Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 28, Sayı: 3, 2014
205
YOLSUZLUKLARIN SOSYOEKONOMİK BELİRLEYİCİLERİ:
YATAY KESİT VERİ ANALİZİ
Harun YAKIŞIK*
Ahmet ÇETİN**
Özet: Bu çalışmanın amacı, 2012 yılı yatay kesit verilerini kullanarak 142
ülke için yolsuzluğun belirleyicilerini tahmin etmektir. Çalışmada dört farklı
model kullanılmıştır. Bu modellerden ilki, hiçbir sınıflamaya tabi tutulmadan
tüm ülkeleri kapsayacak şekilde dizayn edilmiştir. Diğer modeller ise İnsani
Gelişme Endeksine (İGE) göre sınıflandırılmıştır.
Ülkelerin gelişmişlik
düzeyleri (i) yüksek, (ii) orta ve (iii) düşük olarak kademelendirilmiştir. Böylece
gelişmişlik düzeyi birbirine yakın ülkelerde yolsuzluğun belirleyicileri tahmin
edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, 142 ülkeyi kapsayan modelde ekonomik
özgürlük, demokrasi ve kişi başı gelir istatistiksel olarak anlamlı çıkmış ve bu
değişkenlerdeki artışlar yolsuzlukları pozitif (iyileşme) yönde etkilediği tahmin
edilmiştir. Kamu harcama oranı ise istatistiksel olarak anlamlı çıkmasına
rağmen bu değişkendeki artış yolsuzlukları negatif (olumsuz) yönde
etkilemektedir. Gelişmişlik düzeyine göre gruplandırılan ülke modellerinde
yolsuzlukların belirleyicilerinin ülkenin gelişmişlik düzeyine bağlı olarak
değiştiği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Yolsuzluk, , İnsani Gelişme Endeksi, Ekonomik
Özgürlük
SOCIOECONOMIC DETERMINANTS OF CORRUPTION:
CROSS-SECTION DATA ANALYSIS
Abstract: The purpose of this study is to estimate the determinants of
corruption for 142 countries which have attainable data using cross-section data
analysis. Four different models are used in this study. The first model is
designed to include all countries without being subjected to any classification.
Other models are designed according to the Human Development Index (HDI).
Human development level of countries is classified as (i) high, (ii) medium, (iii)
low. According to the findings, in the first model which covers 142 countries it
is estimated that economic freedom, democracy, the ratio of public expenditure
to income and per capita income are statistically significant and an increase in
these variables has a positive impact on the corruption. Even though the ratio of
public expenditure to income is statistically significant but an increase in the
ratio of public expenditure to income has a negative income on corruption. The
models in which country classification is based on the human development
level, it is estimated that the determinants of corruption are changeable
according to the human development level of countries.
Key Words: Corruption, Human Development Index, Economic Freedom
I. Giriş
Tarihi süreç içerisinde yolsuzluk, değişik yöntem ve uygulama
örnekleriyle her dönem görülen toplumsal bir olgudur. Yolsuzluğun hem
gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerin toplumsal sorunu ve siyasi tartışma
*
Yrd. Doç. Dr., Çankırı Karatekin Üniversitesi, İİBF, İktisat Bölümü
Doç. Dr. Çankırı Karatekin Üniversitesi, İİBF, İktisat Bölümü
**
Download

yatay kesit veri analizi - Çankırı Karatekin Üniversitesi