KÜRESEL ISINMA VE ALINACAK ÖNLEMLER
ÇEVRECİ BELEDİYECİLİK,
BELEDİYELERİN
ÇEVRE SORUNLARI İLE YÜZLEŞMESİ
Dr. Mustafa ŞAHİN
Bakanlık Müşaviri
26 Haziran 2014, Mersin
SUNUM İÇERİĞİ
İklim Değişikliği
İklim Değişikliği ve Türkiye
İklim Değişikliği ile mücadele
Mevzuat ve Çevre Yönetimi
Yeşil Bina
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
☼ İnsan
☼ Sera
faaliyetlerinden kaynaklanan
gazı emisyonlarının
☼ Atmosferde
☼ Sera
birikmesi sonucu
etkisiyle
☼ Ortalama
sıcaklığın artması(yla)
Belirli bir zaman diliminde iklimde olan değişiklik
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
İnsan Faaliyetleri
Fosil Yakıtların kullanılması
(ısınma, ulaşım, sanayi, enerji)
Endüstriyel üretim,
Atık,
Arazi Kullanım Değişikliği ve
Ormansızlaştırma
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
SERA GAZLARI
BMİDÇS
OTİM
Küresel Isınma
Potansiyeli
CO2
Karbondioksit
1
CH4
Metan
20
N2O
Nitrözoksit
300
HFCler
Hidroflorokarbonlar
1100-1900
PFCler
Perflorokarbonlar
560-11700
SF6
Kükürtheksaflorür
23900
CFCler
Kloroflorokarbonlar
BMİDÇS: Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi
OTİM: Ozon Tabakasını İncelten Maddeler
6500-8700
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
Küresel sıcaklığın değişimi
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
SERA GAZLARI VE ATMOSFERDEKİ DERİŞİMLERİ
CO2 konsantrasyonu
Sanayi öncesi
: 280 ppm
2010 yılı : 390 ppm
2012 yılı+
: 394 ppm
•
•
CH4 konsantrasyonu:
Sanayi öncesi
: 700 ppb
2010 yılı : 1800 ppb
2012 yılı
: 1819 ppb
N2O konsantrasyonu:
Sanayi öncesi
: 270 ppb
2010 yılı
: 323 ppb
2012 yılı : 325 ppb
Kaynak: WMO Küresel Atmosfer İzleme Programı
(https://www.wmo.int/pages/mediacentre/press_releases/pr_980_en.html)
Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin
(IPCC) 5. Ön Değerlendirme Özet Raporuna göre;
“1951 – 2010 döneminde küresel sıcaklıklardaki
artış, kesin olarak (%95 - % 100 ihtimalle) insan
etkinliklerinden kaynaklandı.”
1901-2011 yılları arasında küresel sıcaklıklarda
yaklaşık 0.9°C artış görüldüğünü ortaya koyan
raporda, ortalama yüzey sıcaklıklarının sanayi
devrimi öncesine göre 2°C yüksek olduğu yüksek
olduğu belirtiliyor.
SERA GAZI EMİSYON ENVANTERİ
Sera Gazı Emisyonları ve Sektörlere Göre Dağılımı
2012 yılı kişi başı emisyon miktarı ise 5,9 ton/kişi olarak hesaplanmıştır.
SERA GAZI EMİSYON ENVANTERİ
Sera Gazı Emisyonlarının Sektörlere Göre Dağılımı
SERA GAZI EMİSYON ENVANTERİ
Sektörlere Göre Toplam SGE (2011)
2011 yılı enerji alt sektörlerinden
kaynaklanan sera gazı emisyon miktarları
ve dağılımı
Enerji Sanayi
% 41; 122 Mton
İmalat ve İnşaat
%19; 58 Mton
Ulaştırma
%16 ; 48 Mton
Diğer Sektörler
(kaçak emisyonlar
dahil)
%24 ;73 Mton
SERA GAZI EMİSYON ENVANTERİ
Kişi Başı Emisyon Miktarı (AKAKDO Hariç, tCO2/kişi)
Kaynak 1 : http://www.eea.europa.eu/data-and-maps/data/data-viewers/greenhouse-gases-viewer
Kaynak 2: http://stats.oecd.org/
Kaynak 3: http://data.worldbank.org/indicator/EN.ATM.CO2E.PC/countries?display=default
SERA GAZI EMİSYON ENVANTERİ
EMİSYON MİKTARI, ÜLKE (Mton CO2 eq, AKAKDO hariç)
Kaynak: http://stats.oecd.org/
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ETKİLERİ
SU KAYNAKLARI
TARIM
DOĞAL AFETLER
SAĞLIK
BİYOÇEŞİTLİLİK VE
ORMANCILIK
SÜREÇLER
ETKİLENEBİLİRLİĞİN BOYUTLARI
Coğrafi konum
Göç durumu
Yaş
Meslek
İklim
Değişikliğinden
etkilenebilirlik
Sağlık durumu
ve engellilik
Sosyal statü
Cinsiyet
Eğitim
27.06.2014
16
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ETKİLERİ
• İklim değişikliğinin etkileri her yörede coğrafi ve mevcut
iklim yapısına bağlı olarak çeşitlilik gösterir.
• Etkisi her ne şekilde olursa olsun, iklim şartlarının
değişmesi doğal kaynaklardan sosyo-ekonomik yapıya
kadar canlılara dair birçok alanı etkilemektedir.
27.06.2014
17
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ETKİLERİ
• Doğaya dayalı tarım, hayvancılık ve turizm gibi
sektörlerde çalışan kesimlerin geçim
kaynaklarının tehdit altında olması
27.06.2014
18
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ETKİLERİ
Yağış düzeninin değişmesi su sıkıntısı ve/veya sellere yol
açabilecek
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ETKİLERİ
Su, toprak gibi doğal kaynaklara dayanan tarımsal yapı ve
ürün deseni etkilenebilecek
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ETKİLERİ
Artan sıcaklıklar nedeniyle
•
•
•
•
•
bitkisel üretim dönemlerini değiştirip gıda güvenliğini tehdit etmesi,
bulaşıcı hastalıklara neden olan etkilerin artması,
hassas ekosistemlerin ve türlerin yok olmasına sebep olması,
orman yangınlarının sıklığında artış,
kar yağış ve erime dönemlerinin değişimi nedeniyle sel ve taşkın gibi doğal
afetlerde artış,
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ETKİLERİ
Deniz seviyesinin yükselmesi kıyı
bölgelerinde özellikle deltalara zarar
verilmesi,
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE KENTLEŞME İLİŞKİSİ
• Küreselleşen çevre sorunu olarak iklim değişikliği
küreselleşme bağlamında ortaya çıkan bir çevre
sorunudur. Yani küreselleşen dünyanın yarattığı bir
çevre sorunu haline gelmiştir.
27.06.2014
23
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE KENTLEŞME İLİŞKİSİ
• Dünyada iklim değişikliğinin en önemli nedeni aslında
kalkınmaya, endüstrileşmeye ve kentleşmeye olan
bakış açısı olmuştur.
27.06.2014
24
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE KENTLEŞME İLİŞKİSİ
• iklim değişikliğinin nedenlerinin kentsel gelişimin “NASIL”
gerçekleştiği sorusu üzerinden tartışılması gerekmektedir.
27.06.2014
25
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE KENTLEŞME İLİŞKİSİ
• Kentsel gelişim elbette ki iklim değişikliğinin tek nedeni
değildir, ancak dünyada harcanan enerjinin %75’i
kentsel alanlarda tüketilmektedir, yani atmosfere
salınan sera gazları büyük ölçüde kentlerde gerçekleşen
süreçlerin sonucudur.
27.06.2014
26
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE KENTLEŞME İLİŞKİSİ
• Mekânın, kullanım değerinden ziyade değişim
değerinden üretimini temel alan çalışmalar çevreyi
ekonomik gelişmeyi sağlamada kullanılabilecek bir araç
olmasından ileriye götürememiştir.
27.06.2014
27
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE KENTLEŞME İLİŞKİSİ
Başlıca Etkenler;
• Göçle kentlerde nüfus artışı
• Doğanın taşıma kapasitesi gözetilmeksizin yapılan
yatırımlar ve baskı,
• Doğal ve tarımsal niteliği önemli alanlara doğru bir
kentsel yayılma süreci
• Bina sayısındaki çarpıcı artış
• Özel araç kullanımındaki artış
27.06.2014
28
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE TÜRKİYE
☼ Akdeniz
Havzası’nda
yer alıyor.
☼ İklim değişikliğinden
çok fazla etkileniyor.
☼ Hızla
gelişmekte
olan bir ülke
☼ Ser a gazı emisyonlar ı
hızla yükseliyor.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE TÜRKİYE
• Gerek Hükümetler arası İklim Değişikliği Paneli (IPCC)
raporu, gerekse yürütülen bir dizi ulusal ve
uluslararası bilimsel model çalışmaları, Türkiye’nin
yakın gelecekte daha sıcak, daha kurak ve yağışlar
açısından daha belirsiz bir iklim yapısına sahip
olacağını ortaya koymuştur.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE TÜRKİYE
•
•
•
•
•
Türkiye ikliminde gözlenen değişiklikler;
Ortalama hava sıcaklıklarında özellikle güney bölgelerde
olmak üzere genel bir artış eğilimi söz konusudur;
En belirgin ve geniş yayılışlı ısınma eğilimleri ilkbahar ve
yaz minimum hava sıcaklıklarında görülmektedir;
Minimum sıcaklıklardaki bu ısınma eğilimlerinde
Türkiye’deki hızlı kentleşmenin etkisi büyüktür;
Maksimum sıcaklıklarda ise genel eğilim yaz mevsiminde
artış yönündedir;
Yağışlarda önemli azalma eğilimleri daha çok kış
mevsiminde gözlenmektedir;
27.06.2014
31
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE TÜRKİYE
Yağışlarda genel olarak Ege ve Akdeniz kıyıları
boyunca azalış, Karadeniz kıyısı boyunca ise ani
yağışlar ve buna bağlı sel ve erozyonda artış;
 Özellikle kış mevsiminde Fırat ve Dicle
havzalarında
yağışlarda
azalma
öngörülmektedir.
 Yakın gelecek için yapılan model sonuçlarına
göre ise, deniz seviyesinde önemli değişiklikler
öngörülmemektedir.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE TÜRKİYE
Kış (sol sütun) ve yaz (sağ sütun) mevsimler i yüzey sıcaklıklar ında (°C) tahmin edilen
değişiklikler (1961-1990 dönemi). Projeksiyonlar ECHAM5 genel sir külasyon modelinin A2
senar yosuna dayanmaktadır.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE TÜRKİYE
Kış (sol sütun) ve yaz (sağ sütun) yağışlar ında tahmin edilen değişiklikler (1961-1990 dönemi).
Bu projeksiyonlar ECHAM5 genel sir külasyon modelinin A2 senar yosuna dayanmaktadır.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İLE
MÜCADELE
RİO ZİRVESİ 1992
1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin
sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma
gereği ortaya çıkmıştır.
En önemli tespit;
“Çevreye rağmen kalkınmanın
sağlanamayacağı,
kalkınmanın
ihmal edilmesi ile çevrenin
korunamayacağı”dır.
Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte,
dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İLE
MÜCADELE
Zirvenin sonunda
şunlardır:
elde
edilen
çıktılar
• Çölleşme İle Mücadele Sözleşmesi
• Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi
• İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi
• KYOTO PROTOKOLÜ
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ve TÜRKİYE
Türkiye,
• 24 Mayıs 2004 tarihinde Sözleşmeye,
• 26 Ağustos 2009 tarihinde Kyoto Protokolü’ne taraf
olmuştur.
37
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İLE
MÜCADELE
Azaltım (mitigasyon)
İklim değişikliğine neden olan insan
kaynaklı sera gazlarının kontrol altına
alınması, azaltılması ve tutulmasına
yönelik önlemler
Uyum (adaptasyon)
İklim olaylarının (risklerinin) etkileriyle
mücadele etmek, fayda sağlamak ve
etkileri yönetebilmek için stratejilerin
güçlendirilmesi, geliştirilmesi ve
uygulanması süreci...
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İLE
MÜCADELE
İklim Değişikliğiyle ilgili Çalışmalar
27.06.2014
39
ULUSAL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ STRATEJİ
BELGESİ
ULUSAL VİZYON
 İklim değişikliği politikalarını
kalkınma politikalarıyla
entegre etmek
 Temiz ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımını
arttırmak
ULUSAL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ STRATEJİ
BELGESİ
ULUSAL VİZYON
İklim değişikliğiyle mücadeleye “özel şartları” çerçevesinde
aktif katılım sağlamak
 Yüksek yaşam kalitesiyle refahı tüm vatandaşlarına DÜŞÜK
KARBON YOĞUNLUĞU ile sunabilmek

DÜŞÜK KARBONLA
KALKINMA STRATEJİSİ
•Üretilen
bir
değerin,
tüketiciye ulaştırılmasında
ve tüketim sonrasındaki
aşamalarda atmosfere en
az miktarda sera gazı
(karbondioksit)
salımı
verecek
şekildeki
bir
ekonomik
yapının
oluşturulması
•Temiz üretim , verimlilik ve düşük karbonlu kalkınma
“GELECEĞİN STRATEJİSİDİR”
ULUSAL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ STRATEJİ
BELGESİ
Ulusal İklim Değişikliği Strateji
Belgesinde
 Enerji,
 Sanayi,
 Ulaştırma,
 Tarım ve Ormancılık
 Atık
gibi sektörlere ait kısa, orta ve
uzun vadeli politika hedefleri
belirlenmiştir.
ULUSAL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ STRATEJİ
BELGESİ
ENERJİ
Elektrik enerjisi üretiminde yeni ve yenilenebilir enerji payının
artırılması,
Temiz üretim teknolojileri ve en iyi tekniklerin kullanılması,
Enerji yoğunluğunun azaltılması,
Bina ve tesislerde enerji tüketiminde iyileştirme,
Binalarda “enerji kimlik sisteminin” uygulanması,
Elektrik santrallerinin rehabilitasyonu,
Düşük karbonlu yakıtların kullanılması, yakıt dönüşümü
CO2 emisyonun azaltılması
Enerji verimliliğinde bilinçlendirme ve farkındalığın artırılması,
44
ULUSAL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ STRATEJİ
BELGESİ
SANAYİ
En iyi teknik ve teknolojilerin etkin kullanılarak temiz üretimin
gerçekleştirilmesi,
Enerji yoğun tesislerde enerji verimliliğinin artırılması,
Enerji yönetim sistemlerinin etkin uygulanması
Kojenerasyon sistemlerinin özendirilmesi ve teşvik edilmesi,
İklim değişikliği ile mücadele kapsamında bilinçlendirme
Ar-Ge faaliyetlerinin teşvik edilerek artırılması,
Alternatif malzemelerin kullanılmasının özendirilmesi,
45
ULUSAL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ STRATEJİ
BELGESİ
ULAŞTIRMA
Toplu taşımanın geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması,
Eski araçların trafikten çekilmesi,
Yakıt kalitesinin artırılması ( 98/70/EC) ve biyo-yakıt kullanımının artırılması,
Kentsel ulaştırma stratejileri ve planlarının hazırlanması,
Alternatif yakıtların kullanılması ( LPG,CNG etanol vb.)
46
ULUSAL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ STRATEJİ
BELGESİ
TARIM / ORMANCILIK
Yutak alanların artırılması,
Fosil yakıtlar yerine biyokütle kullanılması,
En iyi tarımsal tekniklerin kullanılması,
Ormansızlaşmayı engellemek için orman köylerinde yaşayan insanların sosyal ve
ekonomik şartlarının iyileştirilmesi,
Orman alanlarının ve biyoçeşitliliğin korunması ,
Orman alanlarının artırılması ( yıllık ortalama 30 000 ha/yıl
47
ULUSAL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ STRATEJİ
BELGESİ
ATIK
Düzenli depolama ve geri dönüşüm metotlarının uygulanması,
Yerel yönetimler ve halk arasında katı atıkların geri
dönüştürülmesi konusunda farkındalığın artırılması,
48
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EYLEM PLANI (İDEP)
*Enerji Sektörü
*Bina Sektörü
*Ulaştırma Sektörü
*Sanayi Sektörü
*Tarım Sektörü
*Atık Sektörü
*Arazi Kullanımı ve
Ormancılık Sektörü
*İklim Değişikliğine Uyum
27.06.2014
49
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EYLEM PLANI (İDEP)
Sektör
Enerji
Binalar
Sanayi
Ulaştırma
Atık
Tarım
Arazi Kullanımı ve Ormancılık
Sektörler Arası Ortak Konular
Uyum
TOPLAM
Eylem Sayısı
42
40
31
75
23
47
55
57
171
541
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EYLEM PLANI (İDEP)
☼ Belediyeler
(Toplam 43 eylem)
☼ Arazi Kullanımı ve Ormancılık Sektörü 6
☼ Atık Sektörü 14
☼ Bina Sektörü 1
☼ Ulaştırma Sektörü 17
☼ Uyum Bölümü 5
☼ Büyükşehir Belediyeleri (Toplam 47 eylem)
☼ Arazi Kullanımı ve Ormancılık Sektörü 6
☼ Atık Sektörü 15
☼ Bina Sektörü 1
☼ Ulaştırma Sektörü 18
☼ Uyum Bölümü 7
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EYLEM PLANI (İDEP)
İDEP – Ulaştırma ve Atık Sektörleri
YEREL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
EYLEM PLANLARI
☼ Sera
gazı emisyonlarının azaltılmasına ve
iklim değişikliğine uyuma yönelik kapsamlı
yol haritasıdır.
☼ Sera
gazı emisyon kaynaklarını ve
miktarlarını ortaya koyan envanteri esas alır.
☼ En
maliyet etkin şekilde en fazla emisyon
azaltıcı etkisi olan faaliyetlere odaklanılır.
.
YEREL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
EYLEM PLANLARI
Şehirlerimizde
Daha az karbon üreten kentler yaklaşımıyla;
☼ Ulaşım
☼ Enerji (entegre) kullanımı
☼ Atık yönetimi
☼ Konut, Arazi kullanımı ve ormancılık
☼ Uyum
(Yerel ölçekte iklim değişikliğinden kaynaklanan
taşkınlar, kuraklık, deniz seviyesinin yükselmesi
gibi olumsuz etkilerin hafifletilmesine ilişkin önlemler)
YEREL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
EYLEM PLANLARIN HAZIRLANMASI
Konut üretiminde
•Isı yalıtımı,
•Enerji tasarrufu,
•Marka Yeşil Konutlar,
•Ekolojik Binalar
(Tasarım, malzeme seçimi, aydınlatma, havalandırma
gibi aşamalarda sürdürülebilirlik bilinci.)
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ETKİLERİNİ
AZALTAN ŞEHİRCİLİK FAALİYETLERİ
• Akıcı trafik düzeni, raylı sistem vb toplu taşıma sistemlerinin kullanımının
yaygınlaştırılması, şehir içi trafiğinin azaltılması
• Düşük emisyonlu ve tasarruflu yakıt tüketimi olan araçların teşvik edilmesi,
• Elektrikli araçların yaygınlaştırılması ve dolum istasyonları kurulması
• Enerji verimli cihazların kullanılması,
• Akıllı şebeke yönetim sistemlerinin kurulması
YERELDE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİYLE MÜCADELE
STRATEJİLERİ
27.06.2014
57
Download

iklim değişikliği