Doç. Dr. Onur POLAT
Bu Ünitede;
Triajın tanımı, ne şekilde ve kimler tarafından
yapılacağı ve triaj sınıflaması anlatılacaktır.
Ayrıca olağan ve olağan dışı durumlarda hasta
ve
yaralıların
kayıtlarının
tutulması,
kayıt
altına
alınması gereken konular ile kayıt formları ve önemi
öğretilecektir.
Alanda Triaj
Triaj;
genel
olarak
hasta
ve
yaralıların
durumlarının ciddiyetine (yaralanma şiddeti, prognoz)
ve kaynakların mevcudiyetine göre sınıflandırılarak
tedavi önceliklerinin belirlenmesi şeklinde tanımlanır.
Alanda Triaj
Genellikle ambulans hekimi, acil tıp teknisyeni veya
triaj hemşiresi tarafından uygulanır. Triajı yürüten hekimin,
triaj bölgesinin yöneticisi olduğunun bilinmesi ve renkli özel
bir yelek veya giysi ile net olarak tanımlanması gereklidir.
Ayrıca,
konularında
olay
bilgili,
yerinde
müdahele
deneyimli
olması
ile
ve
hasta
nakli
tüm
triaj
tekniklerini kavramış olması gerekmektedir. Hekim yoksa,
afet
triajı
ile
kazazede
ve
hasta
değerlendirilmesi
konusunda uygun ve yeterli eğitim almış, acil tıp teknisyeni
veya acil hemşiresi görevlendirilebilir.
Alanda Triaj
Triaj sorumlusu;
• Hızlı
bir
gözden
geçirme
ile
yaralanmanın
şiddet
değerlendirmesini yapar.
• Ağırlıklı
olarak
hava
yolunun
sağlanması,
hastanın
immobilizasyonu, dışarıdan kanama kontrolü gibi en
temel yaşam destek önlemlerini alır.
• Felaketzedeleri
uygun
tedavi
alanlarına,
onların
acil
ihtiyaçları ve kaynakların mevcudiyetine göre yönlendirir.
• Felaketzede sayısı, yaralanmanın şiddeti ve ilave kaynak
ihtiyaçlarını komuta kontrol merkezine ve hastane afet
kontrol merkezine bildirir.
Alanda Triaj
Olay yerinden, yaralıların nakledileceği hastane
ile telsiz, taşınabilir radyolar, cep telefonları ile iletişim
kurulması
hastaların
tedavisindeki
başarı
oranını
artırabilir.
Triaj sorumlusunun, hasta yoğunluğunun fazla
olduğu bölgelerin lokalizasyonunu bilmesi gereklidir.
Ayrıca,
hastaların
hangi
tedavi
kurumlarına
gidecekleri, ne düzeyde tedavi göreceklerine karar
verilirken, nakil yapılacak olan tedavi kurumlarının
donanımlarının bilinmesi de önemlidir.
Alanda Triaj
Triajda 2 temel esas mevcuttur.
1- Az
sayıda
yaralının
olduğu
ve
tıbbi
olanakların
etkilenmediği durumlarda; yaşam fonksiyonlarını tehdit
eden
ve
çoklu
organ
yaralanması
olan
hastalar,
öncelikle tedavi alanına alınır ve ilk yardım sonrası nakli
yapılır.
Triaj
sırasında
CRAMS
skorlama
sistemi
kullanılır. Dolaşım, Solunum, Karın, Motor fonksiyon ve
Konuşma değerlendirilir. Değerlendirilen bölümlere
0,
1, 2 şeklinde değerlendirme puanı verilir, 6 puan ve
altında
olan
değerlendirilir.
hastaların
durumu
ciddi
olarak
Alanda Triaj
2- Çok sayıda yaralının olduğu ve sağlık personelinin
yetersiz kaldığı durumlarda, en fazla yaşam şansı
olan ve kısa sürede müdahele edilebilecek hastalar
önceliklidir.
Doğal
afetler
bu
gruptadır.
Triaj
sırasında START (Sımple Triaj and Rapid Treatment
= Basit Triaj ve Hızlı Tedavi) yöntemi kullanılır.
Yaralıların Solunum, Dolaşım (kapiller dolum) ve
Bilinç durumu hızla değerlendirilir.
Alanda Triaj
Yürüyebilen yaralılar önce değerlendirilerek “YEŞİL”
(3. derece öncelikli, acil değil) renk kodu verilir ve
olay yerinden hızla uzaklaştırılır.
Çok
daha
ciddi
değerlendirildikten
yaralanması
sonra,
tekrar
olan
hastalar
değerlendirilirler.
Triaj sorumlusu kısa sürede her hastanın solunum
hızı, nabız sayısı ve emirlere uyma yeteneğini (bilinç
durumu)
değerlendirerek,
sınıflandırılır.
3
ayrı
renk
kodu
ile
Alanda Triaj
KIRMIZI: 1. Derecede öncelikli, çok acil. Hayati
tehlikesi olup, hızlı bir acil bakım ile stabilize edilerek,
hastaneye nakli yapıldığı takdirde yaşama şansı olan
hastalar.
SARI: 2. Derece öncelikli, acil. Orta derecede riskli,
hayati tehlikesi yok, fakat durumları kötüleşince acil
müdahele gerektiren hastalar.
SİYAH: Solunum, Dolaşım belirtileri olmayan ve
hiçbir tepki vermeyen ya da çok şiddetli yaralanmış,
hayatta kalma olanağı olmayan hastalar.
Alanda Triaj
• Triajın yapılacağı yer, olay yerine en yakın güvenli
bir bölgede organize edilir.
• Triaj bölgesine yakın yerlerde, tedavi alanı, ölülerin
toplanacağı
alan,
ambulans
bekleme
alanı
oluşturulur.
• Hasta ve yaralılar durumlarına kodlanarak triaj
kartları takılır ve uygun alanlara yönlendirilir.
Alanda Triaj
Triaj kartlarının ön yüzünde; kart no, il kodu,
yaralanma bölgeleri, bilinç-solunum-nabız durumu,
triaj kod rengi, ne şekilde nakledileceği ve nakil
pozisyonunun belirtileceği bölümler vardır.
Arka yüzünde; yapılan işlemler-saati, uygulanan
i.v. ilaç ve sıvılar-saati, hekimin adı-soyadı ve notunu
belirten bölümler vardır.
Kayıt Tutulması ve Önemi
Kayıt
formları
nedenleri-sayısı,
işlemlerinde
doğal
ölüm
karşılaşılan
afetlerde;
nedenleri-sayısı,
güçlükler,
ne
yaralanma
kurtarma
tür
hasar
olduğu, ölümlerin; yer, kişi, zaman dağılımı, yapılan
kurtarma çalışmaları, harcanan kaynaklar, görülen
aksaklıkların tespiti ve bir sonraki olağan dışı duruma
yönelik
sağlar.
tutarlı
hazırlıkların
yapılabilmesine
katkı
Kayıt Tutulması ve Önemi
Olağan
yaralıların
şeklinin
yaşam
koşullarında
ise;
olay
yerindeki
hastalık
ve
tespit,
başlangıç
tedavisinin
hasta
ve
yaralanma
kayıt
altına
alınması ve hasta bakımının sürdürülmesinde; yeterli
raporlar – doğru kayıtlar önemli yer tutar.
Ayrıca, hasta bakım kalitesinin geliştirilmesinde,
nedenlerin
analizinde,
eğitim
oluşturulmasında yol göstericidir.
programları
Kayıt Tutulması ve Önemi
Kayıt formlarındaki gereksinimler çok fazladır,
yönetim birimine göre değişkenlik gösterir, ülkeler ve
bölgeler arası farklılık gösterir. Uluslar arası kabul
edilmiş tek tip formlar olmamakla birlikte birbirine
benzer özellikleri vardır.
Kayıt Tutulması ve Önemi
Olağan dışı durumlarda:
• Komuta Kontrol Merkezi (KKM) olağan dışı formları,
• KKM olağan dışı durum raporları,
• Acil Yardım İstasyonu olağan dışı durum raporları,
• KKM yaralı/hasta kayıt formları,
• Olay yeri Triaj alanı kayıt formları,
• Olay yeri Tedavi alanı kayıt formları,
• Olay yeri Ambulans sevk kayıt formları,
• Olay yerindeki ölümler ile ilgili kayıt formları.
Kayıt Tutulması ve Önemi
Olağan yaşam koşullarında:
• KKM hasta/yaralı kayıt formları,
• Ambulans kayıt formları kullanılır
Kayıt Tutulması ve Önemi
Ambulans kayıt formlarının işlemleri; hastalık veya
kaza
durumunda,
KKM’nin
ambulans
ekibini
görevlendirmesi ile başlar. Ambulans olay yerine
giderken, KKM olay ve hasta hakkında bilgi verebilir
ya da ambulans ekibi gecikme durumunda KKM’ni
bilgilendirir. Özellikle ambulansları etkileyebilecek yol
durumu ve trafik sorunları merkeze bildirilir. Olay
yerine ulaşıldığında, olay ve ihtiyaçlar, hasta/yaralı
hakkında merkez bilgilendirilir. Gerekli durumlarda
destek istenir.
Kayıt Tutulması ve Önemi
İlk yardım girişimi yapıldıktan ve hasta/yaralı stabilize
edildikten sonra, belirlenen hastane acil servisine gidilirken
hasta/yaralı ile ilgili bilgiler kaydedilir. Nakil sırasında
merkez
ile
hastanenin
bağlantı
acil
kurulamadığı
servisi
durumundaki
herhangi
kaydedilerek,
acil
durumlarda,
bilgilendirilir.
bir
servise
anlamlı
de
bilgi
gidilen
Hasta/yaralının
değişiklik
verilir.
forma
Hastaneye
ulaşıldığında, hasta/yaralının durumu ve uygulanan tedavigirişimler ile ilgili bilgiler acil servis ekibine sözlü olarak
verilir. Ambulans formunun eksik kısımları tamamlanır ve
acil servisten “kabul” onayı alındıktan sonra, imzalanarak
bir nüshası acil servis ekibine teslim edilir.
Kayıt Tutulması ve Önemi
Ambulans formlarının dört temel bölümü olmalıdır:
• Hastanın hikayesi,
• Fizik muayene bulguları,
• Ön tanı ve düşünceler,
• Yapılan tedavi ve girişimler
Kayıt Tutulması ve Önemi
Hasta ile ilgili bilgileri ve Uygulama bilgilerini içeren iki ayrı
bölümde yer almalıdır.
Hasta İle İlgili Bilgiler: Hastanın adı-soyadı, cinsiyeti,
yaşı. T.C. kimlik no. Adresi ve ambulansın çağrılma şekli.
Hastalık veya yaralanma nedeni. İlk görüldüğü yer ve
kurtarma-tedavi
girişimleri.
Vital
bulgular
(ateş,
kan
basıncı, nabız-solunum sayısı). İlk belirti ve bulgular. Olay
yeri
ve
nakil
sırasında
yapılan
tedavi
ve
girişimler.
Kullandığı ilaçlar, alerji durumu. Nakil yapılacak olan
hastane adı. Adli olay ise, belirtilmesi. Hasta ölmüş ise,
yapılan işlemler ve ölüm raporu.
Kayıt Tutulması ve Önemi
Uygulama Bilgileri:
Çağrı tarihi ve saati.
Olay yerine varış (hastaya ulaşım).
Olay yerinden ayrılış.
Hastaneye varış. Hastaneden ayrılış.
İstasyona dönüş (görev bölgesi).
Görev yapan hekimin adı-soyadı.
Görev yapan paramedik veya acil tıp teknisyeninin
adı-soyadı
İLGİNİZE TEŞEKKÜR EDERİM
Download

Alanda Triyaj ve İlk Yardım Yapılan Hastada Kayıt Tutulması ve