Dizgi, Baskı: Ünal IVIotbaası
Rehberlik yoymları dizisi No: 14
İSTANBUL
TİCARET ODASI
Türk Firmalarınca
Yurt Dışında Büro ve
Şube Açılmasına İlişkin
İşlemler ve Yararlı Bilgiler
istanbul - 1982
İ Ç İ N D E K İ L E R
ÖNSÖZ
5
BİRİNCİ BÖLÜM
ÜLKEMİZ
MEVZUATI AÇISINDAN
BÜRO
VEYA
ŞUBE İŞLEMLERİ
I — M Ü R A C A A T YERİ
7
II — İZİN A L M A ZORUNLULUĞU
8
III — ÎSTENEN BİLGİ V E BELGELER ^
9
A — Yurt dışında büro veya temsilcilik açmak
fsteyea firmaların müracaat dilekçelerinde verecek­
leri
bilgiler
9
B — Yurt dışında ortaklık için istenen bilgi ve
belgeler
IV — YURT
DIŞINDA
10
KAZANILAN
DÖVİZLERİN
Y U R D A GETİRİLME ZORUNLULUĞU
12
İKİNCİ BÖLÜM
ÇEŞİTLİ ÜLKE M E V Z U A T I AÇISINDAN
BÜRO
V E Y A ŞUBE A Ç M A İŞLEMLERİ
12
I — AVUSTURYA
12
II — A B D
13
III — BATI A L M A N Y A .
14
IV — BELÇİKA
16
V — ÇEKOSLOVAKYA
VI — FAS
18
.
20
V I I — FRANSA
20
VIII — IRAK
21
IX — İNGİLTERE
24
X — İSVİÇRE
27
XI — İTALYA
.28
XII— KIBRIS
' .
29
XIII — K U V E Y T
40
XIV —LİBYA
40
X V — LÜBNAN
40
X V I — MISIR
42
XVII — N İ J E R Y A
42
XVIII — S U R İ Y E
42
X I X — SUUDİ
45
ARABİSTAN
X X — TUNUS
46
X X I — ÜRDÜN
47
XXn — YUGOSLAVYA
48
Ö N S Ö Z
Son yıllarda Türk firmalarının Batı Avrupa ülkeleri ya­
nında özellikle Ortadoğu ülkeleri ile yoğun dış ticaret ilişki­
leri içine girdiği görülmektedir.
Bilindiği gibi ihracattaki basarı büyük ölçüde dış ülkeler­
de irtibat bürolarının kurulmasına bağlı bulunmaktadır. An­
cak bu yolla dış lükelerdeki tüketici tercihlerinin zamanmda
tesbiti yapılarak gerekli uyum tedbirleri alınabilmektedir.
Ayrıca irtibat büroları yoluile ülkeler arasındaki dış ticaret
firma içi bir konu haline gelmektedir.
Odamız bu düşünceden hareketle ilk baskısını 1978 yılın­
da yaptığı «Türk Firmalarınca Yurt Dışında Büro ve Şube
Açılmasına İlişkin İşlemler ve Yararlı Bilgiler» isimli ya­
yınının, bu kez Ortadoğu ülkelerine daha çok ağırlık vermek
suretiyle, kapsamını genişletmiş bulunmaktadır.
Yaymımızm üyelerimize yararlı olmasını diler, Broşürün
hazırlanmasında emeği geçen Etüd ve Araştırma Şubesi ele­
manlarından Yüksel Öğer'e teşekkür ederim.
Genel Kâtip
BİRİNCİ BÖLÜM
ÜLKEMİZ MEVZUATI AÇISINDAN BÜRO VEYA
ŞUBE AÇMA İŞLEMLERİ
I
MÜRACAAT YERt :
Yabancı ülkelerde büro veya temsilcilik açmaya ilişkin
talepler Ticaret Bakanlığmm 14.11.1972 tarih ve 41/411-30036
sayılı tamimi gereğince Kasım 1976'ya dek, Odalara yapıl­
makta, Odalar da görüşleri ile birlikte talepleri Ticaret ve
Maliye Bakanlıklarma bildirmekte idi. Maliye Bakanhğı bü­
ro açma talebinin döviz tahsisi işlemlerini, Ticaret Bakanlığı
ise bu taleplerin ülke ekonomisine olan yararlarını saptaya­
rak karara varmaktaydı.
Ancak, Ticaret Bakanlığının 16 Kasım 1976 tarihli bir
emrinde bundan böyle, bu tüv müracaatların firmanın bağh
bulunduğu Oda kanalı ile ilgili Bakanhklara yapılması yeri­
ne, doğrudan doğruya firma tarafından Maliye Bakanlığma
yapılacağı, müracaatların 17 sayılı Türk Parası Kaymetini
Koruma Kararı gereğince anılan Bakanlıkça incelenerek so­
nuca bağlanacağı ifade edilmiştir.
Böylece bundan Ixiyle büro açma ile ilgili talepler, doğ­
rudan Maliye Bakanhğma yapılacak, bu yeni değişikliğe göre
Odaların görevi büro ve şube açma atleplerine ilişkin görüş
istendiğinde Bakanhklara, Müşavirliklere bilgi ve mütalaa
vermek olacaktır.
II -~ tZÎN ALMA ZORUNLULUĞU :
Türk Parası Kıymetini Koruma hakkında 17 sayılı kara­
ra ilişkin seri IV. No. 3 Görünmeyen Muameleler Tebliğinin
B—2/d maddesine göre; Türkiye'de yerleşik gerçek ve tüzel
kişiler tarafından hariçte acentelik, mümessillik, distribütör­
lük gîbi hizmetler sağlanması ve hariçte büro ve acentalık
tesisi, dövizle ilgili hususlar bakımından Maliye Bakanlığı
Hazine Genel Müdürlüğünün önceden müsaadesine bağhdır.
Önceden izin alınmadan döviz tahsisi ve transferi yapılma­
maktadır. Maliye Bakanlığımızca yerine getirilen taleplere
ilişkin transferler, anılan bakanlığın talimatı ile Merkez Banfcasmca yapılmaktadır.
Bu konudaki müracaatlar Maliye Bakanhğı Hazine Genel
Müdürlüğü ve M.Î.Î.T. (Milletlerarası İktisadî işbirliği Teşki­
lâtı) Genel Sekreterliğine yapılır.
Maliye Bakanlığı, işin mahiyetine göre ilgili Bakanlıklarm ve meslekî teşekküllerin mütalaasını alabilmektedir.
Büro ve acentahk tesisi için ençok iki yıl süre ile döviz
tahsis edilir. İlgili firmalar gelir veya kurumlar vergisi be­
yannamelerinin tevdi süresi içinde, büro ve acentaların faali­
yetleri ile ilgili tafsilâtlı bir raporu Maliye Bakanlığına suninakla mükelleftirler. Bu raporlara verilen dövizlerin sarf
mahali ve beleglerinin iliştiirlmesi şarttır.
Alman raporlara ve yaptırılacak tetkiklere göre Maliye
Bakanlığı döviz tahsis süresini temdid edebilmektedir.
Diğer taraftan, Türkiye'de mukim gerçek ve tüzel kişiler
hariçte şirket kurmak veya şube açmak için aynî veya nakdî
sermayenin transferini talep ettikleri takdirde; bu talepleri,
Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 17 Sayılı Kararın
40'ncı ve aynı karara ilişkin Seri: V No: 3 Sermaye Hare­
ketleri tebliğinin ZVnci maddelerine göre, ilgili Bakanhk ve
Kuruluşların mütalaası alınarak, Maliye Bakanlığının teklifi
üzeıine, Bakanlar Kurulundan istihsal olunacak kararname
ile mümkün bulunmaktadır. (*)
IIL ÎSTENEN BÎLGİ VE BELGELER :
A — Yurd dışmda büro veya temsilcilik açmak isteyen
firmalar Maliye Bakanhğma sunacakları müracaat dilekçele­
rinde, aşağıda belirtilen hususlar hakkında bilgi verecekler­
dir:
1) Firmanın ismi,
2) Kuruluş tarihi,
3) Ticaret siciline kayıt tarih ve numarası,
4) Ödenmiş sermayesi,
5) Şahıs firması ise sahibinin adı ve soyadı,
<*) Türkiye'den harice sermaye ihracı bölüm ana başhğmda
TPKK mevzuatına ihşkin 17 sayüı Kararın 40'ıncı maddesi
aynen aşağıdaki gibidir. Madde 40 — Türkiye'de mukim ger­
çek ve tüzel kişilerin hariçte iş yapmak veya ticarî bir ortaJcliğa katılmak için harice ayni sermaye, işletme malzemesi
ihracına müsaade veya döviz tahsis talepleri, ilgili Bakanhk.
lann mütalaası ve Maliye Bakanhğımn teklifi üzerine Ba­
kanlar Kurulımca karara bağlanabilir. Ancak, bir yatırım
mahiyetinde olmamak kaydiyle, hariçte büro, acentalık ve
şube tesisi ile ilgili talepler, ilgili Bakanlıkların mütalaası
ahnmak kaydiyle Maliye Bakanlığınca tetkik ve intaç edilir.
TPKK mevzuatı hakkında 17 sayılı karara ilişkin Seri:
V No: 3 Sermaye Hareketleri tebhğinin 31. maddesi ise aşağı­
da belirtilen hükmü getirmiştir.
Madde 31 — Türkiye'de mukim gerçek ve tüzel kişilerin
hariçte iş yapmak veya ticari bir ortaklığa katılmak için
harice aynı sermaye, işletme malzemesi ihracına veya döviz
tahsisine müteallik talepleri, ilgili Bakanlıkların mütalaası
ve Maliye Bakanhğımn teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca
karara bağlamr.
Bu konudaki müracaatlar işin mahiyeti belirtilmek ve
gerekh belgeler eklenmek suretiyle ilgili Bakanlığa yapılır.
6) Firma ortaklık ise adî ve koUektif ortaklarda bütün
ortaklaım, komandit ortaklıklarda ortakların ad ve
soyadları ile kâr/zarara katılma oranları, limited, anonim ve kooperatif ortaklıklarda yöneticilerin ad ve
soyadları,
7) Son beş 3allık kâr/zarar miktarı,
8) Firmanın son beş yılda yapmış olduğu ihracatın, yıllar
itibariyle tutarı,
9) Firmanın yurt dışında daha önce açılmış büro veya
temsilcilikleri varsa, bunların yeri, verilmiş müsaade­
nin tarihi ve sayısı, son beş yılda bunlara tahsis edi­
len dövizler,
10) Yurd dışında yeni açılacak büronun veya temsilciliğin
ilk kuruluş giderleri ile yıllık kira, personel ve genel
giderlerini ayrı ayrı göstermek suretiyle talep edilen
toplam döviz miktarı,
11) Yurd dışında büro veya temsilcilik açılmasının ne­
denleri, sağlıyacağı faydaları, elde edilmesi muhtemel
döviz gelirleri tahminlerini kapsayan bir inceleme,
12) Talebin tetkikinde faydah görülecek diğer hususlar.
B —- Türkiye'de mukim gerçek ve tüzel kişilerin, hariçte
iş yapmak veya ticarî bir ortakhğa katılmak için harice ay­
nı sermaye, işletme malzemesi ihracına veya döviz tahsisine
müteallik talepleri hakkında Maliye Bakanlığına başvurma
dilekçelerine eklenecek bilgiler ise aşağıda gösterilmiştir:
1) Talep Sahibinin :
— Gerçek kişilerde : Adı soyadı, tabiiyeti, adresi.
— Tüzel kişilerde
: Unvanı, adresi, yöneticilerin ad
ve soyadları,
- h i
— Gelir (Kurumlar) Vergisi mükellefi olup olmadığı,
mükellef ise bağlı olduğu Vergi Dairesi ile son beş
yılda beyan ettiği matrahlar ve ödediği vergiler.
Ticaret Siciline kayıtlı olup olmadığı, kayıtlı ise ka­
yıt tarih ve numarası.
— Bir meslek teşekkülüne kayıtlı olup olmadığı; kayıt­
lı ise bu teşekkülün adı ve kayıt numarası.
— Varsa son beş yılda yapmış olduğu ihracatın veya
döviz kazandırıcı faaliyetin cinsi ve yıllar itibariyle
dökümü.
2) Yapılacak iş şahsî firma olarak yönetilecek ise :
Yapılacak işin mahiyeti ve nerede yapılacağı,
— İşin yapılacağı yabancı ülkede böyle bir iş yapmak
için yerine getirilmesi gerekli formaliteler.
— Talep sahibinin bu formalitelere başlayıp başlama­
dığı, başlamışsa hangi safhada olduğu,
3) Yapılacak is, kurulacak bir ortaklığa katılma seklinde
gerçekleştirilecek ise kurulması düşünülen ortakhğm,
— Türk Ticaret Kanununda tekabül ettiği ortaklık çe­
şidi
~ Merkezi
— Sermayesi
— Ortakları ve sermaye katılma oranları
— Uğraşı konusu
Kurulacağı ülkede, kuruluş için yerine getirilmesi
gerekli formaliteler.
— Bu formaliteye başlanıp başlanmadığı, başlanmışsa
hangi safhada olunduğu,
4) Taletbin tetkikinde faydah görülecek diğer unsurlar.
Ayrıca bu dilekçeye aşağıdaki belgeler eklenmelidir.
— Yurd dışında Şirket kurulmasının nedenleri, sağlıyacağı faydaları, elde edilmesi muhtemel döviz ge­
lirleri tahminlerini kapsıyan bir inceleme,
— Son iki yıla ait bilanço ve kâr/zarar cetveli.
IV -~ YURD DIŞINDA KAZANILAN DÖVİZLERİN
YURDA GETİRİLME ZORUNLULUĞU :
Türkiye'de mukim gerçek ve tüzel kişiler, yurd dışında
bulunan büro ve şubeleri vasıtasiyle elde ettikleri dövizleri
Türkiye'ye getirmeye mecburdurlar.
Diğer bir deyişle, bu dövizler yurda getirilmesi mecburi
olan dövizlerdir.
Sözkonusu dövizler, getirilmediği takdirde, ilgilileri hak­
kında 1567 sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma hakkındaki
Kanun ve bu Kanuna ilişkin karar ve tebliğlere muhalefetten
ötürü haklarında takibata geçilir.
Bu bakımdan, yurda getirilmesi zorunlu olan dövizlerin,
büro ve şubelerin kira, personel ve umumî masraflarında
kullanılması bir nevi döviz tahsisi olduğundan, yurd dışında
büro açmak .isteyen firmalar, büronun kira, personel ve umu­
mî masraflarmı karşılamak üzere bu gibi masrafları hariçteki
döviz kazançlarmdan karşılayabilmeleri için TPKK hakkın­
da 17 sayılı kararın 4'ncü ve Ibu karara ilişkin seri IV No: 3
tebliğinin B-—2/d maddesi hükümlerine göre önceden Mahye
Bakanhğmdan izin almak zorundadır.
İKİNCİ BÖLÜM
ÇEŞİTLİ ÜLKE MEVZUATI AÇISINDAN BÜRO
VEYA ŞUBE AÇMA İŞLEMLERİ
I. AVUSTURYA
Avusturya'da yabancı özel ve tüzel kişilerin Ticaret yapabilmeleri için gerekü şartların kanunî temellerini Avustur­
ya Ticaret Nizamnamesi belirler. Avusturya'da karşılıklılık
prensibi sözkonusudur. (Diğer bir devletle aynı haklara Avus­
turya vatandaşlarının da sahip olması) Yabancıların ticaret
ruhsatı alabilmeleri için karşılıklüık prensibi şarttır. Anılan
prensibin ispatlanmaması halinde kişilerin ticaret yapabilme­
leri için eyaletin en büyük memuruna başvurmaları gerekir.
Anılan kişinin yapacağı iş kamu çıkarları ile bilhassa Avus­
turya ticareti çıkarları ile çatışmıyorsa izin verilebilir.
Ticaret Kanununa göre Avusturya'da tüzel kişilerin ve
şahıs şirketlerinin Ticaret Ruhsatı almaları gereklidir. Tica­
ret ruhsatının aimması için ikamet şartı ve kanunî iş yöne­
ticisinin tayini gereklidir. Şirket yöneticisinin Avusturyalı
olması zorunludur.
Anonim Şirketler şirket
mukavelesinin kanunî tasdikli
kopyasını elden Mahkemenin Ticaret Sicil defterine kaydet­
tirmeleri gerekmektedir. Şirket kanunî mukavelesini Alman­
ca olarak bildirmelidir. Şirketin varlığı işletmenin mevzuu
veya ülkede bir mesleğin icraatı, kanunî izne bağlı ise vesikalandırılmalıdır.
Limited Şirketler imzaya yetkili şahısların imzaladıkları
şirket mukavelesinin kopyasını ve ülke içinde ikamet eden
mümessilini belirten belge ile Mahkemenin Ticaret Siciline
kayıt yaptırabilirler.
Anonim Şirketler için gerekli olan işletme müsaadesi ya­
bancı limited şirketleri için geçerli değildir.
II. ABD
A> Amerika hükümeti dış yatırımlara karşı açık kapı
politikası izlemektedir. Federal Hükümetin politikası yerli ve
yabancı firmalara yasalar altında eşit davranmaktır. Bu ne­
denle ABD'de gerçek ve tüzel kişilerin temsilcilik, büro ve
şube açabilmeleri esas olarak ABDli gerçek ve tüzel kişile­
rin tabi olduğu mevzuat çerçevesinde değerlendirilmektedir.
B) Ticarî firma kurma işlemleri esas itibariyle avukat­
lar tarafından yürütülüp ikmal edilmektedir. ABD'nin her­
hangi bir eyaletinde firma kurmak, şube, büro veya temsil­
cilik açmak isteyen müteşebbislerimizin öncelikle kuruluş iş-
lemlerini yürütüp sonuçlandıracak ABD'de yerleşik bir Avu­
kat veya avukatlık firması ile temasa geçmeleri gerekmek­
tedir.
C)' İlgili, faaliyet göstermesi planlanan eyaletin «Eyalet
Hükümetine» yazılı olarak müracaat ederek niyet ve faali­
yet sahasını açıklamaktadır. Faaliyet dalının hassas addedi­
lence çalışma alanlarının arasında yer almaması halinde il­
gili eyalet müracaat formlarını göndermekte ve müracaat
formlarının alınmasından kısa bir zaman sonrada resmî ka­
rarını ilgiliye bildirmektedir.
D) Gerekli iznin alınmasmdan sonra gerçek ve tüzel ki­
şi memleketindeki ABD Konsolosluklarından birine başvura­
rak vize için izin talep etmektedir. Vize için izin Muhaceret
Dairesinin saptadığı kıstaslara göre değerlendirilmektedir.
III. BATI ALMANYA
F. Almanya'da, gerçek veya tüzel kişinin bir büro veya
şube açması aşağıdaki formalitelere tabi bulunmaktadır.
A -
TÜZEL KİŞİLER
F. Almanya'da bir Anonim Şirket şube açmak istediği
takdirde, sermayesinin asgari 100.000 DM karşılığı Türk lira­
sı olması gerekmektedir.
(1) Yatırımcılar, kıyılar ve tatlı sularda (göllerde) gemicilik ya­
pacak şirketler kuramazlar, radyo, televizyon, telefon ve
telgraf gibi iletişim kummlan ve ülke içi uçak seferleri ya­
pacak firmalar oluşturamazlar. Ancak yabancılar yüzde yir­
mi oranında hissesine sahip olabilecekleri Telegraph and the
Communications satelitte Corporation finnaiarı dışında kalan
ve yukarda sayılan sektörlerde yatırımı olan ABD orijinli
bir şirketin % 25'e kadar hissesine sahip olabilirler. Yerli ve
yabancı yatırımcılar ülke için hava taşımacılığıyla ilgili bir
kariyerin % 5'inden fazlasına sahip olabilmek için Sivil Ha­
vacılık İdaresini^ onayını almak zorundadırlar.
Şube açmak isteyen firmanın bir Limited Şirket olması
halinde ise, sermayesinin asgari 20.000 DM karşılığı Türk li­
rası olması icap etmektedir.
F. Almanya'da tüzel kişilerin bir şube açması için aşağı­
daki hususlar talep edilmektedir:
1) Tüzel kişinin ilgili nizamnamenin (Gewerbe Ordnung)
12. maddesi gereğince, bulunduğu eyaletteki İktisat Bakan­
lığına başvurarak bir müsaade alması gerekmektedir.
2) Şube açmak için yapılan müracaatlarda,
~~ Ticaret sicilinin tasdikli bir sureti,
-~ Son üç yıllık faaliyet raporu,
— Ana sermayesini tevsik eden noterden tasdikli bir
yazı istenmektedir.
3) Bu müracaat üzerine İktisat Bakanhğı, ilgiK şehirdeki
Ticaret ve Sanayi Odası vasıtasiyle veya doğrudan doğruya
Türkiye Büyükelçiliği veya Konsolosluğu nezdindeki Ticaret
Müşavirliğine başvurarak, F. Almanya'da şube açmak iste­
yen Türk Firması hakkında bilgi istemektedir.
4) Ticaret Müşavir veya Ateşehği, Firmanm Türkiye'de
bağh bulunduğu Ticaret veya Sanayi Odasına bir yazı gön­
dererek, aşağıdaki hususlarda bilgi talep etmektedir.
— Şirketin kuruluşu
—
»
sermayesi
—
»
ortakları
—
»
çahşma konusu
—
»
ticari muamelâtı
—
»
ekonomik ve mali durumu, itibarı.
5) Ticaret Müşavir veya AteşeUği müraacatçının Türki­
ye'de bağlı bulunduğu Odadan aldığı bilgileri gizlilik kaydı
ile ya doğrudan doğruya F. Almanya'daki ilgili Ticaret Oda­
sına veya ilgili Oda kanalıyla İktisat Bakanhğma ulaştırmak­
tadır.
6) Eyalet iktisat Bakanlığı, alman bilgilere göre, Şube aç-
mak isteyen firmanın mali durumu, itibarı, borçları vs. üze­
rinde inceleme yaparak bir karara varmaktadır.
7) tzin alma işlemi tamamlandıktan sonra, müstakil ol­
mayan bir şubenin tesis edilmesi halinde ilgili makama mü­
racaatı kâfidir. (Meselâ Münih'te Staatliches Gewerbeamt)
8) Açılacak şubenin müstakil olması halinde ise ticaret
siciline kaydolması gerekmektedir.
Tam yetkili bir müdürün ve ayrı bir muhasebenin bulun­
ması halinde müstakil şube sözkonusudur.
B — GERÇEK KİŞİLER
1) Tüzel kişilerin şube açmasında olduğu gibi Özel Ki­
şilerin de ilgili Nizamnamenin (Gewerbeordnung) 12, mad­
desine göre müsaade alması gerekmektedir.
2) Özel kişilerin ayrıca Yabancılar Polisinden (Auslenderamt) oturma ve çahşma müsaadesi almaları icabetmektedir.
3) Özel kişilere F. Almanya'da şube açma müsaadesi ve­
rilirken, bunların iştigal konuları da. Alman Ekonomi Politi­
kası bakımından da incelenmekte ve karara bağlanmaktadır.
4) Diğer taraftan şube açmak isteyen özel kişilerin F. Al­
manya ile sıkı ticarî ilişkiler kurmuş olmaları gerekmektedir.
5) Tüzel kişilerin şube açmalarında olduğu gibi Alman
İktisat Bakanhğmca Ticaret Müşavirliği kanah ile bilgi toplattırılmakta ve inceleme yapılmaktadır. Ancak özel kişilerin
§u!be açması Tüzel kişilere nazaran güçlük arzetmektedir.
IV. BELÇİKA
Belçika'da büro veya şube açmak isteyen yabancıların
Belçika kanununa göre uyması gereken bazı mevzuat ve for­
maliteler bulunmaktadır.
Bu mevzuata göre Belçika'da büro (succursale) açmak
isteyen bir Türk firmasının;
— Ticaret siciline kaydolması
— Şirketin kuruluş sözleşmesinin ve Belçika'da yapabi­
leceği kanunî işlerin Belçika Resmî Gazetesinde (Moniteur
Belge) yayınlanması gerekmektedir.
Bu dokümanlarla birlikte aşağıda belirtilen durumlara
göre hazırlanacak evrakların Ticaret Mahkemesine ibrazı zo­
runludur.
A) YABANCILARIN ÜLKESİNDE TAMAMLAMASI
GEREKEN FORMALİTELER :
1 — Belçika'da ticarî faaliyette bulunmak isteyen ya­
bancı, eğer kuruluş sözleşmesini noter huzurunda imzalamışsa veya sözleşme notere ibraz edilmişse, sözleşmenin onaylı
kopyasını alır. Sözleşme Fransızca veya Hollanda lisanında
düzenlenmişse noterden onaylı iki kopya alınması şarttır. Bu
lisanların haricindeki lisanlar için sözkonusu şartın yerine ge­
tirilmesi gerekmez.
2 — Eğer kuruluş sözleşmesi noter aracılığı ile düzenlenmemişse, şirketin kuruluş sözleşmesine göre imzaya yetkili
yönetim kurulu üyeleri, müdürleri veya ortakları üzeri pullu
bir sözleşme düzenlemelidir.
Bu şekilde düzenlenmiş sözleşmede Fransızca ve Hollan­
da lisanında hazırlanmışsa iki kopya olarak tanzim edilecek­
tir.
3 — Sözleşmelerin düzenlenmesi esnasında, şirketi temsi­
le yetkili kişiler ve şirketin faaliyet adresi ilân edilmelidir.
Bu vesikada pullu ve iki nüsha hazırlanmalıdır.
4 — 1, 2 ve 3 maddelerde belirtilen evraklarda bulunan
imzalar yabancının ülkesinde Belçika Konsolosluğu tarafmdan onaylanır.
B) BELÇİKA'DA TAMAMLANMASI GEREKEN
FORMALİTELER :
1 — Yabancının bulunduğu ülkedeki Belçika Konsoloslu­
ğunun onama imzası bu defa Brüksel'deki Yabancı îşler Ba-
kaîıhğı (Ministâre des AffâireB Etrang^res) tarafından ona­
nır.
2 —• Eğer sözleşme Fransızca veya Hollanda Usanmdan
başka bir lisanda düzenlenmişse, İstinaf Mahkemesi (Courd'
Appel) başkanı tarafından imzası onaylanmış bir tercüman
tarafından tercüme edilmelidir.
Tercümeler 2 nüsha hazırlanmalıdır.
3 — Yabancının ülkesinde ve Belçika'da tamamladığı ev­
raklar, Belçika'da puUanmalı ve evrakların orijinalleri sicil
kayıtlar kabulüne verilmelidir.
4 — Orijinal kayıt evrakları Ticaret Mahkemesi şirket
sözleşme servisine ibraz edilmelidir. Aynı zamanda sicil ga­
zetesinde ilânı temin amaciyle 2. kopyalarda aynı Mahkeme­
ye bırakılır. Resmî Gazetede ilân sağlandıktan sonra ticaret
tescili için başvuru yapılır.
Şube veya büro yöneticileri, ortakları 3. şahıslara karşı
aynı bir Belçika firması gibi sorumludurlar.
DİĞER FORMALİTELER :
Belçika'da bir şube açmaya hak kazanmış bir firma mali
kanunlara uymaya, muntazam bir muhasebe kayıtları düzen­
lemeye, ticari dokümanlarını gereğince hazırlamaya, hatasız
bir yazışma dili kullanmaya, faaliyeti ile ilgili kanunî düzen­
lemelere uymaya, Belçika'da bulunan yabancı işçi çalîştırıyorsa bunlara ait kayıtları eksiksiz tutmaya ve bunlara iliş­
kin sosyal sigorta mevzuatını uygulamaya mecburdur.
NOT :
B'^lçika'da büro açmak isteyen bir yabancıya Belçika Ti­
caret Odası yapılması gereken tüm işlemler konusunda yar­
dımcı olmaktadır.
V. ÇEKOSLOVAKYA
Çekoslovakya SosyaUst Cumhuriyetinin taraf olduğu ulus­
lararası anlaşmaların sınırları içerisinde ternsilcilik kurul-
ması ve faaliyette bulunulmasında yabancı kişilere izin ver­
mede Merkezi Otorite yetkilidir.
İzinle ilgili müracaatta, tüzel veya gerçek kişinin tica­
ret unvanı, ikametgâhı (daimi) iş konusu ve hacmi, kurulu
faaliyetin konusu, izin belgesi, yasal durum ve yasal temsil­
cinin kimliğinin resmi belgelerce kanıtlanmış olması, evvelin­
den bugüne Çekoslovak kuruluşları ile kurulan ekonomik iliş­
kiler ve hacimlerinin belirtilmesi gerekir.
Başvuruda yabancı kişi, taraf olduğu ticarî işlerde temsil
etme yetkisini verdiği yasal yardımcısını Çek tabiyetinde gös­
termeli, anılan belgeleri Çek ve Slovak dilinde yazmalı ve
mutlaka yasal temsilcisi tarafından imzalanıp 5 kopya halin­
de Merkezi Otoriteye vermelidir.
Merkezi Otorite istenilen bilgilerin olmaması veya beyan
edilenle resmi belgeler arasında fark olması halinde talep sahibini çağırmaktadır. Talep sahibi davete uymazsa başvurusu
reddedilmektedir. Merkezi Otorite yabancı kişinin Çekoslo­
vakya'nın koşullarına ve durumuna uygun faaliyette bulun­
masını şart koşar. Ayrıca anılan kişinin memleketi arasındaki
ekonomik ilişkilerin ilerlemesine kalkıda bulunup bulunma­
yacağını da hesaba katarak karar verir.
Merkezi Otorite 42/1&80 sayıh Kanunun 38. bendi uyarın­
ca verilen ticarî temsilcilik iznini aşağıdaki durumlarda ta­
mamen veya kısmen kaldırabilir.
1) Ticarî temsilcilik faaliyetinin yürütülmesi sırasında
Çekoslovakya yasalarına veya kurallarına aykırı davranışlar­
da bulunulması ve izin verilirken şart koşulan kuralların ihlâl
edilmesi,
2) İzin verilirken bulunan koşulların ve durumun değiş­
mesi veya sona ermesi,
3) Önemli bir Çekoslovak ulusal ekonomi kuruluşunun
temsilciliğin kaldırılması talebinde buhmması.
VI. FAS
Türk firmalarının Fas'da büro ve şube açmaları hiçbir
formaliteye tabi olmayıp, büro açacak firma, büro açacağı
yerin Belediyesine kiraladığı büronun adresini bildirip bilâ­
hare ilgili makamları haberdar etmeleri gerekir.
Ön izin alma mecburiyeti yoktur.
VII. FRANSA
Fransa ile ticarî faaliyette bulunmak istenildiği takdirde
özel bir rejime tabi tutulmaktadır.
Fransa'da ticarî bir faaliyetle meşgul olmak isteyen ya­
bancı ülke vatandaşları önce bir ikamet müsaadesi ve bir
yabancı tüccar kartı almak mecburiyetindedir. Bu özel hüvi­
yet kartı (12 Kasım 1938, 2 Şubat 1939 tarihli 68-287 sayıh ve
27 Ekim 1969 tarihli kararname) lerle tanzim edilmiş olup
Fransa'da şahsen ticaret yapmak isteyen veya bir kollektif
şirkete ortak, bir adî yahut eshamh (tahvil) komandit şir­
kette komandite, bir limited şirkette yönetici, bir anonim
şirkette yönetim kurulu üyesi veya genel müdür olmak iste­
yen kişilere gereklidir.
Bu kart, Fransa'da kurulmuş yabancı bir şirket şubesinin
başında bulunan sorumlu müdür yabancı uyruklu ise gene
gerekli olmaktadır. Bu sorumlu müdür Fransız uyruklu ise
kart şirketin yöneticisinden istenmektedir. Anılan kartı Fran­
sa dışında ikamet eden yabancılar, ikamet ettikleri ülkedeki
Fransız Konsolosluklarından, Fransa'da ikamet eden yaban­
cılar kart talebini doğrudan doğruya bulundukları bölgedeki
Valiliklere yapmalıdır. Paris için müracaat yeri ise. Polis Mü­
dürlüğüdür.
Adresi: 7 Boulevard du Palais 75004 Paris, Merdiven F,
Kat: 1
Büro 1510, Tel : 260.33.22 dir.
Talep sahibinin m^ral ve meslekî garantileri, işe vukuf
_
20 —
derecesi yerel veya bölgesel ekonomisinin ihtiyaçları gözöntinde bulundurularak anılan kartın verilmesine karar veriür.
Kartı bulunan talep sahibinin şubesinin 23 Mart 1967 tarihU ve 67-237 sayıh Kararnamenin 18. maddesi gereğince
Ticaret Siciline kaydedilmesi ve gene aynı maddeye göre ika­
metgâhı ve ticarî ikametgâhı Fransa dışında olan ve Fransa'­
da bir şube, bir acenta veya herhangi bir müessese açan ger­
çek veya hükmi şahıslar, açılış tarihinden itibaren 15 gün için­
de şube, acenta veya müessesenin bulunduğu mahaldeki Tica­
ret Mahkemesine müracaat ederek kayıt talebinde bulunacak­
tır. Şirketin sorumlusu eğer bir yabancı şirketin temsili sözko­
nusu ise, şirket statüsünden iki nüsha Fransızcaya tercüme
ettirip, şirke^ yetkililerine tasdik ettirdikten sonra ilgih maka­
ma tevdii edecektir.
Mali bakımdan Fransa'da yerleşik şahıslar Fransız veya
yabancı kaynaklı gelirlerinin bütünü üzerinden vergilendirilir­
ler. (Memleketlerinde kazandıkları gelirin vergisi şahsen öde­
diklerini ispat ederlerse, bunlar için ayrıca Fransa'da gelir
vergisi ödemezler.)
VIII. IRAK
Yabancı ülke firmalarının Irak'ta büro açması konusun­
daki şartlar şunlardır:
1 — Büro açmasına izin verilen firmalar :
- - Irak'ta iş yapmakta olan inşaat firmaları
— Toprak ıslâhı konusunda Irak'ta faahyet gösteren
firmalar
— Computer, makinalar, otomotiv sanayi ürünleri gibi
satış arkası hizmet gerektiren malları Irak'ta sat­
makta olan firmalar.
2 — Büro açmasına izin verilmeyen fîrttıalar :
— Satış arkası hizmet gerektirmeyen, malların satıcısı
firmalar
~ n—
— Müşavirlik firmaları
— % 50 den fazla bölümün Irak dışında imal edilen sa­
nayi mamulleri ile ilgili firmalar.
Irak'ta şube açabilmek için yabancıîarm önceden Irak
Ticaret Bakanlığından izin almaları ve açtıkları ofisleri de
mevzuat gereğince mahalli Ticaret Odasına kaydettirmeleri
zorunludur.
Irak Ticaret Bakanhğmca gerçek ve tüzel kişilerden is­
tenen bilgi ve belgeler şunlardır:
a) Şirketin adı, milliyeti,
b) Şirketin merkezinin tam adresi veya adreslerinin lis­
tesi (eğer varsa Irak'taki adresi),
c) Şirketin kuruluş statüsünün veya şirket olduğunu gös­
terir bir sertifikanın veya şirketi kuran mukavelenin tasdikU
bir kopyası (Ticaret Odasından alınmış sertifikanın bir kop­
yası).
d) Şirketin dünyadaki kollarının veya şubelerinin tam
listesi,
e) Şirketin yönetim kurulu üyelerinin isim listesi,
f) Irak'taki şubeyi yönetmeye yetkili ve Irak'ta ikamet
eden kişilerin isimleri ve tasdikli vekâletnameleri ile
birlikte adresleri.
g) Şirketin Irak'taki tescil ajandalığmm ve yasal danış­
manının adı ve adresi
h) Şirketin çalışma konusu, ortaklarının ve en büyük his­
se sahibinin idare ve kontrol edenin adı, adresi ve mil­
liyeti
EK BİLGİLER (Kuruluş isterse verebilir)
Yahudilerle olan ilişkilerinin belirlenmesi amacıyla aşa­
ğıda sorulan sorularm cevaplandırılması ise kuruluşun veya
varsa yan kuruluşun menfaatinedir.
1 — tsraîl'de haleö veya bir zamanlar şubeniz, fabrika
HİZ, kuruluşunuz varmı idi veya israil'e böyle birşey satümz mı?
2 — Ortadoğu ve Milletlerarası işleriniz için İsrail'de
şimdi veya bir zamanlar gmel temsilciliğiniz veya bürpnuz
var mı?
3 ^ Şimdi veya geçmişte herhangi bir israil firmasjnm
veya teşebbüsünün hissedarı oldunuz mu?
4 — Herhangi bir israil firmaşmm v^ya t?şQbbÖwnön
teknik yardımcılık veya müşavirlik $övşvini şimdi veya bir
zamanlar yürüttünüz mü?
5 — Herhangi bir israil firmasmı veya teşebbüsünün is­
rail içinde veya dışında halen veya bir zamanlar Lanse etti­
niz mi?
6 — Hangi şirketlerin hissedansmız? Her kuruluşun ismi­
ni ve milliyetini ve toplam kapitaldeki hissenin %'sini belir­
tiniz?
7 — Sizin ser^mayenize hangi şirketler hissedardır, isnıîuî,
milliyetini ve sermayenizdeki hisse yüzlerini belirtiniz?
KARŞILIKLI ANLAŞMA SERTİFİKASI
Irak kuruluşlarınm benzeri şubelerinin tescili hükümleri­
ni bu ülkenin kanunlarına göre geçerli olduğunu ve Irak'lılarin
bu şubeleri yönetmelerine hakları olduğunu teyit ederiz.
1 —- Kuruluş kendisine verilen proje veya projeleri tasfi­
ye edip açmış olduğu şubeyi tebUğ edilen tarihten sonra iki
ay içinde kapatmak ile yükümlü olacaktır.
2 — Tescil ajanlı şirketin tescil bürosu ile avukathk bü­
rosunun ortak çahşması ile seçilecektir.
3 — Eğer bir yabancı firma belirlenen süre içersinde bir
şube açmak için başvurmaz ise ilk 15 gün içinde günde 1000
1. L. bu süre sonunda hergün için 2000 1. D. ödeyecektir.
4 — Eğer bü* yabancı firma kendisinden istenen yıllık
bilanço veya yasal bilgileri veya işçiler hakkındaki bügüerî
zamanında vermez ise üçüncü madde kendi aleyhine uygu­
lanır,
ıX. INGILTERE
A ^ YENİ BÎR FİRMA KURMA :
İngiltere'de bir iş kurmak isteyen, ancak çalışma izni bu­
lunmayan yabancılarm gerekli müsaadeyi elde edebilmeleri
bazı şartlara baglidn*. Aranılan şartlar arasında enaz 100.000
Sterlinlik yatırım yapılması bu paranın Birleşik Krallıkta bu­
lunduğunu tevsiki, kurulacak işyerinin yeni istihdam imkânı
yaratması ve bu işten elde edilecek gelirin kişiyi ve bakımıy­
la sorumlu olduğu kişilerin geçimi için yeterli olması gibi hu­
suslar yer almaktadır.
Yabancıların İngiltere'de şirket kurmaları İngiltere Mer­
kez Bankasımn (Bank of England) müsaadesine gerek vardır.
İngiltere'de faaliyette bulunan şirketler iki ana grupta
mütalaa edilebilir.
1 — Özel Şirketler: Bu şirketlerin hissedriarı en az iki en
çok 50 kişidii-. Şirketin hisse senetlerinin borsalarda satımı
sözkonusu ohnadığı için hisse senedi ve tahvil çıkaramazlar.
Anılan şirket hisse itibariyle sınırh (Limited by share),
teminat itibariyle smurlı (Limited by Guarentee), sınırsız (Un
Limited) olmak üzere gruplanmaktadır. En yaygın kuruluş
şekli ise hisse itibariyle sınırlı olanıdır.
2) Kamu Şirketler : Ortakların sayısı en az 7 olmahdır.
Bu tür şirketlerin hisse senetleri borsalarda işlem gördüğün­
den halka histee senedi ve tahvil satabilirler. Bu şirketler de
özel şirketler gibi üç grupta sınıflandırılmaktadır.
Anılan şiı ketlerin kurulması için aşağıdaki belgeler gerek­
mektedir.
a) Firmanın unvanı, limited olup olmadığı, adresi, iştigâl
konuları, sermayesi ve bu sermayeyi oluşturan hisselerin dağıhmını içeren form. (Mermorandum of Association) Bu
form kurucu hissedarlar tarafından imzalanmaktadır.
b) Şirketin çalışmasını düzenleyen ve idarecilerin yetki­
lerini gösteren belge (Articles of Association).
c) Sermayenin niteliğini gösteren (Statemant of Capital)
form.
Limited şirketlerde tahakkuk ettirilen «Capital duty» adh
vergiye esas teşkil etmektedir.
d) Şirketin ilk müdürleri ve sekreterinin isim adres v e
milliyetleri.
İngiltere'de genellikle şirket veya firma kurulması ile il­
gili formların doldurulması işlemi, Şirketler Kanununca ön­
görülen esaslara uygun olduğunu gösterir şirket kuruluşuyla
görevlendirilmiş (Sollicitor) avukatlar aracıhğıyla yapılmak­
tadır.
Yukarıda anılan belgelerin aşağıdaki adreslere gönderil­
meleri gerekmektedir.
İngiltere ve Galler Bölgesinde Kurulacak Firmalar İçin:
The Registrar of Companies
Companies House,
55—71 City Road,
London ECIY IBB.
İskoçya'da kurulacak firmalar için:
The Registrar of Companies,
Exchequer Chambers,
Edinburah EH2 2DJ.
Kuzey İrlanda'da kurulacak firmalar için:
The Registrar of Companies of Commerce.
Law Court Buildings.
May Street.
Belfast BTl 4JX
İngiltere'de şirketler kanonuna tabi olmayan şirket tür­
leri de mevcuttur. Bunlar; isimlendirilen şirketin sorumlulu­
ğunun ve kârın tamamen bir kişiye ait olması (sole trade) bü­
tün ortakların smırsız sorumlu olduğu kuruluşlar, (Partner-
ship), ortaklarından en az birinin sınırsız sorumlu olduğu
(Limited partnership) şirketlerdir.
Ayrıca herhangi bir kişi veya firmanın değişik bir isimle
ticaret yapabilmesi için, isimlerin,
Pembroke House, 40-56 city Road London
ECI 2DN adresinde yerleşik Registry of Business Names
isimli büroya kaydettirmeleri gereklidir. (Registry of Busitiess Names'irx lav edilmesi için çahş^malar yapılmaktadır.)
B — ŞUBE AÇMA
İngiltere dışında kurulu bir yabancı şirket İngiltere'de
bir büro açmak istediği takdirde 1948 Şirketler Kanununun
X. kısmı hükümleri mucibince iş yerinin açılmasını takip
eden 1 ay içerisinde aşağıda isimleri yer alan belgeleri Cr^wn
way, Maindy Cordiff CF4 3UZ adresinde yerleşik Şirketler
Tescil Ofisi'ne (Companies Registration Office) göndermek
zorundadır.
1) Firmanın tasdikli statüsü veya iştigal sahalarını gös­
terir belgenin örneği, bu belgenin İngilizce tercümesi,
2) Firmanın merkezinde (İngiltere drşmdaki) görevli mü­
dür ve genel sekreterin isim ve adresleri,
3) Birleşik KraUıkta yaşayan ve firma adına firmaya
gönderilecek yazı ve tebhgatları almaya yetkili kişi veya ki­
şilerin isim ve adresleri. Bu bilgiler «F» başlığını taşıyan
muhtelif nunrarah formlara doldurulur.
Her malî yılda Ana şirketin ve Birleşik Krallıktaki şu­
besinin bir bilanço ve her zarar örneğinin yukarıda adresi
kayıtlı «Companies Registration Office»e gönderilmesi gerek­
mektedir.
Birleşik Krallıkta yabancılar tarafından kurulmuş şirket­
ler İngilizlerce kurulmuş olanların yararlandığı tüm kolaylık­
lardan yararlanabilirler.
X. İSVİÇRE
İsviçre Ticaret Kanımuna göre Büro (Succursale) şöyle
tanımlanmaktadır:
Büro ana teşebbüse bağlı ticarî bir birim olup, kendine
ait ikametgâha ve özerkliğe haizdir. Bu tanımlamaya göre ba­
ğımsız bir ikametgâha ve hüviyete sahip olan Büro ticaret si­
ciline kayıt olmaya mecburdur.
Ancak büronun amacı ana teşebbüs ile paralellik arzetmelidir. İsviçre'de ticari amaçla büro açan bir yabancı ku­
ruluş e^sasmda İsviçre'deki bürosunu ana kuruluşunun bu­
lunduğu ülkenin kanunlarına göre yönetir. Fakat ana kuru­
luşu İsviçre'de yerleşik bir teşebbüsün büro açabilmesi için
kuruluş amacında bu hususun belirtilmiş olması gerekir.
Yer seçimi konusunda ana kuruluş tamamiyle serbesttir.
Büronun yönetimi bir direktöre, yetkili bir kimseye ve­
ya bir ticari vekile bırakılabilir. Bunların yetkileri büronun
faaliyetleri doğrultusunda sınırlandırılır. Ancak büroya ta­
yin edilen kişi İsviçre'de yerleşme h'ikkına haiz olmalıdır.
Büronun Kuruluş İşlemleri :
A — Ana Kuruluşun İsviçre'de Yerleşik Olması Halinde
Öncelikle büronun amacı a.m kuruluşun amacı doğrultu­
sunda olmalıdır.
Kayıt sırasında aranan hususlar şunlardır:
1
2
3
4
5
6
7
Ana kuruluşun nevi, amacı ve ikâmetgâhı,
— Ana kuruluşun ticaret sicil kaydı
— Büronun amacı ve ikametgâhı
~— İşletmenin hedefi
— Büroya ait özel hedeflerin neler olduğu,
— Büronun yöneticileri,
— Mevkii (hangi kanton olduğu).
Büro açma talep formu, şahıs şirketlerinde sahibi, koUek_
27 —
tif veya komandit şirketlerde tüm ortaklar, Anonim şirket­
lerde şirketi temsile yetkili bir veya iki yönetici, Limited
şirketlerde müdürler tarafmdan imazlanmalıdır.
Ana kuruluşun ticaret sicil gazetesi, kuruluş sözleşmesi,
büro kurma sözleşmesi, temsilcilerin isim ve imzaları Ticaret
siciline ibraz edilmelidir.
B — Ana Kuruluşun Yabancı Olması Halinde
Kuruluş işlemleri aynen ana kuruluşun İsviçre'de yerle­
şik olması halinde olduğu gibidir.
Yabancı ülkede yerleşik bîr kuruluğun bürosu tsviçre kanunlan karşısında hak ve jmkümlülük açısından ana kurulu­
şun İsviçre'de mukim olması halindeki gibidir.
Büro Kurma Maliyeti
Büro açmak için Ticaret siciline kayıt olma ücreti, ana
(kuruluşun sermayesi ile orantıkdır.
Sermaye'si 200.000 İsviçre Frankının altında olan bir ana
kuruluş, ticaret siciline 250 İsviçre frankı kayıt ücreti öder.
Büronun Mali Sorumluluğu
Ana kuruluşu başka bîr kantonda veya yabancı bir ülke­
de olan büro bulunduğu kantonun vergi kanunlarma tabidir.
Büro vergiyi sermayesine ve karma göre ödemek zorunda­
dır. Şahıs ve koUektif şirketlerde ortaklar büronun vergisini
şahsî olarak öderler.
XI. İTALYA
A — Türk firmalarmm İtalya'da ticarî şube ve büro aça­
bilmeleri italyan Dışişleri Bakanbğmca verilecek çahşma iz­
nine bağlıdır. Anılan vizenin verilebilmesi için ilgiMlerin Türk
savcılarından alacakları iyi durum belgesi ile ülkemizde İtal­
yan Başkonsolosluğuna başvurmaları ve gerekli belgeleri doldurmalan icap etmektedir.
B —- Şü:ket mukavelesinin, italyanca tercümenin ülke-
mizdeki italyan Büyükelçiliği veya Konsolosluğuna tasdik et­
tirilmesi gerekmektedir.
C — Ayrıca İtalyanca olarak İtalyan Büyükelçiliği veya
Konsolosluğunca tasdik edilen, İtalya'da ticarî faaliyette bu­
lunulacağına ilişkin dilekçe düzenlenmelidir.
D —- Yukarıda anılan belgelerle birlikte İtalya'daki ilgili
mahalli Ticaret Odasına başvurularak kayıt formları (Modulo
Unıco Dı Iscrızıone) doldurulmalıdır.
Personel, kira vs. gibi giderlerin yurt dışından karşılan­
dığına dair belgelerin de tevsiki gerekmektedir.
Xli. KIBRIS
KIBRIS TÜRK FEDERE DEVLETİ YASALARI ALTINDA
KURULACAK BİR YEREL LİMİTED ŞİRKET TESCİLİ İÇİN
MÜRACAAT, TESCİL PROSEDÜRÜ VE BAZI BİLGİLER
I.
MÜRACAAT VE TESCİL PROSEDÜRÜ
1 — isim Yoklaması :
Tescil edilecek herhangi bir şirketin Anasözleşme ve
Tüzüğü hazırlanmadan önce. Şirketler Mukayyitliği nezdinde isim yoklaması yapılmalıdır.
2
Anasö2Je§me ve Tüzük '
Kurulacak olan bir yerel Limited Şirketin, isim yoklama­
sı yapıldıktan sonra. Fasıl 113, Şirketler Yasasına uy­
gun olarak, birbirine ekli iki ayrı belgeden oluşan. Şirket
Anasöz[eşmesi ve Şirket Tüzüğü hazırlanır.
(a) Anasözleşmede: (1) En sonunda «Limited» sözcüğü
bulunan şirketin adı; (2) Şirketin kayıtlı yazıhanesi­
nin K.T.F. Devletinde olduğu; (3) Şirketin kuruluş
gayeleri (ayrmtıh); (4) Şirket üyelerinin sorumluluk­
larının sınırh olduğu; ve (5) Her biri kaç lira değe­
rinde, kaç hisseden oluşan şirket sermayesinin miktarı
olmak üzeîe beş husus yet alır. Anasözleşmenin so­
nunda, Özel Limited Şirketlerde en az iki ve Halka
Açık Limited Şirketlerde en az yedi kurucu üyenin
isim, adres, tabiiyet ve mesleklerinin karşısında, biz­
zat (veya ellerinde Noterden tasdikli vekâletname bu­
lunan vekilleri tarafından taahhüt edilen sermaye
miktarı yazı ile yazılmış ve bir şahit huzurunda imza
edilmiş olmalıdır. (Anasözleşme için iptal edilmemiş
TL 500.— tutarında K.T.F.D. damga pulu gere­
kir.) (*)
(b) Tüzük : Fasıl 113, Şirketler Yasasının sonunda bulu­
nan <^Birinci Sedül»ün «A Tablosu»nda yer alan örnek
tüzüğe uygun olarak hazırlanan şekle tabi bir belge
olup sonunda, Anasözleşmeyi imza eden kurucu üye­
ler (veya vekilleri) tarafından bir şahit huzurunda
imzı edilmiş olmalıdır. Tüzükte, hisse sermsıyesi ve
muhtelif haklar; Hapis hakkı; Hisselerin ödenmesine
ilişkin apeller; Hisselerin devri, intikali; Hisselerden
yoksun edilme; Hisselerin Stoka çevrilmesi; Serma­
ye değişikliği; Genel Kurul toplantıları; Genel Kurul
toplantılarma ilişkin bildirim; Genel Kurulda yapılan
işlemler; üyelerin oyları; Genel Kurulda tüzel kişile­
rin temsil edilmesi; Direktörler (İdare Meclisi Üye­
leri); Borçlanma yetkisi; Direktörlerin yetki ve gö­
revleri; Direktörlük sıfatının yitirilmesi; Direktörle­
rin sıra ün görevden çekilmesi; Direktörler Kurulun­
da yapılan işlemler; Genel Müdür; Şirket Sekreteri;
Şirketin mührü; Kâr payları ve yedek akçe; Hesap­
lar, kârların kapitalize edilmesi; Denetim; İlânlar;
Tasfiye; ve Tazminat gibi hususlar yer almaktadır.
W
Şirket Anasözleşmesinin 5. maddesinde behrtilecek olan şir­
ket sermayesi, Türk Lirasından gayn bir para birimi esasın­
dan olamaz.
Şirket Tüzüğü matbu veya teksir edilmiş olmalıdır.
(Tüzük için de, iptal edilmemiş TL. 500.— tutarında
K.T.F.D. damga pulu gerekir.)
3 — Bir kurucu üyenin, Kıbrıs Türk Federe Devleti dışında
kurulmuş Limited Şirket statüsünde bir tüzel kişi olması
halinde, Şirketler Mukayyithğine yapılan müracaatta:
(a) Söz konusu tüzel kişinin kayıtlı bulunduğu ülkenin
veya yerin sicil merciinden alman ve ilgili tüzel ki­
şinin halen faaliyette olduğunu kanıtlayan, en son
tarihe göre onaylı bir tescil belgesinin suretini;
(b) Yine sicil merciinden onaylanmış, en son tâdilleriyle
birlikte, ilgili tüzel kişinin Anasözleşme ve Tüzüğünün
birer suretini (ve Anasözleşme ve Tüzüğün yabancı
lisanda olması halinde, bunların, K.T.F.D. Kaza Mah­
kemelerinden birinin MukayyitHğince «doğru tercü­
me» olarak tasdik edilmiş birer tercümesini);
(c) Böyle bir tüzel kişinin, yine en son tarihe göre hazır­
lanmış ve her hissedarın isim, adres ve tabiiyetini ve
ilgih tüzel kişide sahip bulunduğu hisselerin itibarî
değer ve sayısinı gösteren ilgili sicil merciince onay­
lanmış bir hissedarlar listesini;
Ancak, böyle bir tüzel kişinin, tüm sehimleri «taşıyana
yazılı» bir halka açık şirket olması ve hissedarlarının
kimlerden oluştuğunun saptanamaması halinde, bu
hususu belgeleyen, ilgili sicil merciince verilmiş, No­
terden taâdikh bir belgenin Şirketler Mukayyithğine
ibrazı ile, böyle bir tüzel kişiden hissedarlar Hstesi
talep edilmeyebilir.
(d) İlgili tüzel kişinin, sicil merciinden onaylı, en son ta­
rihe göre düzenlenmiş, halen görevdeki «Direktörler
Kurulu -ve varsa- Sekreter listesi»ni;
(e) İlgili tüzel kişinin direktörler kurulunun, Noterden
tasdikli, K.T.F. Devletinde kurulmuş veya kurulacak
olan Yerel Limited Şirkete hissedar olarak katılma
kararını; ve
(f) K.T.F. Devletinde kurulmuş veya kurulacak olan
yerel Limited Şirkete hissedar olarak katılacak olan
ilgili tüzel kişiyi temsilen imza etmeğe yetkili kılın­
mış kimse veya kimselere, bu tüzel kişinin Direktörler
Kurulunca (veya yetkili resmî organ tarafmdan) ve­
rilmiş. Noterden tasdikli bir vekâletnameyi K.T.F.
Devleti Şirketler Mukayyitliğine dosyalatmak gerekir.
4 -
DOLDURULACAK FORMLAR :
Kurulacak olan yerel Limited Şirketin, yukarıda izah
edilen Anasözleşme ve Tüzüğü ile birlikte, aşağıdaki
formların da, Mukayyitliğe dosyalatması gerekir.
(a) M.Ş.1 Formu: Şirket Anasözleşme ve Tüzüğünün, Fa­
sıl j]3, Şirketler Yasası hükümlerine uygun olarak
hazırlandığı hususunda ilgili K.T.F.D. Kaza Mahke­
mesi Mukayyitliği huzurunda verilen yemine ait bir
Yemin Belgesi olan bu Form üzerinde iptal edilmemiş
TL. 13.— tutarında K.T.F.D. damga pulu olduğu halde
Şirketler Mukayyitliğine dosyalatılır. Kaza Mahkeme­
si Mukayyitliğinde yapılacak yemin, bir avukat tara­
fından veya tescil olunacak şirketin tüzüğünde ilk Di­
rektör veya Sekreter olarak ismen gösterilen bir kim­
se tarafından yapılabilir.
(b) M.Ş. 2 Formu: Şirketin kayıtlı yazıhanesinin adresini
gösteren bir beyannameden ibaret olan bu Formun
üzerinde de iptal edilmemiş TL 13.— tutarında K.T.­
F.D. damga pulij bulunacaktır. Form, şirketin bir Di­
rektörü veya Sekreteri tarafından imzalanmalıdır.
( c ) M.Ş. 3 Formu : Şirketin direktörlerinin ve şirket sek­
reterinin isim, soyadı, tabiiyet ve ikamet adreslerini
gösteren bir beyannameden oluşan bu Form üzerinde
de iptal edilmemiş TL. 13.— tutanrida K.T.F. Devleti,
damga pulu bulunacaktu*. Form, şirketin 'bir Direk^
törü veya Sekreteri tarafından imzalanmalıdır.
(d) M.Ş. 5 Formu : Yalnız Halka Açık Limited Şirketler
için doldurulan ve şirkette direktörlük yapmaya mu­
vafakat eden direktörlerin, bu husustaki muvafakatlarina ait bir beyannameden oluşan bu Form üzerinde'
de iptal edilmemiş TL. 13.--- tutarında K.T.F. Devleti
damga pulu bulunacaktır.
(e) M. Ş. 6 Formu : Yalnız Halka Açık Limited Şirketler
için doldurulacak ve şirkette direktörlük yapmaya
muvafakat eden kimselerin bir listesini veren bu Form^*
üzerinde de yine iptal edilmemiş TL. 13.— tutarında:
K.T.F. Devleti damga pulu bulunacaktır.
5 -
TESCİL HARCI :
(a) Fasıl 113, Şirketler Yasasının «Onbirinci Sedülü»ndeki
tarife gereğince sermaye dilimleri üzerinden he­
saplanan harç ve
(b) Pul Kanunu gereğince şirket sermayesi üzerinden he­
saplanan Binde 5 harç;
( c ) Özel Resim Yasası gereğince alman K£l. 500 mil tuta­
rında harç.
6 —- Tescil olunacak bir şirkette K.T.F .D. yurttaşı kurucu
üyeler, tescil müracaatında kimlik kartlarını Mukayyitliğe ibraz etmelidir. T.C. yurttaşı kurucu üyeler. Di­
rektör (yani Yönetim Kurulu Üyesi) olmayacaklarsa, pa­
saportlarının kimlikleriyle ilgili sayfalarının fotokopisi­
ni; Direktör olacaklarsa, K.T.F.D. Muhaceret Dairesin­
den «îkamet-iş yapma» izni aldıklarını gösteren pasaportlarmdaki sayfanın ve ilâveten kimliklerini gösteren
sayfalaım fotokopisini tescil müracaatında Mukayyitliğe
teslim etmelidir.
7 — Sermayesinde Yabancı İştiraki Bulunmayan Şirketler :
Sermayesinde yabancı iştiraki bulunmayan, yukarıda be­
lirtilen gerekleri yerine getirmiş olan şirketlerin tescili,
Şirketler MukayyitHğince hemen yapıhr. İsim onayı için
bilâhare Bakanlar Kurulu'na intikal ettirilirler.
8 — Sermayesinde Yabancı İştiraki Bulunan Şirketler İçin
Kısıtlama ve Diğer Koşullar:
(a) Para ve Kambiyo İşleri Yönetmehğinin 31, maddesi,
tüm sermayedeki yabancı payını en çok % 49 olarak
sınırlamaktadır. (Yönetmelik müstesna hallerde, Para
ve Kambiyo İşleri Komitesine bu sınırın üzerinde ya­
bancı sermaye iştirakma izin yetkisi vermektedir.)
(b) Para ve Kambiyo İşleri Yönetmeliğinin 30. maddesi
ise, yabancı sermaye iştirakiyle yapılacak yatırımın
mahiyeti hakkında bügileri muhtevi proje ve dokü­
manların. Para ve Kambiyo İşleri Komitesince ince­
lenip değerlendirmeye tabi tutulmasını öngörmekte­
dir.
<c) Bu nedenle, yabancı sermaye iştirakiyle kurulacak
yerel Limited Şirketlerin, tescili yapılmadan, bunlara
ait müracaat. Şirketler MukayyitHğince ilkin Para ve
Kambiyo İşleri Komitesine intikal ettirilir. Komite,
gerekH incelemeyi yaptıktan sonra kararını Şirketler
Mukayyitliğine yazılı olarak duyurur.
(d) Şirketler Mukayyitliği, Para ve Kambiyo İşleri Komi­
tesinin kararı ile birHkte müracaatı, bir önerge ile
Bakanlar Kurulu'na sunar.
(e) Bakanlar Kurulu'nun kararı yapılan müracaatın tes­
ciline izin veriyorsa. Şirketler Mukayyitliği, müracaat
sahiplerini (veya K.T.F. Devletindeki vekillerini) ve
aynı zamanda Para ve Kambiyo İşleri Komitesini du­
rumdan haberdar eder ve müracaat sahiplerince, şir-
ketteki yabancı sermaye iştirakine ait taahhüdün ve­
ya tahsisin, Kıbrıs Türk Federe Devletine döviz v e /
veya aynî sermaye olarak ne surette transfer edile­
ceğini. Para ve Kambiyo işleri Yönetmeliğinin 33.
maddesi gereğince K.T.F.D. Ekonomi ve Maliye Ba­
kanlığı nezdinde tescil ettirilmesi gerektiğini duyurur.
(f) Bu tescilin yapıldığını K.T.F.D. Ekonomi ve Maliye
Bakanlığı'nm Şirketler Mukayyitliğine bir yazı ile
duyurması üzerine, Mukayyitiik, Bakanlar Kurulu
Kararına uygun olarak, ilgili Şirketin tescilini yapar.
(g) Kurulmuş bir yerel Limited Şirketin hisselerinden
tahsis veya devir suretiyle yabancı şahıslara hisse
satılabilmesi için, Bakanlar Kurulundan gerekh iznin
alınması zorunludur.
II. ÖZEL LİMİTED ŞİRKETLER :
Fasıl 113, Şirketler Yasasının 29. maddesi gereğince, özel
Limited Şirket, Tüzüğü ile:
(a) Hisse devrini sınırlayan;
(b) Şirkete üye olmuş ve halen üyeUkten ayrılmayan eski
müstahdemler ile üye olmuş şimdiki müstahdemler
dışmda, en çok üye sayısını 50 ile smırlayan; ve
(c) Hisselerini veya tahvillerini almak için halka her­
hangi bir çağrıda bulunması yasaklanan;
bir şirket olarak tanımlanan şirketlerdir. Bu şirketler, tescili
müteakiben, hemen işe başlayabilmektedirler.
III. HALKA AÇIK LİMİTED ŞİRKETLER :
Halka Açık Limited Şirketler, en az yedi kurucu üyenin
iştirakiyle tescil olunabilirler. Ancak bunlar tescili müteakip
hemen işe başlamak yetkisini haiz değillerdir. Bu gibi şir-
ketler, önce, ısdar edilecek hisse senetlerini halka satışa arz
etmek maksadıyle bir Prospektüs (îzahname) yayınlamak
ve bunun bir suretini, tescil için aynı gün Şirketler Mukayyitliğine dosyalatmak zorundadırlar.
Prospektüs yayınlamayan bir şirket ise, halka satışa arz
ettiği hisse senetlerine ait ilk tahsisi yapmadan en az üç gün
önce. Şirketler Mukayyitliğine «Prospektüs Yerine Geçen
Bir Beyanname» dosyalatmak zorundadır.
Halka Açık bir Limited Şirket, aşağıdaki yükümlülükleri
yerine getiımedikçe işe başlayamaz ve/veya borçlanma giri­
şiminde bulunamaz:
(a) Bedellerinin tamamı nakden ödenecek olan hisse se­
netlerinden, toplam «asgari taahhüt»ün altında olma­
yan bir miktarda tahsis yapılmadan; ve
(b) Şirketin her direktörünün aldığı veya almayı taahhüt
ettiği hisse senetlerinin her biri üzerinden; halita sa­
tışa arz edilen hisse senetleri hususunda, müracaat
ve tahsis üzerine ödenmesi öngörülen orana eşit oran­
da (ve prospektüs yayınlamayan Şirketlerde ise, be­
delleri nakden ödenecek olan hisse senetleri hususun­
da, m.üracaat ve tahsis üzerine ödenmesi öngörülen
orana eşit oranda) bir ödemeyi şirkete yapmadıkça;
ve
(c) Prospektüs yayınlamayan
şirketlerle ilgili olarak
«Prospektüs Yerine Geçen Bir Beyanname»yi Şirket­
ler Mukayyitliğine dosyalamış olmadıkça; ve
(d) Yukarıdaki şartların yerine getirildiği hususunda,
düzenlenen şekilde «Yasal Bir Beyan» (Prospektüs
yayınlayan şirketler M.Ş. 9 formu ile, prospelctüs ya­
yınlamayan şirketler ise M.Ş. 10 formu ile), şirket
sekreteri veya direktörlerinden biri tarafından Şirket­
ler Mukayyitliğine dosyalatılmış olmadıkça.
HALKA AÇIK ŞİRKETLERE İLİŞKİN DİĞER
HUSUSLAR AŞAĞIDADIR
~ İşe Başlama Belgesi :
Yasal Beyanın ve gereken hallerde «Prospektüs Yerine
Geçen Beyanname»nin dosyalatılması üzerine, Şirketler
Mukayyidi, Şirketin işe başlayabileceğine dair bir belge
ısdar eder.
- Tahsislerin Raporu :
Hisseleri ile sınırlı sorumlu bir şirket, hisselerinden her
tahsis yaptığında, tahsis tarihinden itibaren en geç bir ay
zarfında. Şirketler Mukayyitliğine:
(a) Bedelleri nakden ve/veya paradan gayrı bir ivazla
(karşılıkla) ödenmek üzere tahsis edilen hisse senet­
leri hususunda gerekli raporu M.Ş. 12 Formu ile; ve
(b) Bedelleri paradan gayrı bir ivazla (karşılıkla) tama­
men veya kısmen ödenmiş olarak tahsis edilen hisse
senetlerine ilişkin sözleşmenin ayrıntılarına ait gerek­
li raporu M.Ş. 13 Formu ile
dosyalatmak zorundadır.
- Hisse senedi Sertifikalan :
Her şirket, tahsis tarihinden veya devir hususunda Şir­
kete dosyalatma tarihinden itibaren en geç iki ay içinde,
hisse senetlerine, tahvillere veya tahvil stoklarına ait
sertifikaları, sahiplerine teslim edilmek üzere tamamla­
mak zorundadır.
- Kuruluş Genel Kurulu ve Kuruluş Genel Kurul Raporu :
Hisseleriyle sınırlı sorumlu her şirket ile, hisse serma­
yesi bulunan her garanti şirketi, kendisine işe başlama
yetkisinin verildiği tarihten itibaren bir aydan az ve üç
aydan fazla olmayan bir süre içinde, şirket üyelerini bir
genel kurul toplantısına çağırıp, «Kuruluş Genel Kurulu»
denen yasal bir toplantı yapmak zorundadır.
Direktörler böyle bir toplantının yapılacağı tarihten en
az 14 gün önce, şirketin her üyesine. Fasıl 113, Şirketler
Yasasının 124. maddesine uygun olarak, şekle tabi bir
rapor olan «Kuruluş Genel Kurul Raporu» sunmakla yü­
kümlüdür. Kuruluş Genel Kurul Raporunun, şirket direk­
törlerinden en az ikisi tarafından tasdik edilmiş olması
ve bir suretinin de Şirketler Mukayyitliğine dosyalatılması zorunludur.
TÜRKİYE'DE KURULMUŞ BİR ANONİM VEYA
LİMİTED ŞİRKETİN K.T.F. DEVLETİNDE BİR
DENİZAŞIRI ŞİRKET OLARAK TESCİLİ İÇİN
MÜRACAAT VE TESCİL PROSEDÜRÜ
1 -~ Yetkili Sicil Merciinden tasdikli, en son tadiUeriyle bir­
likte şirketin Anasözleşmesi ve Tüzüğü, (Her biri 500'er
Türk L i r a l ı iki adet K.T.F.D. damga pulu ile birlikte.)
2 — Şirket İdare Meclisi Üyelerinin en son tarihe göre dü­
zenlenmiş, yetkili Noterden tasdikli bir listesi.
3 — İlgili Ticaret Odasından (veya yetkili Sicil Merciinden)
alınmış ve Şirketin halen faaliyette olduğunu gösteren
yeni tarihli bir belge.
4 — Şirketin, mevcut Anasözleşmesindeki kuruluş gayelerine
uygun olarak Kıbrıs Türk Federe Devletinde yapacağı
faaliyetleri özetle izah ederek, bu maksatla K.T.F. Dev­
letinde bir şube açmak (veya bir işyeri açmak) üzere
bir Denizaşırı Şirket olarak tescilinin yapılmasını ön­
gören, yetkili Noterden tasdikli, İdare Meclisi kararı.
5 — Kıbrıs'ta, tescil olunan Denizaşun Şirket adına resmî
tebliğ veya Mahkeme Celpnamesi kabulüne yetkili kı­
lman, K.T.F. Devletinde yerleşmiş bir kişinin isim ve
adresi.
6 ~ K.T.F. Devletinde Şirket adına imzaya yetkili kimse, 5.
maddede gösterilenden gayrı ise, böyle bir kimsenin
veya kimselerin isim ve adresi.
7 ~- Bu maksatla Şirket İdare Meclisince verilmiş ve yetkili
noterden tasdikli vekâletname veya en son tarihe göre
düzenlenmiş imza sirküleri.
8 -
DOLDURULACAK FORMLAR :
(a) Mukayyitliğe dosyalatılan belgelerin listesini kapsa­
yan ve üzerinde, iptal edilmemiş 4.-— TL tutarında
Kıbrıs Türk Federe Devleti damga pulu bulunan Y.Ş.
1 Formu;
(b) Tescil olunacak Şirketin İdare Meclisi Üyelerinin (ve
varsa sekreterin) isim, tabiiyet ve ikamet adreslerini
gösteren ve üzerinde iptal edilmemiş 13.— TL tutarın­
da Kıbrıs Türk Federe Devleti damga pulu bulunan
Y.Ş. 2 Formu; ve
c) Kıbrıs Türk Federe Devleti resmî makamlarınca ya­
pılabilecek resmî tebliğ ve ihbarnameleri Şirket adı­
na kabule yetkiU kılman, K.T.F. Devletinde yerleşmiş
bir kimsenin isim ve adresini beyan eden ve üzerinde
iptal edilmemiş 13.— TL tutarında Kıbrıs Türk Federe
Devleti dan^ga pulu bulunan Y. Ş. 3 Formu.
9 — K.T.F. Devletinde devamlı suretle kalıp, tescil oluna­
cak şirkette çahşacak olan T.C. vatandaşı görevlilerin,
K.T.F.D. Muhaceret Dairesinden alacakları «İkamet-İş
yapma İzni»nin fotokopisi Şirketler Mukayyithğine dosyalatılacaktır.
10 — Mukayyitliğe dosyalatılan müracaat, bir önerge halinde
Bakanlar Kurulu'na sunulur; Bakanlar Kurulu'nca ge­
rekli tescil izninin verilmesi halinde, verilen izne uy­
gun olarak Mukayyitlikçe gerekli tescil işlemi yapılır.
XIII. KUVEYT
Kuveyt'te yabancıların kendi ad ve hesaplarına büro ve
şube açmaları yasaktır. Yabancılar ancak Kuveytli ortaklan
veya mümessilleri vasıtasiyle büro veya şube açabilirler.
Talep sahibi, bürosunun tescili için Ticaret Bakanlığına
müracaat etmek zorundadır. Tescil talepleri, müracaat tari­
hinden itibaren 15 gün içinde mezkûr Bakanlık tarafmdan in­
celenir ve talepleri uygun görülenlere yetki belgesi verilir.
Uygun görülen müracaatlar hakkındaki ayrıntıh bilgi anılan
Bakanlık tarafından Resmî Gazete'de yayınlanır.
Ticaret Bakanlığı, büro açılmasına ilişkin talepleri se­
bepleri belirtmek kaydiyle reddedebilir. Talebi reddedilenler,
isterlerse bir ay içinde mahkemeye başvurabilirler.
XIV. LİBYA
Libya'da kamu kuruluşları ile yapılacak işler dışında, sü­
rekli ya da geçici ihracat, taşıma ve benzeri konularda büro
veya şube açılmasına izin verilmemektedir.
Yabancılarm Libya'da büro ve şube açabilmeleri için
Libya kamu kuruluşları ile sözleşme yapmaları gerekmekte­
dir. Bu sözleşme inşaat, montaj, müşavirlik, servis vs. konu­
larını içerebilir.
Örneğin, yabancı bir inşaat firması ihale ya da pazarlık
yoluyla bir işin yapımını üzerine alabilir. Bununla ilgiH dev­
let kurumu ile sözleşme imzaladıktan sonra yabancı firma
Libya'da büro açabilir.
XV. LÜBNAN
Yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişilerin Lübnan'da ti­
carî ve sanayi alanında veya herhangi bir iş dalında faaliyet­
te bulunabilmesi için aşağıdaki şartlar aranmaktadır:
1) îlk önce, yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişinin, Lüb­
nan Millî Ekonomi Bakanlığma dilekçe vererek, ön müsaade
alması,
2) Ön müsaade almdıktan sonra, İsrail Boykot Dairesine
İsrail menşeli mallarm ticaretiyle iştigal etmiyeceğine dair
taahhütte bulunması,
3) Millî Ekonomi Bakanlığından yukarıdaki, müsaade ve
taahhüt alındıktan sonra. Sosyal İşler ve Çalışma Bakanlığı»
na müracaatla, çalışma belgesi müsaadesinin temini,
4) Sosyal İşler ve Çalışma Bakanlığından çalışma izni ahnabilmesini teminen de;
— 4 X 4 cm. ebadmda dört adet vesikalık fotoğraf
— Lübnan Adalet Bakanlığından alınmış, altı aydan
yeni tarihli iyi hal kâğıdı.
50.000 dolar tutarındaki bir teminatın mevcudiyeti­
nin yetkili Bankalar tarafından tevsik ve daimi su­
rette garanti edilmesi
— Kurulacak şirket veya ticarethanenin, Lübnan Ti­
caret Mahkemesinde, ticari sicil kaydının yaptırıl­
ması,
—- Yabancı firmanın memleketinden getirteceği, herbir
şahısa mukabil 3 adet Lübnan'lıyı istihdam edeceğini, taahhüt
etmesi, (Lübnan'hların işe başlayış tarihlerinin. Sosyal İşler
ve Çalışma Bakanhğı ve İşçiler Derneğine bildirilmesi zo­
runludur.)
— Sağlık ve Yardım Cemiyetlerine kaydettirilecek
Lübnan'lıların hak ve hukukları ile menfaatlerinin korunaca­
ğının deruhte edileceğini. Sosyal İşler ve Çalışma Bakanhğı
ile mezkur Cemiyetler nezdinde garantileri gerekmektedir.
Yabancı gerçek ve tüzel kişilerin Lübnan'lı bir firma ve­
ya bir şii'ketle müştereken (Sermayenin % 5rinin Lübnan'Iıya ait olması şartiyle) çalıştıkları takdirde, yukarıda kayde­
dilmiş bulunan mükellefiyetlerden muaf tutulmaktadır.
XVI. MISIR
Türkiye'deki müracaatlarını tamamlayıp gerekli izni al­
mış olan ülkemiz ihracatçıları için Mısır içinde veya Mısır dı^
şmda hiçbir ticarî faaliyette bulunmamak kaydıyle sadece bir
istişare bürosu (irtibat bürosu) açmak imkânı vardır. Bımun
için gerekli izin Mısır Ticaret Bakanhğı'nm ilgili dairesinden
alınmaktadır.
Mısır içinde ve Mısır dışında ticarî faaliyetlerde bulun­
mak amacıyla Mısır'da bir büro açılması ancak bu büronun
başında bir Mısırlının yer almacı şartıyle ve 43 ve 32 sayılı
Arap ve Yabancı Sermaye Yatırımları Kanunu çerçevesin­
de Mısır Ekonomi Bakanlığının ilgili dairelerinden gerekli mü­
saadenin alınması yoluyla mümkün bulunmaktadır. Bu türden
bürolarda Mısır Çahşma Bakanlığından gerekU iznin alınma­
sı ve daimi ikamet sağlanması yoluyla yabancı uyrukluların
^ahştırılması mümkündür.
XVII. NİJERYA
Teşekkül Kuruluşu Kanunu (1972) ile birlikte şirket ku­
racak kişilerin milliyeti Nijerya'da önem kazanmıştır. Bu
kanun ve bundan sonra gelen aynı adlı Kanuna (1977) göre
Nijerya'lı olmayanların durumu 3 liste halinde düzenlenmek­
tedir.
Liste I Nijeryalı olmayanların katılması yasaktır.
Liste II Hisselerinin % 40 kadar olanına yabancılar sahip
olabilirler. (% 40'le limithdir)
Liste III Hisselerin % 60 kadarına yabancılar sahip ola­
bilirler.
Şirketler kanununa göre Nijerya'da şirket kurmak için
aşağıdaki belgeler gerekmektedir.
1 — Şirket ismi ve adresi
2 —~ Şirketin iştigal konusu
3 ^ ü y e sorumluluğunun belirtilmesi
4
Kapital toplamı
Şirketler Kanununun 14 maddesine göre şirket taslağı ve
yönetmeliğinin tescil ettirilmesi gerekmektedir. Aynı Kanu­
nun 16. maddesine göre şirket ortakları anılan belgeleri im­
zalayıp tasdik etmelidirler.
Anılan listeler gönderildikten sonra tescil memuru sertifi­
ka tanzim eder. Sertifikanın tanzim edildiği tarihten itiba­
ren şirketin kuruluşu geçerlidir.
1989 Bankalar Kanununa göre geçerli bir lisansa sahip
olan şirket banka ticareti ile uğraşır. Başvurular Federal
Bakanhğa yapılmahdır. Federal Bakanlık Merkez Bankası ka­
nalı ile lisans vermeye yetkilidir. Bankacılık lisansı alınabil­
mesi için şirketin ön mukavelesi ve yönetmeliği veya şirketin
kurulma belgesi şirketin en son bilançosu ve Merkez Bankası­
nın istediği diğer hususlar.
Her yabancı şirket Nijerya şirketleriyle ve iş adamlarıyle müzakerelerde bulunabilir ve ticarî kontratlar yapabilir.
Yabancı teknolojinin Nijerya'ya ithali ile ilgili kontratlar
24 Eylül 1979 tarihli Endüstriyel Mülkiyet Kanununa göre
Endüstriyel Mülkiyet Ofisine tescil ettirilmelidir. Kabul ka­
rarının çıkması ise şu şartlara bağlıdır.
a) Ticarî marka kullanılması veya herhangi bir teknik
yardım hazırlanması veya planlama için arz edilen teknik
expertizlik hizmeti
b) Fabrika ve makina arzı
c ) Menejerlik işleri.
Kontrat tescil edilmemişse Nijerya'da herhangi bir ban­
kadan şirket adma bir ödeme yaptırılamaz.
XVIII. SURİYE
Suriye'de büro ve şube açmak isteyenler aşağıda belirti­
len belgeleri tanzim ederek Suriye Ekonomi ve Dışticaret
Bakanlığına müracaat etmeleri gerekmektedir.
Başvurular için özel kuruluşlardan istenilen belgeler:
— Firma esas mukavelesi ve şirket tesis belgesi, usulüne
uygun olarak tasdikli
— Açılması istenilen şubenin müdürlüğüne atanan kişinin
atandığına dair noterce tevsik edilmiş vekâletnamesi,
— Şirketin ödenecek sermayesi ile yedek parasını sap­
tayan belge,
— Büronun Suriye'deki açık adresi ve ikametgâh belgesi.
Firma veya kurumun devlet veya karma sektöre bağlı
olmadığını belirtir belge.
Yukarda sözü edilen belgelerin yeminli tercüman tarafın­
dan tercüme edilmesi ve usulüne uygun olarak tasdik edilmesi
gerekir.
Kamu kuruluşlarından istenen belgeler:
—
—
—
—
~
Kurumun esas mukavelesi, iç düzenlemesi,
Kurumun tesis ve ticari sicil belgesi,
Bütçesi,
Kurumun şube müdürüne vereceği vekâletname
Merkez ile şube arasında dolaysız temas kaydını gös­
terir taahhüt belgesi.
Anılan belgeler tanzim edilip ilgili Bakanlığa müracaat
edildikten sonra Başbakanlığın onaymdan geçer.
Geçerlilik kazanan bu girişimler 2-3 ay içinde sonuçlan­
maktadır.
Yabancı şirketlerin, Suriye şirket ve kurumlarına vere­
cekleri mümessilliklerde aranan hususlar şunlardır:
1. Mümessillik vermek isteyen şirket veya kurumun adı
ve ticari unvanı.
2. Ana merkezinin ve şulbelerinin açık adresi ve uyruğu
3. Mümessilin adı ve ticarî unvanı,
4. Mümessilliğin türü (komisyon, şirket hesabına dağıtım,
mümessilliğin hesabına dağıtım), amacı, süresi, yenileme ko­
şulları ve bölgesi,
5. Komisyon veya ücretin oranı ve mümessilin malî haklarınm saptanması formülü,
6. Şirket, anılan mümessillikle ticarî mübadelenin müm­
kün olacağını belirten resmen tasdikli bir belge sunmak zo­
rundadır.
«Sorumluluk bize ait olmak üzere, temaslarımız doğrudan
mümessilimiz ile yapılmakta, aramızda herhangi bir muta­
vassıt bulunmamakta, Suriye ve Suriye dışında, mümessili­
mizden başkasına herhangi bir komisyon ödemiyeceğimizi be­
yan ederiz.»
Anılan belgenin mümessillik vermek isteyen şirketin bu­
lunduğu bölgeye ait Ticaret Odasından, Dışişleri Bakanlı­
ğından, şü^ketin bulunduğu ülkedeki Suriye Büyükelçihğinden
ve Şam'daki Suriye Arap Cumhuriyeti Dışişleri Bakanhğmdan tasdik edilmiş olması gerekmektedir.
7 — Mümessillik akdine Bakanhkça verilecek tescil istem
formu, mümessillik ikametgâh belgesi, ticarî sicil belgesi ek­
lenmelidir.
XIX. SUUDİ ARABİSTAN
1 — Suudî Arabistan mevzuatı pazarlama ve ticaret sa­
hasında yabancı bir firmanın kendi adına Suudî toprakların­
da müstakil şube, büro ve temsilcilik kurma imkânını verme­
mektedir.
Tatbikatta, yabancı firmalar Suudlu firma ismiyle bu fa­
aliyetlerini sürdürmekte ve vukuu bulabilecek ihtilâf ve risk­
lere karşı Suudlu firma ile centilmenlik anlaşması değerinde
özel sözleşmelerle işbirliği yapabilmektedirler.
Diğer bir deyişle, ticarî alanda yabancı-Suudî ortaklığı
da mümkün bulunmamakta ve yabancı firmanın Suudî Arabis­
tan'daki faaliyetleri Suudî şahıs ve firmaların insaf ve güvenilirhhğine dayandırılmaktadır.
2 —• Sınai yatırımlar ve taahhüt işleri sahalarında yaban­
cı firmaların Suudî Arabistan'da gerek müstakil olarak ge­
rekse Suudlu bir firma ile ortaklık tesis ederek faaliyet gös­
termesi mümkündür.
XX. TUNUS
1) Türk firmalarının Tünus'da ticarî büro veya temsil­
cilik açabilmesi için Tunus'lu bir firma ile anlaşması gerek­
mektedir. Bundan sonra formalitelerin tamamlanması ama­
ciyle Tunus'lu firmanın;
a) Millî Ekonomi Bakanhğmdan izin belgesi alması,
b ) Temsilcisi olacağı Türk firmasının kendisini görevlendtrdiğini beUrten ve mahaUi Türk Ticaret Odasınca onaylan­
mış bir belge ve yukarıda sözü edilen Milü Ekonomi Bakan­
hğmdan alacağı izin belgesi ile birhkte Mahallî Tunus Tica­
ret Odasına başvurarak izin alması,
c ) Bu işlemler bittikten sonra büro ve temsilcilik açılacak
şehrin mülki idaresine başvurarak «Temsilci Kartı» almasr
gerekmektedir.
2) Türk firmalarınm Tünus'da ihracata yönehk sınai tesis,
kurup büro açması da mümkündür. Bunun için;
a) Kııracağı tesisin projesini «Yatırımları Geliştirme
Ajansı»na (API-Agenee de Promotion des Investissements)
onaylattırması,
b) Bahis konusu onaylanmış proje ile Milli Ekonomi Bakanlığına başvurarak izin alması gerekmektedir.
XXı. ÜRDÜN
Yabancı uyruklu şirket ve kişiler Ürdünlü şirket veya
kişilerle ortaklıkları halinde ve hisseleri % 49 nisbetiyle sınırh olarak Ürdün'de şube açmaları mümkündür.
Ürdün'de büyük bir projenin ihalesini kazanmış yaban­
cı şirketler (İnşaat şirketleri) bu hükümden istisna olarak
yerli ortağa lüzum olmaksızm Ürdün'de şube açmalarma izin
verilelbilir.
Ürdün Ticaret ve Sanayi Bakanlığı Yabancı Şirketler
Şubesinden, temin edilecek şirket kayıt ve akit formları iste­
nilen şekilde doldurulacak ve anılan şubeye teslim edilecek­
tir. Başbakanhğa havale edilecek olan bu belgelerin onaylan­
masını takiben kayıt işlemlerine başlanacaktır.
Anonim şirketlerin ihtisasları dahilinde Ürdün'de iş yap­
mak üzere şube açmaları ile ilgili kayıt belgeleri aşağıda be­
lirtilmektedir.
1) Şirket ön yazısı ve iştigal konusu maddelerinin tasdikli
nüshası,
2) Yetkili makamdan ihtisası dahilinde Ürdün'de iş yap­
ması için müsaade aldığını gösterir belge veya Devletle veya
Ürdün'lü bir firma ile yaptığı kontrat.
3) Şkketin idare heyetinin üyelerinin isim ve uyruklarını
gösterir liste.
4) Ürdün'de şirketin adına imza etmeye, mektupları al-
maya ve şirket adma dava açmaya veya kabul etmeye yetkili
olan kişi ve vekâletnamesinin tasdikli nüshası,
5) Şirketler Kontrolörü veya Noter huzurunda şirket veya
Ürdün temsilcisi tarafından imzalanmış kayıt formu.
6) Ülkesindeki kaydı ve varlığını ispat edecek resmi bel­
genin tasdikli nüshası,
7) Şirketler Kontrolünün gerekli gördüğü diğer bilgiler
Katılma formu Ürdünlü bir Avıikat tarafmdan imzalan­
mış olmahdır. Kayıt yapıldıktan sonra her şirket Ürdünlü bir
avukatı genel vekil ve kanunî müşavir olarak tayin etmelidir.
(Md. 43 Ürdün Baro Birliği Kanunu)
Şirketin ön yazısı ve iştigal konusu maddeleri gösterir
belge ile vekâletname ile verilmiş yetkiler ve müdürler liste­
sinin Arapça'ya tercümesi şarttır.
Ürdün'de bu suretle kaydım yaptırmış şirket faaliyetini
durdurduğu ahvalde keyfiyeti Ticaret Bakanhğma bildirmek­
le yükümlü olup durdurma işlemi Resmî Gazetede ilân edilir.
XXII. YUGOSLAVYA
Yugoslavya'da büro, şube veya temsilcilik açılması için
gerekli izin Federal Dış Ticaret Sekreterliği (Bakanhğı) ta­
rafından verilmektedir.
Amlan Bakanlığa yazılacak dilekçede;
a) Temsilciliğin, şubenin veya büronun, uğraş konuları,
b) Temsilcilik, şube ve büronun açılmasını isteyen yaban­
cı firmanm Yugoslavya ile (varsa) o güne kadarki ticareti
hakkmda özet bilgileri,
c ) Temsilcilik, şube veya büronun açılmasının Yugoslav­
ya için yararh olacağını bildiren Yugoslav kuruluşunun (iliş­
kide bulunduğu) tavsiyesini içeren bilgilerhı bulunması gerek­
mektedir.
Download

Türk Firmalarınca Yurt Dışında Büro ve Şube Açılmasına İlişkin