KARNABAHAR
Familya: Brassiceae
Brassica oleracea L. var. botrytis
Anavatanı: Akdeniz ülkeleri, Güney İtalya
ve Güney Avrupa ülkeleri
Ekonomik önemi:
Dünya üretemi: 16.404.000 ton
Türkiye üretimi: 108.000 ton
Türkiye üretiminin %75’i Ege bölgesinden
Tüketim şekilleri:
Haşlanarak, kızartılarak, farklı şekillerde yemekleri
yapılarak, turşu ve dondurma olarak tüketilmektedir.
Besin değeri: C vitaminince ve proteince zengindir.
Kalori içeriği düşüktür. protein, thiamin, riboflavin,
niacin, Ca, Fe, Mg, P, Zn ve lif, B6 vitamini, pantonic asit ve K
‘ca da zengin. Yağ ve kollestrol içeriği çok düşük.
Calories
29
Total fat (g)
0.6
Saturated fat (g)
0.1
Monounsaturated fat (g)
0
Polyunsaturated fat (g)
0.3
Dietary fiber (g)
3.4
Protein (g)
2
Carbohydrate (g)
5
Cholesterol (mg)
0
Sodium (mg)
Vitamin C (mg)
Folate (mcg)
19
55
55
Tüketilen kısmı: Baş, taç, çiçek ve çiçek
salkımı olarak adlandırılmaktadır.
Taç : Büyüme konisinin çatallanarak
farklılaşması ile oluşuyor. Taçın kenarındaki
brakte ve yapraklar büyümelerine devam
ediyor.
Karnabahar ülkemizde sonbahar ve kış
mevsiminde Akdeniz ve Ege bölgelerimizde
yetiştirilmektedir. Soğuktan zarar gördüğü için
soğuk bölgelerimizde yetiştirilmemektedir.
Morfolojik Özellikleri
Kök:
Şaşırtma yapılmadığı takdirde bir ana kazık kök ve toprak
yüzeyine yakın kısımda saçak köklerden oluşur ve köklerin
%80’i 30-40 cm’de, %20’si 60-80 cm’ye kadar inebilir.
Şaşırtma yapıldığı zaman kazık kökte dallanma olmaktadır.
Gövde:
Lahana gövdesine benzer şekilde dışı selülozik sert bir yapıda,
içerisi ise yumuşak bir dokudan oluşmaktadır. Vegetatif
aşamada kısa iken, generatif aşamada gövde uzamaktadır.
Gövdenin 10-15 cm’lik kısmı toprak altındadır. Buradan yaprak
oluşmaz. Gövde çok dallanmış çiçek demeti sapları ve çiçekler
ile son bulur
Yapraklar:
Yapraklar genel özellikleri itibari ile lahanaya benzer,
ancak karnabahar yaprakları daha koyu renkli ve
uzundur. İlk yapraklar dışa doğru gelişirken, sonraki
yapraklar içe doğru gelişir ve taçı dış etkenlerden
korur. Taç oluşumun kadar oluşan yaprak sayısı
erkencilik ile orantılıdır. (Az erkenci; Çok geçci)
Erkenci çeşitler 15-30 adet yaprak oluştururken geçci
çeşitler daha fazla (60) yaprak oluştururlar.
Yaprak şekilleri: dar beyzi şekilli ve lahana
yaprağından uzuncadır. Genç yaprakların sapları çok
kısadır ya da yoktur. Bu yapraklar tacı güneşten ve
diğer dış etmenlerden korur. Geçci çeşitlerde taç daha
örtülüdür.
Yaprak rengi koyu gri maviye yakın yeşil olup üzeri
mumsu tabaka ile kaplıdır.
Taç
Taç, kısa boğum aralarına sahip olan sürgün, dal ve
braktelerden oluşur. Taç üzerindeki çiçek primordiumlarının
kalınlaşıp şekil değiştirmesi ile yenen kısım oluşmaktadır.
Gerçek çiçekler ise taç üzerindeki dallardan çıkmaktadır. Belli
sayıda yaprak oluştuktan sonra 15-20 oC’de meristematik bölge
başkalaşım geçirerek tacı oluşturur.
Taç Büyüklüğü;
Ekim dikim zamanı, bitki sıklığı, ve çeşit özelliklerinden
etkilenir.
Taç genişliği: 10-25 cm
Taç ağırlığı: 0.250 -5 kg
Taç Rengi: Beyaz, kirli beyaz, sarı ve antosiyan içeren
tonlarda olabilir.
(Güneş ışıklarına maruz kalan taçlarda renk sarıya döner)
ÇİÇEK
Yetiştirme döneminde düşük ve yüksek
sıcaklılar çiçeklenmeyi etkilemektedir. Düşük
sıcaklıklardan hemen sonra yüksek sıcaklık
çiçek tomurcuklarını yaprak tomurcuğuna
dönüştürür.
Karnabaharda çiçekler lahanaya çok benzer.
Çiçek rengi: Açık ve koyu sarı
Çiçekler tacın yan taraflarından çıkar. Ortadan genellikle
çiçek sapı gelişmez. Çiçek sapı dallanmış 60-90 cm
boyundadır.
Çiçeklenme süresi 3 haftadır.
Düşük sıcaklık süreyi uzatır, yüksek sıcaklık süreyi kısaltır
Sıkı taçlı çeşitlerde çiçeklenme daha geç ve daha uzun
sürede olmaktadır.
Meyve:
Meyveler bakla şeklindedir. Meyvenin özellikleri lahanaya
çok benzer. Çiçeklerin açılmasından 3-4 hafta sonra
tohumlar olgunlaşır. Bir baklada 1-30 tohum bulunur.
Tohum sayısı iklimden etkilenir. Kötü iklim ve bakım
koşulları tohum sayısını azaltır.
Tohum ve çimlenme özellikleri:
Tohumlar şekil ve renk olarak lahanaya benzer ancak biraz daha
küçüktür. Tohumlar yuvarlak veya oval 2-3 mm çapındadırlar. Açık
kahve veya koyu kımızı kahve renkli olabilir. 1g da 250-400 tohum
vardır.
Çimlenme gücü: % 90-95
Canlılık süresi: 4-6 yıl
Çimlenme sıcaklığı: 10-30 oC
Opt sıcaklık: 20-25 oC
Düşük toprak sıcaklığı, yüksek sıcaklık ve fazla nem çimlenmeyi
geciktiriyor ve oranını düşürüyor.
3-4 günde çıkış gerçekleşir ve kotiledon yapraklar kalp şeklindedir.
YETİŞTİRME İSTEKLERİ
Toprak istekleri:
Toprak bakımından seçici değildir. Su tutma kapasitesi iyi, derin
kumlu tınlı topraklarda çok iyi sonuç verir. Ağır bünyeli topraklarda
drenaj sorunu çözülmelidir. Kuraklığa hassas olduğu için tercih
edilmemeli. Su sıkıntısı dağınık taç oluşumun neden olur.
Toprak pH: 5.5-6.5 asidik toprakları sevmez
Münavebeli yetiştirilmelidir
İklim istekleri:
Serin iklim sebzesidir. Sıcaklık çok önemlidir. Işıklanmaya gün nötr
olarak kabul edilir. Topraktaki suya çok hassastır taç oluşumunda
yeterli su ister. Hasat olgunluğunda ve çiçeklenme döneminde
yağış istemez.
Generatif faza geçmek için düşük sıcaklığa ihtiyaç duyar. Bu süreler
çeşitlere göre değişir. 20 oC’nin üzerindeki sıcaklıklar taç kalitesini
bozar. Taç oluşumu için opt sıcaklık: 15-17 oC (10-20 oC)
İklim istekleri:
KB. Taç oluştuktan sonra sıcaklık yükselirse,
vegetatif gelişme hızlanır ve çiçek sapları
üzerindeki brakteler hızla gelişir ve taç üzerinde
yapraklar oluşur ve pazar değeri düşer.
Fide döneminde sıcaklığın yükselip düşmesi fide
kalitesini dolayısı ile taçların kalitesine olumsuz
etki eder. Gelişme yavaşlar ve dağınık taçlar
oluşur. Sıcaklığın 0 oC’nin altına düşmesi ile
büyüme ucu zarar görür ve bitkiler sadece yaprak
meydana getirir. Fide döneminde fideler düşük
sıcaklığa maruz kalırsa kör fideler oluşur.
Hasat dönemine gelmiş olan bitkiler, fidelere göre
düşük sıcaklıklara daha duyarlıdır. Taçlar düşük
sıcaklığa maruz kalırsa önce taç yüzeyinde havlı
bir yapı oluşur ve sonra taçta morlaşmalar
görülür.
YETİŞTİRME ŞEKLİ
Toprak hazırlığı, ekim dikim ve bakım;
İşlemler lahanaya çok benzer. Üretim fide ile
yapılmaktadır. Tohum ekim zamanları; sıcak
bölgelerimizde Temmuz Ağustos ayları, soğuk
bölgelerimizde Mart Nisan aylarıdır. Ülkemizde
genelde Marmara, Ege ve Akdeniz bölgesinde
üretim yapılmaktadır.
Tohum ekiminden 30-35 gün sonra fideler
dikime gelir.
Dikim mesafeleri çeşidin erkenci yada geçci
olmasına göre değişmektedir.
Diğer kültürel işlemler lahanada olduğu gibidir.
Gübreleme
ÇG, dikimden 2-3 ay önce toprağa karıştırılarak verilmelidir.
Dekara 3-6 ton yeterlidir.
4 ton/da karnabahar için
Tohumluk üretimi için
BBE
Miktarı
Verilme
zamanı
Miktarı
Verilme zamanı
N
17
kg/da
1 taban +
2 ikinci
çapa
25
kg/da
1 taban, 1 ara
çapa, 1 aralar
kapanınca
P2O5
5
kg/da
taban
8
kg/da
1 taban, 2 aralar
kapanınca
K 2O
17
kg/da
taban
28
kg/da
1 taban, 2 aralar
kapanınca
B ve Mo noksanlığına dikkat edilmeli, eksik olan
topraklarda bu elementler için gübreleme yapılmalı.
Olgunluk, Hasat ve Depolama
KB hasat taçlar pazar değerini kaybetmeden yapılmalıdır.
Taçlar açılmadan ve rengi bozulmadan hasat yapılmalı.
Hasat ılık havalarda 1 hafta, soğuk koşullarda 1 aya kadar
uzayabilir.
Çeşide has büyüklüğü almış olan taçlar gövde birleştiği
yerden kesilerek hasat edilir. Yaprak temizlenir. Eğer uzun
mesafeye gidecek ise taçın üzerini örtecek yapraklar
bırakılır. Bütün yaprakların kesildiği durumlarda paketleme
iyi yapılmalı.
KB hasattan sonra 1-3 ay saklanabilir.
Depolama koşulları: 0.5-1 oC, % 80 nemde 6-8 hafta
depolanabilir.
Verim:
Taç büyüklüğüne ve sayısına bağlıdır. 1800- 2000 taç/da
Taçlar 600-700 g ile 5000-6000 g değişebilir
KB taç büyüklüğünden çok kalitesi önemlidir
Tohum Üretimi
Tohum üretilecek bitkiler yetiştirme yerinde bırakılır.
Diğer bitkiler uzaklaştırılır.
Soğuk geçen bölgelerde, taç oluşumu soğuk döneme
gelen çeşitlerde, taçların yağış ve soğuklardan zarar
görmesinden dolayı tohum üretiminde sorunlar vardır.
Bu sorun tohumluk için bırakılan bitkilerin tünel altına
alınması ile kısmen giderilebilir.
Tohum verimi çeşide, birim alandaki bitki sayısına,
bakım ve iklim şartlarına göre değişmektedir.
Bitki başına verim: 20-45 g
Dekara verim: 40-154 kg
Download

Karnabahar 1