BACALAR
Bina içerisinde değişik araçlarla yakılan yakıtların gazlarını, oluşan
ağır hava ve kokuları bina dışına çıkarmak,
kullanılan gereçlerin artıklarını bina dışına atmak veya bina
içindeki tesisat borularının, bölümlerin estetiğini bozmaması için
bina içinde inşa edilen kanallara baca adı verilir.
Bacalar binalardaki çeşitli hizmetleri karşılamak üzere yapılan
bağımsız kanallardır.
Binalarda duvarlara beraber
malzemelerle inşa edilirler.
veya
müstakil
olarak
kagir
Bina yapılarının beklenen fonksiyonlarını yerine getirebilmesi için
insanları ve varlıklarını dış etkenlerden koruması ve muhafaza
edebilmesi gerekir.
Ayrıca binanın sağlıklı ve kolaylıkla kullanılmasını
sağlamak üzere gerekli su, ısı ve enerjiye ihtiyaç olacaktır.
Bu gibi ihtiyaçların karşılanmasında kanallardan
yararlanılmak üzere bacalar yapılır.







Bacaların Düzenlenmesi ve Yapım Kuralları
Bacalar özellikle iç duvarlarda düzenlenmelidir.
Bacanın iyi çekmesi; baca içindeki hava yoğunluğunun dış hava
yoğunluğundan daha az olmasıyla mümkündür. Bu da baca içinin
dış havaya göre daha sıcak olması demektir.
Sıcak hava yukarıya doğru yükselirken arkasındaki gaz ve
dumanı da birlikte sürükleyecek ve dışarı atılmasını
sağlayacaktır.
Genellikle şömine bacalarının mimari nedenle dış duvara
konulması gerektiğinde bacanın dış yüzeyinin en az bir tuğla
kalınlıkta ve ayrıca ısıya karşı yalıtımlı yapılması gerekir.
Bacanın uzun kenarı çatı eğimine paralel olmalıdır.
Bacalar çatının taşıyıcı elemanları olan mahyaları ve bunların
birleşme noktalarını kesmeyecek konumda düzenlenmelidir.
Zorunlu durumlarda ise baca 60 eğimin altına düşmeyecek açı
ile çatı arasına kaydırılmalıdır.
 Bacalar planda mümkün olduğunca gruplandırılmalı
ve çatı üzerine en az sayıda çıkarılmalıdır.
 Baca derzleri hava almayacak şekilde doldurulmalıdır.
 Bacalar çatının en yüksek mahyasından ve komşu binadan en az
50 cm’ye kadar yukarı çıkartılmalıdır.
 Her soba ve ocak için ayrı bir baca yapılmalı mecbur
kalınmadıkça aynı katta ve aynı baca kanalına birden fazla soba
bağlanmamalıdır.
 Soba borusu baca içerisine en çok baca duvar kalınlığı kadar
sokulmalıdır.
 Baca içerisindeki derzler iyice doldurulmalı ve malanın tersiyle
düzeltilmelidir.
 Bacanın içi sıvanmamalıdır. Aksi halde sıva soğuk ve sıcak
etkisiyle kolayca dökülüp bacak deliğini tıkayacaktır.
 Baca kesitleri daire, kare ya da dikdörtgen şekilli olabilir.
Kullanma Amacına Göre Bacalar
Dört Çeşide Ayrılır;
1. Duman bacaları
2. Havalandırma ve gaz bacaları
3. Çöp bacaları
4. Tesisat bacaları
1-Duman Bacaları
Bina içinde ocak, soba ve kalorifer kazanlarında yakılan
yakıtların gazlarını bina dışına atmak için inşa edilen
kanallardır.
Duman Bacası Yapımında Uyulacak Genel Esaslar
 Baca mutlaka iç duvarda yapılmalı, dış duvarda yapılması
gerekirse baca ile dış yüzey arasında boşluk bırakmalı veya
baca duvarı en az bir tuğla kalınlığında alınmalıdır.
 Duman bacaları düşey örülmeli, eğik örülmesi gerekiyorsa en
çok 60° meyil verilebilir.
 Baca kesiti yuvarlak veya kare olmalı, dikdörtgen kesit seçilirse
kenar oranları 2/3 ü geçmemelidir.
 Baca içi düzgün ve pürüzsüz
olmalıdır. Aksi halde kurum tutar.
 Baca kesiti meydana gelen dumanı
alabilecek ölçüde olmalı.
 Bir bacaya en fazla 4 soba deliği bağlanabilir.
Ancak her soba deliği arasında en az 30 cm aralık
bulunmalıdır.
 Kalorifer bacalarına soba bağlanmaz.
 Bacaların içlerinin temizlenmesi için döşemeden
60-90 cm yükseklikte 18-20 cm lik bir delik
bırakılır.
 Bacaya kar ve yağmur sularının girmesini önlemek
için bacanın üzerine baca şapkası yapılmalıdır.
 Baca, çekişinin
düzgün olabilmesi
için çatının en
yüksek yerinden 50
cm daha yükseğe
çıkartılmalıdır.
Bu husus komşu binaya
göre de dikkate
alınmalıdır.
Çatı meyline göre,
mahyadan aşağıda
kalan bacaların
yüksekliği çatı
yüzeyinden 120 cm,
dik doğrultuda 150 cm
kadar alınmalıdır.
 Bacanın çatı üzerindeki kısmı 150 cm yi geçtiği zaman rüzgârla
yıkılmaması için çember ile sarılmalı ve çatıya bağlanmalı.
 Baca deliği kesişen iki duvar arasında bırakılacak ise, delik
köşeden 1/4 veya 1/2 tuğla uzakta düzenlenmelidir.
 Bacanın derzleri iyice doldurulmalı ve hava alması önlenmelidir.
BANYO
Baca
WC
HAVALANDIRMA
BACASI
BANYO
WC
Mutfak
Hava
Şönt Baca Kesiti
 Yüksek binalarda baca duvarları
çok yer kaplamakta faydalı alan
azalmaktadır. Plândaki baca alanını
en aza indirmek için özel bloklarla
şönt baca sistemi düzenlenir.
Bu sistemde her bölümün bacası bir
kat yükseldikten sonra ana bacaya
bağlanır.
Sakıncalı
yönü
kat
bacalarının temizlenme zorluğudur.
(Şönt bacalarının ateş bacası olarak
kullanılması
imar yönetmeliklerince
yasaklanmıştır.)
Havalandırma, doğalgaz şofben ve
mutfak
kokularını
atmak
için
kullanılırlar.
Baca Yalıtımı
Çatı
Baca Ağzı
Temizleme Deliği
Temizleme Deliği
2.Havalandırma ve Gaz Bacaları
 Bina içi bölümlerinde kirlenen hava ile kokuları, yanmış gaz
artıklarını dışarıya atmak için yapılan kanallardır.
Dışarıya pencere açma imkânı bulunmayan banyo ve hela gibi
bölümlerde havalandırma yapabilmek için müşterek yerde bir
kanal bırakılır.
Banyo ve hela bir pencere ile bu
kanala bağlanır. Yapılacak bacanın
kısa kenarı 40 cm veya daha fazla,
kenar oranları 1/3 alınmalıdır.
 Bir insan saatte ortalama olarak
20 dm3 karbon asidi ve 40 gr.
su buharı çıkarır. Kapalı
hacimlerdeki hava bu oranlarda
kirlenir.
 Büyük bir şahıs için saatte
32 m3, çocuk için 15 m3
temiz hava gereklidir
Mutfak ve benzeri yerlerin
havalandırılması
ve
şofben
gazının dışarıya atılması için
daha dar kesitli baca yapılır.
Şofben
bacaları,
içerisi
çimento harcıyla sıvanırsa tuğla
ile örülebilir.
Tuğla yerine özel olarak
hazırlanmış künk veya asbest
borular kullanılır. Bu boruların
içleri sırlı olursa gaz, bacayı
daha kolay terk eder.
3.Tesisat Bacaları
Binalarda yapılan tesisatın boru ve kablolarının kolaylıkla geçmesi
için yapılan boşluklardır.
İhtiyaca göre dik, eğik ve yatay olarak inşa edilirler.
Tesisat döşendikten sonra üzerine tel çekilir ve üzeri sıvanarak
kapatılabilir.
Kanalın önü kapaklı olarak yapılabilir. Daha büyük tesisatlarda
bacalar ışıklı ve asansörlü yapılır.
Tesisat, binanın diğer bölümleri için yapılan havalandırma ve
ışıklandırma bacasından geçirilerek müşterek kullanılabilir.
Çok büyük binalarda ise
binanın tesisatına ait kat
teşkil edilir. Bu katlar,
içinde yürünebilecek ve
gerektiğinde tamiratın
kolaylıkla yapılabileceği
büyüklükte olur.
4. Çöp Bacaları
Çok katlı binalarda, her kattaki
çöplerin
kolaylıkla
toplanıp
atılması
için
yapılan
düşey
kanallardır.
Havalandırma
Bacası
Temizleme
Her kattan bacaya çöp atma
kapakları açılır. Bacanın üzerinde,
tıkandığında temizlenmesi için,
fırça ağırlık bulunur.
80
Ayrıca kokuyu gidermek için
bacadan
çatıya
açılan
havalandırma deliği bulunur.
Çöp
Vagonu
 Çöp bacası binanın ortak bir
yerinde düzenlenmeli.
 Baca kesiti kare veya dikdörtgen
olabilirse de iç çapı 45 cm yuvarlak
olmalı.
 Baca kesiti daralmadan, baca
yüksekliğince devam etmelidir.
 Baca içinin çimento harcı ile
sıvanması veya çinko ile kaplanması
gerekir.
 Çöp atma kapakları döşemeden 6090 cm kadar yüksekte olmalı.
 Bacanın
çatı
üstüne
açılan
havalandırma bacası bulunmalı.
 Temizleme fırçası tertibatı basit
olmalı
 Çöplerin aşağıda toplanabileceği
yeterli büyüklükte vagon veya bidon
bulunmalıdır.
Download

07 Bacalar