ÖZET
Dersaadet gazetesi, Mütareke Döneminin bütün baskısıyla İstanbul Hükûmeti’ni şaşkınlığa
düşürdüğü, 1920 yılının ikinci yarısında sansürün matbuat âlemini bunalttığı bir dönemde yayın
hayatına başladı. İlk sayı 8 Temmuz 1920’de (8 Temmuz 1336) okuyucusuyla buluştu. Dersaadet
gazetesi, emsallerinden farklı olarak resimli bir gazete olacağını duyurmuştu. Resimler özellikle
gazetenin birinci sayfasında bulunuyordu.
Dersaadet gazetesi Mütareke Döneminin ağır şartları altında yayın hayatını sürdürmeye
çalışırken “Devlet-i Al-i Osman” için de kurtuluş çareleri aramaktadır. Gazetenin gayesi sadece
günlük haberleri duyurmak değildir. Aynı zamanda eğitim, edebiyat, tiyatro, dinî terbiye, ahlak ve
tarih konularında okuyucuyu bilgilendirmek, memleketimizin saadeti için ne yapmak gerektiğini
ortaya koymak amacındadır.
Dersaadet gazetesinin ilk sahibi ve altıncı sayıya kadar mesul müdürü Sedat Simavi’dir.
Yedinci sayıdan itibaren gazetenin mesul müdürü M. Sabri’dir. 124. sayıdan itibaren gazetenin
künyesinde sahibi olarak İbrahim ismi kayıtlıdır. Mesul müdür yine M. Sabri’dir. 128 sayı yayınlanan
gazetenin 128. son sayısı 25 Kasım 1920 (25 Teşrinisani 1336/ 13 Rebiyülevvel 1339) tarihini
taşımaktadır. Mütareke Dönemine ve Sevr Barış Antlaşması’na tanıklık eden Dersaadet gazetesinin
ana hatlarıyla ve ihtiva ettiği metinlerle tanıtılması tezimizin konusunu oluşturmaktadır.
Tezin “Giriş“ kısmında Mütareke Dönemi ve Basını hakkında bilgi vermeye çalıştık. Tezin
“Giriş”ten sonraki kısmı üç ana bölüme ayrılmıştır. Birinci bölüm “Dersaadet”in tanıtılmasına
ayrılmıştır. Bu bölümde Dersaadet gazetesinin yayınlanma süreci, künyesi, gazetenin biçim
özellikleri; gazetedeki edebî, fikrî ve kültürel faaliyetler etraflı bir şekilde ele alınmaya çalışılmıştır.
İkinci bölümde “Dersaadet‘te Neler Var?” başlığı altında başyazıların, imzalı, imzasız yazıların ve
haberlerin tarih sıralı ve yazar adına göre dökümü yapılmıştır.
Üçüncü ve son bölümde ise
“Dersaadet’ten Seçilmiş Metinler” başlığı altında gazetede yayınlanmış metinlere yer verilmiştir.
Dönemin siyasi, sosyal, fikrî, edebî, dinî/ahlakî ve kültürel hayatını yansıtan bu metinler konularına
göre Latin harflerine aktarılarak verilmiştir.
“Dersaadet Gazetesi İnceleme-Tasnif-Metin” isimli tez çalışmasında yukarıdaki bölümlerden
sonra sırasıyla “Dizin”, “Sonuç”, “Kaynakça” kısımları yer almaktadır.
Anahtar Kelimeler: Mütareke Dönemi, Basın, Gazete, Dersaadet Gazetesi.
ABSTRACT
The Paper Dersaadet began its broadcasting life when the Truce period surprised İstanbul
government by all its pressure and where censorship overwhelmed the Press World in the second half
of 1920. The first issue met with the readers on 8th July, 1920 (8th July, 1336). The Paper Dersaadet
had announced that unlike its counterparts, it would be an illustrated newspaper. The illustrations were
particularly on the front page.
While The Paper Dersaadet was trying to survive under severe conditions of the Truce period it
was also looking for a way to release “Devlet-i Al-i Osman”. The purpose of the Paper is not only
broadcasting daily news, but also informing the reader about literature, theatre, religious manners,
morals and history. Furthermore, it also aims to present what should be done for the happiness of our
country.
Sedat Simavi was the first owner of the paper “Dersaadet” and the responsible manager till the
sixth issue. After the seventh issue, M. Sabri was the responsible manager. İbrahim was registered as
the owner of the newspaper on the copyright page after the 124th issue. M. Sabri was still the
responsible manager. The newspaper was published 128th times. The 128th issue, the last newspaper,
was published on 25th November 1920 (25 Teşrinisani 1336, 13 Rebiülevvel 1339). The subject of the
thesis is introducing the paper “Dersaadet” which witnessed to Truce Period and The Treaty of
Sevres, trough its main points and articles.
I tried to give information about The Truce Period and Press in “Introduction” part of our thesis.
The part following the introduction consists of three main sections.The first section is allocated
to the presentation of Dersaadet. In this section literal, ideal and cultural activities besides publication
process, copyright page and features of the paper Dersaadet are examined in full. In the second section
the chronological enumeration of leading articles, signed/ unsigned articles and news was done under
the title of “What is there in Dersaadet?” In the third and last section are there texts that were
published in the paper under the title of “Selected Texts from Dersaadet” These texts which reflect the
political, social, ideal, literal, religious/moral and cultural life of the period are presented in Latin in
accordance with the chronology of the paper
In the thesis named
“The paper
Dersaadet”,
the sections “index”, “conclusion”,”
bibliography” are added in this order right after the sections we mentioned above.
Key Words: Truce period, Press, Newspaper, Dersaadet Newspaper
Download

Dersaadet gazetesi, Mütareke Döneminin bütün baskısıyla stanbul