TC
DANl,TAY
SEK:Z!NCI DAIRE
Esas No:2013/413
Davacr ve Y[iriitmenin Durdurulmastnt
lsteven
:
:Av
Vekili
Davalllar
:1:Av
Vekili
2-
:Av
Vekili
lstemin
Ozeti
l Glda nИ lhendisi olan davacl taraf ndan, istihdam
zorunlu personel onay belgesi verilmesi istemiyle yaptl0l ba$Vurusunun reddine
iligkin
14112t2012 girn ve 201210808 saytlt Grda Mirhendisleri Odasr iglemi ile dayanagt "Odalartmtz
laraftndan drizenlenen kimlik, SMM vb. her ti.rrlii fotograflr belgelerde; Anayasa'ntn 174.
maddesi uyaflnca tiirbanlr, bagcirtitlii, sakallr gibi tanrnmayr zorlagttrtct foto0raflarln kabul
edilmemesine ve kullan tlmamasrna" geklindeki 02.12.1994 girn ve 64 sayrlr TMMOB Ytinetim
Kurulu kararrnda yer alan "tiirbanh, bagiirtiilii" ibarelerinin; 15 yrldrr cizel sektdrde istihdam
edildioi, bagdrtuli.r olmasrnrn devrim yasalarrna, laiklige ve Anayasaya aykrrr olmadlgr,
bagclrtulii fotograflarrn tantnmayt engellemedigi, n fus cUzdanlartnda bagcirtirlir foto!raf
kullan rlabild igi, dava konusu i$lemlerin Anayasa'ntn 2., 12., 24.,48. ve 49. maddelerine ayklrl
oldugu iddia edilerek iptali ile yiirutmesinin durdurulmast istenilmektedir.
TMMOB Savunmasrnrn Ozeti
:
Davaya konu karafln ilgililerin tanlnmasl amaclnl
tagrdrgr, iglemin Anayasa ve Avrupa insan Haklarr Scizlegmesi'ne aykrrr olmadr!r, konuya iligkin
birqok yargr kararrnrn bulundugu ileri siirirlerek y0riitmenin durdurulmast isteminin ve davanln
reddi gerektigi savunulmaktadtr.
TMMOB Grda Mi.ihendisleri Odastntn Savunmastntn dzeti : Anayasanrn 135'
maddesinde tantmlanan kamu kurumu niteligindeki meslek kurulugu oldu0undan,
duzenledikieri her tiiriii belgeni;r resmi belge mahiyetinde olduou, TMMOB'nin konuya iligkin
tirm iryelerine gdnderdigi genetgesi uyannca dava konusu iglemin tesis edildigi, iglemin siyasi
saiklerle tesis edilmedioi, ilgililerin tanlnmasl amacrnr tagrdr!r, ote yandan davactntn maldur
olmamasr iqin fotolrafstz istihdamr zorunlu personel onay belgesinin de d0zenlendigi, konuya
iligkin birgok yargt karanntn bulundugu ileri s0rlrlerek yuriitmenin durdurulmasr isteminin ve
davanrn reddi gerektigi savunulmaktadtr.
4/5
T.C.
DANT9TAY
SEKIZINCI DAIRE
Esas No:20131413
Danrstav Tetkik
Hakimi
Diisi.incesi
: Sinan GULBAY
:Grda Mirhendisleri Odasl taraflndan tanzim edilen
istihdamt zorunlu personel onay belgesi bagvurularrnda istenilen belge
ve
fotograflarda,
bagvuranrn ba$lnrn agrk olaca!rna iligkin mevzuatta herhangi bir diizenlemeye yer verilmedigi,
bu durumda serbest meslek mensubu olan davacrnrn, ilgili oda taraftndan tanzim edilen
istihdamr zorunlu personel onay belgesini almadan galrgmasrnrn mumkiin olmadrgr gcizrini-rne
allndr!rnda, yaprlan bag'7ttptrr'un Anayasal bir hak olan galrgma hakktnt ktsttlayrcr gekilde ve
yasal bir dayanagr bulunmayan bagr agrk fotograf getirmesi gerektilinden bahisle reddinde ve
dayana$r 02.12.1994 giLnlir Tiirk Mirhendis ve Mimar Odalarr Birligi Ycjnetim Kurulu kararrnda
hukuka uyarlrk bulunmadrgr anlagrldrgrndan y0rUtmenin durdurulmast istemin kabul edilmesi
gerekti gi
d
i.i
gun0l mektedir.
TI.iRK MiLLETiADINA
Hlkiim veren Danr$tay Sekizinci Dairesince igln geregi gciriigUldii:
Her ne kadar davacr tarafrndan 02.12.1994 gun ve 64 sayrlr TMMOB Ycjnetim Kurulu
kararrnrn tamamt dava konusu edilmig ise de, dava dilekgesinin incelenmesinden, isteminin
anrlan kararda gegen "tirrbanlt, bagcirtuli.i" ibarelerine ycinelik oldugu anlagtlmakla, bu ibarelerle
srnrrlr olarak dosya incelendi.
Dava, 1t11212012 gun ve 2012IO8OB sayrh Grda Mirhendisleri Odasr iglemi ile dayanagt
,,odalanmtz tarafrndan diizenlenen kimlik, SMM vb. her titrlii fotolraflr belgelerde; Anayasa'ntn
174. maddesi uyannca tiirbanlr, bagcirtilij, sakallr gibi tanrnmayr zorlagtlrtct fotograflann kabul
edilmemesine ve kullantlmamasrna" geklindeki 02.12.1994 giln ve 64 sayrlr TMMOB Ycinetim
Kurulu karannda yer alan "tiirbanh, bagiirtiilii" ibarelerinin iptali ile yiirittmesinin durdurulmast
istemiyle agrlmrgtrr.
2Sl7
say
idari Yargrlama Usulil Kanunu'nun 27. maddesinin 2. ftkrastnda, idari iglemin
uygulanmasl halinde telafisi gijg veya imkansrz zararlann dogmasr ve idari iglemin a9tkga
hukuka aykrrr olmast kogullaflnrn birlikte gergeklegmesi durumunda yiiritmenin
durdurulmasrna karar verilecegi kuralt yer almaktadlr.
Anayasamtztn 13. maddesinde; "Temel hak ve hiirriyetler, iizlerine
dokunulmaksrzrn yalnrzca Anayasantn ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere badll
olarak ve ancak kanunla srnrrlanabilir. Bu stnlrlamalar, AnayaSantn S6ziine ve ruhuna,
demokratik toplum diizeninin ve l6ik cumhuriyetin gereklerine ve iilgiiluliik ilkesine
aykrrr olamaz."; 24. maddesinde, "Herkes, vicdan, dini inang ve kanaat hiirriyetine
sahiptir.',; 48. maddesinde, "Herkes, diledigi alanda gahgma ve siizlegme hurriyetlerine
sahiptir..."; 90. maddesinde ise, "Usuli.ine giire yiiriirliige konulmug milletlerarasr
andlagmalar kanun hiikmiindedir... Usuliine g6re yiiri.irliige konulmug temel hak ve
iizgi.irli.i klere iligkin milletlerarasr andlagmalarla kanunlartn aynt konuda farkh hiikiimler
一
〇
つ‘
T.C.
DANI$TAY
SEKIZINCI DAIRE
Esas No | 20131413
igermesi nedeniyle grkabilecek uyugmazhklarda milletlerarasr andlagma htkiimleri esas
alrnrr." kurallarrna yer verilmigtir.
Anayasanrn "Kamu kurumu niteligindeki meslek kuruluglart" bagltgtnt taSlyan 135.
maddesinde; kamu kurumu niteligindeki meslek kuruluglan ve irst kuruluglart; belli bir meslege
mensup olanlarrn mi-rgterek ihtiyaglannr kargrlamak, mesleki faaliyetlerini kolaylagttrmak,
meslegin genel menfaatlere uygun olarak geligmesini saglamak, meslek mensuplartntn
birbirleri ile
ve halk ile olan
iligkilerinde diriistl0gi.i ve guveni h6kim krlmak irzere meslek
disiplini ve ahlakrnr korumak maksadr ile kanunla kurulan ve organlan kendi 0yeleri taraftndan
kanunda gcisterilen usullere g6re yargr gcizetimi altrnda, gizli oyla segilen kamu tUzelkigilikleri
oldugu, bu meslek kuruluglaflnrn, kurulug amaglarr drgrnda faaliyette bulunamayacaklarl, bu
meslek kuruluglarr iizerinde Devletin idari
ve mali
denetimine iligkin kurallartn kanunla
dirzenlenecegi kurala baglanmrgtrr.
Diigiince, din ve vicdan tizgiirliigiine iligkin olarak Avrupa insan Haklarr
56zlegmesi'nin 9. maddesinde; herkesin diigiince, din ve vicdan 6z9iirliigiine sahip
olduguna, bu hakkrn dinini ve inanctnt agrklama iizgiirliigiinii de igerdigine, bir kimsenin
kendi dinini veya inanglarrnt ortaya koyma iizgiirliijiine ancak yasalarla belirlenen ve
kamu giivenligini, d0zenini, saliltdtnt, ahlaktnr ya da bagkalartntn temel hak ve
,iizgi.irliiklerin i korumak igin gerekli krsrtlamalar getirilebilecegi belirtilmig, Birlesmig
Milletler Medeni ve Siyasi Hakrara iligkin Ulusiararasr Siizleqmenin 18. maddesinde de
benzer hiikiimler yer almrg, herkesin digiince, vicdan ve din 6zgi.irliigilne sahip olacadr,
hig kimsenin, kendi segtigi bir din ya da inanca sahip olma ya da bunu benimseme
6z9 iirliigiini.i zedeleyecek bir baskrya maruz btraktlamayacagl, bir kimsenin kendi dinini
veya inanglannt ortaya koyma iizgiirlii!iine ancak yasalarla belirlenen ve kamu
giivenlilini, diizenini, sagltdtnt, ahlaktnt ya da bagkalarrnrn temel hak ve iizg rli.iklerini
korumak igin gerekli ktsrtlamalar getirilebileceii i$aret edilmigtir.
6235 sayrlr Tirrk Miihendis ve Mimar Odalarr Birligi Kanunu'nun 33. maddesinde,
Tirrkiye'de mi.ihendislik ve mimarlrk meslekleri mensuplannrn, mesleklerinin icrastnt iktiza
ettiren iglerle meggul olabilmeleri ve mesleki tedrisat yapabilmeleri igin ihtisaslna uygun bir
odaya kaydolmak ve azalrk vasfrnr muhafaza etmek mecburiyetinde olduklart; 39. maddesinde,
bu kanun hirkiimlerinin mittegebbis heyetlerce ihzar ve Birlik Umumi Heyetince tasvip edilecek
bir talimatname ile tatbik olunaca!t kurala ba!lanmtgttr.
Grda igletmelerinin Kaytt ve Onay iglemlerine Dair Ycinetmeligin "Qahgtrrrlmast zorunlu
personel" baglrklr 10. maddesinin 1/a ftkrasrnda, "Grda igletmelerinde, qalrgttrtlmasl zorunlu
olan personel ile ilgili agagrdaki hususlar uygulanrr. a) Qalrgtrnlmast zorunlu personelden
meslek odasr bulunan meslek mensubu, baglr oldugu meslek odasrndan ilgili igletmede
galrgtrgrna dair belge alacakttr. Meslek odast bulunmayan meslek mensuplart igin gtda
igletmecisi ile yapacag I sdzlegme aranacaktrr. Kamu kurumlarrnda galrganlarda bu belge yerine
T.C.
DANI9TAY
SEKIZINCI DAIRE
Esas No:.20131413
kurum amiri tarafrndan imzalr gorevlendirme yaztst aranrr." htlkmir, (e) bendinde ise "Gtda
igletmecisi, isletmenin faaliyette bulundulu galrgma giin ve saatlerine gore zorunlu personel
istihdam etmek zorundadrr." hirkm0 gereoi grda miihendisi olan davactntn, gtda igletmelerinde
galrgabilmesi ve mesleki faaliyetini icra etmesi igin, istihdamt zorunlu onay belgesine sahip
olmasr gerektigi anlagrlmaktadrr.
Dava dosyaslnrn incelenmesinden; grda milhendisi davacr taraftndan, istihdaml zorunlu
personel onay belgesi verilmesr istemiyle yaprlan bagvurunun, bagcirtiilii fotojraf vermesi
nedeniyle kabul edilmemesi uzerine 1311212012 gtrnlir dilekge ile kabul edilmeme sebebinin
bildirilmesinin istenildigi, bunun uzerine tesis edilen 1411212012 gun ve 201210808 saylll Glda
MiLhendisleri Odasr igleminde davacr bagvurusunun, "Odalanmrz tarafrndan d[tzenlenen kimlik,
SMM vb. her tirrlir fotolraflt belgelerde; Anayasa'nrn 174. maddesi uyannca tiirbanlt, bagdrtillil,
sakallr gibi tantnmayt zorlagttnct fotograflarrn kabul edilmemesine ve kullantlmamastna"
geklindeki 02.12.1994 gun ve 64 saytlt TMMOB Ydnetim Kurulu karart atrf yaprlarak
reddedildiginin anlagrlmasr [tzerine baktlan davanrn agrldr$rgdriilmektedir.
Bir duzenleyici i$lemin hiyerargik olarak baglr bulundugu list hukuk normlartnda aqtk
bir dltzenlemeye yer verrlmedigi durumlarda bir hakkrn kullantmtntn engellenmesi ya
da
krsrtlanmasr sonucunu do{uran bir bagka d0zenleme yaprlmast hukuken m0mkln deiildir.
Anayasa ve tarafr oldugumuz uluslararasr scizlegmeler ile giivence altlna allnan temel
hak ve cizgurltrklerin ancak
bu
maddeierde beiirienen sebeplerin varirgr halinde cjzierine
ve bu sebeplere dayah olarak kanunla ktsrtlanabilmesi mttmk0nditr. Bu
ktsttlamalann ise; Anayasanrn <iz[ne ve ruhuna, demokratik toplum diizeninin ve laik
cumhuriyetin gereklerine ve cilgulirlirk ilkesine ayktn olamayacaor yine Anayasada
dokunulmaksrzrn
d
irzenlen migtir.
ve Onay iglemlerine Dair Ycinetmelikte
istihdamr zorunlu personel onay belgesine iligkin kurallara yer verilirken, belgelerde
Bununta birlikte; Grda igletmelerinin Kaytt
kullanrlacak fotograflarrn bagt agrk olarak gekilmig olmasr gerektigi ycini.inde bir belirleme ya da
srnrrlama yaprlmadtgr gibi 6235 saytlt Turk MiLhendis ve Mimar Odalarr Birligi Kanunu'nda da
bu yonde bir d0zenleme bulunmamaktad tr. Ote yandan; kimlik belgeleri ya da serbest galtgma
belgelerinin, kigilerin tantnmalartna yarayan resmi
yaprgtlnlacak fotografrn
bir belge olmast nedeniyle
kimlide
da ilgililerin cizelliklerini belirtecek nitelik taqlmasr, sahibinin kolayca
tantnmasrnr saglayacak gekiicle olmasr gerekecelinden tantnmayt zorlagttracak bagka higbir
unsurun bulunmamasr gerektigi de girphesizdir.
Nitekim; Nufus Hizmetleri Kanununun Uygulanmasrna iligkin Ycinetmelikte, niifus ve
uluslararasr aile ci.lzdanlanna yaptgttnlacak foto!raflann niteligi belirlenirken kadlnlarln alln,
gene ve yuzleri agtk olmak gartryla bagcirt siiyle foto{raf verebilece$ine igaret edilmigtir.
Bciylece bagcirtiilii olarak verilecek fotograf agrsrndan da cilgiit bu gekilde ortaya konulmu$tur.
4/5
T.C.
DANT9TAY
SEKIZINCI DAIRE
Esas No:20131413
Bu baglamda; Turk Muhendis ve Mimar Odalarr Birligi Gtda Muhendisleri Odast Ana
Y6netmeli0inin
9/a maddesi geregi grda m0hendislerinin, Ttrkiye'de grda miihendisli0i
mesleginde galrgabilmek igin, Odaya
iiye olmak zorunda olduklart,
davactntn gtda
miihendisligi meslelini, kendi namrna ve kamu kurum ve kuruluglan dtgtnda serbest olarak
yurrittirgu ve serbest meslek mensubu oldulu dikkat alrndrgrnda, en itstiinde evrensel hukuk
ilkeleri ve Anayasanln yer aldr$r normlar hiyerargisinde
iist hukuk
normlarrnt ktsttlayan,
odalarrn belgelere yaprgtrracagr fotograflarrn bagr agrk olarak gekilmig olmasr gerektigini kurala
baglayan 02.12.1994 gunlu ve 64 sayrlrTirrk Mtrhendis ve Mimar Odalarr Birligi Yonetim Kurulu
kararr ile bu karara dayanrlarak tesis edilen iglemin, galrgma hakktnt ihlal etmesi nedeniyle
hukuka uygun olmadrjr sonucuna ulagrlmrgtrr. Aksinjn kabul edilmesi durumunda, antlan T[jrk
MiLhendis ve Mimar Odalarr Birligi kararrnrn idarenin kamu girci.r kullanarak, evrensel hukuk
ilkelerini ve Anayasada gtvence altrna ahnan galrgma hakkrnr ihlal etmesine dayanak tegkil
edecegi agrktrr.
Bu durumda; yukarrda yer verilen mevzuat
hik
mleri ve agrklamalardan anlagrlacagr
iJzere, Grda M0hendisleri Odasr tarafrndan tanzim edilen istihdamr zorunlu personel onay
belgesi bagvurulannda istenilen belge
ve
fotograflarda, bagvuranrn bagrnrn agrk olaca!rna
iligkin herhangi bir dizenlemeye yer verilmedigi, bu durumda serbest meslek mensubu olan
davacrnrn, ilgili oda tarafrndan tanzim edilen istihdamr zorunlu personel onay belgesini
almadan Ealrgmasrnrn mumkiin olmadrgr gdz6niine alrndrgrnda, yaprlan bagvurunun Anayasal
bir hak olan galrgma hakkrnr krsrtlayrcr gekilde ve yasal bir dayanagr bulunmayan bagr agrk
fotograf getirmesi gerektiginden bahisle reddinde
Odalarr Birligi Yonetim Kurulunun 02.12.1994
ve dayana{r Turk
M0hendis
ve
Mimar
g0nlii ve 64 sayrlr karannda yer alan "tiirbanh,
bagiirtiilii," ibarelerinde hukuka uyarlk bulunmamaktadrr.
Ote yandan, dava konusu iglemlerin uygulanmasr halinde telafisi giig veya imkansrz
zatatla n olugacagr da agrktrr.
Agrklanan nedenlerle, dava konusu 14.12.2012 girn ve 201210808 sayrlr iglem ile igleme
dayanak tegkil eden 02.12.1994 gUn ve 64 sayrlr TMMOB Ycinetim Kurulu kararrnda yer alan
"tiirbanlr, bagtirtiilii," ibarelerinin teminat aranmakslzrn yi..iriitmesinin durdurulmasrna, bu
kararrn tebligini izleyen gUnden itibaren 7 (yedi ) girn igerisinde Danrgtay idari Dava Daireleri
Kurulu'na itiraz yolu agtk olmak izere, 12.09.2013 giiniinde oybidigi ile karar verildi.
Ba,kan V
Uye
Uye
5/5
Uye
Uye
Download

Gıda Mühendisi olan davacı tarafından, istihdamı zorunlu personel