06.07.2014
3.DERS
İKY - Teknik (Fonksiyonel) Kapsamı
1. Fonksiyon:
İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ
İŞ ANALİZİ
ve
YETKİNLİK BAZLI İKY
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
T.C. Marmara Üniversitesi
İşletme Fakültesi
[email protected]
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
(İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNİN ALTYAPISI)
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
Neden İş Analizi?
İŞ NEDİR?
• “Elemana göre iş değil, işe göre eleman” ifadesi doğru olmakla
• Fizik biliminde; “kuvvet x yol”
• İktisat biliminde; mal ve hizmet üretimi.
beraber bu haliyle eksiklik taşır.
• “İşe göre eleman” yerine, “Doğru işe, doğru eleman” ifadesi
• Yönetim açısından; “amaçlı çaba” (buradaki amaç, örgütün
İKY açısından daha fazla önem taşır.
amaçları ile kesişmelidir)
• İş analizi, “Doğru iş”in tanımlanmasında olmazsa olmazdır.
3
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
4
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
1
06.07.2014
İş Kavramını Oluşturan Öğeler (5)
İş Kavramını Oluşturan Öğeler (5)
• İş: Belirli bir amaca ulaşmak bakımından, birlikte
• Mikro Hareket: Uzanma, kavrama…
gruplanabilen görevlerin yeterli benzerlikte olanlarının bir
• Eleman: Bir parçayı kaldırmak, ulaştırmak, yerleştirmek gibi
arada toplanması ile oluşan bir bütündür.
bir veya birden fazla mikro hareketten oluşan iş birimleri. Ör:
Ör: İKY’den sorumlu müdürün yürüttüğü işler arasında personel
istihdamı ile ilgili planlama yapmak, performans değerleme
Ders öncesi web kamerasını çalıştırmak
• Görev: Birbiri ile ilişkili elemanların bir araya gelmesi ile
işlemlerini yürütmek, bölümlerden gelen eğitim ihtiyacı
oluşan iş birimleridir. Ör: UZEM’de “İKY” dersi anlatmak.
taleplerini değerlendirmek.
5
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
6
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
Pozisyon, Mevkii, Orun
İş Kavramını Oluşturan Öğeler (5)
İŞ
Görev – 2
Eleman - 1
Mikro
Hareket
• Pozisyon (Mevki, Orun): Örgütsel hiyerarşi içinde belirli bir
Mikro
Hareket
Mikro
Hareket
kademe ile ifade edilen, benzer nitelikte işlerin toplanması ile
Görev - 1
oluşan bütündür.
Görev – 3
Eleman - 2
Mikro
Hareket
Ör: Pazarlama Müdürü, Vardiya Şefi, Öğretim Üyesi…
Mikro
Hareket
Eleman -3
Görev – 4
8
7
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
2
06.07.2014
İŞ ANALİZİ
İş Analizi ile Elde Edilecek Bilgiler
• İş analizi organizasyondaki her bir pozisyonun içerdiği işleri,
• İş kimliği: Analize tabii tutulan işin hangi birim/bölüm altında
görev ve sorumlulukları, uygulamada kullanılan yöntem ve
yer aldığı, işin alfa nümerik kodu ortaya konur.
teknikleri, yararlanılan alet ve makineleri, gerektirdiği bilgi,
beceri ve yeteneği, üretilen mal/hizmetleri ve çalışma
• İşin özeti: Analize tabii tutulan işin kurum bütününde taşıdığı
koşullarını belirlemeye yönelik çalışmalardır.
rolü ve önemi, sorumluluk derecesi, vb. özetlenir.
9
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
10
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
İş Analizi ile Elde Edilecek Bilgiler
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
İş Analizi ile Elde Edilecek Bilgiler
• Çalışma Koşulları: İşin yapıldığı ortamdaki aydınlatma, ısı, temizlik,
• Kullanılan Araç ve Gereçler: İşin yapılması sırasında ne tür
gürültü vb. ergonomik koşullar ve bu koşulların içerdiği riskler
makine, araç ve malzemenin kullanılacağının analizi
belirlenir.
• Görev, Yetki ve Sorumluluklar: Analize tabii tutulan pozisyonda iş
• Diğer İşlerle İlişkileri ve Gerektirdiği Gözetim: İşin başlangıç
görecek olan personelin doğrudan bağlı olacağı amiri veya kimden
emir alıp, kime rapor/ bilgi vereceği ve kendisine doğrudan bağlı
noktasından bitiş noktasına kadar nasıl bir akış izlediği, diğer
işlerle ne tür geçici veya sürekli ilişki içerisinde bulunduğu, işin
astları belirlenir. O pozisyonda görev yapacak kişinin üzerine
yüklenen görevler, bu görevleri yerine getirirken sahip olacağı yetki
kurum içindeki fonksiyonel rolü ve hiyerarşik kademedeki yeri
ve bu yetkinin karşılığında taşıyacağı sorumluluk (mal, para ve/veya
ve gerektirdiği gözetim açıklanır.
insan hayatı)
11
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
12
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
3
06.07.2014
İş Analizi ile Elde Edilecek Bilgiler
İŞ TANIMI
• İş gerekleri: Analize tabii tutulan pozisyonlarda görev alacak
• İş analizi ile elde edilen bilginin değerlendirilerek, açık,
kişilerin, söz konusu işleri yapabilmeleri için sahip olmaları
anlaşılır ve sistematik bir biçimde kağıt üzerine dökülmesidir.
• Başka bir deyişle, iş analizi işlerle ilgili bilgileri toplayan soyut
gereken asgari zihinsel ve fiziksel niteliklerin belirlenmesidir.
• İş Şartnamesi veya İş Nitelikleri olarak da bilinmektedir.
bir süreci ifade ederken, iş tanımı toplanan bu bilgilerin somut
• Somut ve soyut unsurlar içerir.
bir çıktısıdır.
13
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
İş Tanım Formu Şablonu
I. BÖLÜM - İşin Kimliği
İşin adı : .......................
Birimi : ........................
Kodu : ........................
Bağlı olduğu bölüm : .............
II. BÖLÜM - İşin Özeti:
İşin taşıdığı rol, sorumluluk derecesi, diğer işler içindeki yer ve önemi kısa
biçimde özetlenir.
III. BÖLÜM - Kullanılan Araç ve Gereçler:
İşin yapılması sırasında ne tür makine, araç ve malzeme kullanıldığı
IV. BÖLÜM - Diğer İşlerle İlişkileri ve Gerektirdiği Gözetim
İşin başlangıç noktasından bitiş noktasına kadar nasıl bir akış izlediği, diğer
işlerle ne tür geçici veya sürekli ilişki içinde bulunduğu, işin örgüt içindeki
fonksiyonel rolü ve hiyerarşik kademedeki yeri ve gerektirdiği gözetim
15
açıklanır.
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
14
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
V. BÖLÜM – Görev, Yetki ve Sorumluluk Alanı:
VI. BÖLÜM - Çalışma Koşulları:
İşin yapıldığı ortamdaki aydınlatma, ısı, temizlik, gürültü,
ergonomik koşulları ve içerdiği riskler.
VII. BÖLÜM - İşi Yapan Kişide Bulunması Gereken
Nitelikler (iş Gerekleri) :
- Fiziksel ve Zihinsel Yetenekler
- Eğitim ve Deneyim
- Fiziksel Çaba
- Malzeme, Makine, Nezaret ve Başkalarının Güvenliğinden
Sorumluluk
16
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
4
06.07.2014
ÇALIŞMA ŞARTLARI
Kaza olasılığının düşük olduğu ofis ortamında çalışır.
İş Tanım Formu Örneği
İŞLETMENİN ADI: ……………………………
İŞİN ADI: İK Müdürü
İŞİN KATEGORİSİ: …………………
BAĞLI OLDUĞU BÖLÜM: İK Bölümü
İŞİN KODU: …………………
BAĞLI OLDUĞU AMİR: İdari İşlerden Sorumlu Genel Md. Yrd.
İŞ GEREKLERİ
İşletmenin
GÖREVLERİ
İşletmenin
temel politika ve amaçları doğrultusunda personelle ilgili kural ve
ilişkileri düzenleyen İş Kanunu, SSK Kanunu, Sendikalar Kanunu, vb. kanun, tüzük
ve yönetmelikler çerçevesinde personel politikasına ilişkin kararlar almak.
Personel yönetmeliği, disiplin yönetmeliği, işçi sağlığı ve iş güvenliği
yönetmeliklerini hazırlamak ve sürekli güncel tutmak.
Belirli ve belirsiz süreli hizmet sözleşmelerini düzenlemek.
Ücret bordrosu, kıdem tazminatı, ihbar öneli, tasarruf teşvik bildirim belgeleri,
personelin kümülatif vergi matrahı ve gelir vergisi tutarı, işten çıkarma, ibraname,
işe davet yazısı, yıllık izinler, işe izinsiz geç gelme, devamsızlık ihtarı vb. idari işlerin
eksiksiz yürütülmesini sağlamak.
Üst yönetim ile personel arasındaki ilişkiyi en iyi düzeyde tutmak.
Toplu
pazarlık görüşmelerine işveren temsilcisi olarak katılmak. …
insan kaynaklarından optimum düzeyde yararlanılmasını sağlayacak
personel politikası ve stratejiler konusunda bilgi sahibi olmak.
Personel ile ilgili kanun, talimat, yönetmelikleri anlayacak ve bu doğrultuda yazılı
şirket prosedürleri, yönetmelikleri, yönergeleri, vb. düzenleyebilecek derecede bilgi
sahibi olmak.
İşletme alanında lisans, İK yönetimi alanında yüksek lisans derecesine sahip
olmak.
Beş yıldan fazla deneyim sahibi olmak.
En az bir yabancı dili çok iyi derecede bilmek.
Çalışanlar ile ilgili prosedürlerin, kanunlar çerçevesinde uygulanması sırasında
inisiyatif kullanabilmek.
İKY bölümünün diğer departmanlarla ilişkilerini yürütebilecek koordinasyon
yeteneğine sahip olmak.
İşletme dışı kişi ve kurumlarla en üst düzeyde ilişki kurabilecek ve şirketi temsil
edebilecek kapasite ve yeteneğe sahip olmak.
…
17
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
18
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
İŞ ANALİZİ
İş Tanımları
• İş analizi ile elde edilen bilgilerin kullanım alanını başlıca üç
Örgütsel
Kullanımlar
Örgüt Planlaması
Örgüt Tasarımı
Örgüt Geliştirme
İş Dizaynı
grupta toplamak mümkündür.
İKY Faaliyetleri
İK Planlaması
Seçme ve Yerleştirme
İşe Alıştırma
Eğitim ve Geliştirme
Performans
Değerlendirme
Kariyer Planlaması
İş Değerleme
Ücret Yönetimi
Endüstri İlişkileri
19
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
Endüstri
Mühendisliği
İş Etüdü
Hareket Etüdü
Zaman Etüdü
Yöntem/araç geliş.
İş güvenliği tasarım.
Ergonomi
20
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
5
06.07.2014
İŞ ANALİZİNDE YARARLANILAN YÖNTEMLER
İŞ ANALİZİ SÜRECİ
• Planlama
• Belge İnceleme Yöntemi
• Analizcilerin Seçimi
• Anket Yöntemi
• Analizcilerin Eğitimi
• Gözlem Yöntemi
• Analiz Çalışmasının Yapılması
• Görüşme (Mülakat) Yöntemi
• Analizin Denetlenmesi
• Bileşik Yöntem
• Analiz Bilgilerinin Güncelleştirilmesi
21
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
22
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
Analiz çalışmasının yapılması sırasında
dikkat edilmesi gereken hususlar
Analiz çalışmasının yapılması sırasında
dikkat edilmesi gereken hususlar
• İş analizlerinin yapılması, personel ile doğrudan ilişkiyi
• Analizci, iş akış şemaları, örgüt şemaları veya iş tanımları için
gerektirdiğinden, yanış anlaşılmaları ortadan kaldırmak, personelin
yapılmış iş etütlerinden yararlanarak, o işe ilişkin ön bilgileri
çalışmalara desteğini ve yardımını arttırmak için onlara bilgi
elde etmelidir.
verilmesi gerekir.
• İş analizine başlamadan, işin yapıldığı çevre ve iş koşullarını
• Personele kendisinin değil, işin analiz edildiği mutlaka
görmek ve işin diğer işlerle ilişkisini incelemek yararlıdır.
belirtilmelidir.
• Analizci, personelin işini aksatmayacak şekilde uygun bir
• Sorular kitap dilinde yazılsa bile, uygulama esnasında açıklanması ve
zaman seçmelidir.
örnekli olarak doğal bir anlatımla sorulması yararlı olacaktır.
23
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
24
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
6
06.07.2014
Analiz çalışmasının yapılması sırasında
dikkat edilmesi gereken hususlar
• Gereksiz ayrıntıya girilmemesine veya eksik bilgi alınmamasına
Yetkinlik Tabanlı İKY
dikkat edilmelidir.
• Analizci, görüşme bittikten sonra cevapları personelin
Yetkinlikler
(İng. Competencies)
doğrudan bağlı olduğu üst’ü ile gözden geçirmeli ve gerekirse
düzeltmeler yaparak onaylarını almalıdır.
• Özellikle içerikleri birbirlerine benzer, ancak unvanları farklı
olan işlerin incelenmesi gerekirse, bunlara aynı unvanlar
verilmelidir; Unvan standardizasyonu
25
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
26
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
YETKİNLİK NEDİR?
Yaratıcı bir zeka ve
Yeni ürün
geliştirme projesi
başlatma becerisi
Beceri &
Yetenek
Bilgi &
Deneyim
Yetkinlik
Yeni bir ürünü piyasaya sürüp
açıkca fark edilebilecek bir
başarı elde etmek
Tutum &
İstek
Başarı ve mükemmel iş
yapma isteği
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
Yetkinlik Nedir?
Pazar-fiyat
dinamikleri
konusunda
deneyim ve bilgi
sahibi olmak
• Yetkinlikler, üstün performansın elde
Bir firmada
başarılı bir
fiyatlandırma
modeli hazırlamak
edilmesinde ayırt edici olan bilgi,
deneyim, beceri, yetenek, istek ve
tutumları kapsayan gözlemlenebilir
davranışlardır.
İşini zamanında
bitirebilmek,
terminlere uymak
28
27
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
7
06.07.2014
Yetkinlik Modeli Örneği
Yetkinliğin beş özelliği
YETKİNLİK: Müşteri Memnuniyetini Sağlamak
TANIMI: Müşterinin beklentilerine artı değer yaratacak şekilde yanıt
vermek ve belirgin bir ölçüde müşteri tatmini sağlamak.
• Bilgi & Deneyim: Her yetkinliğin belirli miktarda teknik ve/veya kavramsal
boyutta bir bilgi düzeyi vardır.
• Beceri & Yetenek: Yetkinliğin doğal (yetenek) veya tecrübe ile kazanılmış
(beceri) boyutudur.
• Tutum & İstek: Kişilik özellikleri, karakter, inanç ve değerler gibi sübjektif
özelliklerin, bilgi ve beceriyi harekete geçirme konusundaki yaklaşımıdır.
• Gözlemlenebilir Davranış: Yetkinliğin gözlemlenebilir (ve ölçülebilir)
davranışa dönüşmesi gerekmektedir.
• Üstün Performans: Davranış sonuçlarının ortalama performanstan daha
fazla başarı sağlaması gerekmektedir.
29
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
DAVRANIŞLAR
İç ve dış müşteriler ile bunların beklentileri konusunda derin bir
algılamaya sahip olmak,
Müşterinin beklentilerini karşılamak üzere uygun kaynakları harekete
geçirmek,
Müşteri tatmini konusunda bireysel sorumluluk üstlenmek (örn, artı
değer yaratacak ilişkilere odaklanmak)
Açık ve direkt iletişim becerilerini kullanarak, müşterinin güvenini
kazanmak (örn, etken dinleme becerilerini kullanmak, zamanında geri
bildirim sağlamak gibi)
Müşteri için önemli olan unsurlara gerçekten öncelik verildiği
konusunda kendisini ikna etmek.
30
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
Bir sonraki dersimizde görüşmek dileğiyle…
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
T.C. Marmara Üniversitesi
İşletme Fakültesi
[email protected]
Yrd. Doç. Dr. M. Volkan Türker
©Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi
8
Download

İndir - M. Volkan Turker