3 Kasım 2014
Antalya
1
SUNUM İÇERİĞİ
Su Potansiyeli ve Kullanım Alanları
Su Yönetimi
Su Çerçeve Direktifi, Nehir Havza Yönetim Planı
Türkiye’de Su Yönetimi
Kurumsal Yapı
Yasal Durum
Ulusal Havza Yönetim Stratejisi
2
3
Suyun Tabiatta Bulunma Şekilleri
Sıvı, Katı (buz, kar, dolu), Buhar (ve sis)
• Tatlı ve Tuzlu Sular
• Yüzey Suları
Pınar, menba, akarsu, göl, baraj gölü
• Yer altı Suları
Tatlı sular, acı sular, termal ve jeotermal
sular, doğal mineralli sular
• Kıyı ve Geçiş Suları
• Deniz Suları
•
SUYUN YERKÜREDEKİ
DAĞILIMI
SUYUN DÜNYA GENELİNDE DAĞILIMI
Dünya yüzeyinin %70’inden fazlası
okyanus ve denizlerle kaplıdır.
Yerküredeki suyun %97,2’si tuzlu
sudur.
Yerküredeki suyun sadece %2,8’i tatlı
sudur.
TATLI SUYUN DAĞILIMI
Yerküredeki tatlı suyun %77,6’sı kutuplarda,
%10,9’u derin yer altı suyu katmanlarındadır.
Tatlı suyun % 11’i yüzeye yakın yeraltı
tabakalarında, % 0,3’ü göllerde, % 0,003’ü
akarsulardadır.
Tatlı suyun % 0,18’i zemin nemi halinde, %
0,035’i atmosferde bulunmaktadır.
Kolaylıkla ulaşılabilir (canlılığı sağlayan) tatlı
suyun toplam içindeki oranı % 0,05
mertebesindedir.
Türkiye’nin Su Potansiyeli
Yıllık Yağış
Yıllık Kullanılabilir Yerüstü Suyu
Yıllık Kullanılabilir Yeraltı Suyu
Yıllık Toplam Kullanılabilir Su
Türkiye Nüfusu (2010 Sonu)
Kişi Başına Düşen Yıllık su Miktarı
: 501 milyar m3
: 98 milyar m3
: 14 milyar m3
: 112 milyar m3
: 74 milyon
: 1500 (m3/kişi-yıl)
8
TÜRKİYE'DE SEKTÖRLERE GÖRE SU TÜKETİMİ
2010 Yılı
2023 Yılı
Sanayi
% 20
Sanayi
% 11
İçmesuyu
% 15
Sulama
% 74
İçmesuyu
% 16
Sulama
% 64
Sulama
: 32 milyar m3 (%74)
Sulama
: 72 milyar m3 (%64)
İçme suyu
: 6 milyar m3 (%15)
İçme suyu : 18 milyar m3 (%16)
Sanayi
: 5 milyar m3 (%11)
Sanayi
: 22 milyar m3 (%20)
TOPLAM
: 43 milyar m3
TOPLAM
: 112 milyar m3
Ülkemiz su zengini değildir
Kişi başına düşen yıllık su miktarı (m3/yıl)
ÜLKELER
Su zengini ülkeler
2005
10.000+
2023
8.000+
2.110
1.600
1.420
300
250
100
1.400
1.300*
950
150
90
40
(Kanada, ABD, Kuzey ve Batı Avrupa ülkeleri)
Irak
Türkiye
Suriye
İsrail
Ürdün
Filistin
*: Türkiye’nin 2023 yılındaki nüfusunun yaklaşık 85 milyon olacağı kabulüne göre hesaplanmıştır.
10
Ülkemiz su zengini değildir
1000 – 2000 m3: Su stresi
>2000 m3
: Su bolluğu
<1000 m3
: Su Fakiri
Bugün nüfusumuz 74 milyon ve kişi başına düşen yıllık su miktarı
1513 m3 /N-yıl, Türkiye nüfusu 112 milyona ulaşırsa ve yeni bir
su kaynağı üretilemezse kişi başına su tüketimi 1000 m3 /N-yıl
mertebesine düşecek, buda bizi su kıtı olan ülkeler sınıfına
sokacaktır.
DÜNYADAKİ SU ARZI SABİTTİR FAKAT
TALEP SÜREKLİ ARTIYOR.
SABİT ARZA KARŞI TALEBİ KARŞILAMAK
SUYUN VERİMLİ KULLANIMI
İLE MÜMKÜNDÜR.
13
Su Yönetimi Nedir?
Toplumun bütün kesimlerinin taleplerini
dikkate alarak, su kaynaklarının optimum
faydalı kullanımlarını sağlayacak ve olumsuz
etkilerini kontrol altına alacak planlama,
koordinasyon, organizasyon, izleme,
denetim ve yaptırım faaliyetlerinin
bütünüdür.
Suların Birincil Faydalı Kullanımları
İçme ve Kullanma Suyu Temini
 Doğal Hayatın Devamının Sağlanması
Sulama
 Sanayi Üretimi Su ihtiyacı
 Enerji Üretimi
 Su Ürünleri Üretimi (Balıkçılık vs)
 Ulaştırma ve Taşımacılık
 Rekreasyon, Su Sporları ve Turizm
Doğal Mineralli Su Temini
Jeotermal ve Termal Sular (Kaplıcalar)
Suların İkincil Faydalı Kullanımları
 Arıtılmış Atıksular İçin Alıcı Ortam
Tuz ve Mineral Üretimi
 Deniz Canlılarından Hammadde Üretimi
 İnci, Mercan, Kabuk vb Üretimi
 Denizlerden Petrol ve Doğal Gaz Üretimi
 Akarsu ve Denizlerden Kum Çakıl Temini
 Bilişim (Denizaltı Kabloları)
 Tuzsuzlaştırma İle Denizlerden İçme ve
Kullanma Suyu Temini
Suların Kontrol Maksatları
 Taşkın
 Kuraklık
 Atıksuların Uzaklaştırılması
 Yağmur Sularının Uzaklaştırılması
Su Kirlenmesinin Kontrolü
 Halk Sağlığı
 Arazinin Tuzlanması ve Drenaj
 Rüsubat Taşınımı, Erozyon ve Çölleşme
 Sulak Alanlar (Bataklıklar)
 vd
ABD’de Su Yönetimi Esasları
 Merkeziyetçilik yerine yerel paydaşların
etkinliğini artırma (Havza Bazlı Yönetim),
 Kapsamlı veri toplama,
 Fiyatlandırılmada
ve
finansman
temininde daha modern ekonomik ilkeler,
 Su politikası uygulamalarını değişen
iklim koşullarına entegre etme,
 Su arzını arttırma yerine su talebini
düşürme
Avrupa Birliğinde Su Yönetimi
Avrupa Birliği’ndeki tüm su ortamlarının (kıta içi
sular, sulak alanlar, kıyı suları ve yeraltı suları)
kalitesini korumayı ve iyileştirmeyi belirli bir
takvim çerçevesinde hedef alan, ve buna ulaşmak
için havza bazında yönetim, katılımcılık, suyun
gerçekçi bir biçimde fiyatlandırılması, sınır aşan
suların yönetiminde koordinasyon gibi ilke ve
unsurları içinde barındıran ve Üye devletler
nezdinde bağlayıcılığı bulunan Su Çerçeve Direktifi
(2000/60/EC) uygulanmaktadır.
AB Su Çerçeve Direktifi
"Su Çerçeve Direktifi (SÇD)" (2000/60/EC)
Havza Bazlı Yönetim Yaklaşımı
Kantitatif ve Kalitatif Koruma ve Kontrol
Su Çerçeve Direktifi
Kaynağı:
 Hollanda’nın uluslararası nehirlerde aşağı kıyıdaş olması ve yukarı kıyıdaş ülkelerin
neden olduğu kirliliğin Hollanda’daki su kalitesini olumsuz yönde etkilemesi nedeni
ile büyük ölçüde Hollanda Hükümetinin çabaları ile ortaya çıkmış ve şekillenmiştir.
 Aşağı kıyıdaş ülkeleri gözetici olması kaynağı gereğidir.
İçeriği:
 Direktifin amacı (Madde 1)
 Havza sınırları içinde uluslararası koordinasyon (Madde 3)
 Bütün suların doğal, büyük ölçüde değiştirilmiş ve yapay olarak sınıflandırılması, hedefler (Madde 4)
 Korunan alanlar (Madde 6)
 İçme suyu temini, içme suyu koruma alanları (Madde 7)
 İzleme (Madde 8)
 Maliyetin karşılanması (Madde 9, Ek III)
 Noktasal ve yaygın kaynaklar için kombine yaklaşım (Madde 10)
 Önlemler programı (Madde 11)
 Nehir Havzası Yönetim Planları (Madde 13)
 Halk Katılımı ve Danışmanlığı (Madde 14)
 Kirliliğe karşı stratejiler - Öncelikli Maddeler (Madde 16)
 YAS (Madde 17)
 Diğer topluluk mevzuatı ile ilişkiler ve yürürlükten kaldırdığı direktifler (Madde 22)
 Nehir Havzası yaklaşımı, yetkili koordinasyon birimi
Avrupa Su Çerçeve Direktifi
Avrupa’da, dünyada ilk kez 27 ülke birden aynı havza yönelimli
yaklaşımı benimsedi!
AB Su Politikalarının
Bütünleştirilmesi
Su Çerçeve Direktifi
2000/60 /EC altındaki önlemler
Tüm diğer önlemlerin koordinasyonu
drinking
İçme
water
suyu
bathing
Yüzme
water
suyu
urban
Kentsel
waste
Atık
Suwater
nitrates
Nitrat
Habitat
kuş
Entegre
IPPC
&
Kirlilik
other
Önleme ve
industry
Kontrol
discharges
(IPPC) ve
diğer
sanayi
deşarjları
chemicals
Kimyasallar
pesticides
Pestisitler
biocides
Biyositler
Katı Atık
landfills
Depolama
sewage
Arıtma
sludge
Çamuru
çed
23
Tarım
Endüstri
Çevre
Ulaştırma
Su
SÇD
Turizm
Doğa
İçmesuyu
Hidroelektrik
Çevre ve Su İşbirliği
Balıkçılık
Su Yönetimi Genel Müdürlüğü
ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ
İsveç Dönem Başkanlığı’nda, 21
Aralık 2009 tarihinde Brüksel’de
gerçekleştirilen “Hükümetlerarası
Katılım Konferansı”nda “27 No’lu
Çevre Faslı”nın müzakerelere
açılması resmen ilan edilmiştir.
Böylece, Türkiye-Avrupa Birliği
Katılım Müzakereleri sürecinde,
“Çevre Faslı” ile birlikte toplam
açılan
Fasıl sayısı 12’ye ulaşmıştır.
Önemli Belgeler:

Katılım Ortaklığı Belgesi

Müzakere Pozisyon Belgesi

Ulusal Program

İlerleme Raporu

Ülke Strateji Belgesi

Sektör Operasyonel Programı
2014-2020
Su Yönetimi Genel Müdürlüğü
25
KAPANIŞ KRİTERLERİ
1. Avrupa
Birliği’nin
yatay
müktesebatını kabul etmesi,
ve
çerçeve
çevre
2. SÇD
kabul
ederek
ilerleme
sağlaması
ve
uyumlaştırılması. Nehir Havza Yönetim Planlarını
Hazırlaması
3. Endüstriyel
kirlilik
ve
risk
müktesebatını kabul etmesi.
yönetimi
çevre
4. Doğa Koruma, atık ve geri kalan sektörler
5. Denetimi de esas alacak koordinasyonu ve idari
kapasiteyi geliştirecek
6. Ek Protokol yükümlülüklerini yerine getirmesi
Su Yönetimi Genel Müdürlüğü
26
Eylem
Yıl
Açıklamalar
1
Mevzuata Aktarım
2011
Tam aktarım üyelik
tarihi ile (Sınıraşan Bölümleri)
2
NH bölgelerinin
Tanımı
2012
25
Nehir
çalışılmaktadır.
3
NHYP Hazırlama
2013
den
sonra
HKEP nın NHYP na dönüştürülmesi ile
başlanılacaktır.
4
NHYP Uygulama
2015
den
sonra
NHYP’larının
hazırlanması
devam
edecek.Tamamlananlar
uygulamaya
başlanılacaktır.
5
Muafiyet
2027
İyi
Su
Durumuna
ulaşma
yılı
havzalarda gerçek sorunlara bağlıdır.
Havzası
üzerinde
Türkiye’deki su yönetimi ile ilgili
ana kurum ve kuruluşlar
Kurum/Kuruluşlar
Sorumluluklar
Dışişleri Bakanlığı
Sınır aşan ve sınıroluşturan sular, uluslararası sözleşmeler
Yatırım ve kalkınma planları, su ile ilgili istatistikleri üretmek ve
istatistiklerin üretilmesini sağlamak
Orman ve Su İşleri Su kaynakları yönetimi, politika belirleme, su yönetiminin ulusal
Bakanlığı
ve uluslararası düzeyde koordinasyonu, nehir havza yönetim
planları hazırlamak, yeraltı ve yüzeysel suların kalitesinin
izlenmesi, sektörel su tahsisi, içme, sulama ve kullanma suyu
getirme ve atıksu arıtma tesisleri proje, ihale ve yapım işleri,
finansman, Ulusal Su Bilgi Sistemi’nin oluşturulması
Çevre ve Şehircilik Çevre mevzuatını uygulamak ve uygulama denetimini yapmak,
Bakanlığı
deşarj izni, denetleme, yaptırım, izleme (kısmen), ÇED, finansman,
arıtma tesisi onayı.
İçme ve kullanma suyu, atıksu arıtma tesisi proje, ihale ve yapım
işleri, finansman, Ulusal CBS politikası belirlemek
Kalkınma Bakanlığı
28
Türkiye’deki su yönetimi ile ilgili
ana kurum ve kuruluşlar
Kurum/Kuruluşlar
Sağlık Bakanlığı
Sorumluluklar
İçmesuyu ve yüzme suyu kalite izleme, çevre ve halk sağlığı ile
ilgili tedbirleri almak ve aldırmak, içilecek ve kullanılacak
nitelikte su temini, lağım ve mecra tesisatı ile ilgili sağlık
düzenlemelerini yapmak ve denetlemek
Tarımda suyun etkin ve verimli kullanımını sağlamak, içsuların
Gıda Tarım ve
Hayvancılık Bakanlığı çeşitli maksatlarla (içmesuyu, sulama, enerji) kullanımı
durumunda su ürünlerinin korunması için tedbirlerin alınması,
Sularda tarımsal kaynaklı yayılı kirliliğin izlenmesi, yaptırımlar,
desteklemeler
İçişleri Bakanlığı (İl
Belediye sınırları dışındaki yerleşimlerin içme suyu, sulama,
Özel İdaresi ve Köylere kanalizasyon ve atıksu arıtma hizmetlerini vermek
Hizmet Götürme
Birlikleri)
Bilim Sanayi ve
Standart, teknoloji, OSB’ler
Teknoloji Bakanlığı
Enerji ve Tabii
Enerji yatırımları ve maden işleri
Kaynaklar Bakanlığı
Kültür ve Turizm
Turistik bölgelerde içme suyu temini, kentsel atıksu ve atık
Bakanlığı
bertarafı hizmetlerini vermek
29
Türkiye’deki su yönetimi ile ilgili
ana kurum ve kuruluşlar
Kurum/Kuruluşlar
Sorumluluklar
Ulaştırma, Denizcilik ve
Haberleşme Bakanlığı
Limanlar, barınaklar ve bunlarla ilgili teçhizat ve tesislerin,
kıyı koruma yapıları, kıyı yapı ve tesislerinden, her türlü
kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, özel idareler, tüzel
ve gerçek kişilerce yaptırılacak olanların, proje ve
şartnamelerini inceleyip tasdik etmek
Kentsel alanlarda içme suyu, yağmur suyu ve atıksu
sistemlerini planlamak, inşa etmek ve işletmek
Sorumluluklarındaki tesislerin işletme, bakım ve yönetimi
Büyükşehir Belediyeleri
ve diğer belediyeler
Su Kullanıcı Örgütleri
(Sulama Birlik ve
Kooperatifleri)
Araştırma Kuruluşları
(Üniversiteler, TÜBİTAK,
Su Enstitüleri, STK’lar)
Su ile ilgili araştırma yapmak ve veri üretmek
30
31
SU İLE İLGİLİ KANUNLAR
 831 sayılı Sular Hakkında Kanun (1926)
 927 sayılı Sıcak ve Soğuk Maden Sularının İstismarı ile Kaplıcalar Tesisatı













Hakkında Kanun (1926)
1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu (1930)
4373 sayılı Taşkın Sulara ve Su Baskınlarına Karşı Korunma Kanunu (1943)
7478 sayılı Köy İçme Suları Hakkında Kanun (1960)
167 sayılı Askeri Garnizonların İçme ve Kullanma Sularının Temini Hakkında
Kanun (1960)
1053 sayılı Belediye Teşkilatı Olan Yerleşim Yerlerine İçme, Kullanma ve Endüstri
Suyu Temini Hakkında Kanun (1968)
1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu (1971)
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve
Görevleri Hakkında Kanun (1981)
2674 sayılı Karasuları Kanunu (1982)
3621 sayılı Kıyı Kanunu (1990)
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu (2004)
5393 sayılı Belediye Kanunu (2005)
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu (2005)
2872 sayılı Çevre Kanunu (2006)
 5686 Sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu 2007
 6107 sayılı İller Bankası A.Ş. Kanunu (2011)
32
SU İLE İLGİLİ KANUNLAR
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
442 sayılı Köy Kanunu (1924)
743 sayılı Türk Kanun-i Medenisi (1926)
2510 sayılı İskân Kanunu (1934)
5516 sayılı Bataklıkların Kurutulması ve Bunlardan Elde Edilecek Topraklar
Hakkında Kanun (1950)
2819 sayılı Elektrik İşleri Etüt İdaresi’nin Teşkiline Dair Kanun (1935)
3083 Sulama Alanlarında Arazi Düzenlemesine Dair Tarım Reformu Kanunu
(1984)
505 sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun (1985)
3998 sayılı Mezarlıkların Korunması Hakkında Kanun (1994)
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (2001
644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilatı ve Kurulması hakkında
KHK(2011),
645 sayılı Orman ve Su İşleri Bakanlığının Teşkilatı ve Kurulması hakkında KHK
(2011),
Su Ürünleri Tüzüğü (1973)
33
SU KANUNU ÇALIŞMALARI
1. Su
Kanalizasyon İdareleri ile Sapanca’da
Toplantı yapıldı
2. Üniversite Temsilcileri ile Toplantı yapıldı
3. 10 ülkenin Kanunu Gözden geçirildi
4. Yabancı uzmanlarla karşılaştırılması yapıldı
5. 2 Günlük 150 kişi katılımı ile çalıştay yapıldı
6. 73 kurum, kuruluş, üniversite, STK, belediye
ye görüşlere sunuldu
7. Kurum kuruluş, sivil toplum sanayici üst
düzeyleri ile bir araya gelindi (YÖNETDER)
8- Gelen görüşler Değerlendiriliyor
Su Kanunu’nun Yenilenmesine Neden İhtiyaç
Duyuldu?
1- 1926’da çıkarılan 831 sayılı Sular Hakkında Kanun’un ihtiyaca cevap
vermemesi
•
Su yapıları (HİÇBİR BARAJ, HATTA YAPAY GÖLET YOKTU)
•
Sanayinin su ihtiyacı
•
Hidroelektrik enerji üretimi
•
Yer altı suyu kullanımı
•
Sulama
•
Atıksu yönetimi
•
Alıcı ortam kirlenmesi
•
Su özel sektörü
•
Doğal hayatı koruma
2- Mevcut su mevzuatındaki yetki ve sorumluluk karmaşası: Yetkili ve
sorumlu kurum ve kuruluşların koordinasyonu
•
Orman Su İşleri Bakanlığı
•
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
•
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı
•
Sağlık Bakanlığı
•
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
•
İçişleri Bakanlığı (Belediyeler, Ruhsat)
•
Kültür ve Turizm Bakanlığı
3- AB Su Çerçeve Direktifi ile uyum ihtiyacı
4- Su ile ilgili mevzuattaki boşlukların doldurulması
5- Suyun sadece miktarının değil kalitesinin de dikkate alınma zorunluluğu
35
YENİ SU KANUNUNUN GETİRİLERİ - I
1) Su Yönetimindeki Çok Başlılığın Önüne Geçilmesi
2) Havza Esaslı Su Yönetimi
3) Havza Esaslı Tahsis
4) Suyun Miktar ve Kalite Olarak Yönetimi
5) Suyun Devletin Mülkiyet ve Tasarrufunda Olması
6) Tam Maliyet Prensibi (Kullanan/Kirleten Öder)
7) Su Yönetimine Paydaşların Katılımı
8) Su Yönetiminde Koordinasyon Sağlanması
9) Taşkın Yönetim Planları Hazırlanması ve İmar
Planlarında Bunların Dikkate Alınması,
36
YENİ SU KANUNUNUN GETİRİLERİ - II
10) Ulusal Su Planı Hazırlanması
11) Su Yönetimi Üst Kurulu'nun Oluşturulması
12) Doğal Mineralli Suların Su Kanunu Kapsamına
Alınması
13) Ulusal Su Bilgi Sisteminin Kurulması
14) Alıcı Ortam Bazlı Deşarj Standardı
15) Su Kullanımında ve Su Yapılarının İnşasında Doğal
Hayatın Dikkate Alınması
16) Suyu Usulsüz Kullanan ve Kirletenlere Caydırıcı
Ceza
17) AB Su Çerçeve Direktifine Uyumun Sağlanması
37
38
• Havza Nedir?
Nehir havzalarında suyun
ayrım çizgisinden denize aktığı
noktaya, kapalı havzalarda ise
suyun toplandığı nihai noktaya
göre suyun toplanma alanıdır.
Havza Yönetimi Nedir?
Geleneksel su yönetimi yaklaşımlarından farklı olarak, suyun
miktarı ve kalitesini birlikte ele alan; havzadaki sosyal, ekonomik
ve ekolojik hedefleri sürdürülebilirlik ilkesi temelinde uzun vadeli
bir planlama çerçevesinde tanımlayan yeni bir yaklaşımdır.
Bu kapsamda havzadaki her türlü faaliyetin suyun niteliği ve
niceliği üzerindeki, dolayısıyla gelecekteki kullanımına olan etkisi,
karar destek sistemi araçlarının kullanımıyla analiz edilmektedir.
Havza Bazında Yönetim Neyi Sağlayacak?
Ne Getirecek?
• Mevzuat, yetki ve sorumluluk çakışmaları
giderilecek,
• Havza bazlı kurumsal yapılar geliştirilecek,
• Böylelikle, parçalı yapı engellenecek,
eşgüdüm ve koordinasyon güçlendirilecek,
sorumluluklar netleşecek,
• Kayıta ve ölçüme dayalı güvenilir, etkin,
sürekli veri temini ve paylaşımı daha sağlıklı
bir şekilde gerçekleşecek,
• Mükerrer veri üretiminin ve dolayısıyla
kaynak israfının önüne geçilmiş olacaktır.
SU YÖNETİMİ KOORDİNASYON KURULU
(Ankara)
TÜRKİYE'DE
HAVZA
YÖNETİMİ
HAVZA YÖNLENDİRME KURULU
(Ankara, Kurulun Sekretarya Hizmetlerini Su Yönetimi
Genel Müdürlüğü Yürütür)
Havza Yönetim Heyeti
HEYET BAŞKANI
(Koordinatör Vali)
SEKRETARYA
(Koordinatör Valilikteki DSİ Bölge/Şube Müdürlüğü)
İL BELEDİYE
BAŞKANLARI
Su ve
Kanalizasyon
İdaresi Genel
Müdürleri
İl Özel İdaresi
Genel
Sekreterleri
DSİ, OSİB, OGM
ve MGM Bölge
Müdürlükleri
İl Çevre ve
Şehircilik
Müdürleri
İl Gıda Tarım ve
Hayvancılık
Müdürleri
İl Bilim Sanayi
Teknoloji
Müdürleri
İl Kültür ve
Turizm Müdürleri
İlbank A.Ş. Bölge
Müdürleri
Kalkınma Ajansı
Genel
Sekreterleri
Enerji ve Tabii
Kayn.Bakanlığı
temsilcisi
Halk Sağlığı
Müdürleri
Sulama Birlikleri
Temsilcisi
SYGM Yetkilisi
Sanayi ve Ticaret
Odasının bir
temsilcisi
Heyet
katılımcılarının
oyçokluğu ile STK,
Üniv. ve OSB leri
temsilen birer kişi
2012/7 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile “Su Yönetimi
Koordinasyon Kurulu” oluşturulmuştur.
İlk toplantısı 23 Mayıs 2012 tarihinde, ikinci toplantısı 13 Eylül 2012
tarihinde, üçüncü toplantısı 31 Ocak 2013 tarihinde ve dördüncü
toplantısı 13 Ağustos 2013 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Uygulamalar
hızlandırılmıştır.
42
SU YÖNETİMİ KOORDİNASYON KURULU
(SYKK)
Orman ve Su İşleri Bakanı
Avrupa Birliği Bakanlığı
Müsteşarı
Bilim Sanayi ve Teknoloji
Bakanlığı Müsteşarı
Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı Müsteşarı
Dışişleri Bakanlığı
Müsteşarı
Enerji ve Tabi Kaynaklar
Bakanlığı Müsteşarı
Gıda Tarım ve Hayvancılık
Bakanlığı Müsteşarı
İçişleri Bakanlığı
Müsteşarı
Kalkınma Bakanlığı
Müsteşarı
Kültür ve Turizm
Bakanlığı Müsteşarı
Sağlık Bakanlığı Müsteşarı
Devlet Su İşleri Genel
Müdürü
Su Yönetimi Genel
Müdürü
Doğa Koruma ve Milli
Parklar Genel Müdürü
Çölleşme ve Erozyonla
Mücadele Genel Müdürü
Meteoroloji Genel
Müdürü
Türkiye Su Enstitüsü
Başkanı
KURULUN GÖREVLERİ
• Su kaynaklarının bütüncül havza yönetimi anlayışı çerçevesinde
korunması için gereken tedbirlerin belirlenmesi,
• Etkili bir su yönetimi için sektörler arası koordinasyonun,
işbirliğinin ve su yatırımlarının hızlandırılmasının sağlanması,
• Ulusal ve uluslararası belgelerde yer alan hedeflerin
gerçekleştirilmesi için strateji, plan ve politika geliştirilmesi,
• Havza planlarında kamu kurum ve kuruluşlarınca yerine
getirilmesi
gereken
hususların
uygulanmasının
değerlendirilmesi,
• Üst düzeyde koordinasyonun ve işbirliğinin sağlanması
44
SYKK Toplantılarında alınan kararların uygulanmasının takibi yapılmaktadır.
• Ergene, Gediz, Akarçay, K. Menderes, B. Menderes ve Susurluk Havzaları için Takip
Komisyonları oluşturulmuştur.
• Havza Yönetim Heyetleri’nin oluşturulması için Havza Yönetim Heyetlerinin Teşekkülü,
Görevleri, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ 18.06.2013 tarihli ve 28681 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
• Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Orman ve Su İşleri
Bakanlığının ortak bir çalışma grubu kurarak her bir havza için su potansiyeline uygun
ürün desenleri ve teşvikleri programlarının esaslarını verecek bir rapor hazırlamaları
• Sulamada suyun verimli kullanımını sağlamak maksadıyla Gıda Tarım ve Hayvancılık
Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nün
ortak eğitimler vermeleri
•
Havza Yönlendirme Kurulu 8 Mayıs 2012 tarihli ve 162 sayılı Müsteşarlık Olur’u ile
oluşturulmuştur.
•
Su Yönetimi Koordinasyon Kurulu Toplantı Kararları Genel Müdürlüğümüz web
sayfasında yayımlanmaktadır.
45
HAVZA YÖNETİM HEYETİ
HEYET BAŞKANI
(Koordinatör Vali)
SEKRETARYA
(Koordinatör Valilikteki DSİ Bölge/Şube Müdürlüğü)
İL BELEDİYE
BAŞKANLARI
Su ve
Kanalizasyon
İdaresi Genel
Müdürleri
İl Özel İdaresi
Genel Sekreterleri
DSİ, OSİB, OGM ve
MGM Bölge
Müdürlükleri
İl Çevre ve
Şehircilik
Müdürleri
İl Gıda Tarım ve
Hayvancılık
Müdürleri
İl Bilim Sanayi
Teknoloji
Müdürleri
İl Kültür ve Turizm
Müdürleri
İlbank A.Ş. Bölge
Müdürleri
Kalkınma Ajansı
Genel Sekreterleri
Enerji ve Tabii
Kaynaklar
Bakanlığı
Temsilcisi
Halk Sağlığı
Müdürleri
Sulama Birlikleri
Temsilcisi
SYGM Yetkilisi
Sanayi ve Ticaret
Odasının bir temsilcisi
Heyet
katılımcılarının
oyçokluğu ile STK,
Üni. ve OSB leri
temsilen birer kişi
46
25 Havzada 26 HYH
İkinci
KOORDİNATÖR Birinci Toplantı
HAVZA ADI
Toplantı HAVZA ADI
VALİLİK
Tarihleri
Tarihleri
1) 09.10.2013
Gediz
Akarçay
AFYON
2) 10.02.2014
Antalya
Asi
ANTALYA
HATAY
B. Karadeniz KASTAMONU
Burdur
Yeşilırmak
05.12.2013
16.12.2013
21.05.2014
Birinci Toplantı
Tarihleri
MANİSA
1) 25.09.2013
2) 25.12.2013
İZMİR
23.12.2013
Kızılırmak
SAMSUN
1) 31.10.2013
2) 12.12.2013
3) 26.12.2013
Konya
KONYA
21.10.2013
K. Menderes
29.11.2013
KOORDİNATÖR
VALİLİK
BURDUR
AMASYA
25.12.2013
19.12.2013
Sakarya
D. Akdeniz
SAKARYA
MERSİN
18.12.2013
07.01.2014
AYDIN
09.01.2014
B. Akdeniz
MUĞLA
10.01.2014
Çoruh
ARTVİN
15.01.2014
BURSA
07.02.2014
Diyarbakır
19.06.2014
B.
Menderes
Doğu
Karadeniz
Ceyhan
TRABZON
14.01.2014
OSMANİYE
28.01.2014
Kuzey Ege
Çanakkale
12.05.2014
Susurluk
Fırat-Dicle
Marmara
İstanbul
26.06.2014
Meriç-Ergene
Tekirdağ
14.07.2014
Fırat-Dicle
Şanlıurfa
16.07.2014
Van Gölü
Van
16.07.2014
(1. Alt Havza)
22.05.2014
(2. Alt Havza)
İkinci
Toplantı
Tarihleri
19.06.2014
47
Havzadaki
paydaş türü
UYGULAYICI
KARAR ALICI
KULLANICI
UZMAN
Havzalarda
paydaşların
temsil edilerek
alınacak
kararlarda söz
sahibi olacağı
havza bazında
yapılanma
tamamlanmış
olacaktır.
48
HAVZA YÖNETİM HEYETİ TEŞKİLİ
• Bakanlık tarafından her havza için ayrı bir Havza Yönetim
Heyeti teşkil edilir.
• Havza Yönetim Heyetlerine, havzanın bir ili kapsaması
halinde o ilin Valisi, havzanın birden fazla ili kapsaması
durumunda, Bakanlıkça belirlenen ve EK-1’de belirtilen
Vali başkanlık eder.
• Havza Yönetim Heyetlerinin üyeleri, havzadaki bütün
paydaşları temsil edecek şekilde ilgili kurum ve kuruluşların
taşra teşkilatının, yerel yönetimlerin, üniversitelerin ve sivil
toplum kuruluşlarının temsilcilerinden ve ihtiyaç duyulan
konulardaki diğer uzmanlardan oluşturulur.
49
HAVZA YÖNETİM HEYETİ BAŞKANINCA GEREK
DUYULDUĞU TAKDİRDE
HEYETE EKLENEBİLECEK ÜYELER
- Özel Sektör Temsilcisi
- Havzada bulunan Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bölge
Müdürleri
- İl Afet ve Acil Durum Müdürleri
- Dışişleri Bakanlığı’ndan bir temsilci
- Sulama Kooperatifleri temsilcisi
- Su Ürünleri Yetiştiriciliği Sektöründen bir temsilci
- Elektrik üretim santral yetkililerinin temsilcisi
- Özel sektör hidroelektrik santral temsilcileri
ÜST HEYET
Heyet yapısında belirtilen temsilcilerden en az birer kişi
olmak üzere başkan hariç 16 kişilik üst heyet belirlenir, üst
heyet en fazla 25 kişi ile sınırlıdır.
• Üst Heyet, Havza Yönetim Heyeti tarafından alınan
kararların uygunluğunu değerlendirir ve onaylar.
HEYETİN GÖREVLERİ
a) Bakanlıkça hazırlanacak havza koruma eylem planları ve havza
yönetim planlarına katkıda bulunmak.
52
HEYETİN GÖREVLERİ
b) Havza koruma eylem planları ve havza yönetim planlarının
uygulanmasını izlemek, değerlendirmek ve ilgili kurumlara gerekli
yaptırımlar için bildirimde bulunmak.
53
HEYETİN GÖREVLERİ
c) İçme ve kullanma suyu kaynaklarının korunmasına yönelik çalışmaların
takibini yapmak ve özel hükümlerin uygulamasını sağlamak.
TAMAMLANAN
DEVAM EDEN
PLANLANAN
54
HEYETİN GÖREVLERİ
ç) İhtiyaç duyulması halinde havza yönetim planlarının revizyonu
çalışmalarına katkıda bulunmak.
55
HEYETİN GÖREVLERİ
d) İlgili kurum veya kuruluşun sunduğu denetim ve yaptırım sonuçlarını
değerlendirerek rapor halinde yönlendirme kuruluna sunmak.
Su Yönetimi
Koordinasyon
Kurulu
• Merkezde
Havza
Yönlendirme
Komisyonu
• Merkezde
• Toplantı sonuçlarını ayda bir
SYKK’ya iletecek
Havza
Yönetim
Heyetleri
• Her bir havzada
• Çalışmalarını HYK’ya raporlayacak
56
HEYETİN GÖREVLERİ
e) Havza Yönetim Planlarının hazırlanması, gözden geçirilmesi ve
güncellenmesi sürecinde halkın bilgiye erişimi, görüşlerinin alınması ve aktif
katılımını sağlamak; halka plan hazırlık süreçleri ile ilgili bilgilendirme
yapmak; plan kararları nihaileşmeden önce mahalli toplantılarla ve basın
aracılığıyla duyurmak ve halkın görüşlerini almak.
57
HEYETİN GÖREVLERİ
f) Su kalitesi ve miktarı ile ilgili izleme sonuçlarını ortak bir veri
tabanında kayıt altına almak, ilgili havza birimleri ile paylaşmak,
değerlendirilmiş ve raporlanmış izleme sonuçlarını tartışarak Havza
Yönetimi Planları ile ilgili görüş oluşturmak.
58
HAVZA YÖNETİM HEYETİ
ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI
• Havza Yönetim Heyeti, çalışmalarını Bakanlıkça belirlenecek formatta
hazırladığı raporlarla Havza Yönlendirme Kuruluna üç ayda bir sunar.
• Havza Yönetim Heyeti ayda bir kez toplanır.
• Havza Yönetim heyeti içerisinden teşkil edilecek üst heyet üç ayda bir
toplanır.
• Heyet Başkanı gerekli gördüğü durumlarda ayrıca toplantı kararı
verebilir.
• Heyetin toplanabilmesi için üyelerin salt çoğunluğunun katılımı aranır.
• Heyet kararlarını oy çokluğu ile alır.
• Oyların eşitliği halinde Heyet Başkanının kullandığı oy yönünde
çoğunluk sağlanmış sayılır.
59
BAKANLIKÇA BELİRLENEN KOORDİNATÖR
VALİLİKLER
HAVZA NO
HAVZA ADI
KOORDİNATÖR
VALİLİKLER
HAVZADA BULUNAN DİĞER İLLER
1
ERGENE
Tekirdağ
Edirne, Kırklareli
2
MARMARA
İstanbul
Kocaeli, Çanakkale, Bursa, Tekirdağ,
Yalova
3
SUSURLUK
Bursa
4
KUZEY EGE
Çanakkale
5
GEDİZ
6
KÜÇÜK MENDERES
İzmir
Aydın, Manisa
7
BÜYÜK MENDERES
Aydın
Uşak, İzmir, Afyonkarahisar, Denizli,
Burdur, Isparta, Kütahya, Manisa, Muğla
8
BATI AKDENİZ
Muğla
Antalya, Burdur, Denizli
Manisa
Balıkesir, Kütahya, Manisa, Çanakkale,
Bilecik, İzmir
Balıkesir, İzmir, Manisa
Uşak, İzmir, Kütahya
60
BAKANLIKÇA BELİRLENEN KOORDİNATÖR
VALİLİKLER
HAVZA NO
HAVZA ADI
KOORDİNATÖR
VALİLİKLER
HAVZADA BULUNAN DİĞER İLLER
9
ANTALYA
Antalya
Isparta, Burdur
10
BURDUR
Burdur
Denizli,
Antalya,
11
AKARÇAY
Afyonkarahisar
12
SAKARYA
Sakarya
13
BATI KARADENİZ
14
YEŞİLIRMAK
Amasya
15
KIZILIRMAK
Samsun
16
KONYA
Kastamonu
Konya
Isparta,
Afyonkarahisar
Konya
Ankara, Eskişehir, Bilecik, Kütahya,
Konya, Afyon, Bursa, Bolu
Zonguldak, Bolu, Düzce, Karabük
Bartın, Sinop, Çankırı
Çorum, Samsun, Tokat, Yozgat,
Sivas, Gümüşhane, Giresun, Erzincan,
Ordu,
Bayburt
Kırşehir,
Kayseri,
Yozgat,
Nevşehir, Kırıkkale, Kastamonu, Çankırı,
Çorum, Sinop,
Sivas
Aksaray, Ankara, Isparta, Mersin,
Karaman, Nevşehir, Niğde
61
BAKANLIKÇA BELİRLENEN KOORDİNATÖR
VALİLİKLER
HAVZA NO
HAVZA ADI
KOORDİNATÖR
VALİLİKLER
HAVZADA BULUNAN DİĞER İLLER
17
DOĞU AKDENİZ
Mersin
Karaman, Konya, Antalya
18
SEYHAN
Adana
19
ASİ
Hatay
Kayseri, Sivas, Niğde, Kahramanmaraş,
Mersin
Kilis, Gaziantep
20
CEYHAN
Osmaniye
Kahramanmaraş, Adana, Kayseri, Sivas,
Adıyaman, Gaziantep, Malatya, Hatay
Diyarbakır
Elazığ, Gaziantep, Malatya, Şanlıurfa,
Adıyaman, Van, Kahramanmaraş, Erzurum,
Erzincan, Bingöl, Ağrı, Muş, Bitlis, Mardin,
Kilis, Tunceli, Batman, Hakkari, Siirt, Şırnak,
Sivas,
21
FIRAT DİCLE
22
DOĞU KARADENİZ
23
ÇORUH
24
ARAS
Kars
Iğdır, Ağrı, Ardahan, Erzurum
25
VAN GÖLÜ
Van
Bitlis, Ağrı
Trabzon
Artvin
Ordu, Rize, Giresun, Gümüşhane, Sivas,
Artvin
Erzurum, Bayburt
62
Projeler
Proje BaşlangıçBitiş Tarihleri
Toplam Proje
Maliyetleri
11 Havza için
tamamlanan HKEPler
2009-2010
4.733.000 TL
14 Havza için
tamamlanan HKEPler
2011-2013
4.050.000 TL
• Havzaların Genel Durumunun CBS Ortamında Güncellenmesi
1
Coğrafi durum, meteorolojik bilgiler, arazi kullanımı, tarım ve hayvancılık durumu, sanayi durumu, madencilik
faaliyetleri, havzanın korunan alanları, su kaynakları
• Arazi Çalışmaları ile Çevresel Altyapı Durumunun Güncellenmesi ve CBS Ortamına İşlenmesi
2
• Çevresel altyapı tesislerinin yerinde görülmesi ve değerlendirilmesi
• Kentsel ve endüstriyel atıksu altyapısı, katı atık yönetimi altyapısı, arıtma çamurları
• Su Kaynaklarının Mevcut ve Potansiyel Durumunun Güncellenmesi
3
4
5
6
7
8
9
Su potansiyeli, sektörel su kullanımı, yeniden kullanım potansiyeli, çevresel ekolojik ihtiyaç debisi
• Su Kalitesi Sınıflamaları
• Kirlilik Yüklerinin Hesaplaması
• Noktasal ve yayılı kirlilik yüklerinin detaylı olarak hesaplanması ve CBS ortamına aktarılması
• Havzalarda Öne Çıkan Çevresel Sorunlar ve Çözüm Önerileri
• Baskı ve etkiler, sıcak noktalar, kısa-orta-uzun vadeli çözüm önerileri, genel çözüm önerileri
• Kentsel Atıksu Arıtma Tesisi Planlamalarının Güncellenmesi
• Bakanlık Tarafından Hazırlanmış Olan “Eylem Planı İş Takviminin” İzlenmesi
Havza yönetimi, su-atıksu-katı atık yönetimi ve tarifeler, kentsel atıksu artıma tesisi planlamaları
• Elde edilen Verilerin CBS’ye Aktarılması
• Arazi çalışmaları, yayılı yükler, su kalitesi sınıflamaları, kentsel AAT planlamaları, eylem takvimi
Eylem 1 Kentsel Atıksu Yönetimi
Eylem 2 Endüstriyel Atıksu Yönetimi
Eylem 3 Katı Atık Yönetimi
Eylem 4 Yayılı Kaynaklı Kirlilik Yönetimi ve Kontrolü
Eylem 5 Ağaçlandırma, Sel, Erozyon Kontrolü
Eylem 6 Arıtma Çamuru Kontrolü
Eylem 7 İçme Suyu Havzalarında Havza Koruma Planlarının
Hazırlanması
Eylem 8 Taşkın Yönetimi
Eylem 9 Kuraklık Yönetimi
Eylem 10 İzleme, Envanter ve Su Bilgi Sistemi Çalışmaları
Eylem 11 Su Yatırımları
Eylem 12 Arıtılmış Atıksuların Yeniden Kullanımı
Eylem 13 İklim Değişikliğinin Su Kaynaklarına Etkisinin Kontrolü
Eylem 14 Sektörel Tahsis Planları
Eylem 15 Sıcak Noktalarda Getirilecek Çözümler
65
 Eylem Planı Takvimi’nde yer alan tüm faaliyetler;
-
su kaynaklarının mevcut baskı ve etkileri,
-
miktar ve kalite durumları,
-
havza içerisinde yer alan yerleşim yerlerinin nüfus büyüklükleri,
-
sanayi durumları,
-
korunan alan durumları gibi hususlar göz önünde bulundurularak
belirlenen koruma-kullanma stratejisi ışığında
önceliklendirmeye tâbi tutulmuş olup, faaliyetler belli bir vadeye göre
programlanmıştır.
 Tedbir Strateji Belgeleri 25 havza için hazırlanmıştır. Bu belgede Havza
bazında bütüncül olarak her bir havzanın öncelikli tedbirleri, takvimi ve
sorumlu kuruluşlar tanımlanmıştır.
 UHYS belgesinin eki olarak yayımlanacaktır.
Takip Heyetleri Oluşturuldu: Meriç-Ergene, Gediz, K. Menderes,
Akarçay, Susurluk.
Havza Yönetim Heyetleri aracılığıyla da takipleri yapılmaktadır.
Meriç-Ergene ve Gediz Havzası ile ilgili gelişmeler web sayfalarında
paylaşılmaktadır.
http://ergene.ormansu.gov.tr- http://gediz.ormansu.gov.tr
• 2008 yılında 3 belediyenin atıksu arıtma tesisi
yeterli
durumda
çalışırken
günümüzde
9
belediyenin AAT’si faaliyettedir.
• 2008 yılında yalnızca 2 Organize Sanayi Bölgesine
ait atıksu arıtma tesisi işletmede iken günümüzde
10
Organize
Sanayi
Bölgesine
ait
AAT
faaliyettedir.
• Gediz Nehri yan kollarına ilişkin dere ıslah
çalışmaları tamamlanmış olup, ana kol ıslah
çalışmaları 2015 yılında tamamlanacaktır.
68
ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ
Ulusal
Havza Yönetim Stratejisi
(2014-2023)
Bu çalışmaları bir strateji altına havzanın diğer bileşenleri ile
birlikte birleştirerek Havza Yönetim Stratejimizi oluşturduk
“Ulusal Havza Yönetimi Stratejisi (UHYS) (2014-2023)” 13/06/2014
tarihinde Yüksek Planlama Kurulu tarafından kabul edilmiş ve
04.07.2014 tarih ve 29050 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
69
UHYS AMACI
Ülkemiz havzalarının sürdürülebilir yönetimi için, sonuç odaklı ve
somut hedeflerle desteklenmiş bir politika seti belirlenmesi ve
amaçlara ulaşmak için hedeflerin, sorumlu kuruluşlarla birlikte
tanımlanması;
kamu kesimi, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve bilim
kuruluşlarının eşgüdümlü ve katılımcı bir yaklaşımla hareket etmesinin
teşviki ve desteklenmesidir.
70
HAVZA YÖNETİMİ İLE İLGİLİ PAYDAŞLAR
 Orman ve Su İşleri Bakanlığı (ÇEM, OGM, SYGM, DSİ, DKMP, MGM, BİD, SGB, SUEN)
 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (ÇYGM, ÇED, TVKGM, MPGM, İLBANK, AYHGM)
 Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı (TRGM, BÜGEM, TAGEM, BSGM)
 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Maden İşleri Genel Müdürlüğü)
 İçişleri Bakanlığı (Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü)
 Kültür ve Turizm Bakanlığı,
 Milli Eğitim Bakanlığı,
 Sağlık Bakanlığı,
 Başbakanlık (AFAD)
 Hazine Müsteşarlığı
 Yerel İdareler (Valilikler, Kaymakamlıklar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, diğer birimler)
 Bölge Kalkınma İdareleri
 Kalkınma Ajansları
 Diğer Paydaşlar (STK’lar, Meslek Kuruluşları, Odalar, Havza Birlikleri, vd.)
71
HAVZA YÖNETİMİNİN GÜÇLÜ, ZAYIF YÖNLERİ,
FIRSATLARI, TEHDİTLERİ
Güçlü Yönler:
• Kurumların havza projeleri ve uygulamaları konusunda kazandıkları
deneyimler, son dönemde havza bütünlüğünü esas alan yatırımlara ve
planlamalara yönelmesi.
• Havza koruma eylem planları ve nehir havzası yönetim planlarının
hazırlanmakta olması.
• Havza yatırımlarına devletçe sağlanan finansmanda son yıllarda artış.
72
HAVZA YÖNETİMİNİN GÜÇLÜ, ZAYIF YÖNLERİ,
FIRSATLARI, TEHDİTLERİ
Güçlü Yönler:
• Toprak muhafaza ve havza rehabilitasyon uygulamalarının artması.
• Kamu kuruluşları dışındaki paydaşların (STK’lar, bilim kuruluşları, vb.)
bütünleşik havza yönetimi projelerine ilişkin bilgi ve deneyimleri.
• Korunan alan sayısında ciddi artış (son 5 yıl içerisinde % 62) sağlanması.
• Biyolojik Çeşitlilik İzleme Birimi’nin ve Veri Tabanı (Nuhun Gemisi)’nın
olması.
73
HAVZA YÖNETİMİNİN GÜÇLÜ, ZAYIF YÖNLERİ,
FIRSATLARI, TEHDİTLERİ
Zayıf Yönler:
•
Havza yönetimi ile ilgili politika ve stratejilerdeki yetersizlikler ve havza bazlı
sektörel yatırım politikaları arasında eşgüdümün sağlanamaması.
•
Kurumlar arası eşgüdüm ve işbirliği yetersizliği, kurumların görev-yetkileri ve
mevzuatları ile ilgili çakışmalar, boşluklar, belirsizlikler.
•
Paydaşların katılımının ve yerel sahiplenmenin sağlanmasındaki yetersizlikler.
•
Yürütülen projeler ve çalışmalar hakkında bilgilendirme, şeffaflık eksikliği.
•
Modern bilgi teknolojilerini kullanan izleme ve değerlendirme teknikleri ve
yöntemleri konusunda yetersizlikler.
74
HAVZA YÖNETİMİNİN GÜÇLÜ, ZAYIF YÖNLERİ,
FIRSATLARI, TEHDİTLERİ
Zayıf Yönler:
• Havza
projeleri
ve
yatırımlarının
fayda
ve
maliyetlerinin
hesaplanmasında ve bunlardan etkilenen ve yararlanan paydaşlar
arasında paylaşımdaki yetersizlikler.
• Havzalar ile ilgili bilimsel yaklaşım ve ARGE eksikliği, araştırmacılar ile
uygulamacılar arasında diyalog ve işbirliği yetersizliği.
• Havza kuruluşlarındaki eleman eksiklikleri.
• Havza bütününde ekosistem planlaması yaklaşımının, orman, çayır,
sulak alan, turbalık vb. gibi farklı ekosistemlerde rehabilitasyon ve
koruma çalışmalarının yetersiz olması.
75
HAVZA YÖNETİMİNİN GÜÇLÜ, ZAYIF YÖNLERİ,
FIRSATLARI, TEHDİTLERİ
Zayıf Yönler:
• Havza ulusal veri tabanı eksikliği.
• Havza projeleri ve faaliyetlerini önceliklendirme ölçüt ve yöntemlerindeki
yetersizlikler.
• Havza çalışmalarının eşgüdümlü yürütülmesine temel oluşturacak üst
düzey planların tamamlanması ve güncellenmesindeki yetersizlikler.
• Havzalarda yürütülen projelerin ve uygulamaların ekolojik ve sosyal
etkilerinin ölçülmesi ve değerlendirilmesine ait yöntem, veri ve kurumsal
kapasite yetersizlikleri.
76
HAVZA YÖNETİMİNİN GÜÇLÜ, ZAYIF YÖNLERİ,
FIRSATLARI, TEHDİTLERİ
Fırsatlar:
• Yukarı havzalarda göç nedeniyle insan kaynaklı baskıların azalması.
• Bilgiye erişim ve gelişen bilgi teknolojilerinden faydalanma olanağı (CBS,
vb.).
• Havza doğal kaynak ve varlıkları çeşitliliği ve potansiyeli.
• Toplumda doğal kaynaklar ve çevrenin korunması ile ilgili farkındalığın
artması.
• Sivil toplum kuruluşlarının katkı ve etkinliklerinin artması.
77
HAVZA YÖNETİMİNİN GÜÇLÜ, ZAYIF YÖNLERİ,
FIRSATLARI, TEHDİTLERİ
Fırsatlar:
• Politik ilgi ve desteğin artması.
• Kurumlarda katılımcı yaklaşımın gelişmekte olması.
• Havza ıslahı çalışmalarında yerel halka istihdam sağlanması.
• AB uyum sürecinde su havzaları yönetiminin yeri ve önemi.
• Su havzaları yönetiminin öneminin küresel ölçekte önem kazanması.
• Bilimsel araştırma ve geliştirme kapasitelerindeki artış.
78
HAVZA YÖNETİMİNİN GÜÇLÜ, ZAYIF YÖNLERİ,
FIRSATLARI, TEHDİTLERİ
Tehditler:
• Sınırlı doğal kaynakların hızlı bozulma ve yok olma süreci.
• Aşağı ve yukarı havzalar arasındaki nüfus dengesinin bozulması.
• Hızlı nüfus artışı doğrultusunda havza alanlarının ürün ve hizmetlerine
(su, enerji, tarımsal üretim, vb.) olan talep ve beklentilerdeki artış.
• Özellikle yukarı havzalarda, dağlık alanlarda yaşayan halkın gelir
düzeyinin çok düşük olması (kırsal fakirlik).
79
HAVZA YÖNETİMİNİN GÜÇLÜ, ZAYIF YÖNLERİ,
FIRSATLARI, TEHDİTLERİ
Tehditler:
•
Göç nedeni ile kırsal alanlarda iş gücü sağlayacak genç nüfusun azalması.
•
Toplumda havza kaynaklarının değeri, havzalarda süregelen tahribatın
boyutları ve doğurduğu sonuçlar ile ilgili duyarlılıkta ve eğitimde gözlemlenen
yetersizlikler.
•
Mülkiyet ve kullanım hakkı problemleri.
•
Artan sanayi kaynaklı kirlilik.
•
Tarımda kimyasal ilaç ve gübre kullanımının artması.
80
HAVZA YÖNETİMİNİN GÜÇLÜ, ZAYIF YÖNLERİ,
FIRSATLARI, TEHDİTLERİ
Tehditler:
• Biyolojik çeşitlilik üzerindeki baskılar.
• Uygulamalara yönelik gerekli yaptırımların yetersiz kalması.
• İklim değişikliğinin olumsuz etkileri.
• Havzalarda artan sanayi
• Havzalarda artan olumsuz madencilik uygulamaları.
81
UHYS BELGESİNİN
MUHTEVASI
82
UHYS – STRATEJİ BELGESİNİN
MUHTEVASI
UHYS Belgesinde:








Vizyon ifadesi
14 İlke
7 Amaç
9 Alt Amaç
44 Hedef
Performans göstergeleri ve stratejiler
Sorumlu kuruluşlar
İşbirliği ve katkı sağlayacak kuruluşlar
83
UHYS HEDEFLERİ İÇİN
PERFORMANS
GÖSTERGELERİ VE
KURUMSAL
SORUMLULUKLAR
84
Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Hedefleri için
Performans Göstergeleri ve Kurumsal Sorumluluklar
85
Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Hedefleri için
Performans Göstergeleri ve Kurumsal Sorumluluklar
86
Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Hedefleri için
Performans Göstergeleri ve Kurumsal Sorumluluklar
87
Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Hedefleri için
Performans Göstergeleri ve Kurumsal Sorumluluklar
88
Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Hedefleri için
Performans Göstergeleri ve Kurumsal Sorumluluklar
89
Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Hedefleri için
Performans Göstergeleri ve Kurumsal Sorumluluklar
90
Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Hedefleri için
Performans Göstergeleri ve Kurumsal Sorumluluklar
91
Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Hedefleri için
Performans Göstergeleri ve Kurumsal Sorumluluklar
92
Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Hedefleri için
Performans Göstergeleri ve Kurumsal Sorumluluklar
93
Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Hedefleri için
Performans Göstergeleri ve Kurumsal Sorumluluklar
94
Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Hedefleri için
Performans Göstergeleri ve Kurumsal Sorumluluklar
95
HEDEFLERE ULAŞMAK İÇİN
ORTAK STRATEJİLER
96
HEDEFLERE ULAŞMAK İÇİN ORTAK
STRATEJİLER
1- Mevcut mevzuatı, havza yönetim uygulamalarının eşgüdümlü, bütünleşik ve katılımcı
olarak yürütülmesini ve taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelere ve AB mevzuatına
uyumu destekleyecek şekilde geliştirmek. Bu amaçla:
 Havzalarda çalışan kurum ve kuruluşların görev ve yetkileri arasındaki örtüşmeleri,
boşluklar ve yetersizlikleri gidermeye, bütüncül ve katılımcı havza yönetim
uygulamalarını desteklemeye yönelik mevzuat geliştirme ihtiyaçlarını belirlemek ve
uygun mevzuat düzenlemelerini yapmak.
 Taraf olduğumuz uluslararası sözleşmeler ve AB mevzuatına uyumu desteklemeye
yönelik mevzuat geliştirme ihtiyaçlarını belirlemek, uygun mevzuat düzenlemelerini
yapmak.
 Su Kanununu ve ilgili yönetmeliklerini çıkarmak.
 Tarım alanlarının amaç dışı kullanımlarının önlenmesi için mevcut mevzuatlarda gerekli
iyileştirmeleri yapmak, denetim tedbirleri ve kapasitelerini güçlendirmek.
 Doğal afetlerle ilgili mevzuatı gözden geçirmek ve geliştirmek.
 Havzalarda yürütülen yatırım ve faaliyetlerin üst ve alt havzalarda yarattığı ekonomik,
sosyal ve ekolojik maliyetlerinin ve faydalarının adil paylaşımını, kullanan öder ilkesini
ve havza kalkınma programlarının finansmanını desteklemeye yönelik mevzuat
düzenlemelerini yapmak ve uygulamaya koymak.
97
HEDEFLERE ULAŞMAK İÇİN ORTAK
STRATEJİLER
2-
Havzaların bütüncül ve katılımcı yaklaşımla sürdürülebilir yönetimi için
kurumsal kapasiteleri güçlendirmek, ulusal, bölgesel ve havza bazlarında
plan ve stratejilere dayalı eşgüdüm mekanizmalarını tesis etmek
3-
Sivil toplum kuruluşları, bilim kuruluşları ve diğer paydaşların havza
yönetimi ve ıslahı çalışmalarına ulusal ve yerel düzeylerde katılım ve
katkılarını desteklemek
4-
Havzalarda yaşayan yerel halk arasında doğal kaynakların tahribatı ve
erozyonun önlenmesi ile ilgili gerekli bilinç düzeyini oluşturmaya yönelik
çiftçi eğitimi ve yayım faaliyetlerini güçlendirmek, kapasite geliştirme
programları uygulamak
98
HEDEFLERE ULAŞMAK İÇİN ORTAK
STRATEJİLER
5- Havza Koruma ve yönetim planlarında Havza bazında koruma ve kullanmaya
yönelik tedbirler programını alt havza üst havza entegrasyonu esas alarak
oluşturmak
6-
Planlama, izleme ve değerlendirme çalışmalarında bilgi teknolojilerinden
yararlanmak
7-
Havza alanlarının, müdahalelerin ve yatırımların bilimsel kriter ve
yöntemlerin kullanımı ile belirlenecek önceliklendirmeye göre yürütmek
8-
Havza sorunlarının çözümü ve havza yönetiminin geliştirilmesine yönelik
olarak üniversiteler ve bilimsel araştırma kurumları ile diyalog ve işbirliğini
güçlendirmek
99
Teşekkürler
100
Download

Su Kaynaklarında Havza Bazlı Yönetim