BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
PORTFÖY SİGORTALAMA TEKNİKLERİ
Dr. Gökhan UGAN, CFE, CRMA, CCM
4 Haziran 2014
RİSK NEDİR?
Risk bir tehlikenin
gerçekleşme olasılığı ile,
gerçekleşmesi halinde yol
açacağı sonucun olumsuz
etkisi şeklinde
tanımlanabilir.
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
2
NEDEN RİSK ALIYORUZ?
Hayatta kalabilmek
Daha iyi şartlarda
yaşayabilmek
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
Heyecan duymak
4 Haziran 2014
3
NEDEN RİSK ALIYORUZ?
“Hızla değişen bir dünyada başarısızlıkla
sonuçlanacağı kesin olan tek strateji hiç risk
almamaktır.” Mark Zuckerberg
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
RİSK İLE GETİRİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
getiri
Risk ile getiri arasında
doğrusal bir ilişki vardır.
Daha yüksek getiri için
daha fazla risk almak
gerekir
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
RFH
risk
4 Haziran 2014
5
RİSK İLE GETİRİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
getiri
III II
I. Bölge
II. Bölge
III. Bölge
IV. Bölge
: Riskten kaçınan
: Risk alan
: Dolandırıcılık
: Daha iyisi var
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
I IV
risk
4 Haziran 2014
6
RİSTEN NEDEN KAÇIYORUZ?
İnsanoğlu doğası gereği yaşamına kasteden veya
kendisine acı veren olgulardan uzak durmaya
programlanmıştır.
Maddi zarara uğramak duygusal anlamda acı veren bir
olgu olduğu için zarar olasılığı olan yatırımlardan uzak
durmak gayet anlaşılabilir bir davranıştır.
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
7
RİSK ALGISI
Beynimiz riski korku ile
eşleştirir.
Beynin korkuyu algılayan
bölümü hasar görmüş
kişilerin riski
algılayamadıkları tespit
edilmiştir.
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
8
PORTFÖY SİGORTASININ ORTAYA ÇIKIŞI
Hayne E. Leland
Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley Haas
işletme Fakültesi (Berkeley
Haas School of Business) finans ve
yönetim bilim dalı öğretim
üyesi
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
9
TÜRKİYE’DE PORTFÖY SİGORTASI
2007 “Korumalı Borsa Hesabı”
“Borsaya Endeksli Mevduat Hesabı”
“Garantili Fon”
“Koruma Amaçlı Fon”
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
10
PORTFÖY SİGORTASININ TEMEL KAVRAMLARI
Riskli varlık
Risksiz varlık
Taban değer
Statik strateji
Dinamik strateji
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
11
PORTFÖY SİGORTASI STRATEJİLERİNİN
GRUPLANDIRILMASI
Opsiyon Sözleşmelerini Taklit Eden Stratejiler
(Option-Replication Strategies)
Geçmiş Fiyat Hareketlerinden Bağımsız Stratejiler
(Path-independent Strategies)
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
Zamana Göre Değişmeyen Stratejiler
(Time-invariant Strategies)
4 Haziran 2014
12
PORTFÖY SİGORTASI STRATEJİLERİNİN
GRUPLANDIRILMASI
Doğrusal Alım-satım Kurallı Stratejiler
(Linear Trading Rule)
Süreçten Bağımsız Stratejiler
(Process-free Strategies)
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
13
PORTFÖY SİGORTASI RİSK-GETİRİ PROFİLİ
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
14
STATİK PORTFÖY SİGORTASI STRATEJİLERİ
Zararı Durdur Stratejisi (Stop-loss Strategy)
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
15
STATİK PORTFÖY SİGORTASI STRATEJİLERİ
Satın Al ve Tut Stratejisi (Buy and Hold Strategy)
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
16
STATİK PORTFÖY SİGORTASI STRATEJİLERİ
Opsiyon Tabanlı Stratejiler (Option Based Strategies)
CK + Ke-rt = PK + S
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
17
DİNAMİK PORTFÖY SİGORTASI STRATEJİLERİ
İkili (Binary) Risk Yönetim Stratejisi
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
18
DİNAMİK PORTFÖY SİGORTASI STRATEJİLERİ
Sentetik Opsiyon Stratejileri (Option Replication
Strategies)
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
19
DİNAMİK PORTFÖY SİGORTASI STRATEJİLERİ
Sabit Oranlı Stratejiler (Constant Proportion Portfolio
Insurance)
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
20
DİNAMİK PORTFÖY SİGORTASI STRATEJİLERİ
VİS Kısa Pozisyon Alınarak Portföy Sigortalama
Sigortalanmak istenen portföyü hisse senedi ve hazine
bonosundan oluşturmak yerine tamamen hisse
senedinden oluşturup alınması gereken hazine
bonosunun piyasa değerine eş miktarda endeks vadeli
işlem sözleşmelerinde kısa pozisyon alınarak benzer
sonuçlara ulaşılabilir.
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
21
DİNAMİK PORTFÖY SİGORTASI STRATEJİLERİ
VİS Uzun Pozisyon Alınarak Portföy Sigortalama
Sigortalanmak istenen portföyü hisse senedi ve hazine
bonosundan oluşturmak yerine tamamen hazine
bonosundan oluşturup, alınması gereken hisse
senedinin piyasa değerine eş miktarda endeks vadeli
işlem sözleşmelerinde uzun pozisyon alınarak benzer
sonuçlara ulaşılabilir.
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
22
DİNAMİK PORTFÖY SİGORTASI STRATEJİLERİ
Uzun Pozisyon mu, Kısa Pozisyon mu?
Eğer endeks vadeli işlem sözleşmelerinin fiyatı, teorik
değerinin üstündeyse hisse senedi ile endeks vadeli
işlem sözleşmelerinde kısa pozisyon alımı stratejisini,
altındaysa hazine bonosu ile endeks vadeli işlem
sözleşmelerinde uzun pozisyon alımı stratejisini
izlemek daha akıllıca olacaktır.
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
23
HANGİ STRATEJİ SEÇİLMELİ?
Portföy sigortasının dolaysız maliyeti olan ve
komisyon, alım-satım fiyat farkı (spread) ve vergi gibi
unsurlardan oluşan işlem maliyetlerinin yüksek
olduğu piyasalarda statik stratejiler dinamik
stratejilere üstünlük sağlayabilir.
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
24
HANGİ STRATEJİ SEÇİLMELİ?
Dolaylı maliyeti yüksek portföy sigortası stratejileri
arasında Sabit Oranlı Strateji de bulunmaktadır. Eğer
uygulanacak portföy sigortası stratejisinin beklenen
getirisi dolaylı maliyetini karşılayamayacaksa yukarıda
sözü edilen stratejilerden kaçınmakta fayda vardır.
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
25
HANGİ STRATEJİ SEÇİLMELİ?
Riskten kaçınan yatırımcılar herhangi bir nedenle
dinamik stratejileri tercih etmişse koruma sağlanacak
taban değeri yüksek, çarpanı düşük, portföy
kompozisyonunu değiştirme aralığını işlem
maliyetlerinin elverdiği ölçüde sık belirlemeleri gerekir.
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
26
HANGİ STRATEJİ SEÇİLMELİ?
Piyasada belirli yönde devam eden sürekli bir eğilim
varsa en uygun strateji Satın Al ve Tut stratejisidir.
Riskli kıymetin fiyatı bir yukarı bir aşağı hareket ediyor,
ancak dönem başındaki değerinden çok fazla
uzaklaşmıyorsa bu durumda en iyi strateji Sabit
Karışım Stratejisidir. Fiyatlardaki yönsüz iniş-çıkışlar
varsa, yükselirken almayı, düşerken satmayı
gerektiren dinamik stratejilerin hepsi zarar edecektir.
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
27
HANGİ STRATEJİ SEÇİLMELİ?
Riskli kıymet fiyatının volatilitesinde bir düşüş
bekleniyorsa dinamik stratejiler, opsiyon tabanlı statik
stratejilere tercih edilmelidir. Yine aynı şekilde,
genelde düşük volatilite bekleniyor, ancak vade
sonuna doğru normalin üzerinde bir volatilite artışı
öngörülüyorsa statik stratejiler daha güvenli bir seçim
olabilir.
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
28
HANGİ STRATEJİ SEÇİLMELİ?
Eğer portföy sürekli olarak sigortalanacaksa Opsiyon
Tabanlı Strateji ve Sentetik Opsiyon Stratejisi uygun
seçenekler olmayacaktır. Böyle bir durumda en uygun
seçim zamandan bağımsız stratejilerdir. Bu gruba
giren en uygun stratejiler Sabit Oranlı Stratejilerdir.
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
29
HANGİ STRATEJİ SEÇİLMELİ?
Eğer piyasada sigortalama için belirlenen
parametrelere uygun bir opsiyon sözleşmesi
bulunmuyorsa, bu durumda Sentetik Opsiyon
Stratejileri, Opsiyon Tabanlı Stratejilere tercih
edilmelidir.
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
30
HANGİ STRATEJİ SEÇİLMELİ?
Riskli kıymet üzerine yazılmış aynı vade ve kullanım
fiyatlı Avrupa tipi opsiyonlardan alım opsiyonunun
fiyatı, satım opsiyonunun fiyatından daha düşük
fiyatlanmışsa, Alım Opsiyonu Tabanlı Strateji, Satım
Opsiyonu Tabanlı Stratejiye tercih edilmelidir.
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
31
DİNAMİK STRATEJİLERDE KARŞILAŞILAN
SORUNLAR
Bir modelin başarısı, o modelin kurgulanmasında
yararlanılan teorinin öngördüğü sonuçlar ile
uygulamada elde edilen sonuçlar arasındaki farkın
büyüklüğü ile ölçülür. Gerçek yaşam koşullarının
öngörülemeyen bir şekilde değişmesi, teori ile pratik
arasındaki farkın açılmasına yol açar. Önemli olan bu
farkın kabul edilebilir sınırlar içerisinde olup
olmamasıdır.
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
32
DİNAMİK STRATEJİLERDE KARŞILAŞILAN
SORUNLAR
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Volatiliteye ilişkin varsayım
Risksiz faiz oranına ilişkin varsayım
Talep edilen risk primine ilişkin varsayım
Piyasalar arası arbitraj bağına ilişkin varsayım
Piyasa likiditesine ilişkin varsayım
Alım-satım işlemlerinin devamlılığına ilişkin
varsayım
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
33
PORTFÖY SİGORTALAMA STRATEJİLERİNİN
GERÇEK PİYASA VERİLERİ İLE TEST EDİLMESİ
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
34
PORTFÖY SİGORTALAMA STRATEJİLERİNİN
GERÇEK PİYASA VERİLERİ İLE TEST EDİLMESİ
Dönem
VB portföy büyüklüğü
VS portföy büyüklüğü
İMKB30 değer kaybı
Taban değer
Kompozisyon değişikliği
İşlem maliyetleri
: 01.08.2008 – 26.11.2008
: 100.000 TL
: 58.601 TL
: %41,4
: 80.000 TL
: günlük
: yok
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
35
PORTFÖY SİGORTALAMA STRATEJİLERİNİN
GERÇEK PİYASA VERİLERİ İLE TEST EDİLMESİ
Zararı Durdur Stratejisi
Satın Al ve Tut Stratejisi
Satım Opsiyonu Tabanlı Strateji
Alım Opsiyonu Tabanlı Strateji
İkili Risk Yönetim Stratejisi
Sentetik Opsiyon Stratejisi
Sabit Oranlı Strateji
Kısa VİS İle Sigortalama
Uzun VİS İle Sigortalama
: 80.000 TL
: 94.204 TL
: 77.270 TL
: 77.185 TL
: 80.000 TL
: 76.477 TL
: 84.682 TL
: 73.236 TL
: 79.968 TL
BİST-VİOP
ÇALIŞMA GRUBU
Risk Yönetimi Konferansı
4 Haziran 2014
36
Download

PORTFÖY SİGORTALAMA TEKNİKLERİ Dr