Sınai Mülkiyet Hakları ve Üniversiteler
Prof. Dr. Habip ASAN, TPE Başkanı
23 Ekim 2014, Başkent Üniversitesi
İçerik
 Sınai Mülkiyet Hakları
 Üniversitelerde Ar-Ge, İnovasyon ve SM
 Üniversite Projesi ve Yürütülen Çalışmalar
 Hedeflenen Sonuçlar
Türkiye'nin 2023 Vizyonu (Genel)
-Dünyanın en büyük 10 ekonomisi
arasında yer alma
-Kişi başına milli gelir: 25 bin dolar
-500 milyar dolar ihracat
-İşsizlik Oranı: %5
2023 Sınai Mülkiyet Vizyonu
 10 küresel marka
 Dünyada Türk Tasarımı imajının yerleşmesi
 50 bin yerli patent başvurusu
 GSMH’nin %50’sine karşılık gelen fikri ürün
portföyü
2023 İhracat Hedefi=500milyar $
2013: Türkiye: 100 milyon ton ihracat,
1.5 $/1kg=150 milyar $
100 milyon ton
2023 İhracat Hedefi - 1. Yol
2023: Türkiye: 3x100=300 milyon ton ihracat,
1.5 $/1kg*300=450 milyar $ (Çok Zor, imkansız)
100 milyon ton
100 milyon ton
100 milyon ton
2023 İhracat Hedefi - 2. Yol
2023: Türkiye: 1.5x100=150 milyon ton ihracat,
3.5 $/1kg=525 milyar $ (yapmamız gereken)
100 milyon ton
50 milyon ton
Bilgi Yoğun Teknolojiler
Araba: $20/kg
Tablet: $1000/kg
Erythropoietin
(Alyuvar üretimini control eden bir hormon; kan
kanseri tedavisinde kullanılan bir biyoteknoloji ürünü)
$27 milyar/kg
Kaynak: Prof. Cezmi Akdis, Director of Swiss Institute of Allergy and Asthma Research
(SIAF); yunus çengel
Sonuç:Fikri Sermayenin Önemi
Fikri Mülkiyet
İnsan düşüncesinin ürünü olan yeniliklerin sahiplerine
verilen haklardır
 Telif Hakları
 Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel
Müdürlüğü (Edebiyat ve Sanat Eserleri)
 Sınai Mülkiyet Hakları
 Türk Patent Enstitüsü tarafından
 Sanayiye uygulanabilen yenilikleri kapsar
Sınai Mülkiyet Bileşenleri
 Patent ve Faydalı Model
 Marka
 Endüstriyel Tasarım
 Coğrafi İşaret
 Entegre Devre Topografyası
Türk Sınai Mülkiyet Sistemi
Mevzuat
Enstitü
Mahkeme
Vekiller
KOBİ
Üniversite
STK
Kamu
Kurumları
Özel Sektör
Kamuoyu
Türkiye’de Sınai Mülkiyet Başvuruları
Patent ve Faydalı Model - Yerli
9000
3725
8000
3487
7000
2994
6000
2949
5000
4000
2424
3000
1479
2000
914
1000
0
170
207
38
1995
454
277
290
1998
414
2000
2002
2.268
3.250
4.543 4.630
685 1.090
2004
2006
2008
2010
2012
 Yerli Patent: %2 artış; Avrupa:8, Dünya:15
 Yerli F. Model: %6 azalma; Dünya:7
2013
Patent ve Faydalı Model - Yabancı
8000
7.579
7.119
7000
6000
4.906 5.132
5000
4.107
4000
3.173
3000
2.294
2000
1.478 1.595
1.523
1000
0
1995
1998
2000
2002
2004
2006
 Yabancı başvuru: %6 artış
2008
2010
2012
2013
Marka
117.723
111.134108.581
120000
100000
85.128
74.991
80000
66.855
60000
47.459
40000
20000
36.429
29.383
19.790
16.194
0
1995 1998 2000 2002 2004 2006 2008 2010 2011 2012 2013
 % 2,3 azalma
 Avrupa:1; Dünya:6
Tasarım
45000
43.673
41.353
40000
35.451
35000
29.954 30.441
29.484
30000
24.319
25000
20.302
20000
15000
10000
5000
12.960
10.622
2.914
0
1995
1998
2000
 %5,6 artış
 Avrupa:2; Dünya:4
2002
2004
2006
2008
2010
2011
2012
2013
İçerik
 Sınai Mülkiyet Hakları
 Üniversitelerde Ar-Ge, İnovasyon ve SM
 Üniversite Projesi ve Yürütülen Çalışmalar
 Hedeflenen Sonuçlar
Türkiye’de Ar-Ge ve İnovasyon
BİLGİ
Ar-Ge
BİLGİ
>
İnovasyon
ÜNİVERSİTELER
Patentler: Sınırsız Bilgi Kaynağı
 Dünyadaki teknik bilginin %80’i
patent dokümanlarında…
 Yayımlanmış 80 milyonun
üzerinde patent dokümanı
 Her yıl 2 milyon yeni başvuru
 Sınıflandırılmış ve en güncel
teknik bilgi
 İnternet üzerinden ücretsiz
erişim
Patent Bilgisinin Önemi
 Ar-Ge faaliyetlerinde tekrarı önler
 Teknik problemlere yeni fikir ve çözümler için altyapı
oluşturur
 Belirli bir teknolojik alanda son gelişmelerin takip
edilmesine imkan tanır
 Yurtiçi ve yurtdışında diğer üniversitelerdeki bilimsel
çalışmalar hakkında bilgi sağlar
Bayh-Dole Yasası (1980)
 ABD Patent Kanununda Değişiklikler Öngören Yasa
(Senatör Birch Bayh ve Bob Dole)
Amaç:
 Üniversitelerden yapılan kamu finansmanlı
araştırma projelerinde elde edilen buluşların
yayılması ve ticarileştirilmesi
 Üniversite ve sanayi arasında güçlü bir işbirliğinin
oluşturulması
Yasanın Getirdikleri:
 Devlet destekli araştırmalardan elde edilen
buluşların hak sahipliğinin üniversitelere
verilmesi
 Patentten elde edilen gelirden buluş sahibinin
pay alması
Bayh-Dole Benzeri Yasalar








Kanada (1985)
Japonya (1998)
İngiltere (1998)
Almanya (1998, 2001)
Fransa (1999)
G. Kore (1998, 2000, 2001)
Çin (2002)
Türkiye (2014) (TBMM Genel Kurul gündeminde)
İçerik
 Sınai Mülkiyet Hakları
 Üniversitelerde Ar-Ge, İnovasyon ve SM
 Üniversite Projesi ve Yürütülen Çalışmalar
 Hedeflenen Sonuçlar
Çıkış Noktası: Pan-Avrupa Projesi
 Avrupa Patent Ofisi; 2006 yılında
 Amaçlar
 Üniversitelerde sınai mülkiyet bilgisinin
yaygınlaştırılması
 Sınai mülkiyet eğitim altyapısının oluşturulması,
çeşitli fakültelerde sınai mülkiyet eğitiminin asgari
standart ve gerekli unsurlarının belirlenmesi
 Sınai mülkiyet ile ilgili eğitim materyallerinin
geliştirilmesi
 Eğiticilerin eğitilmesi
 Avrupa seviyesinde sınai mülkiyet eğitiminin
uyumlaştırılmasıdır.
Gezici Çalıştaylar
 2007 yılından itibaren farklı tarihlerde
 9 gezici çalıştay
 Bükreş, Varşova, Roma, Sofya, Bern vs.
 21 Şubat 2008 - İstanbul Çalıştayı
 70’in üzerinde üniversiteden üst düzey
temsilci
 EPO ve WIPO Akademi başkanlarının
katılımıyla
İlerleme ve İzleme Konferansları
 2-3 Aralık 2008 – Hollanda ; Uluslararası
İzleme Konferansı
 “Yol Haritası” hazırlandı
 17 Haziran 2010 – Viyana; İlerleme
Konferansı
 Türkiye bu alandaki çalışmalarıyla
başarılı iki ülkeden biri seçildi (İspanya
ve Türkiye)
Yönlendirme Komitesi
 Amaç; Yol Haritasının uygulamasını takip etmek ve
revize etmek
 Komite Başkanı - TPE Başkanı
 Bölge Koordinatörleri - 7 Bölge Koordinatörü
 35 Üniversite Temsilcisi
 Kurum Temsilcileri (YÖK, Bilim, Sanayi ve Tek. Bakn,
TÜBİTAK, TPE)
 Sekretarya – TPE
 Yönlendirme Komitesi ve Bölge Koordinatörleri
Toplantıları yapılıyor
Farkındalık Etkinlikleri
 2013 yılında 20 üniversitede










Anadolu Üniversitesi
Atılım Üniversitesi
Uludağ Üniversitesi
Gazi Üniversitesi
Süleyman Demirel Üniv.
Bilkent Üniversitesi
Osman Gazi Üniversitesi
Namık Kemal Üniv.
Mustafa Kemal Üniv
Çoruh Üniversitesi










Dokuz Eylül Üniversitesi
Kırıkkale Üniversitesi
Ege Üniversitesi
Özyeğin Üniversitesi
İYTE
Bülent Ecevit Üniversitesi
Mehmet Akif Ersoy Ünv.
Marmara Üniversitesi
Selçuk Üniversitesi
YTÜ
Senato Bilgilendirme Toplantıları
2013 yılında 11 Üniversitede












Gaziantep Üniversitesi
Uludağ Üniversitesi
İYTE
Mustafa Kemal Üniversitesi
Afyon Kocatepe Üniversitesi
TOBB ETÜ
Dokuz Eylül Üniversitesi
Marmara Üniversitesi
İstanbul Üniversitesi
Trakya Üniversitesi
Fırat Üniversitesi
Marmara Üniv. Senato Toplantısı 11 Haziran 2013, İstanbul
Fırat Üniv. Senato Toplantısı 1 Kasım 2013, Elazığ
Eğiticilerin Eğitimi
 4 Üniversite: Eğiticilerin Eğitimi




Uludağ Üniversitesi
Süleyman Demirel Üniversitesi
İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü
İstanbul Üniversitesi
Patent Randevu Sistemi
 45 dk birebir görüşme
 Online araştırma
 2013 yılında 10 üniversitede










Gaziantep Üniversitesi
Afyon Kocatepe Üniversitesi
TOBB ETÜ
Dokuz Eylül Üniversitesi
Ege Üniversitesi
Mustafa Kemal Üniversitesi
Anadolu Üniversitesi
Uludağ Üniversitesi
İYTE
Bülent Ecevit Üniversitesi
Öğrenci Kulüpleri Sınai Mülkiyet Zirvesi
 29 Mart 2013, Ankara
 Yaklaşık 50 üniversitede faaliyet
gösteren
 İnovasyon, Ar-Ge ve Teknoloji
Kulüpleri temsilcileri
 Sınai mülkiyet hakları konusunda
bilgilendirme yapıldı
 Çalıştay sonucunda
gerçekleştirilecek ortak faaliyetler
belirlendi
Öğrenci Kulüpleri SM Zirvesi 29 Mart 2013, Ankara
Üniversite Sınai Mülkiyet Politika Rehberi
Çalıştayı
 17-18 Haziran 2013- İstanbul
 WIPO işbirliğiyle
 Sınai mülkiyet konusunda uzman 30
akademisyenin ve ilgili kurumların katılımıyla
 Çalıştay sonuçları doğrultusunda rehber
hazırlanıyor
Sınai Mülkiyet Farkındalık Kampanyası
 23 Ocak 2012: Açılış Toplantısı
 EPO Akademi ve OHIM Akademi
Direktörlerinin katılımıyla
 Türkiye: Projenin uygulandığı 4 pilot
ülkeden biri
 Sınai Mülkiyet Bilgisinin
Yaygınlaştırılması Projesi için
katalizör
TPE-YÖK İşbirliği Protokolü
 Projenin önemli eylemlerinden biri
 22 Kasım 2012, İstanbul
 Üniversitelerde sınai mülkiyet
politikalarının oluşturulmasına
yönelik ortak çalışmalar
gerçekleştirilecek
Mevcut Durum Anketi
 Üniversitelerimizde sınai mülkiyet alanında mevcut
durumun tespit edilmesi amacıyla 36 sorudan oluşan
elektronik anket hazırlandı
 Anket, internet üzerinden online olarak doldurulacak
şekilde düzenlendi
 Tüm üniversitelerin Rektörlüklerine iki defa resmi yazı
yazılarak, anketin tüm bölümler tarafından
doldurulması istendi
 Anket 2.988 bölüm tarafından cevaplandı
Yürütülen Çalışmalar - Mevzuat
 Sınai Mülkiyet Kanun Tasarısı çalışması
 Komisyon çalışmalarının ardından Genel
Kurul gündeminde
 Yükseköğretim Kurumlarında
Çalışanların Buluşları (Yerli Bayh-Dole)
 Hak sahibi üniversite olacak
 Buluştan elde edilen gelirin (yükseköğretim
kurumu ve buluş sahibi arasında) paylaşımı,
sözleşmeye ya da yönetmeliğe uygun olarak
belirlenecek
Kanun Çalışmasının Amacı
Uygulamada yaşanan sorunları çözmek ve daha nitelikli
sınai mülkiyet yapısına geçmek
Patentin üretilmesi ve ticarileşmesi noktasında Üniversiteleri
harekete geçirmek
Sınai mülkiyet mevzuatının suç ve cezalara ilişkin
hükümlerini kanunla düzenlemek (Anayasa Mahkemesinin
İptal Kararları) ve TCK’ya uyum sağlamak
Sınai mülkiyet mevzuatının Türkiye’nin taraf olduğu
uluslararası anlaşmalarla uyumunu sağlamak
Türk Patent Enstitüsünün kurumsal kapasitesini
güçlendirmek
Kanun Tasarısı – Patent
 Patent verilme süreçlerinin basitleştirilmesine yönelik değişiklikler
yapılıyor
 Üniversite buluşlarında hak sahipliği üniversiteye veriliyor
 Suç ve ceza hükümlerindeki yasal boşluk gideriliyor
 İncelemesiz patent sistemi kaldırılıyor
 Verilen patentlere, tescil sonrası itiraz imkanı getiriliyor
 Faydalı model için araştırma raporu zorunluluğu getirilmesi
 Patent yıllık ücret ödemeleri için telafi süresi getiriliyor
 Hakların yeniden tesisine ilişkin düzenleme getiriliyor
2011/108 Sayılı BTYK Kararı
 27 Aralık 2011 tarihli 2011/108 sayılı BTYK kararı
«Yerli Patentlerin Lisanslanmasını
Teşvik
Edecek
Politika Araçlarının
Geliştirilmesi»
 Sorumlu kuruluş: Türk Patent Enstitüsü
 Yürütülen Çalışmalar:
 Sınai mülkiyet haklarının ticarileştirilmesine yönelik teşvik
ve destek verilmesi
 Ticarileşme ile ilgili verilerin temin edilmesi ve
kullanılabilir hale getirilmesi
 Teknoloji Transferi Platformu da dahil her tür yayın,
etkinlik vb. bilgilendirme faaliyetleri
Patent Vergi Teşviği
 Maliye Bakanlığı Gelir Politikaları Genel Müdürlüğü tarafından
hazırlanan ve Enstitümüz tarafından katkı sağlanan düzenleme
 6 Şubat 2014 tarihi itibariyle kanunlaştı
 Türkiye’de gerçekleştirilen Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri
neticesinde ortaya çıkan buluşların;
– Lisanslanması (kiralanması)
– Devri veya satışı
– Üretime tabi tutularak pazarlanması
sonucunda gerçekleşen gelirler üzerinden alınan kurumlar
vergisi veya gelir vergisinde %50 indirim uygulanması
Teknoloji Transfer Platformu
TÜBİTAK Patent Teşviği
 1602 sayılı Destek Programı 1 Ocak 2014’te yürürlüğe girdi
 TPE, WIPO, EPOJapon Patent Ofisi (JPO), ABD Patent ve Marka Ofisine
yapılacak olan patent başvuruları destek kapsamında
 Ulusal başvurularda:
 En düşük: 500 TL (araştırma/inceleme)+ 3000 TL Belge Ödül + 2000 TL
Vekil Ödülü = 5.500 TL
 En yüksek: 2400 TL (araştırma/inceleme) + 3000 TL Belge Ödül + 2000
TL Vekil Ödülü = 7.400 TL
 Uluslararası başvurularda:
 En düşük: 4000 TL (başvuru) + 5000 TL (inceleme) + 10000 TL Belge Ödülü
= 19.000 TL
 En yüksek: 4200 TL (başvuru) + 30000 TL (İnceleme) + 30000 TL Belge
Ödülü = 64.200 TL
Yürütülen Çalışmalar - Tanıtım
 Bilgi ve Doküman Birimleri
 72 Birimin 44’ü üniversitelerde
 Düzenli eğitimler

11-12 Haziran 2014, Ankara
 Birimlerin Yeniden Yapılandırılması – EPO
işbirliğiyle
 Farkındalık ve Bilgilendirme Seminerleri
Birimlerin Yeniden Yapılandırılması
 Coğrafi bölge gözetilerek
belirlenen 14 üniversite Bilgi
ve Doküman Birimi
 15 Mayıs 2014 tarihinde
EPO Başkanının da
katılımıyla İyi Niyet Protokolü
imzalandı
 İhtiyaç Analiz Raporu ve
Eylem Planı hazırlanıyor
Yürütülen Çalışmalar- Eğitim
 Uluslararası Fikri Mülkiyet Yüksek Lisans
Programı
 WIPO işbirliğiyle, Bilkent Üniversitesinde
 Fikri Mülkiyet Akademisi
 WIPO İşbirliğiyle
 Kültür ve Turizm Bakanlığıyla Mutabakat
Zaptı imzalandı
Revize Yol Haritası - Hedefler
1. Yönlendirme Komitesi çalışmalarının etkin bir şekilde
sürdürülmesi
2. Üniversitelerarası iletişimin sağlanması, iyi uygulamaların
paylaşılması
3. Üniversitelerde sınai mülkiyet farkındalığının arttırılması
4. Üniversitelerde sınai mülkiyet politikasının oluşturulması
5. Üniversitelerde sınai mülkiyet eğitiminin geliştirilmesi
6. Üniversitelerden çıkan buluşların ticarileştirilmesinin
sağlanması
Hedef 1: Yönlendirme Komitesi çalışmalarının etkin bir şekilde
sürdürülmesi
 Yönlendirme Komitesi Çalışma Usul ve Esaslarının
belirlenmesi
 Yönlendirme Komitesinin ihtiyaçlar doğrultusunda
genişletilmesi ve revize edilmesi
 Yönlendirme Komitesi ve Bölge Koordinatörleri Toplantıları
düzenlenmesi
 Yönlendirme Komitesi üyeleri arasında elektronik iletişim
ağı oluşturulması
Hedef 2: Üniversitelerarası iletişimin sağlanması, iyi
uygulamaların paylaşılması
 Üniversitelerarası “Sınai Mülkiyet Platformu” oluşturulması
(Patent Vadisi sitesi kapsamında Online Forum)
 İyi uygulama örneklerinin ve başarı hikayelerinin belirlenerek
paylaşılması
(Derlenecek başarı hikayeleri farklı platformlarda paylaşılacak)
 Tüm üniversitelerde “Temas Kişileri” belirlenmesi
 İlgili Öğrenci Kulüpleriyle iletişim ağının oluşturulması
(İlgili aktif Öğrenci Kulüpleri tespit edildi)
Hedef 3: Üniversitelerde sınai mülkiyet farkındalığının
arttırılması
 Üniversitelerde Farkındalık Etkinlikleri, Senato Bilgilendirme
Toplantıları düzenlenmesi
 Üniversitelerde sınai mülkiyetle ilgili uluslararası etkinliklerin
düzenlenmesi
 Patent Randevu Sisteminin uygulanması
 TPE uzmanlarının üniversitelerde kısa süreli görevlendirilmesi
 Üniversitelerde TPE Bilgi ve Doküman Birimleri kurulması
 Üniversitelerarası Kurulun bilgilendirilmesi
 Rektörler Zirvesi gerçekleştirilmesi (Sayın Başbakanın katılımıyla)
Hedef 4: Üniversitelerde sınai mülkiyet politikasının
oluşturulması
 Üniversite Sınai Mülkiyet Envanterinin hazırlanması
 Taslak hazırlandı, çalışmalar devam ediyor
 Üniversite “Sınai Mülkiyet Politikası Rehberi” hazırlanması
 2013 Haziran ayında WIPO işbirliğiyle çalıştay gerçekleştirildi, Doküman
hazırlanıyor
 Üniversiteler bazında “Sınai Mülkiyet Politika Çalıştayları”
gerçekleştirilmesi
 Akademik yükseltme kriterlerinde patentin yer almasının ve
etkisinin artmasının sağlanması
 Patent sahibi üniversite ve öğretim üyelerinin ödüllendirilmesi
Hedef 5: Üniversitelerde sınai mülkiyet eğitiminin geliştirilmesi
 Farklı düzey ve disiplinlere yönelik eğitim modüllerinin
oluşturulması
 Eğiticilerin eğitimi için sertifika programları geliştirilmesi ve
uygulanması
 Ders programlarına sınai mülkiyete ilişkin derslerin eklenmesi
 Sınai mülkiyetle ilgili lisansüstü programlarının geliştirilmesi
 Sınai mülkiyetle ilgili disiplinler arası lisansüstü programlarının
seçilen Pilot Üniversitelerde uygulanması (Bilkent Üniversitesi)
 Üniversitelerde sınai mülkiyet konusunda anabilim dalları
kurulması
Hedef 6: Üniversitelerden çıkan buluşların ticarileştirilmesinin
sağlanması
 Teknoloji Transferi Platformu oluşturulması
 Ticarileşen/ticarileştirilmesi istenen üniversite patentlerinin
merkezi bir veri tabanında toplanması (Buluş Alım)
 Üniversite buluşlarında hak sahipliğinin ticarileştirmeyi
kolaylaştıracak şekilde düzenleme yapılması (Kanun Tasarısı)
 Üniversitelerde yeni Teknoloji Transfer Ofisi veya benzeri
yapıların kurulması ve mevcut TTO’ların kapasitelerinin
arttırılması
 Sınai mülkiyet haklarının ticarileştirilmesine yönelik teşvik
ve destek mekanizmalarının geliştirilmesi
İçerik
 Sınai Mülkiyet Hakları
 Üniversitelerde Ar-Ge, İnovasyon ve SM
 Üniversite Projesi ve Yürütülen Çalışmalar
 Hedeflenen Sonuçlar
Hedeflenen Sonuçlar
 Üniversitenin sınai mülkiyet politikasının oluşturulması
 Üniversite paydaşlarının katılımıyla çalıştay gerçekleştirilmesi, TPE de
katılım sağlayabilir
 Üniversitenin patent başvuru sayılarında öne çıkarılması için
çalışmalar yapılması
 Akademik yükseltme kriterlerinin yeniden ele alınması
 Diğer teşvik mekanizmaları
 İlgili akademisyenlere, araştırma görevlilerine ve öğrencilere
patent veri tabanlarının kullanılmasının öğretilmesi
 Seminerler, Patent Randevu Sistemi Uygulamaları
Hedeflenen Sonuçlar
 Bitirme, yüksek lisans ve doktora çalışmalarında,
öğrencilerin patent dokümanlarını kullanmaya teşvik
edilmesi
 Üniversitede zorunlu/seçmeli sınai mülkiyet derslerinin
açılması
 TPE ile etkin koordinasyon ve işbirliği içerisinde olunması
 TPE ile ortak etkinliklerin geliştirilmesi
 Projenin tanıtımının ve duyuruların etkin bir şekilde
yapılması
Bilimsel Yayın Sayısı
Kaynak: TÜBİTAK
Bilimsel Yayın Değişim (2003-2010)
%114 artış oranı ile OECD ülkeleri arasında 3.
sıradayız
Yeni Hedef: Patent + Yayın
Yayın?
Patent?
İnovasyonun Realize Edildiği bir Üniversite
BİLGİ
Ar-Ge
>
İnovasyon
Sadece Parayı Bilgiye Dönüştüren Değil,
BİLGİYİ DE PARAYA DÖNÜŞTÜREN bir ÜNİVERSİTE
Teşekkürler…
twitter.com/TPEkurumsal
www.youtube.com/user/TPEkurumsal
Download

Türk Patent Enstitüsü Başkanı Senato Sunuşu