí ùåýåìîíëóã åòäèéè
“Ìèëëè øóðà”íû àøàüûäàí âÿ éóõàðûäàí, ñàüäàí âÿ ñîëäàí, íåúÿ äåéÿðëÿð, éûõûá ñöðöéÿí ÷îõëó ñàéäà éàçûéà ðàñò ýÿëìÿê ìöìêöíäöð. “ÀÕÚÏ
èëÿ Ìöñàâàò Ïàðòèéàñûíûí îðòàã èøòèðàêû èëÿ éàðàäûëìûø áöòöí áèðëèê âÿ ãóðóìëàð äàüûëìàüà ìÿùêóìäóð”. “ßëè
Êÿðèìëè èëÿ éîë ýåòìÿê ìöìêöí äåéèë”. “Áóíäàí ñîíðàêû ôÿàëèééÿòèìèçè
ßëè Êÿðèìëèäÿí êÿíàðäà ãóðàã”. “Úÿìèë Ùÿñÿíëè äàùà ÷îõ åéíè àäàìëàðëà ìÿñëÿùÿòëÿøìÿëÿð àïàðûð, þçöíÿ
óéüóí êîìàíäà ñå÷èð, äàùà ÷îõ ßëè
Êÿðèìëèéÿ éàõûíëûüûíû íöìàéèø åòäèðèð”. “Ìöñàâàò”ûí íÿçàðÿòèíäÿ îëàí
ìÿòáóàò îðãàíëàðûíäà äÿðú îëóíàí
àíòè-ÀÕÚÏ ðóùëó éàçûëàðûí ãàéÿñèíè
ìÿùç áó êèìè èòòèùàìëàð òÿøêèë åäèð.
Áöòöí áó ñàäàëàíàí ôàêòëàðäàí
äà ýþðöíäöéö êèìè, ÀÕÚÏ èëÿ “Ìöñàâàò” àðàñûíäà ìÿòáóàò ñàâàøû ñîí
ùÿääÿäÿê øèääÿòëÿíèá. Ùÿð èêè ïàðòèéà íÿçàðÿòëÿðèíäÿ îëàí ìÿòáóàò îðãàíëàðûíû ìàíèïóëéàñèéà àëÿòèíÿ ÷åâèðèáëÿð êè, áó äà àçàä ñþçÿ, äåìîêðàòèê äÿéÿðëÿðÿ, ôèêèð ïëöðàëèçìèíÿ âóðóëàí áàëòà êèìè äÿéÿðëÿíäèðèëìÿëèäèð.
Ìöáàðèç ÀÁÄÓËËÀÉÅÂ
Åðìÿíèñòàí áåéíÿëõàëã èúòèìàè ðÿéëÿ ìàíèïóëéàñèéà åäèð
Èøüàë÷û þëêÿíèí ÊÈÂ-è, ùÿì÷èíèí äþâëÿò ðÿñìèëÿðè ñîí ýöíëÿðäÿ ãîøóíëàðûí òÿìàñ õÿòòèíäÿ
áàø âåðÿí èíñèäåíòëÿðëÿ áàüëû äåçèíôîðìàñèéà âÿ òÿõðèáàò õàðàêòåðëè ìÿëóìàòëàð éàéûðëàð
Õÿáÿð âåðèëäèéè êèìè, ñîí ýöíëÿð
Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí ñÿðùÿäè
áîéó áèð íå÷ÿ èñòèãàìÿòäÿ úèääè
ýÿðýèíëèê ùþêì ñöðöð. Èøüàë÷û Åðìÿíèñòàíûí êöòëÿâè èíôîðìàñèéà âàñèòÿëÿðè âÿ äþâëÿò ðÿñìèëÿðè èñÿ òÿìàñ
õÿòòèíäÿ áàø âåðÿí èíñèäåíäëÿðëÿ
áàüëû äåçèíôîðìàèéà âÿ òÿõðèáàò õàðàêòåðëè ìÿëóìàòëàð éàéûðëàð.
Éåðè ýÿëìèøêÿí, Àçÿðáàéúàí
Ðåñïóáëèêàñûíûí Ìöäàôèÿ Íàçèðëèéèíèí ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí âåðèëÿí
ìÿëóìàòà ýþðÿ, òÿêúÿ éàíâàðûí 22è âÿ 23-ö åðìÿíèëÿð úÿáùÿíèí ìöõòÿëèô èñòèãàìÿòëÿðèíäÿ ñóòêà ÿðçèíäÿ
öìóìèëèêäÿ 138 äÿôÿ àòÿøêÿñ ðåæèìèíè ïîçóáëàð. Ìÿëóìàòäà äåéèëèð
êè, åðìÿíè ñèëàùëû áþëìÿëÿðè Åðìÿíèñòàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Èúåâàí ðàéîíóíóí Áåðêàáåð êÿíäèíäÿ éåðëÿøÿí ìþâãåëÿðäÿí Ãàçàõ ðàéîíóíóí Ìÿçÿìëè, Ãûçûëùàúûëû êÿíäëÿðèíäÿ, Áåðä ðàéîíóíóí ×èíàðè, Ìîñåñãåõ, Àéãåïàð êÿíäëÿðèíäÿ éåðëÿøÿí
ìþâãåëÿðäÿí Òîâóç ðàéîíóíóí Àüäàì, Àüáóëàã, ßëèáÿéëè êÿíäëÿðèíäÿ
âÿ àäñûç éöêñÿêëèêëÿðäÿ éåðëÿøÿí
ìþâãåëÿðèìèçè àòÿøÿ òóòóáëàð. Åëÿúÿ
äÿ, Ôöçóëè ðàéîíóíóí Ùîðàäèç, Ãàðàõàíáÿéëè, Ãîðãàí, Àøàüû Ñåéèäÿùìÿäëè, Àøàüû Âåéñÿëëè, Àøàüû
ßáäöððÿùìàíëû, Àüäàì ðàéîíóíóí
Ìÿðçèëè, Éóñèôúàíëû, Áàø Ãÿðâÿíä,
Øûõëàð, Øóðààáàä, Òÿðòÿð ðàéîíóíóí
×èëÿáöðò, ×àéëû, Ãûçûë Îáà, Ýþéàðõ,
Ýîðàíáîé ðàéîíóíóí Òàïãàðàãîéóíëó, Õîúàâÿíä ðàéîíóíóí Êóðîïàòêèíî, Úÿáðàéûë ðàéîíóíóí Ìåùäèëè êÿíäëÿðè éàõûíëûüûíäà âÿ àäñûç
éöêñÿêëèêëÿðäÿ éåðëÿøÿí ìþâãåëÿðäÿí Ñèëàùëû Ãöââÿëÿðèìèçèí ìþâãåëÿðè àòÿøÿ òóòóëóá. Ãàðøû òÿðÿô úàâàá
àòÿøè èëÿ ñóñäóðóëóá.
Ëàêèí áóíóíëà áåëÿ, Åðìÿíèñòàíûí ìöâàôèã ãóðóìëàðû âÿ àéðû-àéðû
äþâëÿò ðÿñìèëÿðè âåðäèêëÿðè áÿéàíàòëàðëà äàõèëè âÿ áåéíÿëõàëã èúòèìàèééÿòÿ éàëàí èíôîðìàñèéà àøûëàìàüà,
èúòèìàè ôèêèðäÿ éàíëûø ðÿé ôîðìàëàøäûðìàüà ÷àëûøûðëàð. Áåëÿ êè, éàíâàðûí 20-äÿ Åðìÿíèñòàíûí ÊÈÂ-è ýóéà
Àçÿðáàéúàí Ñèëàùëû Ãöââÿëÿðèíèí
äèâåðñèéà ãðóïóíóí ãîøóíëàðûí òÿìàñ õÿòòèíäÿ àòÿøêÿñè ïîçàðàã òÿõðèáàò òþðÿòìÿñè âÿ åðìÿíè áþëìÿëÿðèíèí èòêèëÿð âåðìÿñè áàðÿäÿ õÿáÿðëÿð éàéûáëàð. Áó ýöíëÿðäÿ èñÿ, Éåðåâàíäà åðìÿíè îðäóñóíóí êè÷èê ñåðæàíòû Àðìåí Îâàííèñéàíûí äÿôí
ìÿðàñèìèíäÿ øÿõñÿí èøòèðàê åäÿí
Åðìÿíèñòàíûí ìöäàôèÿ íàçèðè Ñåéðàí Îùàíéàí “Àçÿðáàéúàí Äàüëûã
Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí ñöëù éîëó èëÿ ùÿëëè èñòèãàìÿòèíäÿ ñÿéëÿðèíè àðòûðìàã ÿâÿçèíÿ, íþâáÿòè äÿôÿ
ãàðøû òÿðÿôè òÿõðèáàòà ñþâã åäèá” êèìè ñÿðñÿì áÿéàíàò ñÿñëÿíäèðèá.
Áÿéàíàòûíäà î, “äèøÿäÿê ñèëàùëàíàí Àçÿðáàéúàíûí õöñóñè òÿéèíàòëû
äÿñòÿëÿðèíèí Åðìÿíèñòàí ùÿðáè ùèññÿëÿðèíÿ ùöúóì åòäèéèíè âÿ 25 éàðàëû âåðäèéèíè, áèð íå÷ÿ ÿñýÿðèí øÿùèä îëäóüóíó” èääèà åäèá. Ãåéä åòìÿê ëàçûìäûð êè, Ñåéðàí Îùàíéàíûí áÿéàíàòû þçöíöòÿêçèáäèð âÿ
øöáùÿ äîüóðóð. Áåëÿ êè, áóíäàí ÿââÿë þç ÷ûõûøëàðûíäàí áèðèíäÿ
Ñ.Îùàíéàí Îâàííèñéàíûí îëäóüó
ìþâãåéÿ “30 íÿôÿðëèê äèâåðñèéà
ãðóïóíóí” ùöúóì åòäèéèíè, àíúàã
“àäè äþéöø ùàçûðëûüû êå÷ìèø úÿìè 9
åðìÿíè ÿñýÿðèíèí áó ùöúóìó äÿô
åòäèéèíè” äåìèøäè. Áó èääèàíûí
ìÿíòèãè äàâàìû èñÿ îäóð êè, “ìÿëóì òÿõðèáàò çàìàíû” Àçÿðáàéúàí
ùÿðá÷èëÿðèíèí 90 ôàèçè éàðàëàíûá.
×öíêè Åðìÿíèñòàí òÿðÿôèíèí à÷ûãëàìàëàðûíà ýþðÿ, Àçÿðáàéúàí Ñèëàùëû
Ãöââÿëÿðèíèí äèâåðñèéà ãðóïó ãîøóíëàðûí òÿìàñ õÿòòèíäÿ àòÿøêÿñè
ïîçàðàã õöñóñè ÿìÿëèééàò êå÷èðÿðêÿí äöøìÿí òÿðÿôèíäÿ îëóá âÿ 30
íÿôÿðäÿí 25-è éàðàëàíûá, éåðäÿ ãàëàí 5 íÿôÿðäÿí äÿ áèð íå÷ÿñè øÿùèä
îëóáñà îíäà, éàðàëûëàðû âÿ ùÿëàê
îëàíëàðû Àçÿðáàéúàíûí íÿçàðÿò åòäè-
éè ÿðàçèëÿðÿ êèì ýÿòèðèá?! Äèýÿð òÿðÿôäÿí, Ñ.Îùàíéàíûí ÷ûõûøûíäà “Åðìÿíèñòàíûí àäè ùÿðáè ùàçûðëûã ýþðìöø âÿòÿíÿ ñàäèã îüóëëàðûíûí”
Àçÿðáàéúàíäàí ãèñàñ àëàúàüû áàðÿäÿ ñÿñëÿíäèðäèéè ôèêèðëÿðè äÿ õàðèúè
èøëÿð íàçèðè Å.Íàëáàíäéàíûí ñöëùÿ
÷àüûðûøëàðûíûí òàì ÿêñèíè èôàäÿ åäèð.
Áèð ñþçëÿ, ýþðöíäöéö êèìè, áó
äÿôÿ äÿ Åðìÿíèñòàí êëàññèê ìåòîäó
îëàí äåçèíôîðìàñèéà éàéìàüà ÿë
àòûá. Áóíóíëà äà ðÿñìè Éåðåâàí,
Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã
Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí ùÿëëè èñòèãàìÿòèíäÿ äàíûøûãëàð ïðîñåñèíäÿ
èøòèðàê åäÿúÿê òÿðÿôëÿðäÿí ÿëàâÿ
äÿñòÿê ÿëäÿ åòìÿê ö÷öí èñòÿð áåéíÿëõàëã èúòèìàèééÿòÿ, èñòÿðñÿ äÿ
òðàíñìèëëè ìåäèàéà ìàíèïóëéàòèâ éàëàí÷û èíôîðìàñèéà òÿãäèì åòìÿêëÿ áèð íþâ þçöíö ñûüîðòàëàìàüà ÷àëûøûð. ×öíêè èøüàë÷û þëêÿäÿêè áöòöí
èãòèñàäè ìåõàíèçìëÿð, ñîñèàë ìöíàñèáÿòëÿð àëò-öñò îëóá. Àçÿðáàéúàíûí
ÿëäÿ åòäèéè íàèëèééÿòëÿð (äèïëîìàòèê
óüóðó) âÿ áåéíÿëõàëã àëÿìäÿ ýöíáÿýöí àðòàí íöôóçó ôîíóíäà Åðìÿíèñòàíûí óüóðñóçëóãëàðû þëêÿäÿ ùàíñû âÿçèééÿòèí òöüéàí åòäèéèíè òÿñÿââöð åòìÿéÿ èìêàí éàðàäûð. Ñåðæ Ñàðêèñéàíûí èøüàë÷û ìàñêàñû, äåìÿê
îëàð, òàìàìèëÿ äöøöá, îíóí úèíàéÿòêàð âÿ óøàã ãàòèëè îëäóüó áåéíÿëõàëã èúòèìàèééÿòÿ ÷àòäûðûëûá. Õîúàëû
ôàúèÿñèíèí òþðÿäèëìÿñèíäÿ, êþðïÿ
óøàãëàðûí, ùàìèëÿ ãàäûíëàðûí ãÿòëÿ
éåòèðèëìÿñèíäÿ áó úèíàéÿòêàð ïðåçèäåíòèí áèðáàøà ðîëó âàð. Áóíóíëà
áåëÿ, Ñàðêèñéàí ðåæèìè ùå÷ áèð ìÿñóëèééÿò ùèññè îëìàäàí ùÿì þç èúòèìàèééÿòèíÿ, ùÿì äÿ áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðà éàëàí ìÿëóìàòëàð “ñûðûìàãëà” ìÿøüóëäóð. Ýóéà êè, úÿáùÿäÿ
ýÿðýèí âÿçèééÿòèí ýöíàùûíû Àçÿðáàéúàí òÿðÿôè äàøûéûð. Áöòöí áóíëàð
Åðìÿíèñòàíûí ñèéàñè âÿ ùÿðáè ðÿùáÿðëèéèíèí þç úèíàéÿò ÿìÿëëÿðèíè ýèçëÿòìÿñèíÿ õèäìÿò åòìÿêäÿí áàøãà
áèð øåé äåéèë. Ëàêèí Àçÿðáàéúàíûí
ùÿéàòà êå÷èðäèéè äöøöíöëìöø ñèéàñÿò íÿòèúÿñèíäÿ áó ýöí Åðìÿíèñòàíûí óçóí èëëÿðäèð àïàðäûüû êàìïàíèéà èôëàñà óüðàéûá.
Áåëÿëèêëÿ, Åðìÿíèñòàíûí ùàçûðêû
äóðóìó Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí,
Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñèíèí
ùÿëëèíèí ìÿùç èøüàë÷û þëêÿ òÿðÿôèíäÿí óçàäûëìàñû èëÿ áèðáàøà áàüëûäûð. Áåëÿ îëàí òÿãäèðäÿ ùàäèñÿëÿðèí
èíêèøàôû, ùÿì÷èíèí, Åðìÿíèñòàíûí
ãåéðè-êîíñòðóêòèâ ìþâãåéè èøüàë÷û
þëêÿíèí ìöíàãèøÿíèí ùÿëëèíäÿí ãàëèá àéðûëìàñûíû èñòèñíà åäèð. Áöòöí
ñàùÿëÿðäÿ ðÿñìè Áàêûéà óäóçàí
Éåðåâàíûí éåýàíÿ öñòöíëöéö 20 èëäÿí àðòûã ìöääÿòäÿ ÁÌÒ êèìè íöôóçëó ãóðóìóí åðìÿíè ùÿðá÷èëÿðèíèí
Àçÿðáàéúàí òîðïàãëàðûíû òÿðê åòìÿñè ùàããûíäà ãÿáóë åòäèéè 4 ãÿòíàìÿíèí éåðèíÿ éåòèðèëìÿìÿñèäèð. Åðìÿíèñòàí áóíäàí ÿëàâÿ, ùå÷ áèð äèâèäåíä ãàçàíà áèëìÿéèá, ýåòäèêúÿ
èøüàë÷û ñèìàñû äàùà ÷îõ öçÿ ÷ûõûá.
Åðìÿíè ìÿòáóàòûíûí éàçäûãëàðûíäàí áåëÿ íÿòèúÿéÿ ýÿëìÿê îëàð êè,
ìöíàãèøÿíèí èøüàë÷û Åðìÿíèñòàíûí
õåéðèíÿ ùÿëë îëóíìàñûíäà äàùà ÷îõ
ö÷öíúö òÿðÿôëÿðèí äÿñòÿéèíÿ öìèä
åäèðëÿð. Ëàêèí Àçÿðáàéúàí ùþêóìÿòèíèí àïàðäûüû õàðèúè ñèéàñÿò, þëêÿ
ùÿãèãÿòëÿðèíèí äöíéàéà ÷àòäûðûëìàñû èñòèãàìÿòèíäÿ ýþðäöéö èøëÿð, äàõèëè èãòèñàäè âÿ ñîñèàë ñèéàñÿò þç íÿòèúÿëÿðèíè âåðìÿêäÿäèð. Âÿ Àçÿðáàéúàí äèïëîìàòèéàñûíûí óüóðëàðû
ôîíóíäà åðìÿíè ðÿñìèëÿðè éàëíûç èñòåðèê áÿéàíàòëàð ñÿñëÿíäèðìÿêëÿ êèôàéÿòëÿíÿ áèëèðëÿð.
ÑÅÂÈÍÚ
http://www.yeniazerbaycan.com
Àçÿðáàéúàíûí äþâëÿò ìöñòÿãèëëèéè Àçÿðáàéúàí õàëãûíûí ìèëëè ñÿðâÿòèäèð
Ìÿãàëÿ ÊÈÂÄÔ-íèí ìàëèééÿ äÿñòÿéè èëÿ “Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí äöíéà áèðëèéèíÿ èíòåãðàñèéàñû, ðåýèîí þëêÿëÿðè âÿ äèýÿð äþâëÿòëÿðëÿ,
áåéíÿëõàëã òÿøêèëàòëàðëà ÿìÿêäàøëûüûí èíêèøàô åòäèðèëìÿñè” èñòèãàìÿòè öçðÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí ëàéèùÿ ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ùàçûðëàíìûøäûð
Àçÿðáàéúàí-ÌÄÁ ìöíàñèáÿòëÿðè èíêèøàô åäèð
Ìèíñêäÿ ÌÄÁ Äàèìè Íöìàéÿíäÿëÿðè Øóðàñûíûí úàðè èëäÿ èëê èúëàñû îëóá
Áåëàðóñóí ïàéòàõòû Ìèíñê øÿùÿðèíäÿ Ìöñòÿãèë
Äþâëÿòëÿð Áèðëèéèíèí (ÌÄÁ) ìÿíçèë-ãÿðàðýàùûíäà
Áèðëèéèí èøòèðàê÷ûñû îëàí äþâëÿòëÿðèí áó òÿøêèëàòûí íèçàìíàìÿ âÿ äèýÿð îðãàíëàðû éàíûíäà Ñÿëàùèééÿòëè Äàèìè Íöìàéÿíäÿëÿðè Øóðàñûíûí 2014-úö èëäÿ
èëê èúëàñû îëóá. Áó áàðÿäÿ ÀçÿðÒÀú-à Áèðëèéèí
Ìèíñêäÿêè Èúðàèééÿ Êîìèòÿñèíèí ìÿòáóàò õèäìÿòèíäÿí ìÿëóìàò âåðèëèá.
Ìöñòÿãèë Äþâëÿòëÿð Áèðëèéè Èúðàèééÿ Êîìèòÿñèíèí ñÿäðè - èúðà÷û êàòèá Ñåðýåé Ëåáåäåâ èúëàñäà
èøòèðàê åäèá.
Õÿáÿð âåðèëäèéè êèìè, êå÷ÿí èëèí îêòéàáð àéûíäà Áèðëèéèí Ìèíñê çèðâÿ ýþðöøöíäÿ ãÿðàðà àëûíûá
êè, 2014-úö èëäÿ áó òÿøêèëàòà Óêðàéíà ñÿäðëèê åäÿúÿê. Áóíóíëà ÿëàãÿäàð, áèð èë ÿðçèíäÿ Ñÿëàùèééÿòëè Äàèìè Íöìàéÿíäÿëÿð Øóðàñûíà Óêðàéíàíûí
ÌÄÁ ßëàãÿëÿíäèðìÿ Òÿñèñàòëàðû Éàíûíäà ñÿëàùèééÿòëè äàèìè íöìàéÿíäÿñè Èâàí Áóíå÷êî ðÿùáÿðëèê åäÿúÿê.
Óêðàéíà áó ôÿõðè ìèññèéàíû Áåëàðóñ Ðåñïóáëèêàñûíäàí ãÿáóë åäèá. ÌÄÁ èøòèðàê÷ûëàðû îëàí þëêÿëÿðèí äþâëÿò áàø÷ûëàðûíûí ðÿéèíÿ ýþðÿ, êå÷ÿí èë Áåëàðóñ Ðåñïóáëèêàñû Áèðëèê þëêÿëÿðèíèí ìöõòÿëèô èñòèãàìÿòëÿð öçðÿ ãàðøûëûãëû ôÿàëèééÿòèíèí ýåíèøëÿíäèðèëìÿñè ö÷öí áþéöê èøëÿð ýþðöá.
Äàèìè Íöìàéÿíäÿëÿð Øóðàñûíûí èúëàñûíäà
Èâàí Áóíå÷êî Óêðàéíàíûí 2014-úö èëäÿ ÌÄÁ-äÿ
ñÿäðëèéè Êîíñåïñèéàñûíû âÿ ùÿìèí êîíñåïñèéàíûí
ðåàëëàøäûðûëìàñûíà äàèð Òÿäáèðëÿð Ïëàíûíû ùÿìêàð-
ëàðûíà òÿãäèì åäèá.
Èúëàñ èøòèðàê÷ûëàðû Óêðàéíàíûí ñÿäðëèéè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ áöòöí òÿäáèðëÿðèí éåðèíÿ éåòèðèëìÿñèíäÿ Ñÿëàùèééÿòëè Äàèìè Íöìàéÿíäÿëÿð Øóðàñûíûí âÿ
Ìöñòÿãèë Äþâëÿòëÿð Áèðëèéè Èúðàèééÿ Êîìèòÿñèíèí ðîëóíó âÿ âÿçèôÿëÿðèíè ìöçàêèðÿ åäèáëÿð. Áóíäàí
ÿëàâÿ, Äàèìè Íöìàéÿíäÿëÿð Øóðàñûíûí öçâëÿðè
2014-úö èë ö÷öí Øóðàíûí ôÿàëèééÿò ïëàíûíû áèð äàùà
ìöçàêèðÿ åäÿðÿê òÿñäèãëÿéèáëÿð.
Ñÿëàùèééÿòëè äàèìè íöìàéÿíäÿëÿð Ìöñòÿãèë
Äþâëÿòëÿð Áèðëèéè Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëÿðè Øóðàñûíûí
(ÕÈÍØ) àïðåëèí 4-äÿ Ìîñêâàäà êå÷èðèëìÿñè íÿçÿðäÿ òóòóëàí íþâáÿòè èúëàñûíûí ýöíäÿëèéèíèí ëàéèùÿñèíÿ äàèð òÿêëèôëÿðè äÿ ìöçàêèðÿ åäèáëÿð. Äàõèë îëìóø
òÿêëèôëÿð äþâëÿòëÿðèí ìöâàôèã íàçèðëèê âÿ èäàðÿëÿðè
òÿðÿôèíäÿí èøëÿíèëÿúÿê. Ìöñòÿãèë Äþâëÿòëÿð Áèðëèéè
Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëÿðè Øóðàñûíûí èúëàñûíûí ýöíäÿëèéèíèí ëàéèùÿñèíèí ñîí âàðèàíòûíû Äàèìè Íöìàéÿíäÿëÿð Øóðàñûíûí ôåâðàëûí 4-äÿ êå÷èðèëÿúÿê èúëàñûíäà
ôîðìàëàøäûðìàã íÿçÿðäÿ òóòóëóð.
Áó ìÿãàìäà âóðüóëàìàã éåðèíÿ äöøÿð êè,
öìóìèééÿòëÿ, Àçÿðáàéúàí-ÌÄÁ ìöíàñèáÿòëÿðè ðåýèîíàë ÿùÿìèééÿòè âÿ ìöòÿðÿããè ìàðàãëàðà õèäìÿò åòìÿñè èëÿ ñÿúèééÿëÿíèð. Èëê íþâáÿäÿ ãåéä
åäÿê êè, Ìöñòÿãèë Äþâëÿòëÿð Áèðëèéèíèí ÿñàñû 1991úè èë äåêàáðûí 8-äÿ Ðóñèéà, Óêðàéíà âÿ Áåëàðóñ
ðåñïóáëèêàëàðûíûí Ìèíñê ýþðöøöíäÿ ÑÑÐÈ-íèí áóðàõûëìàñû âÿ Ìöñòÿãèë Äþâëÿòëÿð Áèðëèéèíèí éàðàäûëìàñû ùàããûíäà ÿëäÿ åòäèêëÿðè ðàçûëàøìà èëÿ ãîéó-
ëóá. Äàùà ñîíðà, éÿíè, ùÿìèí èë äåêàáðûí 21-äÿ
Ìöñòÿãèë Äþâëÿòëÿð Áèðëèéèíèí éàðàäûëìàñû ùàããûíäà ðàçûëàøìàéà ÿñàñÿí ãóðóìà Àçÿðáàéúàí, Ãàçàõûñòàí, Ãûðüûçûñòàí, Òöðêìÿíèñòàí, Þçáÿêèñòàí,
Òàúèêèñòàí, Ìîëäîâà âÿ Åðìÿíèñòàí äàõèë îëìàãëà
äàùà 8 þëêÿ ãàòûëûá. Òÿøêèëàòûí éàðàäûëìàñû Ñîâåòëÿð Áèðëèéèíèí äàüûëìàñûíäàí ñîíðà êå÷ìèø èòòèôàãà
äàõèë îëàí ðåñïóáëèêàëàðûí áèð-áèðè èëÿ áàüëû îëàí èãòèñàäèééàòûíûí áÿðïàñû éþíöíäÿ àòûëìûø áèð àääûì
èäè. Ìÿëóì îëäóüó êèìè, Ñîâåò èìïåðèéàñûíûí ïàð÷àëàíìàñû ÿðÿôÿñèíäÿ èòòèôàã ðåñïóáëèêàëàðû àðàñûíäà óçóí èëëÿð áîéó ìþâúóä îëàí ìÿäÿíè, ìÿíÿâè, èãòèñàäè ÿëàãÿëÿð õåéëè çÿèôëÿìèøäè. 1991-úè
èëÿäÿê ìþâúóä îëàí ÷îõøàõÿëè ÿëàãÿëÿðèí áèðäÿíáèðÿ êÿñèëìÿñè èñÿ ùÿìèí þëêÿëÿðäÿêè ñîñèàë-èãòèñàäè âÿçèééÿòÿ ìÿíôè òÿñèð ýþñòÿðìèøäè. Áó ñÿáÿáäÿí, áåëÿ áèð ãóðóìóí éàðàäûëìàñû êå÷ìèø èòòèôàã
ðåñïóáëèêàëàðû àðàñûíäà ãàðøûëûãëû ìöíàñèáÿòëÿðèí
áèð-áèðèíÿ ùþðìÿò âÿ ìèëëè äþâëÿò ìàðàãëàðû ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ äàâàì åòäèðèëìÿñèíÿ øÿðàèò éàðàòäû. Ìöñòÿãèë Äþâëÿòëÿð Áèðëèéèíèí ñòðóêòóðóíà Äþâëÿò Áàø÷ûëàðû Øóðàñû, Ùþêóìÿò Áàø÷ûëàðû Øóðàñû, Ïàðëàìåíòëÿðàðàñû Àññàìáëåéà, 1993-úö èëäÿí Ìèíñêäÿ ôÿàëèééÿò ýþñòÿðÿí Èúðàåäèúè Êàòèáëèê äàõèëäèð. Òÿøêèëàòûí äèýÿð îðãàíëàðû è÷ÿðèñèíäÿ Õàðèúè Èøëÿð Íàçèðëÿðè
Øóðàñûíû, ÌÄÁ þëêÿëÿðèíèí Ìöäàôèÿ Íàçèðëÿðè Øóðàñûíû, Ñàùÿâè ÿìÿêäàøëûã îðãàíûíû, Õàðèúè Èãòèñàäèééàò Òÿñèñàòëàðûí Ðÿùáÿðëÿðèíèí Øóðàñûíû, Íåôò
âÿ Ãàç öçðÿ Ùþêóìÿòëÿðàðàñû Øóðàíû âÿ Èãòèñàäèééàòûí äèýÿð ñàùÿëÿðè öçðÿ ðÿùáÿðëÿðèí ùþêóìÿòëÿðàðàñû øóðàñûíû ýþñòÿðìÿê îëàð. Âóðüóëàìàã éåðèíÿ äöøÿð êè, Àçÿðáàéúàíûí ÌÄÁ èëÿ ÿìÿêäàøëûüûíäà èãòèñàäè ìàðàãëàðûí òÿìèíè ìöùöì ÿùÿìèééÿò
êÿñá åäèð. Êå÷ìèø ÑÑÐÈ þëêÿëÿðè àðàñûíäà äþâëÿòëÿðàðàñû ñèéàñè âÿ èãòèñàäè ìöíàñèáÿòëÿðèí ãóðóëìàñû ìÿãñÿäèíè äàøûéàí áó ÿìÿêäàøëûã ùàçûðäà
äàùà ÷îõ öçâ þëêÿëÿð àðàñûíäà èãòèñàäè èíòåãðàñèéàíûí êîíêðåò ÷ÿð÷èâÿëÿðèíèí ìöÿééÿíëÿøäèðèëìÿñèíÿ âÿ ðåàëëàøäûðûëìàñûíà õèäìÿò åäèð. Áó ÿëàãÿëÿðèí èíêèøàôûíà þíÿì âåðÿí Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñûíûí Ìöñòÿãèë Äþâëÿòëÿð Áèðëèéèíÿ äàõèë îëìàñû
èëÿ ÿëàãÿäàð 1993-úö èë íîéàáðûí 5-äÿ Íàçèðëÿð Êàáèíåòèíèí éàíûíäà Äþâëÿòëÿðàðàñû òèúàðÿò-èãòèñàäè
ìöíàñèáÿòëÿðèí ÿëàãÿëÿíäèðèëìÿñè Êîìèññèéàñûíûí
éàðàäûëìàñû ùàããûíäà ãÿðàð ãÿáóë îëóíóá. Ãÿðàðà
ÿñàñÿí ãóðóìóí ÿñàñ âÿçèôÿëÿðè ñûðàñûíäà ðåñïóáëèêàëàðàðàñû òèúàðÿò-èãòèñàäè ñàçèøëÿðèí áàüëàíìàñûíà äàèð áöòöí ùàçûðëûã èøëÿðèíèí éåðèíÿ éåòèðèëìÿñè, áàüëàíìûø ñàçèøëÿðèí ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñèíÿ
íÿçàðÿò åäèëìÿñè, áó çàìàí ìåéäàíà ÷ûõàí ìÿñÿëÿëÿðèí ùÿëëè ö÷öí ìöâàôèã ñÿíÿäëÿðèí ùàçûðëàíìàñû âÿ îíëàðûí ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñè, þç èúëàñëàðûí-
Òåàòðëàðûìûçäà òàìàøà÷û ïðîáëåìè...
Áóíóí ìöõòÿëèô ñÿáÿáëÿðè âàð...
Àçÿðáàéúàíäà ïåøÿêàð
òåàòðûí éàðàíìàñû ÕÛÕ éöçèëëèéÿ òÿñàäöô åòñÿ äÿ, îíäàí
ÿââÿë ãÿäèì ÿíÿíÿëÿðÿ ìàëèê
ìåéäàí òåàòðëàðûìûç îëóá.
Ìåéäàí òåàòðëàðûìûç âàõòèëÿ
þçëÿðèíÿ ýåíèø òàìàøà÷û àóäèòîðèéàñû äà ãàçàíûá. Ùàçûðäà èñÿ Àçÿðáàéúàíäà îíëàðëà
ïåøÿêàð òåàòð ìþâúóääóð, þëêÿìèçäÿ “Òåàòð ùàããûíäà”
Ãàíóí ãÿáóë îëóíóá âÿ òåàòðëàðûí èíêèøàôû ö÷öí äþâëÿò òÿðÿôèíäÿí áèð ñûðà òÿäáèðëÿð ùÿéàòà êå÷èðèëèá. Áåëÿ êè, òåàòðëàðûìûçûí áèð ÷îõóíóí áèíàñû
äþâëÿò áöäúÿñè ùåñàáûíà òÿìèð åäèëèá,
ìöàñèð ñòàíäàðòëàðà óéüóí òåõíèêà
èëÿ òÿìèí îëóíóá. Àììà îíó äà åòèðàô
åòìÿëèéèê êè, ÷àüäàø äþâðöìöçäÿ òåàòðà ìàðàüûí àç îëìàñû ùàìûéà ìÿëóìäóð. Áÿñ áóíóí ñÿáÿáè íÿäèð?
Ùÿð òåàòðûí þç
ìöÿëëèôè îëìàëûäûð...
Éàçû÷û - äðàìàòóðã ßééóá Ãèéàñ
ùåñàá åäèð êè, ìàðàüûí àç îëìàñûíûí
áàøëûúà ñÿáÿáëÿðèíäÿí áèðè ðåïåðòóàðäûð. Îíóí ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ, öìóìèëèêäÿ, òåàòðûí ôÿàëèééÿòè ö÷öí áèíà, òåõíèêà íÿ ãÿäÿð âàúèá îëñà äà, îðàäà
ÿñàñ ôàêòîð èíñàíäûð, éÿíè èëê îëàðàã
àêòéîð, ðåæèññîð, ðÿññàì, áÿñòÿêàð:
“Íàùàãäàí äåìèðëÿð êè, òåàòð ñèíòåòèê ñÿíÿòäèð. Îðà èíúÿñÿíÿòèí áèð
÷îõ ñàùÿëÿðèíèí ãîâóøäóüó éåðäèð.
Âÿ òàìàøà÷û èëÿ úàíëû òÿìàñäà îëàí
ìÿñóëèééÿòëè áèð ñÿíÿò ìÿáÿäèäèð.
Ùÿð òåàòðûí þç ìöÿëëèôëÿðè îëìàëûäûð,
þçö äÿ éàõøû ìöÿëëèôëÿðè. Øèêàéÿòëÿð
ýÿëèð êè, òåàòðà òàìàøà÷û ýÿëìèð.
Ýÿëìÿç äÿ... Íÿ ãÿäÿð “Þëöëÿð”ÿ
ÿììàìÿäÿ, ÿáàäà áàõìàã îëàð?!
Íÿäÿí ìöàñèð øåéõíÿñðóëëàùëàð
ãàëñòóêäà, ãàðà êîñòéóìäà îëìàñûí êè? Íÿäÿí “Èáëèñ”äÿêè Èáëèñ ãàäûí îëìàñûí? Áàõ, òàìàøà÷û åëÿ
ãóðóëóøà áàõìàüà ýÿëÿð. ×öíêè
îíóíëà åéíè úÿìèééÿòäÿ éàøàéàí
òèïàæ ìàðàãëûäûð îíà. Åéíè çàìàíäà áó ýöí Àçÿðáàéúàí òåàòð ñÿíÿòèíäÿ äþíöø éàðàòìàã ö÷öí ïðîäöñåð èíñòèòóòóíóí éàðàäûëìàñûíà
áþéöê åùòèéàú âàð. Ñÿíÿòè éàøàòìàã ö÷öí èñÿ ñÿíÿò åøãèéëÿ äþéöíÿí öðÿê îëìàëûäûð”.
Òåàòðëàðäà ùÿð çàìàí
éåíèëèêëÿð îëìàëûäûð
Éàçû÷û-äðàìàòóðã, “Óëäóç” æóðíàëûíûí áàø ðåäàêòîðó Åë÷èí Ùöñåéíáÿéëè
ùåñàá åäèð êè, áó ýöí Àçÿðáàéúàí òåàòðû úèääè ðåïåðòóàð âÿ ðåæèññóðà ïðîáëåìè éàøàéûð: “Áóíóí êþêöíäÿ èñÿ
éåíèëèêëÿðÿ à÷ûã îëìàìàã äàéàíûð.
Òåçëèêëÿ áó ïðîáëåì àðàäàí ãàëäûðûëìàëûäûð, ÿêñ ùàëäà, äöíéà òåàòð òÿúðöáÿñèíäÿí ýåðèäÿ ãàëìàãäà äàâàì åäÿúÿéèê. Áó ýöí ìÿíèì éàçäûüûì “Äîí Æóàí”, “Ìåòðî”, “Éîâøàí ãàüàéûëàð” êèìè ñèíòåòèê ðîìàí
æàíðûíäà îëàí ÿñÿðëÿð ÿñàñûíäà Ùîëëèâóääà ôèëìëÿð ÷ÿêèëèð. Àììà áèçèì
Òÿñèñ÷è
Éåíè Àçÿðáàéúàí Ïàðòèéàñû
Áàø ðåäàêòîð:
Ùèêìÿò ÁÀÁÀÎÜËÓ
ñÿùíÿäÿ ùÿëÿ äÿ êþùíÿ ñîâåò äþâðöíöí ñòåðåîòèïëÿðè
ãàëìàãäàäûð. Áèð ñþçëÿ, ÿñëèíäÿ, èñòåäàäëû äðàìàòóðãëàðûìûçûí ñàéû èñòåäàäëû ðåæèññîðëàðäàí ÷îõäóð. Áó ýöí
áèçèì ðåæèññîðëàðûìûçûí ÿêñÿðèééÿòè êþùíÿ ñîâåò äþâðöíöí ñòàíäàðòëàðûíà óéüóí
÷ÿð÷èâÿ äàõèëèíäÿ ôÿàëèééÿò
ýþñòÿðèðëÿð, áàøà äöøìÿê èñòÿìèðëÿð êè, òåõíîëîýèéà,
åëì, âÿ äèýÿð ñàùÿëÿð êèìè
ÿäÿáèééàò, êèíî, òåàòðäà äà
éåíèëèêëÿð îëìàëûäûð. Áÿçÿí
äåéèðëÿð êè, éàõøû ÿñÿð éîõäóð. ßýÿð éàõøû äðàìàòóðýèéà ÿñÿðè
éîõäóðñà, îíäà ýþòöðöá ùåêàéÿëÿðè, ðîìàíëàðû ñÿùíÿëÿøäèðñèíëÿð. Ðåïåðòóàðà úèääè éàíàøìàã, èøëÿìÿê
ëàçûìäûð. Êëàññèêàíû èíñàíëàðà íÿ
ãÿäÿð òÿãäèì åòìÿê îëàð àõû? Êëàññèêàíû ñÿùíÿëÿøäèð å, àììà ôÿðãëè
ðàêóðñäà. Î çàìàí ðåæèññîðóí äà
ïîòåíñèàëû öçÿ ÷ûõàúàã. Ìÿñÿëÿí,
×åõîâóí, Àõóíäîâóí ÿñÿðèíè èíäè
éåíè áèð ìèçàíäà îðòàéà ÷ûõàðìàã
ëàçûìäûð êè, òàìàøà÷ûíûí äà ýþçö
ñåâèíñèí. Îëìàçìû òàìàøà÷ûéà ñöæåòè, èäåéàñû áÿëëè îëìàéàí áèð ÿñÿð
òÿãäèì åäÿñÿí? Áèð ñþçëÿ, òàìàøà÷û åéíè òÿðçäÿ ãîéóëàí êëàññèêàäàí
áåçèá, ÷öíêè î, êëàññèê ÿñÿðëÿðèí ñöæåòèíè éàõøû áèëèð.
Àâðîïà, Ðóñèéà òåàòðëàðû éåíèëèêëÿðëÿ äîëóäóð, ùå÷ îíëàð åêñïåðèìåíòëÿðäÿí ÷ÿêèíìèðëÿð äÿ. Òåàòð
åëèòàð áèð ìÿäÿíèééÿòäèð, òåàòð èíòåëëåêòóàë ñÿíÿòäèð. Èíäèíèí þçöíäÿ
êöòëÿéÿ ùåñàáëàíìûø òåàòð ÿñÿðëÿðèíèí éàçûëìàñû âÿ ñÿùíÿëÿøäèðèëìÿñèíèí ÿëåéùèíÿéÿì. Òåàòð îíó
ñåâÿí âÿ çþâã àëìàã, ìÿíÿí äèíúÿëìÿê èñòÿéÿí èíñàíëàð ö÷öíäöð”.
www.yeniazerbaycan.com
ìàèë@yeniazerbaycan.úîì
Öíâàí: Áàêû - AZ-1000, Öçåéèð Ùàúûáÿéîâ - 66
Òåëåôîíëàð:
498-78-03, 498-82-21
498-81-24, 498-19-84
ÎÊÒÀÉ
äà ðåñïóáëèêàëàðàðàñû òèúàðÿò-èãòèñàäè ÿëàãÿëÿð ñàùÿñèíäÿ èøèí òÿøêèëè âÿ éåðèíÿ éåòèðèëìÿñè öçðÿ íàçèðëèêëÿðèí, áàø èäàðÿëÿðèí, ìöÿññèñÿ âÿ òÿøêèëàòëàðûí ðÿùáÿðëÿðèíèí ùåñàáàò âÿ ìÿëóìàòëàðûíûí äèíëÿíèëìÿñè ìöÿééÿíëÿøäèðèëèá.
Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû áèð ñûðà ÌÄÁ þëêÿëÿðè èëÿ àçàä òèúàðÿò ðåæèìèíè éàðàäûá, ñÿðáÿñò ñÿðìàéÿ ö÷öí ùöãóãè áàçà òÿðòèá îëóíóá. Åéíè çàìàíäà, Ìöñòÿãèë Äþâëÿòëÿð Áèðëèéè ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ áèð
ñûðà ìöùöì ñÿíÿäëÿð ãÿáóë îëóíóá. Áóíëàðûí è÷ÿðèñèíäÿ Ìöñòÿãèë Äþâëÿòëÿð Áèðëèéèíèí 2020-úè èëÿ
ãÿäÿðêè äþâð ö÷öí èãòèñàäè èíêèøàô ñòðàòåýèéàñûíû,
ÌÄÁ-íèí 2020-úè èëÿ ãÿäÿðêè äþâð ö÷öí èãòèñàäè
èíêèøàô ñòðàòåýèéàñûíûí áèðèíúè ìÿðùÿëÿñèíèí
(2009-2011-úè èëëÿð) ùÿéàòà êå÷èðèëìÿñè öçðÿ Òÿäáèðëÿð Ïëàíûíû, 2003-2010-úó èëëÿðäÿ èãòèñàäè ñàùÿäÿ Ìöñòÿãèë Äþâëÿòëÿð Áèðëèéèíÿ öçâ äþâëÿòëÿð àðàñûíäà ÿìÿêäàøëûüûí ñÿìÿðÿëèëèéèíèí àðòûðûëìàñû âÿ
èíêèøàôûíà éþíÿëìèø òÿäáèðëÿðèí Èúðà Ïëàíûíû, ÌÄÁéÿ öçâ äþâëÿòëÿð àðàñûíäà òèúàðÿò-èãòèñàäè ÿëàãÿëÿð,
ñîñèàë-èãòèñàäè âÿçèééÿòè ÿêñ åòäèðÿí, åéíè çàìàíäà, èíêèøàô ïåðñïåêòèâëÿðè ùàããûíäà èëëèê ìÿúìóÿëÿðè íöìóíÿ ýþñòÿðÿ áèëÿðèê.
Ùå÷ êÿñÿ ñèðð äåéèë êè, êå÷ìèø ÑÑÐÈ-íèí äàüûëìàñû ÿðÿôÿñèíäÿ áèð ñûðà ðåýèîíëàðäà àëîâëàíàí
ìöíàãèøÿ îúàãëàðû áó ýöí ùÿëÿ äÿ ãàëìàãäàäûð.
Õöñóñÿí äÿ, Åðìÿíèñòàí-Àçÿðáàéúàí, Äàüëûã Ãàðàáàü ìöíàãèøÿñè ðåýèîíàë òÿùëöêÿ äàøûìàñû áàõûìûíäàí òåçëèêëÿ ÿäàëÿòëÿ ùÿëë åäèëìÿñè âàúèá îëàí
ìÿñÿëÿäèð. Ìÿëóì îëäóüó êèìè, 1980-úè èëëÿðèí ñîíó 1990-úû èëëÿðèí ÿââÿëëÿðèíäÿ Åðìÿíèñòàíûí ùÿðáè
òÿúàâöçö íÿòèúÿñèíäÿ ìåéäàíà ÷ûõàí áó ìöíàãèøÿäÿ Àçÿðáàéúàíûí Äàüëûã Ãàðàáàü áþëýÿñè âÿ
ÿòðàô ðàéîíëàðû èøüàë îëóíóá, áèð ìèëéîíäàí àðòûã
èíñàí ãà÷ãûí âÿ ìÿúáóðè êþ÷êöí âÿçèééÿòèíÿ äöøöá, þëêÿìèçÿ ìèëéàðäëàðëà äîëëàð ìÿáëÿüèíäÿ
ìàääè çÿðÿð äÿéèá.
Ùàçûðäà Åðìÿíèñòàíûí èøüàë àëòûíäàêû ÿðàçèëÿðäÿ ùÿéàòà êå÷èðäèéè òàëàí ñèéàñÿòè äÿéÿí çÿðÿðèí
ìèãäàðûíû âÿ ìèãéàñûíû ýåíèøëÿíäèðèð. Íÿòèúÿäÿ,
Åðìÿíèñòàíûí àãðåññèâ ñèéàñÿòè áó ýöí áöòöí Àâðàñèéàäà îëäóüó êèìè, ÌÄÁ ìÿêàíûíäà äà ÿí
þíÿìëè ðåýèîíëàðäàí îëàí Úÿíóáè Ãàôãàçäà òÿùëöêÿñèçëèê âÿ ÿìÿêäàøëûã ìöùèòèíÿ çÿðáÿ âóðóá.
Ìöñòÿãèë Äþâëÿòëÿð Áèðëèéèíèí öçâö êèìè, Àçÿðáàéúàíëà Åðìÿíèñòàí àðàñûíäà áåëÿ áèð êîíôëèêòèí
ìþâúóäëóüó òÿøêèëàò äàõèëèíäÿêè áèðëèê, ÿìÿêäàøëûã ìöùèòèíÿ, åëÿúÿ äÿ, ãóðóì äàõèëèíäÿ èíòåãðàñèéà ïðîñåñëÿðèíÿ ìÿíôè òÿñèð ýþñòÿðèð. Ìöñòÿãèë
Äþâëÿòëÿð Áèðëèéèíÿ öçâ þëêÿëÿðèí Äàüëûã Ãàðàáàü
ìöíàãèøÿñèíÿ ìöíàñèáÿòèíÿ ýÿëèíúÿ, Åðìÿíèñòàí
èñòèñíà îëìàãëà, äèýÿð þëêÿëÿð Àçÿðáàéúàíûí ñóâå-
ðåíëèéèíè, ÿðàçè áöòþâëöéöíö òàíûéûð. Ìöñòÿãèë Äþâëÿòëÿð Áèðëèéèíÿ öçâ þëêÿëÿðèí àéðû-àéðûëûãäà êîíôëèêòëÿ áàüëû ìþâãåéè ìöíàãèøÿíèí ñöëù éîëó èëÿ ÿðàçè
áöòþâëöéö ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ òåçëèêëÿ ùÿëëèíèí âàúèáëèéèíäÿí èáàðÿòäèð. Òÿøêèëàòà öçâ þëêÿëÿðèí áèð ÷îõó
ÁÌÒ-íèí, ÀÒßÒ-èí, Àâðîïà Øóðàñûíûí, Èñëàì
Êîíôðàíñû Òÿøêèëàòûíûí Åðìÿíèñòàíûí Àçÿðáàéúàíà ùÿðáè òÿúàâöçöíöí íÿòèúÿëÿðèíèí àðàäàí ãàëäûðûëìàñûíû òÿëÿá åäÿí ãÿðàð âÿ ãÿòíàìÿëÿðèíèí ãÿáóëóíäà èøòèðàê åäèáëÿð. Áó ôàêò äà öçâ þëêÿëÿðèí
Åðìÿíèñòàíûí èøüàë÷û ñèéàñÿòèíÿ ìþâãåéèíè èôàäÿ
åäèð. Òÿøêèëàòûí ôÿàëèééÿòèíäÿ ÿí àïàðûúû ðîë îéíàéàí þëêÿ Ðóñèéàíûí, åéíè çàìàíäà, ìöíàãèøÿíèí
ùÿëëè èëÿ ìÿøüóë îëàí ÀÒßÒ-èí Ìèíñê ãðóïóíóí
ùÿìñÿäð þëêÿëÿðèíäÿí áèðè îëäóüóíó íÿçÿðÿ àëñàã, Àçÿðáàéúàí èúòèìàèééÿòè Ìöñòÿãèë Äþâëÿòëÿð
Áèðëèéèíäÿí ìÿñÿëÿ èëÿ áàüëû äàùà ãÿòèééÿòëè ìþâãå ýþçëÿìÿêäÿ ùàãëûäûð.
Ñîíäà îíó äà ãåéä åòìÿê éåðèíÿ äöøÿð êè,
Ìöñòÿãèë Äþâëÿòëÿð Áèðëèéè Äþâëÿòëÿðàðàñû Ùóìàíèòàð ßìÿêäàøëûã Ôîíäóíóí (ÄÙßÔ) éåíè èúðà÷û äèðåêòîðó Àíàòîëè Èêñàíîâóí áó âÿçèôÿäÿ ôÿàëèééÿòÿ
áàøëàìàñû èëÿ ÿëàãÿäàð Ìîñêâàäà ìÿòáóàò êîíôðàíñû êå÷èðèëèá. Òÿäáèðäÿ Ôîíäóí Èäàðÿ Ùåéÿòèíèí
ñÿäðè, Àçÿðáàéúàíûí Ðóñèéàäàêû ñÿôèðè Ïîëàä Áöëáöëîüëó èøòèðàê åäèá.
À.Èêñàíîâ áèëäèðèá êè, ôîíä ÌÄÁ þëêÿëÿðè èëÿ éàíàøû, Áàëòèêéàíû äþâëÿòëÿð âÿ Ýöðúöñòàí èëÿ ÿìÿêäàøëûüà öñòöíëöê âåðÿúÿê: “Áèç òÿêúÿ ÌÄÁ þëêÿëÿðè èëÿ äåéèë, Ýöðúöñòàí âÿ Áàëòèêéàíû äþâëÿòëÿðëÿ éåíè òÿìàñ íþãòÿëÿðè òàïìàëûéûã. Áèçèì
êå÷ìèø Ñîâåò ìÿêàíûíäà ÷îõëó äîñòëàðûìûç
âàð âÿ áèç îíëàðëà ÿìÿêäàøëûüà úàí àòûðûã”.
Éåíè èúðà÷û äèðåêòîð âóðüóëàéûá êè, áó èë Òàðàñ
Øåâ÷åíêîíóí 200 èëëèê éóáèëåéèíÿ ùÿñð îëóíìóø
ôîðóì, ùàáåëÿ Áþéöê Âÿòÿí ìöùàðèáÿñèíäÿ ãÿëÿáÿíèí 70 èëëèéè èëÿ áàüëû òÿäáèðëÿð íÿçÿðäÿ òóòóëóá.
Ôîíäóí Èäàðÿ Ùåéÿòèíèí ñÿäðè, Àçÿðáàéúàíûí Ðóñèéàäàêû ñÿôèðè Ïîëàä Áöëáöëîüëó Ôîíäóí ôÿàëèééÿòèíèí äþâëÿòëÿðàðàñû ùóìàíèòàð ÿìÿêäàøëûüà äÿñòÿê
âåðìÿêäÿí âÿ èíêèøàô åòäèðìÿêäÿí èáàðÿò îëäóüóíó áèëäèðèá. Îíóí ñþçëÿðèíÿ ýþðÿ, êå÷èðèëìÿñè ïëàíëàøäûðûëàí 9-úó åëìè-éàðàäûúûëûã ôîðóìóíóí áàøëûúà
ìÿãñÿäè ÌÄÁ þëêÿëÿðèíèí ùóìàíèòàð èíòåãðàñèéàñûíû ýöúëÿíäèðìÿêäèð: “Áó ôîðóì åëì âÿ ìÿäÿíèééÿò õàäèìëÿðèíèí ìöçàêèðÿ ìåéäàíûäûð”.
Ðóñèéà Ïðåçèäåíòèíèí áåéíÿëõàëã ìÿäÿíè
ÿìÿêäàøëûã ìÿñÿëÿëÿðè öçðÿ õöñóñè íöìàéÿíäÿñè
Ìèõàèë Øâûäêîé èñÿ ÷ûõûøûíäà ôîíäóí äþâëÿòëÿðèí
äîñòëóüó ñàéÿñèíäÿ éàðàíäûüûíû âÿ àðòûã éöçëÿðëÿ
ëàéèùÿíèí ýåð÷ÿêëÿøäèéèíè äåéèá.
Íàäèð ÀÇßÐÈ
Ñåðáèéàíûí íöôóçëó õÿáÿð ïîðòàëûíäà
20 Éàíâàð ôàúèÿñè ùàããûíäà ìÿãàëÿ äÿðú åäèëèá
Ñåðáèéàíûí íöôóçëó äàíàñ.ðñ
õÿáÿð ïîðòàëûíäà Áîðèâîéå Ñòåâàíîâè÷èí “Ãàðà Éàíâàðûí äÿðñëÿðè”
ñÿðëþâùÿëè ìÿãàëÿñè äÿðú åäèëèá
(áàõ: ùòòï://www.äàíàñ.ðñ/äàíàñðñ/ñâåò/ýëîáóñ/ïîóêå_úðíîý_æàíóàðà.12.ùòìë?íåwñ_èä=274733).
Ìÿãàëÿäÿ ãåéä åäèëèð êè, ñåïàðàò÷ûëûã áÿøÿðèééÿòÿ ùÿìèøÿ èçòèðàáëàð âÿ ìÿùðóìèééÿòëÿð ýÿòèðèá, ùàêèìèééÿò îðãàíëàðû òÿðÿôèíäÿí ñåïàðàò÷ûëûüà ùèìàéÿäàðëûã
èñÿ áöòþâ õàëãëàðûí òàðèõèíäÿ äÿðèí èç ãîéàí ôàúèÿëè ùàäèñÿëÿðëÿ
íÿòèúÿëÿíèá.
Ìàòåðèàëäà äåéèëèð: “Áó àé Àçÿðáàéúàí Ðåñïóáëèêàñû þëêÿ òàðèõèíäÿ
äþíöø íþãòÿñè îëìóø éàíâàð ôàúèÿñèíèí 24-úö èëäþíöìöíö ãåéä åäèð. Ùÿìèí ýöí Ñîâåò Èòòèôàãûíûí ùÿðáè ùèññÿëÿðè ÑÑÐÈ êîíñòèòóñèéàñûíû ïîçìàãëà âÿ î âàõò ùÿëÿ ñîâåò Àçÿðáàéúàíû àäëàíàí þëêÿíèí Àëè Ñîâåòèíèí
Ðÿéàñÿò Ùåéÿòè èëÿ ðàçûëàøäûðûëìàäàí
Áàêûéà âÿ Àçÿðáàéúàíûí áÿçè ðàéîíëàðûíà éåðèäèëìèøäèð. Áó àêñèéàíûí
ìÿãñÿäè Àçÿðáàéúàíûí ñóâåðåíëèéèíè
âÿ ÿðàçè áöòþâëöéöíö ïîçìàã úÿùäëÿðèíÿ ãàðøû äèíú ÿùàëèíèí åòèðàçûíû
áîüìàã èäè”.
Ìöÿëëèô õàòûðëàäûð êè, î âàõò Äàüëûã
Ãàðàáàüäà åðìÿíè ñèëàùëû äÿñòÿëÿðè
ìÿðêÿçè ùàêèìèééÿò îðãàíëàðûíûí ùèìàéÿäàðëûüû ñàéÿñèíäÿ Àçÿðáàéúàíûí äèíú
âÿ ìöäàôèÿñèç ÿùàëèñèíè ðåýèîíäàí ñûõûøäûðûá ÷ûõàðìàã ìÿãñÿäè èëÿ îíëàðà
ùöúóì åäèðäèëÿð. Ìÿãàëÿäÿ äåéèëèð: “Òÿáèè êè, áó ñèéàñÿò Àçÿðáàéúàí ÿùàëèñèíè ùèääÿòëÿíäèðìÿéÿ áèëìÿçäè. Îíà
ýþðÿ äÿ õàëã Ñîâåò Èòòèôàãû ðÿùáÿðëèéèíèí áó ñèéàñÿòèíÿ ãàðøû åòèðàç àêñèéàëàðû êå÷èðìÿéÿ áàøëàäû”.
Ñòåâàíîâè÷ éàçûð êè, 1990-úû èë éàíâàðûí 20-äÿ ùÿéàòà êå÷èðèëÿí úÿçà àêñèéàëàðû çàìàíû ñîâåò ãîøóíëàðû òÿðÿôèíäÿí 147 íÿôÿð þëäöðöëöá, 744 àäàì éà-
Èndeks: 67100
Lisenziya: N-B-317
Òèðàæ:
6074
“Êàïèòàë Áàíê”ûí Íÿðèìàíîâ ðàéîí ôèëèàëû
ù/ù - 33080019443900419109
êîä - 200093
ÂÞÅÍ - 1500486601
ðàëàíûá, 841 íÿôÿð ãàíóíñóç ùÿáñ åäèëèá. 200 åâ âÿ ìÿíçèë, 80 àâòîìàøûí, î
úöìëÿäÿí òÿúèëè éàðäûì ìàøûíëàðû ùÿðáè
ãóëëóã÷óëàð òÿðÿôèíäÿí äàüûäûëûá âÿ éàíäûðûëûá, äþâëÿò ÿìëàêû âÿ âÿòÿíäàøëàðûí
øÿõñè ÿìëàêû ìÿùâ åäèëèá. Øÿðòè àäû
“Óäàð” îëàí ùÿðáè ÿìÿëèééàòà ÑÑÐÈ ìöäàôèÿ íàçèðè, î âàõò îðäó ýåíåðàëû, Áàêû
ãûðüûíûíäàí ñîíðà èñÿ ìàðøàë îëìóø
Äìèòðè Éàçîâ âÿ ÑÑÐÈ äàõèëè èøëÿð íàçèðè Âàäèì Áàêàòèí ðÿùáÿðëèê åäèðäè.
Ìöÿëëèô ùàãëû îëàðàã ãåéä åäèð êè, Áàêûäà âÿ ðåñïóáëèêàíûí äèýÿð øÿùÿðëÿðèíäÿ þëäöðöëÿíëÿð àðàñûíäà àçÿðáàéúàíëûëàðëà éàíàøû, ðóñëàð, òàòàðëàð âÿ éÿùóäèëÿð
äÿ âàðäû. Ìöÿëëèô éàçûð: “Éåðè ýÿëìèøêÿí, ìÿùç áó ñÿáÿáäÿí ùå÷ äÿ òÿñàäöôè äåéèëäèð êè, ùÿëàê îëàíëàðûí äÿôí
ìÿðàñèìèíäÿ ìöñÿëìàí, õðèñòèàí âÿ
éÿùóäè äèíè ëèäåðëÿðè øÿùèäëÿðèí ðóùóíà áèðýÿ äóà åäèðäèëÿð. Àçÿðáàéúàí
ÑÑÐ-èí ÿçÿëè òàðèõè ÿðàçèñè îëàí Äàüëûã
Ãàðàáàü ðåýèîíóíó áó þëêÿäÿí ãîïàðìàã âÿ îíó Åðìÿíèñòàí ÑÑÐ-ÿ
áèðëÿøäèðìÿê ñèéàñÿòè Ñîâåò Èòòèôàãû
ðÿùáÿðëèéèíèí äÿñòÿéè èëÿ ùÿëÿ 1987-úè
èëäÿí ùÿéàòà êå÷èðèëèðäè. Î âàõò ÑÑÐÈíèí áàøãà ðåýèîíëàðûíäà, î úöìëÿäÿí
Ýöðúöñòàíäà âÿ Áàëòèêéàíû þëêÿëÿðäÿ
äÿ îõøàð ùàäèñÿëÿð áàø âåðèðäè. Áó
ùàäèñÿëÿð î ãÿäÿð ýåíèø ìèãéàñëû âÿ
Èíôîðìàñèéà ìÿíáÿëÿðèìèç:
“ÀçÿðÒÀú”, “ÀÏÀ”,
“Àçàäèíôîðì”, “ÀññÀ-Èðàäÿ”, “ÑÈÀ”
Ãÿçåò “Éåíè Àçÿðáàécàí”ûí áèëýèñàéàð ìÿðêÿçèíäÿ éûüûëûá,
ñÿùèôÿëÿíèá âÿ “Àçÿðáàéúàí” íÿøðèééàòûíäà îôñåò öñóëó èëÿ ÷àï åäèëèá.
ãàíëû îëìàñàëàð äà ñîâåò ðÿùáÿðëèéè ñÿâèééÿñèíäÿ ìöçàêèðÿ
åäèëèðäè, 20 Éàíâàð ôàúèÿñè çàìàíû Àçÿðáàéúàíäà áàø âåðÿí ùàäèñÿëÿð èñÿ ãÿñäÿí òÿùðèô åäèëèð
âÿ éà óíóäóëóðäó”.
Àçÿðáàéúàí ùöäóäëàðûíäàí
êÿíàðäà áó ùàäèñÿëÿðÿ ìöíàñèáÿò
áèðìÿíàëû äåéèëäè. Ìÿñÿëÿí, ðÿñìè
Ëîíäîí áó ùàäèñÿíè ÑÑÐÈ-íèí äàõèëè èøè êèìè ãèéìÿòëÿíäèðèð, áÿçè
ãðóïëàð èñÿ åðìÿíèëÿðèí “òÿéèíèìöãÿääÿðàò” ùöãóãëàðûíû ìöäàôèÿ
åäèðäè, ùÿð÷ÿíä, àéäûí èäè êè, õàëãëàðûí òÿéèíè-ìöãÿääÿðàò ùöãóãó,
ÀÒßÒ-èí 1975-úè èë Ùåëñèíêè Éåêóí Àêòûíäà ýþñòÿðèëäèéè êèìè, éàëíûç äþâëÿòëÿðèí ÿðàçè áöòþâëöéö ÷ÿð÷èâÿñèíäÿ ùÿéàòà
êå÷èðèëÿ áèëÿð.
Ìöÿëëèô îíó äà õàòûðëàäûð êè, ãàíëû 20
Éàíâàð ôàúèÿñèíäÿí áèð ýöí ñîíðà Àçÿðáàéúàíûí ëèäåðè, 1987-úè èëäÿ Ñîâåò Èòòèôàãûíûí ðÿùáÿðëèéèíäÿí êÿíàðëàøäûðûëìûø
Ùåéäÿð ßëèéåâ Àçÿðáàéúàíûí Ìîñêâàäàêû äàèìè íöìàéÿíäÿëèéèíäÿ áÿéàíàòëà ÷ûõûø åäèá. Î, Àçÿðáàéúàí õàëãûíà
ãàðøû òþðÿäèëìèø úèíàéÿòèí òÿøêèëàò÷ûëàðûíûí âÿ èúðà÷ûëàðûíûí úÿçàëàíäûðûëìàñûíû
òÿëÿá åäèá.
Àçÿðáàéúàíëûëàð Ìîñêâàäàêû ìÿðêÿçè ùàêèìèééÿòèí òÿúàâöçêàð ñåïàðàòèçìèí âÿ Àçÿðáàéúàíûí ïàð÷àëàíìàñûíûí
ãàðøûñûíû àëàúàüûíà öìèäëÿðèíè èòèðäèëÿð.
Áóíà ýþðÿ äÿ õàëã ùÿðÿêàòû ýåíèøëÿíÿðÿê ìèëëè àçàäëûã ùÿðÿêàòûíà ÷åâðèëäè.
Ñòåâàíîâè÷ ìÿãàëÿíèí ñîíóíäà éàçûð: “Éåðäÿ ãàëàíëàð àðòûã òàðèõäèð, òàðèõ èñÿ, íåúÿ äåéÿðëÿð, îíó éàääà
ñàõëàìàäûãäà òÿêðàðëàíûð. Áóíà ýþðÿ
äÿ àçÿðáàéúàíëûëàð áó ôàúèÿíè éàõøû
õàòûðëàéûðëàð. Áó ýöí þëêÿíèí áöòöí
ñàêèíëÿðè Áàêûíûí ÿí ýþçÿë ýóøÿëÿðèíäÿí áèðèíäÿ éåðëÿøÿí Øÿùèäëÿð õèéàáàíûíà öç òóòóð, ùÿëàê îëìóø ôàúèÿ
ãóðáàíëàðûíûí õàòèðÿñèíè åùòèðàìëà
éàä åäèðëÿð”.
Ãÿçåò 1993-úö èëèí àïðåë àéûíäàí
íÿøð îëóíóð
Áóðàõûëûøà ìÿñóë:
Çàùèä ÈËÙÀÌÎÜËÓ
Download

24-01-2014