Meclisi Ayan
t : 40
27 Şubat 1331 (1915)
fendi hazretlerinden sorarım, âkit ıtlak ettikleri bu iş­
gal ne kadar zaman için aktedilmiştir?
İBRAHİM BEY (Adliye Nâzın) — Seferberliğin
hitamına kadar.
ARİSTİDİ PAŞA — Böyle gayrı mahdut bir âkit
kanunu bilmiyorum.
ABDURRAHMAN ŞEREF EFENDİ — Müza­
kere kâfi mi, değil mi, reye vazoiunsun.
OSMAN PAŞA —
ABDURRAHMAN ŞEREF EFENDİ — Ben mesele-i müstehire teklif ediyorum, her şeyden evvel re­
ye konur.
OSMAN PAŞA — Müzakere kâfi diye herkesin
hakkı kelâmı tahdit edilmez. Herkes heyet-i umûmiy­
yesi hakkında söz söylemek ister.
REİS — Rica ederim Paşa Hazretleri, müzakere­
yi karıştırmayınız, riyasetten ruhsat almadan söz söy­
lenmesin.
AHMET RIZA BEY — Müsaade buyurur musu­
nuz? Heyet-i umûmiyyesi hakkında söz söylemek an­
cak maddeler okunduktan sonra mümkün olabilecek,
eğer maddelerin kıraati bittikten sonra heyet-i umû­
miyyesi hakkında söz söylemeye müsaade buyuracak
iseniz maddeler okunsun. Eğer müsaade buyurmayacak iseniz böyle mühim bir kanunun daha etraflı an­
laşılmak üzere müzâkere edilmeyerek yarına tehir edil­
mesini teklif ederim.
REİS — Zannederim ki, her kanunun maddeleri
okunduktan sonra heyet-i umûmiyyesi hakkında söz
söylemek mümkündür, âzâyı kiramın bu hakkı var­
dır.
AHMET RIZA BEY — Maddeler kabul olunduk­
tan sonra ne diyeceğiz?
REİS — Maddeler kabul olup bittikten sonra he­
yet-i umûmiyyesi kabul buyuruluyor mu dediğim va­
kit herkes mülahazatını dermeyan edebilir ve esasen
bunun için arz ediyorum hem bendenizin müsaademe
lüzum yok, Nizamname-i Dahilî bu ciheti sarahatan
tayin etmiştir. Binaenaleyh maddelerin kabulünden
sonra heyet-i umûmiyyesi hakkında bir mütalâa var
mı, sual ettiğim zaman her mütalâayı dinleyeceğiz, mütalâat-ı aliyenizi o vakit tekrar dermeyan buyurabilirsiniz. Maddelere geçelim mi? («Geçelim» sesleri).
ABDÜLHAMÎT ZEHRAVT — Müstaceliyetini
teklif ederim.
REİS — Zatan kararlaştı.
Birinci maddeyi okutuyorum.
Madde 1. — Küsmen veya kamilen seferberlik ha­
linde askerin veya hayvanat-ı askeriyyenin iskan ve
C:İ
ivasını ve cihet-i askeriyyeye ve merbutatından olan
devâire ait levazımı vazı hıfzı için eşhasa ve cemaate
ve cemiyetlere ve şirketlere ve vakfa ve umûma ve
hükümete ait hane, ahır ve otel ve han ve mağaza ve
ambar ve antrepo ve dükkân gibi binalara ve gayr-ı
mezru araziye ve çayırlara ve fırın ve değirmen ve
fabrika gibi cihet-i askeriyyeye lüzum olan imalatha­
nelerde vaziyet edilebilir. Esbabı veya müstecirleri ta­
rafından işgal edilen mesâkir ve ticaretgâhlara ile kıymet-i tarihiyyeyi haiz bulunan müzeyyen binalar bun­
dan müstesnadır.
REİS — Bu madde hakkında bir mütalâa var mı?.
RIZA PAŞA (Topçu Feriki) — Mağaza, dükkân
deniliyor. Bunlar iskân için iskân olunmayacak mı?
MAHMUT PAŞA — Oralara eşya vaz edilecek­
tir.
OSMAN PAŞA '(Müşir) — Seferberlik halinde de­
niliyor. Yalnız bu seferberliğe ait değildir. Bundan
sonra ne vakit seferberlik olursa kanun tatbik oluna­
cak. Onun için ehemmiyeti vardır, acele çıkmaz.
AHMET RIZA BEY — Ashabı veya müstecirleri
tarafından işgal edilen mesâkin ve ticaretgâhlar. İlâ­
hin'. Bunlar müstesnadır deniliyor. Halbuki Boğaziçinde birçok yalılar biliyorum ki, sahibi içinde bulundu­
ğu halde, bu sana büyüktür diye girip, bir kısmını iş­
gal etmişlerdir.
REİS — O zaman bu kanun yoktu. Evvelki hal­
lere meydan vermemek için bu kanun yapılıyor.
AHMET RIZA BEY — Bâdeharâbil Basra, öyle
mi? Şimdi bunlar tahliye edilecek mi?
CEMİL BEY (Asayiş Müdürü) — Bu babta kı­
taata tâlimât-ı katiyye verildi. Müsteciri veya sahibi
içerisinde bulunan evler katiyen işgal edilmeyecektir
ve böyle bazı haller vuku bulmuş ise, bilahire asker
oralardan çıkarılmışlardır. Bundan sonra böyle şey
clmaz.
REİS — Birinci maddeyi kabul edenler lütfen el­
lerini kaldırsınlar. (Eller kalkar). Kabul olundu.
Madde 2. — Birinci madde mucibince vaz-ıyedi
caiz olan mebâni ve araziye lüzum görüldükte Cihet-i
Askeriyyeden vuku bulacak işar üzerine mahallinin en
büyük mülkiye memuru tarafından evvela umûma
metruk, saniyen vakfa, sâlisen cemaata, râbian şirket­
lere, hâmisen cemiyetlere ait olanlar ve bunların
adem-i kifayesi halinde eşhasa ait bulunanlar aledderecat Cihet-i Askeriyyeye tahsis olunur. Vaz-ıyed mu­
amelesi, vaz-ıyed edilecek mahallin sahip veya müstecir veya vekil-i kanunîleri ve gaybubetleri halinde,
mahallinin Heyet-i İhtiyariyyesi huzurunda icra edi­
lir.
— 333 —
T B M M KÜTÜPHANESİ
Download

Meclisi Ayan t : 40 27 Şubat 1331 (1915) C : İ fendi hazretlerinden