KPSS KONU ANLATIMI
Web: http://www.rehberlik.biz.tr
Mail: [email protected]
1. ÜNİTE
TEMEL KAVRAMLAR
KPSS’de bu bölümden her
ortalama 2 soru gelmektedir.
yıl
Bu bölümdeki sorular genellikle bilgi
veya örnek verilerek sorulan yarı bilgi
sorusu şeklindedir.
1. ÖĞRENME
Tekrar ya da yaşantı sonucu
davranışlarda meydana gelen nispeten kalıcı
izli (sürekli) bir değişmedir.
Öğrenme:
Mesela;
- sobadan eli yanan bir çocuğun bir daha sobayı
ellememesi.
- Araba, bisiklet, klavye kullanma
- 100’e kadar sayma
Organizmada
meydana
gelen
her
davranış ve davranış değişikliği öğrenme
değildir.
ÖĞRENME
SİRK hayvanları acaba hangi türden
öğrenmeyi gerçekleştiriyor?
Bir davranışın öğrenme olup olmadığını
anlayabilmek için şu üç soruya evet cevabının
verilmesi gerekmektedir:
1. Tekrar ve yaşantı sonucu mu?
2. Davranış değişmiş mi?
3. Değişiklik Kalıcı mı? Sürekli mi?
EVET ise
ÖĞRENME
Bir davranışın öğrenilmiş olması için şu üç özelliği
taşıması gerekir:
1. Her öğrenmede olumlu ya da olumsuz
gözlenebilir bir davranış değişikliği mutlaka
olmalıdır.
2. Öğrenmede söz konusu olan davranış değişikliği
tekrar ve yaşantı sonucu meydana gelmiş
(sonradan kazanılmış) olması gerekir. Yani her
davranış değişikliği öğrenme değildir.
3. Davranış değişikliği nispeten kalıcı (uzunca bir
süre devam etmesi) gerekir.
ÖĞRENME
Ya bu yakışıklı bebeğimiz ne türden
bir öğrenme gerçekleştiriyor?
Öğrenme içsel (zihinsel) bir süreçtir ve
süreç doğrudan gözlenemez. Gözlemlenen
bireyin performansıdır (edim, icra).
Performans, öğrenilenin gözlenebilir hale
dönüşmesidir.
GELİŞİM PSİKOLOJİSİ İLE
İLGİLİ ORTAK SORU
Öğrenme, yaşantı sonucunda davranışlarda meydana gelen
görece kalıcı değişiklikler olarak tanımlanmaktadır.
Buna göre, aşağıdaki davranışlardan hangisinin öğrenme yoluyla
kazanıldığı söylenebilir?
A) Bir köpeğin sahibini görünce sevinç sesleri çıkarması
B) Banyoda yanlışlıkla soğuk suyu açan birinin ürpermesi
C) Yağlı boya kokusu alan birinin gözlerinin yaşarması
D) Köpeklerin depremden kısa bir süre önce havlamaları
E) Yeni doğan bir bebeğin suya konulduğunda kol ve bacaklarını
oynatıp yüzmeyi çalışması
GELİŞİM PSİKOLOJİSİ İLE
İLGİLİ ORTAK SORU
Bir televizyon kanalının düzenlediği bir yarışmada, yarışmacılardan önceden
bilmedikleri bir şarkıyı öğrenip sahnede okumaları istenir. Yarışmacılardan biri
sözlerin bir kısmını unuttuğu için şarkıyı okuyamaz. Bu yarışmacının kendisini
“Şarkının sözlerini çok iyi öğrenmiştim ama heyecandan unuttum.” diyerek
savunması üzerine jüri üyelerinden biri ona “Ben şarkının sözlerini öğrenip
öğrenmediğine ancak sahnedeki performansına bakarak karar verebilirim.”
yanıtını verir.
Jüri üyesinin bu yanıtı aşağıdaki ifadelerden hangisini desteklemektedir?
A)
B)
C)
D)
Performansta gözlenen her değişme öğrenme sonucu değildir.
Öğrenme ancak performanstan anlaşılabilen içsel bir süreçtir.
Hatırlanmayan bir şeyin öğrenildiği söylenemez.
Öğrenmeden söz edebilmek için davranışlarda kalıcı bir değişiklik olması
gerekir.
E) Öğrenme ile hatırlama birbirlerini tamamlayan iki süreçtir.
ÖĞRENME
 İçdürtü,
içgüdü,
refleks,
büyüme
ve
olgunlaşma sonucu meydana gelen davranış
değişiklikleri öğrenme değildir.
 Psikolojik rahatsızlık sonucu ortaya çıkan tikler,
Homeostatik
davranışlar,
alışma
ve
duyarsızlaşma
sonucunda
ortaya
çıkan
davranışlar öğrenme sonucu gerçekleşmemiştir.
13
 Bireyin sürekli olarak göstermediği, belirli
durumlarda (alkol aldığında, rüya gördüğünde, ağır
ilaç veya uyuşturucu kullandığında, ağır ateşli
hastalıklarda, yorgunlukta) ortaya koyduğu geçici
davranışlar öğrenme ürünü değildir.
Mesela; narkoz halinden uyanırken söylenen sözler
veya aşırı alkol alan birinin kaba ve ölçüsüz konuşması.
 Hormonal salgılara bağlı değişikliklerden terleme,
kızarma, karşı cinse ilgi duymaya başlama gibi
davranışlar da öğrenme değildir.
14
GELİŞİM PSİKOLOJİSİ İLE
İLGİLİ ORTAK SORU
Bebeklerin ilk birkaç ay içindeki tepkilerinin bir kısmının doğuştan
geldiği, bir kısmının da öğrenme yoluyla sonradan kazanıldığı
bilinmektedir.
Bir bebeğin aşağıdaki tepkilerinden hangisinin öğrenme yoluyla
kazanıldığı sonucuna varılabilir?
A) Biberondan emdiği süt çok sıcak olduğunda ağzından püskürtmesi
B) Uzunca bir süre altı ıslak kalınca ağlamaya başlaması
C) Elini, ayağını ısırarak seven bir yetişkini görünce ağlamaya
başlaması
D) Değiştirilmek için alt bezi açıldığında ellerini, ayaklarını oynatması
E) Hareket eden bir nesneyi gözleriyle takip etmesi
GELİŞİM PSİKOLOJİSİ İLE
İLGİLİ ORTAK SORU
Aşağıdaki
davranışlardan
kazanılmamıştır?
hangisi
öğrenme
yoluyla
A) Bir köpeğin eve ilk kez gelen bir misafiri görünce huysuzlanması
B) İşine her zaman vaktinde giden bir kişinin çalar saati bozulduğu
için işe geç kalması
C) Bir oto tamircisinin motorun sesinden arızanın nerede olduğunu
anlaması
D) Bir annenin bebeğinin altını değiştirmesi
E) Bir bebeğin babasını görünce gülümsemesi
GELİŞİM PSİKOLOJİSİ İLE
İLGİLİ ORTAK SORU
Aşağıdakilerden hangisi öğrenme ürünü olan bir davranış
değildir?
A) Limon kelimesini duyan bir kişinin ağzının sulanması
B) Yoldan geçmekte olan bir yayanın klakson sesiyle irkilmesi
C) Bir çocuğun salıncak kurup küçük kardeşini sallaması
D) Bir kişinin zehirli olduğunu düşünerek böceklerden korkması
E) Acıkan birinin mutfağa yönelmesi
GELİŞİM PSİKOLOJİSİ İLE
İLGİLİ ORTAK SORU
Aşağıdakilerden hangisi öğrenmenin en uygun tanımıdır?
A)
B)
C)
D)
Bireyin içerisinde yaşadığı kültürün değerlerini kazanma süreci
Bireyin çevresiyle etkileşiminde meydana gelen değişme
Yeni ve kalıcı bilgilerin edinilmesi için yararlanılan yöntem
Yaşantılar yoluyla meydana gelen nispeten kalıcı davranış
değişikliği
E) İstenilen davranış değişikliğini oluşturmak amacıyla bireyin
gösterdiği bilinçli çaba
GELİŞİM PSİKOLOJİSİ İLE
İLGİLİ ORTAK SORU
Aşağıdaki örneklerin hangisinde, öğrenmeyle ilgili bir olgu söz konusu
değildir?
A) Bisiklete binmeyi bir kez öğrenen bir çocuğun bunu hiç unutmaması
B) Daktiloda yazı yazan birinin bilgisayarla yazı yazmayı daha kolay
öğrenmesi
C) Çarpım tablosunu ezbere bilen bir çocuğun çarpmada başarılı
olması
D) Bisikletten düşen bir çocuğun ayağını incitip pedal çevirememesi
E) Yemek pişirme dersleri alan bir annenin lezzetli yemekler yapması
2. Yaşantı (Deneyim): Bireyin çevresiyle etkileşimi
sonucu onda kalan izdir. İnsanların, ilgileri, istekleri,
tutumları ve davranışları yaşantılar yoluyla değişikliğe
uğrar ve öğrenmesini gerçekleştirir.
Mesela; Öğretmenlik okuyan bir öğrencinin staj
deneyimi
GELİŞİM PSİKOLOJİSİ İLE
İLGİLİ ORTAK SORU
Doğuştan görme engelli Ahmet, yetişkinlik döneminde
gerçekleştirilen bir ameliyatla görme yetisini kazanır. Ancak bu
yetiyi kullanma düzeyi, görme problemi olmayan bireylerle aynı
seviyeye ulaşamaz.
Bu durum, aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanabilir?
A)
B)
C)
D)
E)
Uyum sağlama
Bireysel farklılıklar
Dengeleme
Olgunlaşma
Yaşantı
21
GELİŞİM PSİKOLOJİSİ İLE
İLGİLİ ORTAK SORU
Yapılan boylamsal bir çalışmada, ikiz erkek kardeşlerin 5 yaşındaki
ilgi alanları arasında 0,80; aynı çocukların 18 yaşındaki ilgi alanları
arasında ise 0,60 korelasyon katsayısı saptanmıştır.
Buna göre, ilgi alanları arasındaki korelasyon katsayısı
farklılığını, aşağıdakilerden hangisi en iyi açıklar?
A) Olgunlaşma
B) Kritik dönem
C) Yaşantı
D) Cinsiyet
E) Büyüme
22
Kazanılmış yaşantı, bireylerin birbirleriyle ve çevresiyle etkileşimi
sonucu bireylerde kalıcı izli davranış değişikliği oluşmasıdır.
Aşağıdakilerden hangisi kazanılmış yaşantıya uygun bir örnek
değildir?
A) Bir yakınını cinayette kaybeden Nevin, gazetelerde önce cinayet
haberlerini okur.
B) Oğuz, derste öğretmenin verdiği örneği başka bir problemin
çözümünde kullanır.
C) Burak, oynadığı her satranç oyununda model aldığı satranç
ustasının açılış hamlesiyle oyuna başlar.
D) Fatma, ders arasında sınıf arkadaşlarıyla birlikte çektirdiği
fotoğraflara bakar.
E) Kemal, izlediği filmden kavga sahnelerini arkadaşlarına göstererek
anlatır.
3. Davranış: Organizmanın içten veya dıştan gelen
uyarıcılara karşı gözlenebilen (yürüme, koşma, yemek
yeme, gülme gibi) ve ölçülebilen (düşünme, problem
çözme, rüya görme) her türlü tepkisine davranış denir.
Davranışlar öğrenilmiş ve öğrenilmemiş olmak üzere
iki türlüdür.
3.1. Öğrenilmemiş davranışlar: Doğuştan getirilen,
geçici, büyüme ve olgunlaşmaya dayalı davranışlardır.
3.2. Öğrenme ürünü olan davranışlar: Doğuştan
getirilmeyen ve öğrenme sonucu meydana gelmiş
kalıcı izli davranışlardır. Mesela; teneffüs zili
çaldığında teneffüse çıkılması bir öğrenmedir.
3.1. ÖĞRENME ÜRÜNÜ
SAYILMAYAN DAVRANIŞLAR
1. Doğuştan getirilen davranışlar
a) İçgüdü
b) İçdürtü (fizyolojik, birincil güdü)
c) Refleks
d) Homeostatik davranışlar (dengeleme)
2. Geçici Davranışlar
3. Büyüme
4. Olgunlaşma
3.1.1. Doğuştan getirilen davranışlar: Öğrenme
ürünü olmayan, organizmanın yaşamını ve tür
olarak
devamını
sürdürmesinde
kullandığı
davranışlardır.
Bunlar;
 İçgüdü
 İçdürtü (fizyolojik, birincil güdü)
 Refleks
 Homeostatik davranışlar (dengeleme)
3.1.1.a) İÇGÜDÜ
Doğuştan getirilen (kalıtsal), türe özgü otomatik ve bilinçsizce
yapılan davranışlardır.
Mesela; örümceğin ağ örmesi, ipekböceğinin koza yapması, arının
bal yapması, ördeklerin yüzmesi gibi.
İçgüdü davranışlarının özellikleri
 Öğrenilmemiştir yani doğuştandır (Kalıtımsaldır).
 Sadece hayvanlara özgüdür.
 Otomatiktirler ve bilinçsizdirler.
 Türe özgüdür. Bir türe mensup olanlar aynı içgüdüsel
davranışlarda bulunurlar. Mesela; miyavlamak içgüdüsü kedi
türünün tüm bireylerinde görülür.
 Belirli zaman ve şartlar oluştuğunda ortaya çıkar. Mesela;
leyleklerin sonbaharda göç etmesi, yarasaların geceleri uçması.
3.1.1.b) İÇ DÜRTÜLER (FİZYOLOJİK,
BİRİNCİL) GÜDÜLER
Organizmanın içinden gelen ve onu harekete geçiren
güdülerdir. Organizmanın yaşamasına ve neslin
devamına hizmet ederler. Bu nedenle birincil
güdülerdir.
Doğuştandır yani öğrenilmemişlerdir. Hem hayvanlarda
hem de insanlarda görülür. Bu nedenle evrenseldir.
Mesela; açlık, susuzluk, cinsellik, merak, korunma,
dinlenme, uyku, oksijen ihtiyacı, annelik güdüsü vb.
3.1.1.c) REFLEKS
Organizmanın belirli uyarıcılara karşı gösterdiği ani ve
istemsiz (bilinçsiz) tepkileridir. Refleksler doğuştandır ve
otomatiktir yani öğrenmeye dayanmayan tepkilerdir.
Refleksler organizmayı zararlı uyarıcılar karşısında koruma
görevi yapar. Refleksler, hem insanlarda hem de
hayvanlarda görülür. Yani belli bir türe özgü değildir.
Refleksler ertelenebilir, fakat engellenemez. İnsanda
“emme ve yakalama” refleksleri doğuştan getirilen ilk
reflekslerdir.
Mesela; Tozlu bir ortamda hapşırma, ani ve yüksek bir ses
karşısında irkilme, ışık karşısında göz bebeklerinin
büyüyüp küçülmesi, çok sıcak bir nesneye eli değen birinin
hemen elini geri çekmesi.
İÇGÜDÜ
1.
2.
3.
4.
5.
Türe özgüdür.
Uyaranı belli değildir.
Karmaşık davranış
örüntüsüdür.
Ertelenemez ve
engellenemez.
Sadece hayvanlarda
görülür.
REFLEKS
1.
2.
3.
4.
5.
Türe özgü değildir.
Uyarıcısı bellidir.
Basit davranışlardır.
Bir süre ertelenebilir,
fakat engellenemez.
Hem insan hem
hayvanlarda görülür.
İkisi de öğrenilmemiştir yani doğuştan getirilmiştir.
NOT: İnsanlarda içgüdü yoktur. İçdürtüsel davranışlar vardır.
İçgüdü, iç dürtü ve refleks davranışlar
arasındaki farklar şöyledir;
a) İç dürtülerde davranış bir iç uyarıcı
sonucudur.
b) Reflekslerde davranış bir dış uyarıcı sonucu
yapılırken,
c) İçgüdü davranışları iç ya da dış hiçbir uyarıcı
olmadan otomatik olarak gerçekleşebilir.
31
3.1.1.d) HOMEOSTATİK
DAVRANIŞLAR
Yetersiz ve aşırı uyarılma sonucunda uyum ve denge
durumu bozulan organizmanın tekrar normal yaşantısına
dönmesine yönelik gösterdiği, türe özgü tepkilere
dengelenme denir.
Bu tepkilerin tamamına yakını otomatik ve bilinçsizle
yapılır. Başka bir deyişle Homeostasis, dengesi bozulan
organizma çeşitli etkenleri (su, besin, oksijen miktarı)
belli düzeyde tutarak normal yaşantısını sürdürme
durumudur .
Mesela; insanın vücut ısısı, kalp atışı, tansiyonu
değiştiğinde, organizma uyumu sağlamak için otomatik
çaba harcar. Üşüyünce titrememiz, sıcakta terlememizde
homeostatik davranışlardır.
3.1.2. GEÇİCİ DAVRANIŞLAR
Bireyin sürekli olarak göstermediği, belirli zamanlarda ve
durumlarda (alkol aldığında, rüya gördüğünde, ağır ilaç veya
uyuşturucu
kullandığında,
ağır
ateşli
hastalıklarda,
yorgunlukta) ortaya koyduğu öğrenme ürünü sayılmayan
davranışlardır.
Mesela; narkoz halinden uyanırken söylenen sözler, aşırı alkol
alan birinin kaba ve ölçüsüz konuşması, uyurgezer birinin gece
dışarı çıkıp yürümesi, bireyin yüksek ateşli olduğu bir zamanda
sayıklaması.
3.1.3. BÜYÜME
Organizmanın bedensel (fiziksel) ve hacimsel olarak değişim
göstermesidir. Büyüme daima bir artışı ifade eder; azalma gösteren bir
durum büyüme olamaz.
 Büyüme organizmada meydana gelen nicel bir olaydır.
 Büyüme, bedenin hem dış hem de iç organlarında oluşur.
Mesela; boyun uzaması, ağırlığın (kilonun) artması, kasların
büyümesi, beynin ağırlaşması, saçın uzaması, tırnakların uzaması
Nitel değişiklikler büyüme olarak sayılmaz.
34
BÜYÜME
BOYUN UZAMASI
BÜYÜME
BEYNİN AĞIRLAŞMASI
KASLARIN BÜYÜMESİ
GELİŞİM PSİKOLOJİSİ İLE
İLGİLİ ORTAK SORU
Fatma Hanım seneye okula başlayacak olan yeğeni Bertuğ’a bir hediye
vermek ister. Çocuk giysileri satan bir mağazadan Bertuğ’un yaşını
söyleyerek bir pantolon satın alır. Hediyesini yeğenine verdiğinde, uzun
süredir görüşmemelerine karşın, satın aldığı pantolonun yeğeninin
bedenine tam olduğunu görür, çok sevinir.
Yukarıdaki paragrafta gelişim psikolojisine özgü kavramlardan
hangisine vurgu yapılmaktadır?
A) Büyüme
B) Olgunlaşma
C) Öğrenme
D) Hazırbulunuşluk
E) Kritik dönem
3.1.4. OLGUNLAŞMA
Organizmanın doğuştan sahip olduğu potansiyel güçlerin (vücut
organların), kendisinden beklenilen fonksiyonları zamanla
yerine getirebilecek (görev yapabilecek) duruma gelmesidir.
Mesela; çocuğun el ve parmak yapısının 6 yaş civarında kalemi
düzgün tutabilecek hale gelmesi. 12 aylık bir bebeğin
yürüyebilmesi.
Olgunlaşma organizmanın doğuştan getirdiği biyolojik
donanımın, genetik olarak belirlenmiş bir plan dâhilinde,
zaman içinde kendiliğinden (öğrenme yaşantılarından ve
çevresel değişkenlerden bağımsız) değişmesidir.
Yani
olgunlaşma genetik yapının ortaya çıkardığı bir değişimdir.
38
 Olgunlaşma
sonucunda
ortaya
çıkan
davranışlar (yürüme, dik durma, sesleri
çıkarma) öğrenme ürünü sayılamazlar.
 Ancak
olgunlaşma,
öğrenme
ve
hazırbulunuşluk için ön koşuldur. Eğer
organizma bir şeyi öğrenebilme olgunluğunda
değilse öğrenme gerçekleşemez.
39
OLGUNLAŞMA
İNCE KASLARIN
GELİŞMESİYLE
(OLGUNLAŞMASIYLA)
YAZI YAZMAK
GELİŞİM PSİKOLOJİSİ İLE
İLGİLİ ORTAK SORU
Gesell ve Thompson tarafından yapılan bir deneyde; ikiz
bebeklerden birine sekiz hafta boyunca merdiven çıkma
egzersizleri yaptırılmış, diğerine ise hiçbir egzersiz
yaptırılmamıştır. Çalışma sonucunda, egzersiz yapmayan bebeğin
sadece bir haftalık gecikme ile ikiziyle eşit düzeyde merdiven
çıkabilir hâle geldiği gözlenmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi, bu çalışmanın sonucunu en iyi açıklar?
A)
B)
C)
D)
E)
Olgunlaşma ve öğrenme, birbirinden bağımsız değildir.
Öğrenme, performansı artırır.
Olgunlaşma, bütün bireylerde aynı düzeyde değildir.
Birey, er ya da geç öğrenir.
Gelişim, aşamalar hâlinde gerçekleşir.
41
GELİŞİM PSİKOLOJİSİ İLE
İLGİLİ ORTAK SORU
Matematik öğretmeni Arif Bey, gelecekte karşılaştığında
öğrenmesini kolaylaştıracağını düşünerek 4 yaşındaki kızına bazı
matematik formüllerini farklı yöntemler kullanarak ezberletmeye
çalışır. Ancak bütün çabalarına rağmen çocuğuna matematik
formüllerini ezberletmeyi başaramaz.
Çocuğun matematik formüllerini ezberlemeyi başaramamasının
temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Çocuğun matematiğe ilgisinin az olması
B) Babasının uygun öğretim yöntemleri kullanmaması
C) Çocuğun güdülenme düzeyinin düşük olması
D) Çocuğun matematikte yeteneksiz olması
E) Çocuğun yeterli bilişsel gelişim düzeyine ulaşmamış olması
42
GELİŞİM PSİKOLOJİSİ İLE
İLGİLİ ORTAK SORU
İlköğretim okuluna yeni başlayan Mehmet önlüğünü kendisi giyebilmekte,
ancak annesi defalarca göstermesine karşın, önlüğünün yakasını bir türlü
ilikleyememektedir.
Mehmet’in önlük yakasını bir türlü ilikleyememesi, aşağıdaki ifadelerden
hangisiyle açıklanabilir?
A) Yaka kullanmaya yeni başladığı için Mehmet deneyim eksikliği
yaşamaktadır.
B) Annesinin aşırı koruyucu tutumu nedeniyle Mehmet iliklemeyi
öğrenememiştir.
C) Mehmet yakasının düğmelerini ilikleyebileceği kritik döneme henüz
ulaşmamıştır.
D) Mehmet’in el kasları yakasını ilikleyebilecek olgunluğa erişmemiştir.
E) Mehmet’in parmakları yakasını ilikleyebilecek kadar büyümemiştir.
GELİŞİM PSİKOLOJİSİ İLE
İLGİLİ ORTAK SORU
Gelişimde olgunlaşma kavramı aşağıdaki süreçlerden hangisini
anlatmak için kullanılmaktadır?
A) Sosyal normlara uygun davranışların öğrenilmesi ve
sergilenmesi
B) Genetik olarak belirlenen bir plan çerçevesinde yaşantılardan
bağımsız olarak gerçekleşen biyolojik gelişmeler
C) İlk ergenlik döneminde başlayan ve yetişkinlik çağına kadar
süren fiziksel ve cinsel değişmeler
D) Büyüme ve gelişmeye eşlik eden öğrenilmiş davranış
örüntülerinin kazanılması
E) İlerleyen yaşla birlikte aşırı davranışların yerlerini yavaş yavaş
ağırbaşlı davranışların alması
44
4. DAVRANIŞLARIN ANALİZİ
4.1. Uyarıcı (uyaran): Duyu organlarını harekete geçiren
ve organizmada tepkiye yol açan her türlü iç (açlık,
susuzluk, baş ağrısı vb.) veya dış etkene (ışık, ses, ısı vb.)
uyarıcı denir.
4.2. Tepki (davranım): Uyarıcıların organizmayı
etkilemesi sonucu gösterilen her türlü davranışa tepki
denir. Başka tanıma göre uyarıcıların organizmada
meydana getirdiği her türlü fizyolojik ve psikolojik
değişmelerdir.
- Tepki başkaları tarafından gözlenebiliyorsa açık
tepkidir. Mesela; gülmek, koşmak.
- Tepki başkaları tarafından gözlenemiyorsa kapalı
tepkidir. Mesela; düşünmek, rüya görmek, bir matematik
problemini zihinden çözmek.
4.3. Karşılık: Organizmanın vermiş olduğu
tepkiye, çevrenin vermiş olduğu yanıttır ki bu ya
yeni bir davranış ya da bir uyarandır.
Karşılık üç türlü verilir;
Pekiştirme
ceza
karşılık vermeme
(görmezden gelme)
Download

Mesela