HAVA TRAFİK KONTROL
Türkiye hava sahası ve toprakları üzerinde 982.282 km
karelik hava sahası ve 44.569 km karelik uçuş yolu
vardır. Hava trafiğinin düzenlenmesi ve hava araçlarının
hava alanlarımıza güvenli iniş kalkış ve de hava
sahasından transit uçuş yapabilmelerini sağlamak
amacıyla 2 saha kontrol, 16 yaklaşma kontrol ve 29
meydan kontrol merkez ünitesi mevcuttur. Türkiye 'de
havalimanı ve meydanlarda 2005 yılında toplam 534.087
uçak trafiği (iç hat= 256.802, dış hat= 277.285),
54.525.727 yolcu trafiği (iç hat= 19.942.692, dış hat=
34.583.035) gerçekleşmiştir.
Hava Trafik Servisleri (ATS:Air Traffic Services)
1-)ATC (Air Traffic Control):Hava Trafik Kontrol
Meydan Kontrol-Kule (Tower)
Yaklaşma (approach) Kontrol (APP)
Yol-Saha (area) Kontrol (ACC)
2-)FIC (Flight Information Center):Uçuş Bilgi Merkezi
3-)FIS (Flight Information Service):Uçuş Bilgi Hizmeti
Hava trafik hizmetlerinin sağlanması için duyulan ihtiyaç
şu faktörler göz önüne alınarak incelenir.
a-)Mevcut hava trafiğinin tipi (IFR/VFR)
b-)Meteorolojik koşullar
c-)Hava trafik yoğunluğu
d-)İlgili olabilecek diğer faktörler
Hava Trafik kısaca uçuşta, meydan çevresinde ve hava
alanlarında olan trafiğe denir. Hava Trafik genel anlamda
çeşitlidir. boyunca. Hava Trafik Hizmetinin amaçları
arasında, uçaklar arasındaki çarpışmaları önlemek,
manevra sahasındaki uçakların o sahadaki manialarla
(engellerle) çarpışmalarını önlemek, düzenli bir trafik
akışını sürdürmek ve hızlandırmak, uçuşların emniyetli
ve etkili bir biçimde yürütülmesi için faydalı tavsiye
bilgileri sağlamak, arama ve kurtarmaya ihtiyaç duyan
uçakla ilgili olarak, ilgili kuruluşlara yardımcı olmak
vardır.
Hava trafik kontrol hizmeti; kontrollü hava sahası
içindeki bütün IFR uçuşlara, kontrollü hava sahası
içindeki bütün VFR uçuşlara, kontrollü meydanlardaki
bütün meydan trafiğine hizmet verecek şekilde yapılır.
Hava Trafik Kontrolörlüğü, dünyanın en zor ve en stresli
mesleklerinden biridir. En ufak bir hata veya dikkatsizlik
büyük facialara neden olabilir. Hava Trafik Kontrolörleri
için söylenen bir söz vardır. Kontrolörler, pilotların gözü
ve kulağıdır diye. Bu sözü şöyle bir örnekle
açıklayabiliriz. Bir odaya yaklaşık 20 kör insanı koyalım.
Sonra da bu insanlara odanın içinde yürümelerini
söyleyelim. Bu insanlar ister istemez, birbirlerine
çarpacaklardır. İşte havada da durum aynen böyle
sayılabilir. Eğer Hava Trafik Kontrolörü pilota ne
yapacağını söylemezse, daha doğrusu gerekli ayırmaları
yapmazsa, uçakların birbirleri veya başka engellerle
çarpışması kaçınılmazdır. Kontrolörün dikkati yanında,
soğukkanlı ve anında karar verme yeteneği de olmak
zorundadır. Eğer bir uçak zor bir durumda ise, kontrolör
çok kısa bir düşünmenin ardından gerekenleri
yapmalıdır.
Meydan kontrolün(TWR) sorumluluk sahasının bittiği
yerde yaklaşma kontrol, yaklaşma kontrolün (APP)
sorumluluk sahasının bittiği yerde saha kontrol görevi
devralır. Bu duruma göre kalkan bir uçak önce kule ile
temas eder. Kuleden gerekli bilgiler ve müsadeler
alındıktan sonra kalkışa geçer. Belli bir seviyeye geldiği
zaman (1000 feet) yaklaşma kontrolle temasa geçer.
Buradan da gerekli hizmeti alıp tırmandıktan sonra, yine
belli bir seviyeden sonra (17000 feet) saha kontrolle
temas eder. Saha kontrolün(ACC) sorumluluk sahasında
başka bir meydanada gidebilir veya komşu bir saha
kontrolün sorumluluk sahasına geçebilir. (Örneğin
İstanbul Atatürk Havalimanından kalkıp Van Havaalanına
gidiyorsa, İstanbul Saha Kontrolün sorumluluğundan
Ankara Saha Kontrolün sorumluluğuna geçer.) Yukarıda
verdiğim rakamlar her meydan için değişebilir.
Uçuş Tipleri
İki çeşit uçuş türü vardır.Bunlar VFR ve IFR uçuştur.
VFR (Visual Flight Rules)-Görerek Uçuş Kuralları: VFR
uçuş demek adından anlaşılacağı üzere görerek uçuş
demektir. Yani pilot VFR uçarken, çevredeki tepelerden,
engellerden, barajlardan, nehirlerden vb. yeryüzü
şekillerinden yararlanarak uçar. Bu uçuşu daha çok
küçük uçaklar erçekleştirirler. Yolcu uçakları VFR
uçamazlar. Ayrıca 20000 feet üzerinde de VFR uçuş
yapılmaz. Hava Trafik Kontrolörü VFR uçan uçaklara
tavsiye hizmeti sağlar. Bu uçuşun olabilmesi için bazı
şartlar vardır. Bunlar:
IFR (Instrument Flight Rules)-Aletli Uçuş Kuralları:IFR
uçuş aletle yapılan uçuş demektir. Yolcu uçakları ve
büyük uçaklar IFR uçuş yaparlar. Bunun için uçakta
gerekli ekipmanlar bulunacak (S/S yardımcıları),
belirlenmiş emniyet seviyesi altında uçulmayacaktır.
Uçuşlarını rota dediğimiz yollardan yaparlar, nasıl ki
karayollarında TEM yada E-5 gibi yol ve isimleri var,
havada da G-8, UL-606 gibi yollar var. Ayrıca bu yollarda,
belirlenmiş belli bir seviyenin altında uçulmaz. Bu
seviyeler, arazideki engebeler, dağlar veya başka
engellerden korunmak için yapılmış, güvenli seviyelerdir.
IFR uçuşlar içinde seviye olarak şöyle bir kolaylık vardır.
Doğuya uçan uçaklar için, 0 ve 179 derece arasında
TEK BİN feet. Örnek olarak, 15000 feet, 17000 feet,
19000 feet,....., 27000 feet, 29000 feet,31000 feet,
33000 feet, ..., 41000 feet, 45000 feet, 49000 feet.
Batıya uçan uçaklar için, 180 ve 359 derece arasında,
ÇİFT BİN feetdir. Örnek olarak seviyeler, 16000 feet,
18000 feet, 20000 feet,....., 26000 feet, 28000 feet,
30000 feet, 32000 feet, ... , 40000 feet, 43000 feet,
47000 feet.
Not:41000 feet sonrasında dikey ayırmalar 2000 feet
aralığına çıkar. Eurocontrol ülkeleri bu sistemi uygular.
Fakat Eurocontrol bölgesi dışında kalan bazı ülkeler(
İran, Suriye vb. ) ülkeler 29000 feetten sonra dikeyde
2000 feetlik ayırma uygular. Türkiye ve Eurontcol' de
2000 yılına kadar bu sistemle çalışıyordu. 2000 yılından
sonra RVSM uygulaması devreye girdi. Bugün itibariyle
41000 feete kadar batı çift, doğu tek bin feet iken, 41000
feetten sonrasında 2000 feetlik ayırma nedeniyle ilk
batılı seviye 43000 feet, ilk doğulu seviye 45000 feettir.
Bu verdiğim seviyeler düz uçuş yapan uçaklar içindir.
Tırmanan ve alçalan uçaklar için değildir. Ayrıca yolcu
uçakları, genelde 25000 feet ve 39000 feet arasında
uçarlar. 25000 feet altında fazla yakıt harcadıkları için,
39000 feet üzerinde ise fazla tırmanamadıkları için, bu
seviyeleri tercih ederler
Türkiye hükümran hava sahası ve toprakları üzerinde 1.206.000
kilometre karelik hava sahası ve 49.639 km’lik uçuş yolu
şebekesi dahilinde uçuşların; emniyetli, düzenli ve en az
gecikme ile gerçekleştirilmesi amacı ile verilen Hava Trafik
Kontrol Hizmeti, üç temel kategoride sağlanmaktadır.
a-Saha Kontrol Hizmeti: Kontrol sahalarındaki kontrollü
uçuşlara verilen ATC hizmetini,
b-Yaklaşma Kontrol Hizmeti: Bir veya birden
meydana iniş/kalkış yapan kontrollü uçuşlara verilen
hizmetini,
fazla
ATC
c-Meydan Kontrol Hizmeti: Bir Meydan manevra sahasında
ve meydan civarında uçan bütün hava araçları için
verilen
ATC hizmetini
tanımlamakta olup, hava sahamızda bu hizmetleri vermek
üzere tesis edilmiş;
2 Saha Kontrol Merkezi ( ACC ),
16 Yaklaşma kontrol ünitesi (APP) ve
34 Meydan Kontrol ünitesinde (TWR) görev yapan 615
Hava Trafik Kontrolörünce Türk Hava Sahasında uçuş
düzenleyen sivil ve askeri hava trafiğine uçuşların her
safhasında 24 saat hizmet verilmektedir.
Download

HAVA TRAFİK KONTROL