9 Şubat- Sigarayı Bırakma Günü
Prof.Dr. Nazmi Bilir1
Sigara mücadelesinin üç temel alanından birisi sigara içenlerin sigarayı bırakmasıdır.
Toplumda sigara kullanımının azaltılması bakımından gençlerin sigara alışkanlığını
edinmemesi için de çaba gösterilmelidir. Ancak halen sigara içenlerin yarısının sigara
kullanımının yol açtığı hastalıklar nedeni ile yaşamlarını kaybedeceği bilinmektedir. Bu
nedenle sigara içmekte olan kişilerin bu davranıştan vazgeçmesini sağlamak amacı ile de
çaba gösterilmesi gerekir. Bu amaçla yararlanılan tedavi yöntemleri olduğu gibi eğitim
çalışmalarının da bu konuda önemli desteği vardır. Sigara içen kişileri bilgilendirmek amacı
ile sigara kullanımının zararları, sigarayı bırakmanın yararları konularında bilgiler verilebilir.
Toplumun bu konularda bilgilenmesini sağlamak bakımından uluslar arası kuruluşların da
işbirliği ile yıl içinde bazı günler belirlenmiştir. Bu günlerden birisi “9 Şubat Sigarayı Bırakma
Günü”dür.
Sigarayı bırakma konusunda temel konu, sigara içmekte olan kişinin sigarayı
bırakmaya karar vermesidir. Sigarayı bırakmaya karar veren kişi sigarayı bırakacağı bir gün
belirlemelidir. Bu anlamda 9 Şubat sigarayı bırakma gününün önemi büyüktür. Küresel
Yetişkin Tütün Araştırması (2012) sonuçlarına göre Türkiye’de 14,8 milyon kişi sigara ve
diğer şekillerde tütün ürünü kullanmaktadır ve sigara içen kişilerin yarısından fazlası sigarayı
bırakmayı düşünmektedir. Sigarayı bırakanların büyük bölümü herhangi destek almadan
kendi çabası ile sigarayı bırakmaya çalışmaktadır. Oysa tıbbi destek alınması sigarayı
bırakma başarısını önemli ölçüde artırmaktadır. Tıbbi destek konusunda psikolojik ve sosyal
yönden destek ve danışmanlık sağlanmasının yanı sıra bazı ilaçlardan da yararlanılmaktadır.
Bu nedenle sigarayı bırakmayı düşünenlerin bu konuda faaliyet gösteren bir merkeze
başvurarak doktoru ile görüşmesi gerekir. Doktor sigara içme özelliklerini öğrendikten sonra
“kişiye özel” bir program yaparak sigarayı bırakmak isteyen kişiye yardımcı olur. Bu şekilde
profesyonel destek alan kişilerin sigarayı bırakma konusunda başarısı daha fazla olur. Sigara
içenlerin bu davranıştan vazgeçmesini sağlamak bakımından kişilerin sigarayı bırakmaları
konusunda desteklenmesi ve doktora başvurmasının sağlanması da çok önemlidir. Bu
bakımdan sigaranın bırakılması ile ilgili özel günlerin yararı vardır. Sigara içenlerin çoğunluğu
sigarayı bırakmayı düşündüğüne göre, sigarayı bırakmak için bu tür özel günlerin gündeme
getirilmesi ve bu günlere yönelik kampanyalar yapılması gereklidir. Bu şekilde bir yandan
sigara içenlere sigarayı bırakma konusunda destek sağlanmış olur hem de sigarayı bırakmak
için bir gün belirlenmesi mümkün olur.
Sigara içen kişilerin bu davranıştan vazgeçmesini sağlamak amacı ile çeşitli çabalar
gösterilmektedir. Bunlar arasında sigara paketleri üzerine uyarı mesajları yazılması,
sigaranın yol açtığı hastalıklara ait resimler basılması gibi uygulamaların yanı sıra kamusal
alanlarda sigara içilmesinin yasaklanması gibi sigara içmeyi güçleştiren kurallar da vardır.
Türkiye, tütün mücadelesi konusunda dünyanın öncü ülkelerindendir ve ülkemizin bu
başarısı uluslar arası alanda büyük takdir toplamaktadır.
1
Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü Öğretim Üyesi
Sigarayı Neden Bırakmalısınız?
Sigara ve benzeri tütün ürünlerini kullanmanın sağlık üzerindeki zararları 50 yılı aşkın
zamandan beri bilinmektedir. Bununla birlikte pek çok kişi halen sigara içmeyi
sürdürmektedir. Bu durumda sigara kullanımının sakıncalarının ve sigarayı bırakınca ne tür
kazanımlar olacağının topluma daha net ve anlaşılır şekilde anlatılması gerekir. Bu tür
mesajların verilmesi bakımından da tütüne özel günler iyi fırsatlar yaratır. Bütün dünyada 9
Şubat günü “sigarayı bırakma günü” olarak değerlendirilmektedir. Bu günü iyi
değerlendirmek için de sigara kullanımının sakıncalarının, yani sigaranın neden bırakılması
gerektiğinin anlatılması gerekir.
Sigara kullanımının sakıncaları düşünüldüğünde öncelikle sigara ile ilgili sağlık
sorunları gündeme getirilir. Gerçekte sigara kullanımı ile ciddi ve öldürücü çok sayıda
hastalık arasında net ilişkiler vardır ve bu ilişkiler 1950’li yıllardan bu yana bilinmektedir. Ünlü
İngiliz bilim adamı ve epidemiyolog Richard Doll ve arkadaşları başta olmak üzere çok
sayıda araştırmacı sigara içenlerin çeşitli sağlık sorunlarını ortaya koyan araştırmalar
yapmışlardır. Sigara kullanımı ile çeşitli sağlık sorunları arasındaki ilişkiler konusunda yıllar
boyunca yapılan yayınların ışığında Dünya Sağlık Örgütü bu sorunları 4 ana başlık altında
toplamıştır:
1) Önemli öldürücü hastalıklar (Major killers): Bu grupta kalp krizi, kronik bronşit ve
akciğer kanseri vardır. Bu hastalıkların sigara kullanımı ile ilişkisi net olarak ortaya
konmuştur ve sigara içenlerin en büyük bölümü bu üç hastalık nedeniyle hayatını
kaybetmektedir.
2) Diğer öldürücü hastalıklar (Other killers): Akciğer kanseri dışında çok sayıda kanserin
(gırtlak, yemek borusu, mide ve barsak, böbrek, mesane, meme, serviks kanseri vb.)
oluşunda sigara kullanmanın rolü vardır. Ayrıca kalp krizi ve kronik bronşit dışında
diğer kalp ve solunum hastalıkları ile beyin damar hastalıkları da sigara içenlerde
daha çok görülmektedir.
3) Diğer hastalıklar (Other diseases): Sigara kullananlarda sindirim sistemi, sinir sistemi
hastalıkları, osteoporoz gibi öldürücü olmayan ama yaşam kalitesini etkileyen
hastalıkların oluşunda da tütün kullanımının etkisi vardır.
4) Diğer konular, sorunlar (Other conditions): Sigara kullananlarda dişlerde ve
parmaklarda sararma, deri renginde koyulaşma, cinsel isteksizlik ve impotans gibi
sorunlar da daha sık görülür. Bu durumlar da kişilerin yaşam kalitesi bakımından
önem taşır.
Sigara ile ilişkili olan bu sağlık sorunları sigarayı bırakmak için önemli nedenlerdir.
Ancak sigara kullanımının başka açılardan da sakıncaları vardır. Bunlar arasında ekonomik
boyut çok önemlidir. Yirmi yıl boyunca günde 1 paket sigara içen bir kişi bu süre içinde bir
otomobil satın alacak kadar para harcamaktadır. Bu miktar para gündelik olarak ve ufak
miktarlarda harcandığı için çok önemsenmemektedir. Ancak ayılık-yıllık ve daha uzun süreler
toplamı olarak ele alındığında çok büyük miktarların harcandığı fark edilmektedir. Sigara
içmenin yol açtığı sorunlar sadece sigara içen kişilerle sınırlı kalmaz, çevrede bulunan diğer
kişiler de sigara dumanı solumak durumunda kalır ve sonuç olarak bu kişilerin sağlığı da
bozulur. Kendileri sigara içmediği halde sigara dumanından pasif olarak etkilenen kişilerde
de kalp krizi, akciğer kanseri ve beyin kanaması riskinin arttığı bilinmektedir.
Sigara dumanından pasif etkilenim bakımından bebekler ve çocukların özel önemi vardır.
Sigara dumanı bulunan ortamda büyüyen bebek ve çocuklarda solunum yolu enfeksiyonu,
orta kulak iltihabı gibi hastalıklar daha sık görülmekte, anne karnında sigara dumanından
etkilenen bebekler ise daha düşük olarak dünyaya gelmektedir. Sigara kullanımının
sakıncalarından birisi de yangınlar konusudur. Çeşitli illerimizdeki itfaiye müdürlüğü
kayıtlarına göre yangınların yaklaşık yarısı sigara nedeniyle meydana gelmektedir.
Sonuç olarak sigara kullanımı hem sağlık, hem de sosyal, ekonomik, çevresel vb
çeşitli yönlerden sakıncalar yaratmaktadır. Bu nedenle sigaranın bırakılması gerekir.
Sigaranın bırakılması için bir gün tespit etmek isteyenler için 9 Şubat Sigara Bırakma Günü
önemli bir fırsattır.
Download

9 Şubat- Sigarayı Bırakma Günü Prof.Dr. Nazmi Bilir1 Sigara