ISO 9001:2015 REVİZYON BİLGİLENDİRME SEMİNERİ
03 Mart 2015 – İzmir l 17 Mart 2015 – İstanbul
Nesrin SERİN
Genel Müdür
Hürriyet Bulvarı. No:4/1
Kavala Plaza K:1 D:101 35230
Çankaya / İZMİR
T. +90 232 446 49 61
F. +90 232 446 49 12
[email protected]
www.usb-tr.com
ISO – Uluslararası Standardizasyon Kurumu
• ISO, “International Organization for Standardization”
kurumudur.
• Merkezi Cenevre - İsviçre'dedir.
• 1946 yılında kurulmuştur.
• Üye ülke sayısı 110'dan fazladır.
• Misyonu, Uluslararası Standartları ortak bir set halinde
geliştirmektir.
2
ISO 9001 Standardı Neden Revize Ediliyor?
• ISO 9001:2015 Standardı dünya üzerinde, kamu ve özel sektör
kuruluşlarını kapsayan 187 ülkede uygulanan mevcut 2008
versiyonunun yerine geçecektir.
• Standardı uygulayan kuruluşlar için belgelendirme bir şart
olmamasına rağmen, 1.1 milyon kuruluş, ISO 9001:2008
standardına göre denetlendi ve belgelendirildi.
3
ISO 9001 Standardı Neden Revize Ediliyor?
• ISO
(International
Organization
for
Standardization) kural olarak her 5 yılda bir
standartları gözden geçirmektedir. Bu gözden
geçirme doğrultusunda ;
 Revizyon Gerçekleştirilmesine
 Standartlar Aynen Kabul Edilerek Devamına
 Standartların Tamamen İptaline
karar verilmektedir.
4
ISO 9001 Standardı Neden Revize Ediliyor?
• Hizmet Kavramının Öne Çıkarılması
• Küreselleşme
• Daha Kompleks Tedarik Zincirleri
• İlgili Tarafların Artan Beklentileri
• Teknolojik Gelişmeler
5
Revizyon Komitesi – ISO/TC176/SC2
ISO standartları, Teknik Komiteler (TC) , Alt Komiteler (SC) ve
Çalışma Grupları (WG) tarafından geliştirilir.
ISO 9001 Standardı revizyonu;
ISO/TC176 Teknik Komitesi,
Sorumluluk Alanı: Kalite Yönetimi ve Kalite Güvence
SC2 Alt Komitesi,
Sorumluluk Alanı: Kalite Sistemleri
WG24 Çalışma grubu,
Sorumluluk Alanı: ISO 9001
6
ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi
1994
2000
İlk Yayın
1987
2008
2015
7
ISO 9001:2015 Revizyon Takvimi
+ 3 Yıl
Belgelendirme
Geçiş Periyodu
8
ISO 9001:2008 - ISO/DIS 9001
Madde Eşleştirme Diyagramı
ISO/DIS 9001:2015
ISO 9001:2008
4
Kalite Yönetim Sistemi
4
Kuruluşun İçeriği
4.1
Genel şartlar
4.4
Kalite Yönetim Sistemi ve Süreçleri
4.2
Dokümantasyon şartları
7.5
Dokümante Edilmiş Bilgi
4.2.1 Genel
4.2.2 Kalite El Kitabı
7.5.1 Genel
+ 3 Yıl
4.3 Kalite Yönetim Sistemi Kapsamının
Belgelendirme
Belirlenmesi
Geçiş Periyodu
7.5.1 Genel
4.2.3 Dokümanların Kontrolü
4.4 Kalite Yönetim Sistemi ve Süreçleri
7.5.2 Oluşturma ve Güncelleme
7.5.3 Dokümante Edilmiş Bilginin Kontrolü
9
ISO 9001:2008 - ISO/DIS 9001
Madde Eşleştirme Diyagramı
ISO/DIS 9001:2015
ISO 9001:2008
5
5.1
5.2
5.3
5.4
5.4.1
Yönetim Sorumluluğu
Yönetimin Taahhüdü
Müşteri Odaklılık
Kalite Politikası
Plânlama
Kalite Hedefleri
5.4.2 Kalite Yönetim Sisteminin Planlanması
5
Liderlik
5.1 Liderlik ve Taahhüt
5.1.2 Müşteri Odaklılık
5.2 Kalite Politikası
6
Kalite Yönetim Sistemi İçin Planlama
6.2 Kalite Hedefleri ve Hedeflere Ulaşmak İçin
6
+ 3 Yıl
Planlama
Belgelendirme
Kalite Yönetim
Sistemi İçin Planlama
6.1
Riskler ve Fırsatlara
Faaliyetler
Geçiş Yönelik
Periyodu
6.3
5
5.3
Değişikliklerin Planlanması
Liderlik
Organizasyonel Görevler, Sorumluluklar ve
5.5.2 Yönetim Temsilcisi
5.3
Yetkiler
Organizasyonel Görevler, Sorumluluklar ve
5.5.3
5.6
5.6.1
5.6.2
5.6.3
Yetkiler
7.4 İletişim
9.3 Yönetimin Gözden Geçirmesi
9.3.1 Yönetimin Gözden Geçirmesi
9.3.1 Yönetimin Gözden Geçirmesi
9.3.2 Yönetimin Gözden Geçirmesi
5.5 Sorumluluk, Yetki ve İletişim
5.5.1 Sorumluluk ve Yetki
İç İletişim
Yönetimin Gözden Geçirmesi
Genel
Gözden Geçirme Girdisi
Gözden Geçirme Çıktısı
10
ISO 9001:2008 - ISO/DIS 9001
Madde Eşleştirme Diyagramı
ISO/DIS 9001:2015
ISO 9001:2008
6
Kaynak Yönetimi
7.1
Kaynaklar
6.1
Kaynakların Sağlanması
7.1.1 Genel
7.1.2 İnsan
6.2
İnsan Kaynakları
7.2
6.2.1 Genel
6.2.2 Yeterlilik, Eğitim ve Farkındalık
7.2
7.3
Yeterlilik
+ 3 Yıl
Yeterlilik Belgelendirme
Farkındalık Geçiş Periyodu
6.3
Alt Yapı
7.1.3 Alt Yapı
6.4
Çalışma Ortamı
7.1.4 Süreçlerin Gerçekleştirilmesi İçin Ortam
11
ISO 9001:2008 - ISO/DIS 9001
Madde Eşleştirme Diyagramı
ISO 9001:2008
7
Ürün Gerçekleştirme
7.1 Ürün Gerçekleştirmenin Plânlanması
7.2 Müşteri İle İlişkili Prosesler
7.2.1 Ürüne İlişkin Şartların Belirlenmesi
ISO/DIS 9001:2015
8
Operasyon
8.1 Operasyonel Planlama ve Kontrol
8.2 Ürün ve Hizmet Şartlarının Belirlenmesi
8.2.2 Ürünlere ve Hizmetlere İlişkin Şartların
7.2.2 Ürüne İlişkin Şartların Gözden Geçirilmesi
Belirlenmesi
8.2.3 Ürünler ve Hizmetlere İlişkin Şartların
7.2.3 Müşteri İle İletişim
7.3 Tasarım ve Geliştirme
7.3.1 Tasarım ve Geliştirmenin Planlanması
+ 3 Yıl
Gözden Geçirilmesi
Belgelendirme
8.2.1 Müşteri İle İletişim
8.5 Üretim ve Hizmetin
Sunumu
Geçiş Periyodu
8.3 Ürün ve Hizmetin Tasarımı ve Geliştirilmesi
8.3.1 Genel
7.3.2 Tasarım ve Geliştirme Girdileri
7.3.3 Tasarım ve Geliştirme Çıktıları
7.3.4 Tasarım ve Geliştirmenin Gözden Geçirilmesi
8.3.2
8.3.3
8.3.5
8.3.4
Tasarım ve Geliştirmenin Planlanması
Tasarım ve Geliştirme Girdileri
Tasarım ve Geliştirme Çıktıları
Tasarım ve Geliştirme Kontrolleri
7.3.5 Tasarım ve Geliştirmenin Doğrulanması
7.3.6 Tasarım ve Geliştirmenin Geçerli Kılınması
8.3.4 Tasarım ve Geliştirme Kontrolleri
8.3.4 Tasarım ve Geliştirme Kontrolleri
7.3.7 Tasarım ve Geliştirme Değişikliklerinin
Kontrolü
8.3.6 Tasarım ve Geliştirme Değişiklikleri
12
ISO 9001:2008 - ISO/DIS 9001
Madde Eşleştirme Diyagramı
ISO 9001:2008
7.4
Satın Alma
7.4.1 Satın Alma Prosesi
8.4
ISO/DIS 9001:2015
Dış Kaynak Tarafından Sağlanan Ürün ve
Hizmetin Kontrolü
8.4.1 Genel
8.4.2 Dış Kaynak Tarafından Sağlanan Ürün ve
7.4.2 Satın Alma Bilgisi
7.4.3 Satın Alınan Ürünün Doğrulanması
7.5 Üretim ve Hizmetin Sunumu
Hizmetlerde Tür ve İçerik Kontrolü
8.4.3 Dış Kaynak Sağlayıcıları İçin Bilgi
+ 3 Yıl
8.6 Ürün ve Hizmetin Serbest Bırakılması
Belgelendirme
8.5 Üretim ve Hizmetin
Sunumu
7.5.1 Üretim ve Hizmetin Sunumunun Kontrolü
8.5.1 Üretim ve Hizmetin Sunumunun Kontrolü
7.5.2 Üretim ve Hizmetin Sunumu İçin Proseslerin
Geçerli Kılınması
7.5.3 Tanımlama ve İzlenebilirlik
Geçiş Periyodu
8.5.5 Teslim Sonrası Faaliyetler
8.5.1 Üretim ve Hizmetin Sunumunun Kontrolü
8.5.2 Tanımlama ve İzlenebilirlik
7.5.4 Müşteri Mülkiyeti
8.5.3 Müşteri yada Dış Kaynak Sağlayıcılara Ait
7.5.5 Ürünün Muhafazası
7.6 İzleme ve Ölçme Donanımının Kontrolü
Mülkiyet
8.5.4 Muhafaza
7.1.5 İzleme ve Ölçme Kaynakları
13
ISO 9001:2008 - ISO/DIS 9001
Madde Eşleştirme Diyagramı
ISO 9001:2008
8
Ölçme, Analiz ve İyileştirme
8.1 Genel
8.2 İzleme ve Ölçme
8.2.1 Müşteri Memnuniyeti
8.2.2 İç Tetkik
ISO/DIS 9001:2015
9.1 İzleme, Ölçme, Analiz ve Değerlendirme
9.1.1 Genel
9.1 İzleme, Ölçme, Analiz ve Değerlendirme
9.1.2 Müşteri Memnuniyeti
9.2 İç Tetkik
8.2.3 Proseslerin Izlenmesi ve Ölçülmesi
8.2.4 Ürünün İzlenmesi ve Ölçülmesi
8.3 Uygun Olmayan Ürünün Kontrolü
9.1.1 Genel
+ 3 Yıl
8.6 Ürünler ve Hizmetlerin
Serbest Bırakılması
Belgelendirme
8.7 Uygun Olmayan Süreç Çıktıları, Ürünler ve
8.4 Veri Analizi
8.5 İyileştirme
8.5.1 Sürekli İyileştirme
Hizmetlerin Kontrolü
9.1.3 Analiz ve Değerlendirme
10
İyileştirme
10.1 Genel
8.5.2 Düzeltici Faaliyet
8.5.3 Önleyici Faaliyet
10.3 Sürekli İyileştirme
10.2 Uygunsuzluk ve Düzeltici Faaliyet
6.1 Riskler ve Fırsatlara Yönelik Faaliyetler
Geçiş Periyodu
14
Kalite Yönetim Sistemi Standartları
ISO 9001
KALİTE YÖNETİM SİSTEMLERİ
ŞARTLAR
ISO 9000
KALİTE YÖNETİM
SİSTEMLERİ
ESASLAR VE
SÖZLÜK
ISO 9004
KALİTE YÖNETİM
SİSTEMLERİ
PERFORMANS
GELİŞTİRİLMESİ
İÇİN KILAVUZ
15
Kalite Yönetim Sistemi Destek Standartları
ISO 10000 Standartlar
Serisi
ISO 10001
ISO 10002
ISO 10003
ISO 10004
Müşteri Memnuniyeti
Etik Kurallar
Müşteri Memnuniyeti - Müşteri Şikayetlerinin
Ele Alınması İçin Kılavuz
Müşteri Memnuniyeti Dışarıdan Gelen
Anlaşmazlıkların Çözümü İçin Kılavuz
Müşteri Memnuniyetinin
İzlenmesi ve Ölçülmesi İçin Kılavuz
ISO/TR 10013
ISO 10014
Kalite Yönetim Sistemi
Dokümantasyonu İçin Kılavuz
Finansal ve Ekonomik Faydaların
Gerçekleştirilmesi İçin Kılavuz
ISO 10015
Eğitim İçin Kılavuz
ISO 10017
İstatistiksel Teknikler İçin Kılavuz
Kişilerin Yetkinliği ve Katılımı İçin Kılavuz
ISO 10005
Kalite Planları İçin Kılavuz
ISO 10018
ISO 10006
Projelerde Kalite Yönetimi İçin Kılavuz
ISO 10019
ISO 10007
Konfigürasyon Yönetimi İçin Kılavuz
ISO 10018
Denetim Yönetim Sistemleri İçin Kılavuz
ISO 10009
Ölçümleme Süreci Yönetimi İçin Kılavuz
ISO 10008
Müşteri Memnuniyeti
B2B Elektronik Ticaret İşlemleri
Kalite Yönetimi Sistemi Danışmanı
Seçimi İçin Kılavuz
16
Kalite Yönetim Sistemi ve Kalite Yönetim Sistemi Destek
Standartları Arasındaki İlişki
17
ISO 9001:2008 Standardı Süreç Bazlı Kalite Yönetim
Sistemi
Sürekli İyileştirme
Müşteri
Yönetim
Sorumluluğu(5)
Ölçme
3 Yıl
Analiz+ ve
Belgelendirme
İyileştirme
(8)
Kaynak
Yönetimi (6)
Geçiş Periyodu
Ürün/Hizmet
Gerçekleştirme (7)
Ürün
Çıktı
Süreç Bazlı Kalite Yönetim Sistemi (4 )
ISO 9001:2015 Standardı Süreç Bazlı Kalite Yönetim
Sistemi
4.4 KYS
Genel & Süreç
Yaklaşımı
Sürekli İyileştirme (10)
Liderlik (5)
4.4 KYS
Genel & Süreç
Yaklaşımı
Performans
+ 3 Yıl
Değerlendirme
(9)
Belgelendirme
Geçiş Periyodu
Girdi
Operasyonlar (8)
Destek Süreçler (7)
Çıktı
Tatmin
Planlama (6)
Önlem Al
Planla
Gerektiğinde
İyileştirme
Riskler Kapsamında
Planlama
Girdiler
Çıktılar
Uygula
Kontrol Et
İzleme, Ölçme
Performans
Değerlendirme
Diğer Süreçlerle Etkileşimler
Diğer Süreçlerle Etkileşimler
PUKÖ Çevrimi
20
Risk Bazlı Düşünme
Risk Nedir?
Risk, belirsizliğin beklenen sonuçlara etkisidir. (ISO 9001:2015 DIS – Tanımlar)
Risk ele alındığında " Fırsat ", ele alınmadığındaysa "Tehdit" haline gelebilir.
Risk Bazlı Düşünme
Riskin Kalite Yönetim Sisteminin tek bir bileşeni olarak ele alınması yerine
sistematik bir yaklaşımla uygulanmasıdır.
Kalite Yönetim Sisteminde Uygulanacak Risk Bazlı Düşünme ile;
- Sistemin reaktif halden proaktif hale gelmesi,
- Beklenmeyen sonuçların etkisinin azaltılması,
- Sürekli İyileştirme’nin desteklenmesi,
- Önleyici faaliyetler yerini Risk Bazlı Düşünme’nin alması hedeflenmiştir.
ISO 31000 Risk Yönetim Sistemi standardı risk yönetimi için bu kuruluşlara
kılavuzluk edebilir.
21
Kapsam
Bu Standard aşağıdaki durumlarda, bir kuruluşun Kalite Yönetim Sisteminin
karşılaması gerekli şartları kapsar:
a)
Müşteri ve uygulanabilir yasal ve mevzuat şartlarını karşılayan ürünü,
düzenli olarak sağlama yeteneğini göstermeye ihtiyaç duyduğunda,
b) Sistemin sürekli iyileştirilmesi ve müşteri ve uygulanabilir yasal ve mevzuat
şartlarına uygunluk güvencesi için gereken prosesler dahil sistemi etkin
olarak uygulayarak müşteri memnuniyetini artırmayı amaçladığında.
Bu standardın tüm gereklilikleri genel özelliğe sahiptir ve türü, boyutu,
sağladığın ürün ve hizmete bakılmaksızın tüm kuruluşlara uygulanabilir.
22
Terimler ve Tarifler
Organizasyon
İlgili Taraflar
Şart
Yönetim Sistemi
Üst Yönetim
Etkinlik
Politika
Hedef
Risk
Yetkinlik
Dokümante Edilmiş Bilgi
Süreç
Performans
Dış Kaynak
İzleme
Ölçme
Denetim
Uygunluk
Uygunsuzluk
Organizasyonun İçeriği
Fonksiyon
Müşteri
Tedarikçi Sağlayıcı
Amaç
Kalite
Yasal Şart
Mevzuat Şartı
Hata
İzlenebilirlik
İnnovasyon
Sözleşme
Tasarım ve Geliştirme
Kalite Hedefi
Çıktı
Ürün
Hizmet
Veri
Bilgi
Objektif Delil
Bilgi Sistemi
Doğrulama
Düzeltici Faaliyet
Sürekli İyileştirme
Düzeltme
Katılım
Geçerli Kılma
Geri Bildirim
Müşteri Memnuniyeti
Şikâyet
Denetim Planı
Denetim Kriteri
Bulgu / Denetim Kanıtı
Denetim Bulguları
Kabul
Serbest Bırakma
Karakteristik
Performans Göstergesi
Tanımlama
Gözden Geçirme
Ölçme Ekipmanı
İyileştirme
Yönetim
Kalite Yönetimi
Sistem
Alt Yapı
Kalite Yönetim Sistemi
Kalite Politikası
Strateji
23
ISO 9001:2008 - ISO/DIS 9001
Önemli Terminoloji Değişiklikleri
ISO 9001:2008
ISO 9001:2015
Ürünler
Ürünler ve Hizmetler
Dokümantasyon, Kayıtlar
Dokümante Edilmiş Prosedür
Çalışma Ortamı
Süreçlerin Gerçekleştirilmesi İçin Ortam
Satın Alınan Ürün
Dış Kaynak Tarafından Sağlanan Ürün ve
Hizmetler
Tedarikçi
Dış Kaynak Sağlayıcısı
24
ISO 9001:2015 Standardı Madde Yapısı
4.
KURULUŞUN İÇERİĞİ
5.
LİDERLİK
6.
KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ İÇİN PLANLAMA
7.
DESTEK
8.
OPERASYON
9.
PERFORMANS DEĞERLENDİRME
10. İYİLEŞTİRME
25
4. KURULUŞUN İÇERİĞİ
4.1.
KURULUŞU VE
İÇERİĞİNİ
ANLAMA
4.2.
4.3.
4.4.
İLGİLİ
TARAFLARIN
İHTİYAÇ VE
BEKLENTİLERİ
Nİ ANLAMA
KALİTE
YÖNETİM
SİSTEMİ
KAPSAMININ
BELİRLENMESİ
KALİTE
YÖNETİM
SİSTEMİ VE
SÜREÇLERİ
26
4. Kuruluşun İçeriği
4.1 Kuruluşu ve İçeriğini Anlama
Kuruluş, amacı ve stratejik yönetimiyle ilgili olan içsel ve dışsal faktörleri
tanımlamalı, bu faktörlere ait bilgileri izlemeli ve gözden geçirmelidir.
İçsel faktörler; Şirket kültürü, kuruluşun performansı
Dışsal Faktörler; Ulusal, uluslararası, bölgesel ve yerel kapsamda yasal,
teknolojik, sektörel rekabet durumu, pazar yapısı, kültürel, sosyal ve ekonomik
etkenler
4.2 İlgili Tarafların İhtiyaç ve Beklentilerini Anlama
Kuruluş, ürün ve hizmet gerçekleştirme sürekliliğine etkisi olan yada etkisi olma
ihtimali nedeniyle müşterilerinin, yasal şartların ve mevzuatların gerekliliklerine
uymalıdır.
Kuruluş, Kalite Yönetim Sistemi kapsamında olan ilgili tarafları ve bu tarafların
beklentilerini belirlemelidir.
27
4. Kuruluşun İçeriği
4.3 Kalite Yönetim Sistemi Kapsamının Belirlenmesi
Kuruluş, Kalite Yönetim Sisteminin uygulanabilirliğini ve sınırlarını belirten
“Kapsam” ‘ını oluşturulmalıdır. Bu kapsamın belirlenmesinde kuruluş aşağıda
yer alan faktörleri dikkate almalıdır;
 Madde 4.1’de belirtilen iç ve dış faktörler,
Madde 4.2’de belirtilen ilgili tarafların beklentileri,
Kuruluşun ürün ve hizmetleri,
Eğer bu standardın herhangi bir gerekliliği uygulanamıyorsa, bu kuruluşun ürün
ve hizmetlerindeki uygunluğu sağlayabilme sorumluluğunu etkilememelidir.
Kapsam aşağıdakileri içermeli, dokümante edilmiş bilgi olarak oluşturulmalı ve
sürekliliği sağlanmalıdır.
Kalite Yönetim Sistemi kapsayan ürünler ve hizmetleri,
Bu standardın herhangi durumda uygulanamayan gerekliliğinin kapsam dışı
bırakılması.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Kalite Yönetim Sistemi Kapsamı
Doküman
28
4. Kuruluşun İçeriği
4.4 Kalite Yönetim Sistemi ve Süreçleri
Kuruluş, süreçlerini ve süreçlerinin birbiriyle olan etkileşimini içeren bir Kalite
Yönetim Sistemi oluşturmalı, uygulamalı, sürekliliğini sağlamalı ve sürekli
iyileştirmelidir.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Kuruluşa ait süreçlerin yönetiminin
desteklenebilmesi için yeterli düzeyde içerik
Doküman
Kuruluşun süreçlerini planlandığı şekilde
yürütebildiğini gösterecek yeterlilikte bilgi
Kayıt
29
4. Kuruluşun İçeriği
4.4 Kalite Yönetim Sistemi ve Süreçleri
Kuruluş, Kalite Yönetim Sistemi için gereken tüm süreçlerini ve uygulamalarını
tanımlamalıdır. Bu tanımlamalar;
Süreç girdi ve çıktılarını,
Süreçlerin sırası ve birbiriyle etkileşimlerini,
Süreç performans kriterleri, KPI’larını ve ölçüm metotlarını,
Uygun kaynakların garanti altına alınmasını,
Süreç sorumlularını
İçsel ve dışsal faktörleri, yasal şartları içeren risk ve fırsatları tanımlamalı, risk ve
fırsatların süreç hedeflerin sapmaya neden olmasını engelleyecek bir yaklaşımla
gerekli faaliyetler planlamalı ve uygulamalı
İzleme ve ölçme metotları
Süreçlerin iyileştirilmesi için iyileştirme fırsatlarını içermelidir.
30
5. LİDERLİK
5.1.
5.2.
LİDERLİK VE
TAAHHÜT
KALİTE POLİTİKASI
5.1.1. Kalite Yönetim
Sistemi İçin Liderlik ve
Taahhüt
5.3.
ORGANİZASYONEL
GÖREVLER,
SORUMLULUKLAR VE
YETKİLER
5.1.2. Müşteri
Odaklılık
31
5. Liderlik
5.1 Liderlik ve Taahhüt
5.1.1 Kalite Yönetim Sistemi İçin Liderlik ve Taahhüt
Üst yönetim, Kalite Yönetim Sistemine liderlik etmeli ve sürdürülmesini taahhüt
etmelidir.
5.1.2 Müşteri Odaklılık
Üst yönetim, müşteri odaklılığa liderlik etmeli ve sürdürülmesini taahhüt
etmelidir.
32
5. Liderlik
5.2 Kalite Politikası
Üst yönetim,
- Kuruluşun amaç ve içeriğine uygun,
- Kalite Hedeflerinin belirlenmesi ve gözden geçirilmesine alt yapı
sağlayabilecek,
- Şartlara uyulmasını ve sürekli iyileştirmeyi taahhüt eden bir Kalite Politikası
oluşturmalı, gözden geçirmeli ve sürekliliğini sağlamalıdır.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Kalite Politikası
Doküman
33
5. Liderlik
5.3 Organizasyonel Görevler, Sorumluluklar ve Yetkiler
Üst yönetim, standardın gerekliliklerinin sağlanması için aşağıda belirtilen
görevler için sorumluluk ve yetki ataması yapmalıdır;
- Kalite Yönetim Sistemi ’nin bu standarda uygunluğunun garanti altına alınması,
- Süreçlerin beklenen çıktıları sağlamasının garanti altına alınması
- Kalite Yönetim Sistemi performansının, iyileştirme fırsatlarının, innovasyon ve
değişim gerekliliklerinin özellikle üst yönetime raporlanması,
- Kuruluşta müşteri odaklılığın desteklenmesi
- Kalite Yönetim Sistemi ’nde herhangi bir değişiklik planlaması ve
uygulamasında bütünlüğün garanti altına alınması.
Kuruluş yönetiminden bir kişinin Yönetim Temsilcisi olarak atanma gerekliliği
kaldırılmıştır.
34
6. KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ
İÇİN PLANLAMA
6.1.
6.2.
RİSKLER VE
FIRSATLARA
YÖNELİK
FAALİYETLER
KALİTE
HEDEFLERİ VE
HEDEFLERE
ULAŞMAK İÇİN
PLANLAMA
6.3.
DEĞİŞİKLİKLERİN
PLANLANMASI
35
6. Kalite Yönetim Sistemi İçin Planlama
6.1 Riskler ve Fırsatlara Yönelik Faaliyetler
Kuruluş, Kalite Yönetim Sisteminin planlanmasında, süreç hedeflerine
ulaşılmasını engelleyen içsel ve dışsal faktörlere, müşteri ve yasal şartlara ilişkin
fırsat ve riskleri tanımlamalı ve gerekli faaliyetleri yerine getirmelidir.
6.2 Kalite Hedefleri ve Hedeflere Ulaşmak İçin Planlama
Kalite Hedefleri, kalite politikasıyla tutarlı, ölçülebilir, uygulanabilir şartları
içeren, ürün ve hizmet uyguluğunu sağlayan, müşteri memnuniyetinin
arttırılmasını hedefleyen, izlemesi gerçekleştirilebilir, kuruluşun içerisinde
iletimi sağlanmış, gerektiğinde güncellenmeli ve uygun fonksiyonlar, seviyeler
ve süreçler doğrultusunda oluşturulmalıdır.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Kalite Hedefleri
Kayıt
36
6. Kalite Yönetim Sistemi İçin Planlama
6.3 Değişikliklerin Planlanması
Kuruluş, Kalite Yönetim Sisteminde değişiklik ihtiyacı gerektiğinde, Madde 4.4
’te belirtilen süreç gerekliliklerini, değişikliğin nedeni ve muhtemel sonuçlarını,
Kalite Yönetim Sistemi’nin bütünlüğünü, kaynak yeterliliğini, yetki ve
sorumluluk değişiklik ve düzenlemelerini de dikkate alarak gerçekleştirmeli ve
sistematik bir yaklaşımla yerine getirmelidir.
37
7. DESTEK
7.1.
7.2.
7.3.
7.4.
KAYNAKLAR
YETKİNLİK
FARKINDALIK
İLETİŞİM
7.5.
DOKÜMANTE
EDİLMİŞ BİLGİ
7.1.1. Genel
7.1.2. İnsan
7.1.4. Alt Yapı
7.1.5. Süreçlerin Gerçekleştirilmesi İçin Ortam
7.1.6. İzleme ve Ölçme Kaynakları
7.1.7. Organizasyonel Bilgi
38
7. Destek
7.1 Kaynaklar
7.1.1 Genel
Kuruluş, Kalite Yönetim Sisteminin oluşturması, uygulanması, sürekliliğinin
sağlaması ve sürekli iyileştirmesi için gerekli olan kaynakları belirlemeli ve
sağlamalıdır.
7.1.2 İnsan
Bu madde başlık olarak bulunmakta olup içeriği henüz belirlenmemiştir.
7.1.3 ( Boş Madde )
7.1.4 Alt Yapı
Kuruluş, uygun ürün ve hizmetin sunulabilmesi için süreçlerine ait faaliyetlerin
gerçekleştirilebilmesinde gerekli alt yapıyı tanımlamalıdır.
7.1.5 Süreçlerin Gerçekleştirilmesi İçin Ortam
Kuruluş, uygun ürün ve hizmetin sunulabilmesi için süreçlerine ait faaliyetlerin
gerçekleştirilebilmesi amacıyla gereken alt yapıyı tanımlamalıdır.
39
7. Destek
7.1.6 İzleme ve Ölçme Kaynakları
İzleme ve Ölçme, ürün ve hizmetlerin uygunluğu için belirlenen şartların
karşılandığına dair bir kanıt oluşturduğunda, geçerli ve güvenilir izleme ve
ölçme sonuçlarını garanti altına alan kaynaklar tanımlanmalıdır.
Bu kaynaklar, özel bir yöntemle gerçekleştirilen izleme ve ölçme faaliyetleri
içinde uygun olmalı, izleme ve ölçmenin amacına uygunluğunun devamını
sağlamalıdır.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
İzleme ve Ölçme kaynaklarının amacına
uygunluğunun kanıtı
Doküman
İzleme ve Ölçme için uluslararası yada ulusal ölçme Doküman
standartları bulunmadığı durumlarda, kalibrasyon
ve doğrulama esasları
40
7. Destek
7.1.7 Organizasyonel Bilgi
Kuruluş, uygun ürün ve hizmetin sunulabilmesi için içsel ve dışsal kaynaklardan
elde edilebilecek gerekli bilgiyi belirlemeli ve sağlamalıdır. Bu bilgi sürdürülebilir
ve gerektiğinde ulaşılabilir olmalıdır. İhtiyaç ve trendler değiştiğinde, kuruluş
yeni bilgilere nasıl ulaşabileceğini tanımlamalıdır.
7.2 Yetkinlik
Kuruluş, kalite performansını etkileyebilecek kişilerin yetkinliklerinin
tanımlanması, garanti altına alınması ve gerekli hallerde yeterliliğin sağlanması
için aksiyon alınması ve değerlendirilmesini sağlamalıdır.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Yetkinliğin kanıtı oluşturan gerekli bilgi/bilgiler
Kayıt
41
7. Destek
7.3 Farkındalık
Kuruluşun kontrolü altındaki işleri gerçekleştiren kişiler, Kalite Politikası, ilişkili
olduğu Kalite Hedefleri, Kalite Yönetim Sistemi gerekliliklerinin uygulanmaması
durumunda meydana gelebilecek olası sonuçları ve kendisinin Kalite Yönetim
Sistemi’ne etkinliğine katkılarının farkında olmalıdır.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Yetkinliğin kanıtını oluşturan gerekli bilgi
Kayıt
7.4 İletişim
Kuruluş, Kalite Yönetim Sistemi ile ilgili içsel ve dışsal iletişimi tanımlamalıdır.
42
7. Destek
7.5 Dokümante Edilmiş Bilgi
7.5.1 Genel
Kuruluşun Kalite Yönetim Sistemi,
a) Bu standardın gerektirdiği dokümante edilmiş bilgiyi;
b) Kalite Yönetim Sistemi’nin etkinliği için gerekli olan dokümante edilmiş bilgiyi
içermelidir.
7.5.2 Oluşturma ve Güncelleme
Kuruluş, Dokümante Edilmiş Bilginin oluşturulması, güncellenmesi, belirtilmesi,
tanımlaması, formatı, ortamı, uygunluk ve yeterliliğinin onaylamasını garanti
altına almalıdır.
43
7. Destek
7.5.3 Dokümante Edilmiş Bilginin Kontrolü
Kuruluş, Dokümante Edilmiş Bilginin kontrolü için uygunluğu, kullanıma
hazırlığı, muhafazası uygulanabildiği ölçüde ele alınmalı, dağıtımı, iletimi,
gözden geçirilmesi, kullanımı, saklanması, korunması, değişikliklerin kontrolü,
kullanımdan kaldırılması ve imha edilmesi faaliyetleri tanımlanmalıdır.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Kuruluş tarafından belirlenen, dış kaynaklı
doküman tanımlama bilgileri
Doküman
44
8. OPERASYON
8.1.
8.2.
8.4.
8.5.
OPERASYON ÜRÜN VE
DIŞ KAYNAK
PLANLAMA
TARAFINDAN
HİZMET
VE KONTROL ŞARLARININ SAĞLANAN ÜRÜN
VE HİZMETİN
BELİRLENMESİ
KONTROLÜ İLETİŞİM
8.3.
8.6.
8.7.
DIŞ KAYNAK
ÜRÜN VE
UYGUN
TARAFINDAN HİZMETİN
OLMAYAN
SAĞLANANLA
SERBEST
SÜREÇ
RIN TÜR VE BIRAKILMASI ÇIKTILARI,
İÇERİK
ÜRÜNLER VE
KONTROLÜ
HİZMETLERİN
KONTROLÜ
ÜRÜN VE HİZMETİN
TASARIMI VE
GELİŞTİRİLMESİ
45
8. Operasyon
8.1 Operasyonel Planlama ve Kontrol
Kuruluş, ürün ve hizmetlerin gerekliliklerini belirlemeli, süreçlerin, uygun ürün
ve hizmetlerin kabul ve kontrol kriterlerini oluşturmalı, kaynaklarını belirlemeli,
Kalite Yönetim Sistemi süreçlerini planlamalı, uygulamalı, kontrol etmeli, süreç
hedeflerine ulaşılmasını engelleyen içsel ve dışsal faktörleri, müşteri
gerekliliklerini ve yasal şartları kapsayan fırsat ve risklere yönelik gerekli
faaliyetleri planlamalı, uygulamalı ve kontrol altında bulundurmalıdır.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Kuruluş, süreçlerini planlandığı şekilde
yürütebildiğini gösterecek yeterlilikte olduğunu ve
ürün ve hizmete ait gereklilikleri karşılayabildiğini
gösteren dokümante edilmiş bilgi
Kayıt
46
8. Operasyon
8.2 Ürün ve Hizmet Şartlarının Belirlenmesi
8.2.1 Müşteri İle İletişim
Kuruluş, müşteriyle iletişimin sağlanması amacıyla ürün ve hizmete ait bilgileri,
talepleri, sözleşmeleri, siparişlerin alınmasını, değişiklikleri, müşteri görüş ve
algılarını, müşteri mülkiyetinin teslimatını ve işleme alınmasını, beklenmeyen bir
durumla karşılaşılması halinde özel şartları kapsayan süreçlerini oluşturmalıdır.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Kuruluş, süreçlerini planlandığı şekilde
yürütebildiğini gösterecek yeterlilikte olduğunu ve
ürün ve hizmete ait gereklilikleri karşılayabildiğini
gösteren dokümante edilmiş bilgi
Kayıt
47
8. Operasyon
8.2.2 Ürün ve Hizmetlere İlişkin Şartların Belirlenmesi
Kuruluş, potansiyel müşterilerine ürün ve hizmet koşullarının sunumunu içeren
bir süreç oluşturmalı, uygulamalı ve sürekliliğini sağlamalıdır.
8.2.3 Ürün ve Hizmetlere İlişkin Şartların Gözden Geçirilmesi
Kuruluş, müşteri tarafından belirlenmiş olan teslimat ve sonrası faaliyetleri de
içeren şartları, müşterinin belirtmediği ancak ürün ve hizmetin sunumu
sırasında gerçekleştirilmesi gereken faaliyetleri, ürün ve hizmetin kapsamında
uygulanması gereken ek yasal ve mevzuat şartlarını, sözleşme yada siparişte var
olan ve daha önceki aşamalarda belirtilmemiş müşteri şartlarını gözden
geçirmelidir.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Ürün ve hizmete ilişkin şartların gözden geçirme Kayıt
sonuçlarına ait dokümante edilmiş bilgi
48
8. Operasyon
8.3 Ürün ve Hizmetin Tasarımı ve Geliştirilmesi
8.3.1 Genel
Müşteri yada ilgili taraflar, kuruluşu ait ürün ve hizmet ilgili şartları detaylı
olarak oluşturulmamış yada tanımlamamışsa ve kuruluş ürün ve hizmetin
sunumunda gerekli yeterliliğe sahip ise, kuruluş tasarım ve geliştirme sürecini
oluşturulmalı, uygulamalı ve sürekliliğini sağlamalıdır.
8.3.2 Tasarım ve Geliştirmenin Planlanması
Kuruluş, tasarım ve geliştirme aşamalarının belirlenmesinde, tasarım ve
geliştirme faaliyetlerinin doğasını, süresini, karmaşıklığını, tasarıma özgü süreç
aşamalarının gerekliliklerini, tasarım ve geliştirmenin doğrulanması ve geçerli
kılınmasını, sorumlularını, sürece dahil olan tüm birimlerin koordinasyonunun
kontrolünü, müşteri yada kullanıcıların sürece dahil olma ihtiyacı ele almalıdır.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Tasarım ve Geliştirme gerekliliklerinin karşılandığını Kayıt
doğrulayan gerekli dokümante edilmiş bilgi
49
8. Operasyon
8.3.3 Tasarım ve Geliştirme Girdileri
Kuruluş, tasarım ve geliştirmenin girdisi olarak ürün ve hizmetin
fonksiyonelliğini ve performans gerekliliklerini, uygulanabilir yasal ve mevzuat
şartlarını, ilgili standartları ve sektör uygulamalarını, iç ve dış kaynakları, ürünün
doğası gereği oluşabilecek hataları, müşterilerin ve ilgili tarafların süreçlere
katılım derecesini tanımlanmalıdır.
8.3.4 Tasarım ve Geliştirmenin Kontrolleri
Tasarım ve geliştirme süreci, tasarım ve geliştirme faaliyetlerinde ulaşılması
gereken sonuçlar, planlanmış gözden geçirme, doğrulama ve geçerli kılma
aşamalarında kontroller gerçekleştirilerek garanti altına alınmalıdır.
50
8. Operasyon
8.3.5 Tasarım ve Geliştirme Çıktısı
Kuruluş, tasarım ve geliştirmenin çıktısı olarak girdi gerekliliklerini, üretim ve
hizmetin sunumu için yeterliliğini, izleme ve ölçme gerekliliklerini, kabul
kriterlerini, ürün ve hizmetin kullanım amacına uygunluğunu ve güvenlik
şartlarının karşıladığını garanti altına almalıdır.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Tasarım ve Geliştirme sürecinin sonlandırılmasına Kayıt
ait dokümante edilmiş bilgi
8.3.6 Tasarım ve Geliştirme Değişiklikleri
Kuruluş, ürün ve hizmetin tasarlanması ve geliştirilmesi sırasında, tasarım girdi
ve çıktılarındaki değişiklikleri tanımlamalı, gözden geçirmeli ve kontrol
etmelidir. Herhangi bir değişiklik gerçekleştirildiğinde, değişiklik sonucunun
uygunluğa olumsuz etki yaratmaması da bu kapsamda değerlendirilmelidir.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Tasarım ve Geliştirme değişikliklerine yönelik Kayıt
dokümante edilmiş bilgi
51
8. Destek
8.4 Dış Kaynak Tarafından Sağlanan Ürün ve Hizmetin Kontrolü
8.4.1 Genel
Kuruluş, dış kaynak tarafından sağlanan süreçler, ürünler ve hizmetlerin
belirlenen şartlara uyum sağladığı garanti altına almalıdır.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Dış
kaynak
sağlayıcılarının
performans izleme sonuçları
Tür
değerlendirme, Kayıt
8.4.2 Dış Kaynak Tarafından Sağlananların Tür ve İçerik Kontrolü
Kuruluş, dış kaynak tarafından sağlanan tür ve içeriğin belirlenmesinde süreçler,
hizmetler ve ürünlerin ilgili tarafların beklentilerini karşılamaya potansiyel
etkisini ve dış kaynak sağlayıcı tarafından uygulanan kontrollerin etkinliğini ele
almalıdır.
52
8. Operasyon
8.4.3 Dış Kaynak Sağlayıcıları İçin Bilgi
Kuruluş, dış kaynak sağlayıcıları ile kendi adına üretilen ürün ve sunulan
hizmetler, metotlar, süreçler ve ekipmanların onayı yada serbest bırakılması,
personel yetkinliği, kuruluşun Kalite Yönetim Sistemi ile olan etkileşimleri, dış
kaynak sağlayıcıya ait kontrol ve izleme performansı ve doğrulama konularında
iletişim kurulmalıdır.
53
8. Operasyon
8.5 Üretim ve Hizmetin Sunumu
8.5.1 Üretim ve Hizmet Sunumunun Kontrolü
Kuruluş, teslim ve teslim sonrası faaliyetler dahil olmak üzere ürünler ve
hizmetlerin karakteristiklerini tanımlayan bilgileri, gerçekleştirilmesi gereken
faaliyetleri ve ulaşılması gereken sonuçları, süreç kriterlerinin karşılandığını,
süreçler ve süreç çıktılarının, ürün ve hizmet uygunlunun izleme ve ölçme
faaliyetleriyle sağlamalı, uygun altyapı ve ortamın bulunmasını sağlamalı,
izleme ve ölçme kaynaklarının varlığını ve kullanıldığını, kişilerin doğru
yetkinliklere ve niteliklere sahip olduğunu sağlamalı, üretim ve hizmetin
sunumunda için süreçlerin planlanan hedeflere ulaşma derecesini periyodik
olarak doğrulayarak gözden geçirmeli, serbest bırakma uygulayarak üretim ve
hizmetin sunumunu kontrollü olarak gerçekleştirmelidir.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Ürün ve hizmetlerin karakteristikleri tanımlayan Kayıt
dokümante edilmiş bilgi
Ürün ve hizmetlerin sunumunda gerçekleştirilecek Kayıt
faaliyetler ve ulaşılması hedeflenen sonuçların
tanımlandığı dokümante edilmiş bilgi
54
8. Operasyon
8.5.2 Tanımlama ve İzlenebilirlik
Kuruluş, uygulanabildiği ölçüde ürün ve hizmet uygunluğunun sağlandığını
garanti altına almalı, süreç çıktılarını uygun yollarla, ürün ve hizmetlerin
sunumu boyunca süreç çıktılarının durumunu izleme ve ölçme gerekliliklerine
göre tanımlamalıdır.
İzlenebilirlik bir şart olduğunda kuruluş, o ürüne özel olan tanımlamayı kontrol
altında bulundurmalıdır.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
İzlenebilirliğin
sağlanabildiği
izlenebilirlik kayıtları
Tür
durumlarda, Kayıt
55
8. Operasyon
8.5.3 Müşteri yada Dış Kaynak Sağlayıcılara Ait Mülkiyet
Kuruluş, müşteri ve dış kaynak sağlayıcıların mülkiyetine kendi kontrolü
altındayken yada kendisi tarafından kullanıldığı sürece dikkat göstermeli,
kullanım amacıyla veya ürünle bir araya getirmek için kendisinde bulunan
müşteri yada dış kaynak sağlayıcılarına ait mülkiyeti tanımlamalı, doğrulamalı,
korumalı ve güvenliğini sağlamalıdır.
Kuruluş, müşteri yada dış kaynak sağlayıcıların mülkiyetini hatalı olarak kullanır,
kaybeder, yada zarar verirse, bu durumu müşteri yada dış kaynak sağlayıcılarına
rapor etmelidir.
56
8. Operasyon
8.5.4 Muhafaza
Kuruluş, ürün ve hizmetin sunumu boyunca süreç çıktılarının muhafazasını
garanti altına almalıdır.
8.5.5 Teslim Sonrası Faaliyetler
Kuruluş, uygulanabilir olduğunda ürün ve hizmetlere ilişkin, ürün kullanım
şeklini, öngörülen kullanım ömrünü, ürüne ilişkin riskleri, müşteri geri
bildirimini, yasal mevzuat şartlarını da ele alarak teslim sonrası faaliyetleri
yerine getirmelidir.
8.5.6 Değişikliklerin Kontrolü
Kuruluş, ürün ve hizmetin sunumu sırasındaki değişiklikleri uygunluğun
sağlanması amacıyla tanımlamalı, gözden geçirmeli ve kontrol etmelidir.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Kuruluşun ürün ve hizmetin sunumu sırasındaki Kayıt
değişikliklere ilişkin uygunluğun gözden geçirilmesi
sonuçları, değişikliğe yetkili kişi/ler ve gerekli
faaliyetler
57
8. Operasyon
8.6 Ürün ve Hizmetin Serbest Bırakılması
Kuruluş, gerekli aşamalarda ürün ve hizmetin gerekliliklerinin karşılandığını
belirlediği düzenlemelerle yerine getirmelidir.
Uygunluğun
başarıyla
elde
edildiğini
belirten
düzenlenmeler
tamamlanmadığında, ürün yada hizmetin müşteriye doğru serbest bırakılması,
gerçekleştirilmemelidir.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Ürün ve hizmetin serbest bırakan kişi/kişilere kanıt Kayıt
oluşturulması için izlenebilirlik kayıtları
58
8. Operasyon
8.7 Uygun Olmayan Süreç Çıktıları, Ürünler ve Hizmetlerin Kontrolü
Kuruluş, gereklilikleri karşılamayan süreç çıktıları, ürünler ve hizmetlerin
düzeltme, ayırma, tutma, geri çekme yollarıyla tanımlanmasını sağlamalı,
sunumun askıya alınması, müşterinin bilgilendirilmesi, yetkilendirme
sağlanması yollarıyla da istenmeyen kullanımının yada teslimatının kontrol
altında bulunmasını garanti altına almalıdır.
Uygun olmayan süreç çıktıları, ürün yada hizmetler için düzeltme
gerçekleştirildiğinde, uygunluğun sağlandığına doğrulanmalıdır.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Uygun olmayan süreç çıktıları, ürünler ve hizmetler Kayıt
için alınan aksiyonları, gerçekleştirilen faaliyetleri
ve uygunsuzlukla ilgili karar veren kişi/kişileri
içeren kayıtlar
59
9. PERFORMANS
DEĞERLENDİRME
9.1.
9.2.
9.3.
İZLEME, ÖLÇME,
ANALİZ VE
DEĞERLENDİRME
İÇ DENETİM
YÖNETİMİN
GÖZDEN
GEÇİRMESİ
9.1.1. Genel
9.1.2. Müşteri
Memnuniyeti
9.1.3. Analiz ve
Değerlendirme
60
9. Performans Değerlendirme
9.1 İzleme, Ölçme, Analiz ve Değerlendirme
9.1.1 Genel
Kuruluş, İzleme ve Ölçme gerekliliklerini, izleme, ölçme, analiz ve
değerlendirme metotlarını, izleme ve ölçmenin gerçekleştirilmesini, sonuçların
değerlendirilme periyotlarını tanımlamalı ve faaliyetlerinin tanımlanan
gereklilikleri karşıladığını garanti altına almalıdır.
Ayrıca Kuruluş, kalite performansı ve Kalite Yönetim Sistemi ’nin etkinliğini de
değerlendirmelidir.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Kuruluş, İzleme ve Ölçme faaliyetlerinin, belirlenen Kayıt
gerekliliklere uyum sağladığına dair sonuçlar
61
9. Performans Değerlendirme
9.1.2 Müşteri Memnuniyeti
Kuruluş, müşteri şartlarının karşılanma derecesini içeren müşteri algılamalarını
izlemeli, kuruluşun ürün ve hizmetleri hakkındaki görüş ve fikirleri içeren
verileri elde etmelidir.
Verilerin elde edilme ve kullanım metotlarını tanımlanmalıdır.
62
9. Performans Değerlendirme
9.1 İzleme, Ölçme, Analiz ve Değerlendirme
9.1.3 Analiz ve Değerlendirme
Kuruluş, izleme, ölçme ve diğer kaynaklar yolu ile elde edilen verileri analiz
etmeli ve değerlendirmelidir.
9.2 İç Denetim
Kuruluş, kendisinin belirlemiş olduğu Kalite Yönetim Sistemi şartlarına
uygunluğunu, standardın şartlarının etkin olarak uygulandığının tespiti ve
sürekliliğinin sağlanma derecesinin belirlenmesi amacıyla için planlanan
aralıklarla iç denetimler gerçekleştirmelidir.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Denetim programı ve denetim sonuçlarına ilişkin Kayıt
kayıtlar
63
9. Performans Değerlendirme
9.3 Yönetimin Gözden Geçirmesi
Üst yönetim, Kuruluşa ait Kalite Yönetim Sistemi ’ni, uygunluğu, devamı,
yeterliliği ve etkinliğinin güvence altına alınması amacıyla plânlanmış aralıklarla
değerlendirmelidir.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Yönetimin gözden geçirme sonuçları
Kayıt
64
9. Performans Değerlendirme
Yönetimin Gözden Geçirme Girdi ve Çıktıları
Girdiler
Çıktılar
Bir Önceki Yönetim Gözden Geçirmesine Ait
Faaliyetlerin Durumu
Sürekli İyileştirme Fırsatları
İçsel Ve Dışsal Faktörlerdeki Değişiklikler
Kalite Yönetim Sistemi İçin Değişiklik Gereklilikleri
Kalite Performansı
Uygunsuzluklar ve Düzeltici Faaliyetler
İzleme ve Ölçme Sonuçları
Denetim Sonuçları
Müşteri Memnuniyeti
Dış Kaynak Sağlayıcılar ve İlgili Taraflar
Kaynak Yeterliliği
Süreç Performansları, Ürün ve Hizmetlerin
Uygunluğu
Riskler ve Fırsatlara Yönelik Gerçekleştirilen
Faaliyetlerin Etkinliği
65
10. İYİLEŞTİRME
10.1.
10.2.
10.3.
GENEL
UYGUNSUZLUK VE
DÜZELTİCİ FAALİYET
SÜREKLİ
İYİLEŞTİRME
66
10. İyileştirme
10.1 Genel
Kuruluş, müşteri memnuniyeti ve gerekliliklerinin yerine getirilmesi amacıyla
süreçlerdeki uygunsuzlukların önlenmesi, bilinen ve öngörülen gereklilikler
bazında ürün yada hizmetler, ve Kalite Yönetim Sistemi’nin gelişimini amaçlayan
iyileştirme fırsatlarını belirlemeli ve tanımlamalıdır.
10.2 Uygunsuzluk ve Düzeltici Faaliyet
Kuruluş, müşteri şikayetleri dahil olmak üzere bir uygunsuzluk meydana
geldiğinde, uygunsuzluğun düzeltilmesi, kontrol altına alınması, çözümünün
sağlanması için müdahale etmeli, uygunsuzluğun gözden geçirilmesi, nedenleri
ve benzer uygunsuzlukların varlığını belirlenmeli, gerektiğinde uygunsuzluğun
tekrarlanmaması için uygulanacak faaliyetleri gerçekleştirilmeli ve gerektiğinde
Kalite Yönetim Sisteminde değişiklik gerçekleştirmelidir.
Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
Tür
Uygunsuzlukların
içeriği,
sonrasında Kayıt
gerçekleştirilen faaliyetler ve sonuçları
67
10. İyileştirme
10.3 Sürekli İyileştirme
Kuruluş, Kalite Yönetim Sistemi ’nin uygunluk, yeterlilik, etkinlik ve verimliliğini,
analiz ve değerlendirme sonuçları ve Yönetim Gözden Geçirme çıktılarını da ele
alarak sürekli olarak iyileştirmelidir.
68
ISO 9001:2015 Revizyonu Geçiş Dönemi
• Kalite Yönetim Sisteminizin yeni standarda göre geçişi Eylül 2018 tarihine
kadar gerçekleşmesi gerekmektedir.
• Yeni standarda geçiş denetimi zorunlu olup bu denetim sonrası ISO
9001:2015 Standardı’na göre düzenlenmiş yeni bir belge verilecektir.
• Bu geçiş denetimi herhangi bir gözetim denetimi veya yeniden
belgelendirme denetimi ile birleştirilebilir veya daha erken veya daha geç
gerçekleştirilebilir.
69
ISO 9001:2015 Revizyonu Geçiş Dönemi
Örneğin;
Ocak 2016 tarihinde gözetim denetimi olan bir kuruluş, isterse geçiş denetimini
gözetim denetimi ile birlikte Ocak 2016 tarihinde veya gözetim denetimi sonrası
Eylül 2018 tarihine kadar farklı bir tarihte talep edebilir ve geçiş denetimi sonrası
yeni standarda göre düzenlenmiş ISO 9001:2015 Kalite Yönetim Sistemi belgesine
sahip olabilir.
70
Belgeli Kuruluşlar İçin Yol Haritası
ISO 9001:2008 Standardını uygulayan Kuruluşlar için yeni revizyona geçiş için
yol haritası önerimiz ;
1) Planlama
- Standardın yeni gerekliliklerine göre, kuruluşun Kalite Yönetim Sisteminde
değişiklik gerektiren bölümlerin belirlenmesi için çalışma gerçekleştirilmeli
- Gerçekleştirilmesi gerekenlerin tamamlanmasına yönelik bir uygulama planı
oluşturulmalı
2) İletişim
- Kuruluşa ait Kalite Yönetim Sistemi dahilinde içsel ve dışsal tarafların
eğitimlerinin gerçekleştirilmesi ve farkındalığının sağlanmalı
3) Uygulama
- Final Standardın yayınlanması sonrasında Kalite Yönetim Sisteminin yeni
revizyona uygun hale getirilmeli
- Belgelendirme geçiş sürecinin tamamlanması için belgelendirme kuruluşu ile
irtibata geçilmeli
71
Sorularınız
72
Teşekkürler…
Hürriyet Bulvarı. No:4/1
Kavala Plaza K:2 D:203 35230
Çankaya / İZMİR
T. +90 232 446 44 16 F. +90 232 446 49 12
[email protected] / www.usb-tr.com
ISO 14001:2015 REVİZYON BİLGİLENDİRME SEMİNERİ
03 Mart 2015 – İzmir l 17 Mart 2015 – İstanbul
Nesrin SERİN
Genel Müdür
Hürriyet Bulvarı. No:4/1
Kavala Plaza K:1 D:101 35230
Çankaya / İZMİR
T. +90 232 446 49 61
F. +90 232 446 49 12
[email protected]
www.usb-tr.com
ISO 14001 Standardı Neden Revize Ediliyor?
• ISO 14001:2015 Standardı dünya üzerinde,
kamu ve özel sektör kuruluşlarını kapsayan 171
ülkede uygulanan mevcut 2004 versiyonunun
yerine geçecektir.
• Standardı
uygulayan
kuruluşlar
için
belgelendirme bir şart olmamasına rağmen,
300 bin kuruluş, ISO 14001:2004 standardına
göre denetlendi ve belgelendirildi.
2
ISO 14001 Standardı Neden Revize Ediliyor?
• ISO
(International
Organization
for
Standardization) kural olarak her 5 yılda bir
standartları gözden geçirmektedir. Bu gözden
geçirme doğrultusunda ;
 Revizyon Gerçekleştirilmesine
 Standartlar Aynen Kabul Edilerek Devamına
 Standartların Tamamen İptaline
karar verilmektedir.
3
ISO 14001 Standardı Neden Revize Ediliyor?
• Diğer Yönetim Sistemi Standartlarına Uyum
Sağlanması (Annex SL Yapısı)
• Standart İçeriğindeki Bilgilerin Güncellenmesi ve
Son Çevre Trendlerinin Ele Alınması
4
Revizyon Komitesi – ISO/TC207/SC1
ISO standartları, Teknik Komiteler (TC) , Alt Komiteler (SC) ve Çalışma Grupları
(WG) tarafından geliştirilir.
ISO 14001 Standardı revizyonu;
ISO/TC 207 Teknik Komitesi,
Sorumluluk Alanı: Çevresel Yönetim
SC1 Alt Komitesi,
Sorumluluk Alanı: Çevresel Yönetim Sistemleri
WG5 Çalışma grubu,
Sorumluluk Alanı: ISO 14001
5
ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi
İlk Yayın
1996
2004
2015
6
ISO 14001:2015 Revizyon Takvimi
+ 3 Yıl
Belgelendirme
Geçiş Periyodu
7
ISO 14001:2004 - ISO/DIS 14001
Madde Eşleştirme Diyagramı
ISO 14001:2004
ISO/DIS 14001:2015
4. Kuruluşun içeriği
4.1 Kuruluşu ve İçeriğini Anlama
4.2 İlgili Tarafların İhtiyaç ve Beklentilerinin
Anlaşılması
4. Çevresel Yönetim Sisteminin şartları
4.1. Genel şartlar
4.3. Çevre Yönetim Sisteminin Kapsamının
Belirlenmesi
4.4 Çevre Yönetim Sistemi
5.Liderlik
4.2. Çevre Politikası
4.3. Planlama
5.1 Liderlik ve Taahhüt
5.2 Çevre Politikası
6. Planlama
6.1 Riskler ve Fırsatlara Yönelik Faaliyetler
6.1.1 Genel
4.3.1 Çevre Boyutları
6.1.2 Önemli Çevresel Boyutlar
6.1.4 Tehditler ve Fırsatlar İle İlişkili Risk
8
ISO 14001:2004 - ISO/DIS 14001
Madde Eşleştirme Diyagramı
ISO 14001:2004
4.3.2 Yasal ve Diğer Şartlar
4.3.3 Amaçlar, Hedefler ve Program/Programlar
4.4. Uygulama ve Faaliyetler
4.4.1 Kaynaklar, Görevler, Sorumluluk ve Yetki
4.4.2 Uzmanlık, Eğitim ve Farkında Olma
4.4.3 İletişim
4.4.4 Dokümantasyon
ISO/DIS 14001:2015
6.1.3 Uygunluk Yükümlülükleri
6.1.5 Harekete Geçme Planlama
6.2 Çevresel Hedefler ve Hedeflere Ulaşmak İçin
Planlama
6.2.1 Çevresel Hedefler
6.2.2 Çevresel Hedeflere Ulaşmak İçin Faaliyetlerin
Planlanması
7 Destek
8. Operasyon
7.1 Kaynaklar
5.3 Organizasyonel Görevler, Sorumluluklar ve
Yetkiler
7.2 Yetkinlik
7.3 Farkındalık
7.4 İletişim
7.4.1 Genel
7.4.2 İç İletişim
7.4.3 Dış İletişim ve Raporlama
7.5 Dokümante Edilmiş Bilgi
7.5.1 Genel
9
ISO 14001:2004 - ISO/DIS 14001
Madde Eşleştirme Diyagramı
ISO 14001:2004
ISO/DIS 14001:2015
4.4.5 Dokümanların Kontrolü
7.5.2 Oluşturma ve Güncelleme
7.5.3 Dokümante Edilmiş Bilginin Kontrolü
4.4.6 Faaliyetlerin Kontrolü
4.4.7 Acil Duruma Hazır Olma ve Müdahale
8.1 Operasyonel Planlama ve Kontrol
8.2 Acil Duruma Hazır Olma ve Müdahale
4.5.Kontrol Etme
4.5.1 İzleme ve Ölçme
9. Performans Değerlendirme
+ 3 Yıl
9.1 İzleme, Ölçme, Analiz ve Değerlendirme
4.5.2 Uygunluğun Değerlendirilmesi
9.1.1 Genel
9.1.2 Uygunluğun Değerlendirilmesi
4.5.3 Uygunsuzluk, Düzeltici Faaliyet ve Önleyici
Faaliyet
10.1 Uygunsuzluk ve Düzeltici Faaliyet
4.5.4 Kayıtların Kontrolü
7.5.2 Oluşturma ve Güncelleme
7.5.3 Dokümante Edilmiş Bilginin Kontrolü
4.5.5 İç Tetkik
9.2 İç Tetkik
4.6. Yönetimin Gözden Geçirmesi
9.3 Yönetimin Gözden Geçirmesi
Belgelendirme
Geçiş Periyodu
10 İyileştirme
10.2 Sürekli İyileştirme
10
Çevre Yönetim Sistemi Standartları
ISO 14001
ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMLERİ
ŞARTLAR VE KULLANIM KILAVUZU
ISO 14004
ISO 14005
ÇEVRE YÖNETİM
ÇEVRE YÖNETİM
SİSTEMLERİ
SİSTEMLERİ
PRENSİPLER,
BİR ÇEVRE YÖNETİM
SİSTEMLER
SİSTEMİNİN
VE DESTEKLEYİCİ
UYGULANMASI
TEKNİKLERE DAİR
İÇİN
GENEL KILAVUZ
KILAVUZ
ISO 14031
ÇEVRE YÖNETİMİ
ÇEVRE
PERFORMANS
DEĞERLENDİRİLMESİ
İÇİN
KILAVUZ
11
PUKÖ Çevrimi
12
Terimler ve Tarifler
Organizasyon
İlgili Taraf
Gereklilik
Çevre
Çevre Boyutları
Önemli Çevre Boyutları
Çevresel Etki
Çevresel Durum
Yönetim Sistemi
Çevre Yönetim Sistemi
Üst Yönetim
Etkinlik
Politika
Çevre Politikası
Risk
Yetkinlik
Süreç
Performans
Gösterge
Anahtar Performans Göstergesi
İzleme
Ölçme
Denetim
Uygunluk
Uygunsuzluk
Düzeltme
Düzeltici Faaliyet
Sürekli İyileştirme
Kirliliğin Önlenmesi
Değer Zinciri
Tedarik Zinciri
Yaşam Döngüsü
+ 3 Yıl
Hedef
Belgelendir
Dokümante Edilmiş Bilgi
me
Geçiş
Çevresel Performans
Periyodu
Dış Kaynak
13
ISO 14001:2015 Standardı Madde Yapısı
4.
KURULUŞUN İÇERİĞİ
5.
LİDERLİK
6.
ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ İÇİN PLANLAMA
7.
DESTEK
8.
OPERASYON
9.
PERFORMANS DEĞERLENDİRME
10. İYİLEŞTİRME
14
4. KURULUŞUN İÇERİĞİ
4.1.
KURULUŞU VE
İÇERİĞİNİ
ANLAMA
4.2.
4.3.
4.4.
İLGİLİ
TARAFLARIN
İHTİYAÇ VE
BEKLENTİLERİNİ
ANLAMA
ÇEVRE YÖNETİM
SİSTEMİ
KAPSAMININ
BELİRLENMESİ
ÇEVRE
YÖNETİM
SİSTEMİ
15
4. Kuruluşun İçeriği
4.1 Kuruluşu ve İçeriğini Anlama
Kuruluş, Çevre Yönetim Sistemi’nin hedeflenen çıktılara ulaşma yeteneğini
etkileyen içsel ve dışsal koşullar belirlenmeli, kuruluşun faaliyetleri, mal ve
hizmetlerini etkileyebilecek çevre koşulları da buna dahil etmelidir.
4.2 İlgili Tarafların İhtiyaç ve Beklentilerini Anlama
Kuruluş, Çevre Yönetim Sisteminde ile ilişkisi olan diğer tarafları belirlemeli,
ihtiyaç ve beklentilerini saptamalıdır.
16
4. Kuruluşun İçeriği
4.3 Çevre Yönetim Sistemi Kapsamının Belirlenmesi
Kuruluş, Çevre Yönetim Sistemi uygulanabilirliğini ve sınırlarını belirten
“Kapsam” ‘ını belirlemelidir.
Belirlenecek kapsamda, içsel ve dışsal konular, uyum yükümlülükleri, kuruluşun
birimleri, fonksiyonları, fiziksel sınırları, faaliyetleri, sunulan ürün ve hizmetler,
kuruluşun ürün ve hizmetlerini kontrol edebilmesini sağlayan yetki ve becerisi
ele alınmalıdır.
4.4 Çevre Yönetim Sistemi
Kuruluş, süreçleri ve süreçlerinin birbiriyle olan etkileşimini içeren bir Çevre
Yönetim Sistemi oluşturmalı, uygulamalı, sürekliliğini sağlamalı ve sürekli
iyileştirmelidir.
Kuruluş, Çevre Yönetim Sisteminin gerekliliklerinin yerine getirilmesi ve ana iş
süreçlerine uyumunun sağlanması için bir yol tanımlamalıdır.
17
5. LİDERLİK
5.1.
5.2.
LİDERLİK VE
TAAHHÜT
ÇEVRE
POLİTİKASI
5.3.
ORGANİZASYONEL
GÖREVLER,
SORUMLULUKLAR
VE YETKİLER
5. Liderlik
5.1 Liderlik ve Taahhüt
Üst yönetim, Çevre Yönetim Sistemine liderlik etmeli ve sürdürülmesini taahhüt
etmelidir.
Üst yönetim,
- Çevre Yönetim Sisteminin etkinliği temel alarak hesap ilgili tüm taraflara bilgi
verilmesine ilişkin sorumluluğunun arttırılması,
- Politika ve hedeflerin, kuruluşun stratejik yönetimi ve içeriği ile uyumlu olması,
- Çevre Yönetim Sistemi’nin kuruluşun iş süreçleri ile entegre olması,
- İlgili tüm taraflara çevre yönetiminin ve Çevre Yönetim Sistemi’nde uygunluğun
sağlanmasıyla ilgili önemin anlatılması
- Çevre Yönetim Sistemi’nin hedeflenen çıktıları elde edebilmesinin sağlanması
- Kişilerin katkı sağlamak üzere yönlendirilmesi ve teşvik edilmesi
- Sürekli iyileştirmenin teşvik edilmesi,
- Yönetimin, liderliğini gösterebilmesi amacıyla destek sağlaması,
yollarıyla Çevre Yönetim Sistemi’nde ki sorumluluğu arttırılmıştır.
5.2 Çevre Politikası
Kuruluşun, Çevre Politikası, kuruluşun içeriğine ve amacına uygun olmalı, çevrenin
korunmasına ilişkin açık taahhüdünü ve Kuruluşa ait ‘diğer’ taahhütleri içermelidir.
19
5. Liderlik
5.3 Organizasyonel Görevler, Sorumluluklar ve Yetkiler
Üst yönetim, standardın gerekliliklerinin sağlanmasında,
- Çevre Yönetim Sistemi’nin bu standarda uygunluğunun garanti altına alınması,
- Süreçlerin beklenen çıktıları sağlamasının garanti altına alınması
- Çevre Yönetim Sistemi performansının, iyileştirme fırsatlarının, değişim
gerekliliklerinin özellikle üst yönetime raporlanması,
- Çevre Yönetim Sistemi’nde herhangi bir değişiklik planlaması ve
uygulamasında bütünlüğün garanti altına alınması,
Görevlerinin yerine getirilmesi amacıyla sorumluluk ve yetki ataması
gerçekleştirmelidir.
Kuruluş yönetiminden bir kişinin Yönetim Temsilcisi olarak atanma gerekliliği
kaldırılmıştır.
20
6. LİDERLİK
6.1.
6.2.
RİSKLER VE
FIRSATLARA
YÖNELİK
FAALİYETLER
ÇEVRE
HEDEFLERİ VE
HEDEFLERE
ULAŞMAK İÇİN
PLANLAMA
6.1.1. Genel
6.1.2. Önemli Çevresel Boyutlar
6.1.3. Uygunluk Yükümlülükleri
6.1.4 Tehditler ve Fırsatlar İle İlişkili Risk
6.1.5. Harekete Geçme
Planlama (Eylem Planı)
6.3.
DEĞİŞİKLİKLERİN
PLANLANMASI
6.2.1. Çevresel Hedefler
6.2.2. Çevresel Hedeflere Ulaşılması
İçin Faaliyetlerin Planlanması
Not: Kırmızı zemin rengi ile belirtilen maddeler ISO 9001:2015 Standardında yer
almayan, ISO 14001:2015 Standardında bulunan maddelerdir.
21
6. Liderlik
6.1 Riskler ve Fırsatlara Yönelik Faaliyetler
Kuruluş, alınmış tedbirler, önemli çevre boyutları, yasal ve diğer şartlar, çevresel
koşullara ilişkin fırsat ve riskleri tanımlamalı, gerekli faaliyetleri yerine
getirmelidir.
6.1.2 Önemli Çevresel Boyutlar
Çevre Etki Değerlendirmesi kapsamında kuruluşun faaliyetleri, tedarik
zincirinde daha önce ve daha sonra bulunan halkaların etkileri (örneğin;
hammaddeler, taşıma-lojistik), ürün ve hizmetlerin yaşam döngüsü boyunca
çevre etkilerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
Değerlendirmenin sonucunda oluşacak önemli çevre boyutları ve bunlara bağlı
olarak oluşan olumsuz tüm çevre etkileri, tehditler ve faydalı çevre etkileri,
Çevre Yönetim Sistemi’nde gerçekleştirilecek iyileştirmeye ait fırsatları
oluşturmaktadır.
22
6. Liderlik
6.1.3 Uygunluk yükümlülükleri
Kuruluşlar, ‘kuruluşun kendi çevre boyutlarının ele alınmak yerine kuruluşun
kendisini ele almalıdır.
Uyum yükümlülüğü, hem yasal şartlar hem de taahhütleri kapsamalıdır.
Yasal şartları zorunluluk kapsamında iken, kuruluşlar taahhütlerini serbest
iradeleri ile belirleyebilmektedir.
Kuruluşun kendi iradesiyle belirleyebileceği taahhütler,
- Müşteri ile yapılan anlaşmalar
- Yasal şartların dışında ifade edilmiş ilkeler
- Gönüllü prensipler veya iyi çalışma uygulamalar
- Gönüllü çevre etiketleri (“Ecolable”) veya ürün sosyal sorumluluk yükümlükleri
- Ticaret odalarından gelen talepler
- Sivil toplum örgütleri gibi sosyal kapsamdaki kuruluşlarla yapılan anlaşmalar
- Şirket politikaları gereği uyulması gereken ek şartlardan oluşabilmektedir.
23
6. Liderlik
6.1.4 Tehditler ve Fırsatlar İle İlişkili Risk
Kuruluşlar, aşağıda belirtilen faydaların elde edilebilmesi amacıyla tehdit ve
fırsatlara ilişkin riskleri belirlemelidir;
- Çevre Yönetim Sistemi’nin hedeflenen çıktı/çıktılarına ulaşabileceğine dair
güvence sağlanması,
- Kuruluşu etkileyebilecek dış çevre koşullarına dair potansiyel faktörler dahil
olmak üzere, istenmeyen etkilerin önlenmesi yada azaltması,
- Sürekli İyileştirmenin sağlanması,
- Risklerin değerlendirilebilmesi
6.1.5 Harekete Geçme Planlama (Eylem Planı)
Kuruluş, Çevre Yönetim Sistemi içerisindeki, tehdit ve fırsatlara ilişkin riskler,
önemli çevre boyutları ve uyum yükümlülüklerinin değerlendirilmesi amacıyla
gerekli faaliyetleri planlamalıdır.
24
6. Liderlik
6.2 Çevre Hedefleri ve Hedeflere Ulaşmak İçin Planlama
Kuruluşun, çevre performansının arttırılması yada iyileştirilmesi gerekliliği net
bir şekilde ortaya konulmaktadır. Çevre performansının değerlendirilmesi,
performans kriterlerinin kullanımı ile güçlendirilmektedir.
Kuruluş, çevre hedeflerine ulaşma derecelerini değerlendirebilmek ve bunları
kanıtlayabilmek için her bir hedef için performans kriterleri belirlemelidir.
25
7. DESTEK
7.1.
7.2.
7.3.
7.4.
KAYNAKLAR
YETKİNLİK
FARKINDALIK
İLETİŞİM
7.5.
DOKÜMANTE
EDİLMİŞ BİLGİ
7.4.1. İletişim
7.4.2. İç İletişim
7.4.3. Dış İletişim ve
Raporlama
Not: Kırmızı zemin rengi ile belirtilen maddeler ISO 9001:2015 Standardında yer
almayan, ISO 14001:2015 Standardında bulunan maddelerdir.
26
7. Destek
7.1 Çevre Hedefleri ve Hedeflere Ulaşmak İçin Planlama
Çevre Yönetim Sistemi’nin sürdürülmesi ve devamlılığının sağlanabilmesi için
gereken kaynaklar belirlenmelidir.
7.2 Yeterlilik
Çevresel performansı etkileyen, kendi kontrolü altında iş yapan kişi/kişilerin
yeterli düzeyde yetkinliğe sahip olduğu garanti altına alınmalı ve bu kişi/kişilerin
gerekli yetkinliği sağlamaları amacıyla gerekli faaliyetler yerine getirilmelidir.
27
7. Destek
7.3 Farkındalık
Kişilerin, Çevre Yönetim Sistemi farkındalığının sağlanması gerekmektedir.
7.4 İletişim
Kuruluş, gerçekleştirilecek iç ve dış iletişimlerde, iletişimin konusu, zamanı,
sorumlusu, ve nasıl gerçekleştirilmesi gerektiği tanımlanmalıdır.
7.4.3 Dış İletişim ve Raporlama
Kuruluş, gerekli olduğunda yasal zorunluluklarını ve gönüllü taahhütlerini içeren
çevresel bilgilerin raporlanması amacıyla bir dış iletişim stratejisi oluşturmalıdır.
28
8. OPERASYON
8.1.
8.2.
OPERASYON
PLANLAMA VE
KONTROL
ACİL DURUMA
HAZIR OLMA VE
MÜDAHALE
Not: Kırmızı zemin rengi ile belirtilen maddeler ISO 9001:2015 Standardında yer
almayan, ISO 14001:2015 Standardında bulunan maddelerdir.
29
8. Operasyon
8.1 Operasyon Planlama ve Kontrol
Kuruluşun ürün ve hizmetleri kapsayan ana iş süreçleri ile gerçekleşen
etkileşimler dahilinde çevre koruma kriterlerini oluşturulmalı, uygulanmalı ve
kontrollerini sağlamalıdır.
Dış kaynaklı prosesler, ürün yada hizmet sağlayıcıların gerçekleştirdiği prosesler
için müşteri ve tedarikçi gibi beklenti içinde olan ilgili taraflar ile stratejik
seviyede,
- Dış kaynaklı proseslerin yaşam döngüsü göz önüne bulundurularak, Ürün, ve
hizmet sağlayıcılarına ait Tedarik Zinciri’nde ki çevresel gerekliliklerin
değerlendirilmesi amacıyla kriterler oluşturulmalı ve uygulanmalı
- Ürün yada hizmet sağlayıcılar ve dış kaynaklı prosesler için elverişli olan çevre
korumaya yönelik gerekliliklerin belirlenmeli,
- Ürün yada hizmet sağlayıcılar ile gerçekleştirilecek iletişim için gereksinimler
belirlenmelidir.
30
8. Operasyon
8.2 Acil Duruma Hazır Olma ve Müdahale
Kuruluş, potansiyel acil durumlara yönelik,
c) Çevresel acil durum veya kazaların önlenmesi amacıyla faaliyetlerde
bulunmalı,
e) Kaza yada herhangi bir çevre olayının meydana gelmesi halinde acil durum
müdahale planının gözden geçirilmesinin yanı sıra gerçekleştirilen tatbikatlar
sonrasında da acil durum müdahale planı gözden geçirilmelidir.
Not: Bu madde içerisinde yalnızca ISO 14001:2004 ‘ten farklılık gösteren alt maddeler ele alınmıştır.
31
9. PERFORMANS
DEĞERLENDİRME
9.1.
9.2.
9.3.
İZLEME, ÖLÇME,
ANALİZ VE
DEĞERLENDİRME
İÇ DENETİM
YÖNETİMİN
GÖZDEN
GEÇİRMESİ
9.1.1. Genel
9.1.2. Uygunluğun
Değerlendirilmesi
Not: Kırmızı zemin rengi ile belirtilen maddeler ISO 9001:2015 Standardında yer
almayan, ISO 14001:2015 Standardında bulunan maddelerdir.
32
9. Performans Değerlendirme
9.1.1 Genel
Kuruluş, İzleme ve Ölçme gerekliliklerini, uyum yükümlülüklerini, önemli çevre
boyutlarını, hedeflere ait izlemeleri, İzleme ve Ölçmenin planlamasını, analiz ve
değerlendirilme gerekliliklerini, performans değerlendirmenin zamanlamasını
ve kriterlerini belirlemelidir.
9.1.2 Uygunluğun değerlendirilmesi
Kuruluş, uyum yükümlülüklerini sağladığına dair değerlendirilmeleri
gerçekleştirmelidir.
Periyodik değerlendirmenin yanı sıra kuruluşlar, gerekli olduğunda uyumun
sağlanabilmesi amacıyla faaliyetlerin gerçekleştirilmesi ve uygunluk durumuna
ait bilgilerin varlığını sürdürmelidir.
33
9. Performans Değerlendirme
9.2 İç Denetim
İç Denetim Programı’nın oluşturulmasında risk ve fırsatlarında ele alınması
gerekmektedir.
9.3 Yönetimin Gözden Geçirmesi
Yönetimin Gözden Geçirmesi girdilerine ilave olarak etkin bir Çevre Yönetim
Sistemi için, kuruluşun faaliyetleri, gerekli kaynakların uygunluğu ve çıktıların
sağlanması, içsel ve dışsal konular, önemli çevre boyutları, risk ve fırsatlardaki
değişiklikler, izleme ve ölçme sonuçları, kuruluşun stratejik yönetimini içeren
bulgular, kaynak ihtiyaçlarını içermelidir.
34
10. İYİLEŞTİRME
10.1.
10.2.
10.3.
GENEL
UYGUNSUZLUK VE
DÜZELTİCİ FAALİYET
SÜREKLİ
İYİLEŞTİRME
35
10. İyileştirme
10.1 Genel
Çevre Yönetim Sisteminin ana prensibi önleyici yaklaşımı olduğundan yeni
revizyonda önleyici faaliyetler için özel bir şart bulunmamaktadır.
10.2 Uygunsuzluk ve Düzeltici Faaliyet
Standart kapsamında risk odaklı sürekli iyileştirmenin temel alınması sebebiyle,
önleyici faaliyetten özel olarak bahsedilmemektedir.
Uygunsuzluk sonucunda gerekli faaliyetlerin gerçekleştirilmesinin yanında,
tespit edilen uygunsuzluğa benzer uygunsuzlukların tespit edilmesi içinde
gerekli faaliyetler yerine getirilmelidir.
10.3 Sürekli İyileştirme
Kuruluş, Çevre Yönetim Sistemi’nin uygunluğunu, yeterliliğini, etkinliğini ve
verimliliğini, analiz, değerlendirme ve Yönetim Gözden Geçirme ’nin çıktılarını
ele alarak sürekli olarak iyileştirmelidir.
36
DIS/ISO 14001 Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
MADDE
4.3. Çevre Yönetim Sisteminin
Kapsamının Belirlenmesi
5.2 Çevre Politikası
6.1 Riskler ve Fırsatlara Yönelik
Faaliyetler
6.1.2 Önemli Çevresel Boyutlar
6.1.3 Uygunluk Yükümlülükleri
6.1.4 Tehditler ve Fırsatlar İle
İlişkili Risk
6.2.1 Çevresel Hedefler
7.2 Yetkinlik
7.4 İletişim
GEREKLILIK
Kapsam, okümante edilmiş bilgi olarak belirlenmeli ve ilgili taraflarda
bulunabilir olmalı.
Çevre Politikası, dokümante edilmiş bilgi olarak sağlanmalı.
Kuruluş, proseslerin planlandığı gibi gerçekleştiğinin garanti altına
alınabilmesi için gerekli detayda dokümante edilmiş bilgiyi sağlamalıdır.
Kuruluş aşağıda belirtilen içerik kapsamında dokümante edilmiş bilgiyi
sağlamalıdır;
-
Önemli çevre boyutlarının belirlenmesi için kriterleri,
-
Çevre boyutları ve ilişkili çevre etkileri,
- Önemli çevre boyutları
Kuruluş, uygunluk yükümlülükleri için dokümante edilmiş bilgiyi
sağlamalıdır.
Kuruluş, faydaların elde edilebilmesi amacıyla tehdit ve fırsatlara ilişkin
riskleri dokümante edilmiş bilgi olarak sağlamalıdır.
Kuruluş, çevre hedeflerini dokümante edilmiş bilgi olarak muhafaza
etmelidir.
Kuruluş, yetkinliğin kanıtı olarak uygun dokümante edilmiş bilgiyi
muhafaza etmelidir.
Kuruluş, uygun olduğunda iletişim kanıtlarını olarak dokümante edilmiş
bilgi olarak muhafaza etmelidir.
37
DIS/ISO 14001 Dokümante Edilmiş Bilgi Gerekliliği
MADDE
7.5 Dokümante Edilmiş Bilgi
7.5.3 Dokümante Edilmiş
Bilginin Kontrolü
8.1 Operasyonel Planlama ve
Kontrol
9.1 İzleme, Ölçme, Analiz ve
Değerlendirme
9.1.2 Uygunluğun
Değerlendirilmesi
9.2 İç Tetkik
9.3 Yönetimin Gözden
Geçirmesi
10.1 Uygunsuzluk ve Düzeltici
Faaliyet
GEREKLİLİK
Kuruluşun Çevre Yönetim Sistemi aşağıdakileri içermelidir:
a) Bu standardın gerektirdiği dokümante edilmiş bilgiyi;
b) Çevre Yönetim Sistemi’nin etkinliği için gerekli olan dokümante
edilmiş bilgiyi
Kuruluş tarafından belirlenen ve çevre yönetim sisteminin planlanması
ve operasyonu için gerekli dış kaynaklı dokümante edilmiş bilgi
tanımlanmalı ve uygun olduğunda kontrol edilmeli.
Kuruluş, süreçlerini planlandığı şekilde yürütebildiğini gösterecek
yeterlilikte olduğunu ve ürün ve hizmete ait gereklilikleri
karşılayabildiğini gösteren dokümante edilmiş bilgi
Kuruluş, izleme, ölçme analiz ve değerlendirme sonuçlarının kanıtı
olarak uygun dokümante edilmiş bilgiyi muhafaza etmelidir.
Kuruluş, uygunluk değerlendirme sonuçlarının kanıtı olarak dokümante
edilmiş bilgiyi muhafaza etmelidir.
Kuruluş, denetim programını ve denetim sonuçlarını dokümante edilmiş
bilgi olarak muhafaza etmelidir.
Kuruluş, yönetimin gözden geçirme sonuçlarını dokümante edilmiş bilgi
olarak muhafaza etmelidir.
Kuruluş dokümante edilmiş bilgiyi aşağıdakilerin kanıtı olarak muhafaza
etmelidir:
a) Uygunsuzlukların içeriği ve sonrasında alınan tüm aksiyonlar;
38
- b) tüm düzeltici faaliyetlerin sonuçları
Belgeli Kuruluşlar İçin Yol Haritası
ISO 14001:2004 Standardını uygulayan Kuruluşlar için yeni revizyona geçiş için
yol haritası önerimiz ;
1) Planlama
- Standardın yeni gerekliliklerine göre, kuruluşun Çevre Yönetim Sisteminde
değişik gerektiren bölümlerin belirlenmesi için çalışma gerçekleştirilmeli
- Gerçekleştirilmesi gerekenlerin tamamlanmasına yönelik bir uygulama planı
oluşturulmalı
2) İletişim
- Kuruluşa ait Çevre Yönetim Sistemi dahilinde içsel ve dışsal tarafların
eğitimlerinin gerçekleştirilmesi ve farkındalığının sağlanmalı
3) Uygulama
- Final Standardın yayınlanması sonrasında Çevre Yönetim Sisteminin yeni
revizyona uygun hale getirilmeli
- Belgelendirme geçiş sürecinin tamamlanması için belgelendirme kuruluşu ile
irtibata geçilmeli
39
Sorularınız
40
Teşekkürler…
Hürriyet Bulvarı. No:4/1
Kavala Plaza K:2 D:203 35230
Çankaya / İZMİR
T. +90 232 446 44 16 F. +90 232 446 49 12
[email protected] / www.usb-tr.com
Download

ISO 9001 Kalite ve ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Standartları