GİRİŞİMCİLİKTE TEMEL
KAVRAMLAR
Prof. Dr. Osman DEMİRDÖĞEN
www.osmandemirdogen.com
İŞLETME VE İŞLETMECİLİK
İşletme, üretim öğelerini planlı biçimde bir araya getirmek için, mal
ve hizmet üreten ekonomik ve teknik kuruluştur. Nicklicsh
işletmeyi, “sosyal bir kuruluş” olarak tanımlar. Mellerowicz ise
işletmeyi, “planlı ve sürekli olarak işlemlerin düzenlendiği ve
yüksek ekonomiklik ilkesine göre örgütlenmiş bir kuruluş”
biçiminde ifade eder. Buna karşılık, Gutenberg işletmeyi, finansal
dengenin sağlanarak, ekonomiklik ilkesine göre üretim öğelerinin
birleşimi işlemi olarak açıklamaktadır.
İŞLETME VE İŞLETMECİLİK
Bu bilgiler ışığında, farklı tanımların ortak yanlarını alarak,
işletmenin kapsamlı ve ihtiyacı daha iyi karşılayan bir tanımı
yapılabilir.
“İşletme; insan ihtiyaçlarını karşılamak için, sınırlı üretim
faktörlerinin sistemli ve uyumlu biçimde bir araya getirildiği, azami
kâr elde etmek amacıyla üretim sürecinden geçirilerek iktisadi mal
veya hizmete dönüştürüldüğü ve/veya pazarlandığı, bir katma
değerin oluşturulduğu ekonomik, hukuki, teknik ve aynı zamanda
sosyal bir birimdir” biçiminde tanımlanabilir.
İŞLETME VE İŞLETMECİLİK
Geçmişten günümüze, ihtiyaçlar ve kaynaklar arasında tam bir
dengeyi sağlayarak, ihtiyaçların giderilmesi, ekonomi ile
ilgilenenlerin temel amacı olmuştur. Bu amaç çerçevesinde özellikle
fizyolojik ihtiyaçları gideren faaliyetlerin tümüne işletmecilik
denilmektedir. İşletmecilik; işletmenin amaçlarını gerçekleştirmek
üzere, üretim faktörlerinin bir araya getirilerek mal ve hizmet
üretiminin bir meslek olarak sürdürülmesidir. Söz konusu
etkinlikleri yerine getiren şahıslara “işletmeci”, yaptıkları işe
“işletmecilik” ve işin yapıldığı yere de “işletme” adı verilmektedir.
GİRİŞİMCİ VE GİRİŞİMCİLİK
Girişimci veya müteşebbis, mal veya hizmet üretmek/pazarlamak
üzere kâr/zarar riskini göze alarak, sahip olduğu sermayeyi
yatırıma dönüştüren kişidir.
Girişimci, bir mal veya hizmeti üretmek, pazarlamak için kendine ait
ya da başka kişi veya kurumlardan sağladığı kaynaklarla, üretim
faktörlerini bir araya getiren, bu faaliyeti yaparken ortaya
çıkabilecek zararı da göze alan kişidir. Buna göre girişimcinin
başlıca amaçları şunlardır:
GİRİŞİMCİ VE GİRİŞİMCİLİK
İşletmenin stratejisini belirleme,
Yönetim ve organizasyon politikalarını belirleme,
Üretim faktörlerini temin ederek üretim faaliyetine geçme,
Yeni mal ve hizmetler bulma, yeni üretim yöntemleri, dağıtım kanalları
araştırma,
• Çevreyi takip etme; işletmenin karşısına çıkacak değişme ve
gelişmelerin fırsat mı tehdit mi oluşturacağını tahmin etme, fırsatların
değerlendirilmesi, tehditlerden zarar görülmemesi için gerekli
tedbirleri alma,
• Teknolojideki değişme ve gelişmeleri üretim sürecine uygulayabilme,
faaliyetlerinin daha ucuz ve kaliteli yapılabilmesi için ve sürekli bir çaba
içinde bulunma, çeşitli riskleri karşılama
•
•
•
•
GİRİŞİMCİLİĞİN ÖNEMİ VE TEMEL
FONKSİYONLARI
Çağdaş bir girişimcinin yerine getirmesi gereken fonksiyonlar şöyle
sıralanabilir:
• Yeni bir mal veya hizmetin ortaya konması,
• Yeni üretim yöntemlerinin geliştirilmesi,
• Yeni kaynaklara ulaşılması ve
• Yeni pazarların bulunması
GİRİŞİMCİLİĞİN ÖNEMİ VE TEMEL
FONKSİYONLARI
Yeni mal veya hizmet üretmek: Bilinen mal veya hizmetlerin nitelik ve
kalitelerini yükseltmeleri gerekir. Bu fonksiyonu etkili bir biçimde yerine
getirebilen girişimciler bu alandaki çabaları nedeniyle büyük kazanç
sağlayabilirler.
Yeni üretim yöntemleri geliştirmek ve uygulayabilmek: İş adamları bazen
yeni mal ve hizmetleri üretmek yerine, eskiden beri üretilmekte olan bir
kısım mal ve hizmetlerin üretim yöntemlerini veya pazara sunuş
biçimlerini değiştirmek suretiyle, büyük kâr sağlayabilirler. Örneğin,
Amerikan otomobil endüstri kralı Henri Ford, o güne kadar tek tek
yapılan otomobillerin üretiminde akan iş şeridi ve montaj hattını
kullanıp, seri üretimi gerçekleştirmesi sonucu büyük kâr sağlamış ve
otomobil endüstrisinde liderlik konumuna geçmiştir.
GİRİŞİMCİLİĞİN ÖNEMİ VE TEMEL
FONKSİYONLARI
Endüstride yeni organizasyonlar kurmak: Bununla girişimcilerin
belirli bazı örgütlenmelere giderek, gerek örgütsel gerekse çevresel
yapıyı değiştirmeleri ifade edilmektedir.
Yeni pazarlara ulaşmak: Girişimciliğin bir diğer fonksiyonu ülke
içinde ve dışında yeni pazarlar bularak mal ve hizmet satışlarını
arttırmak şeklinde ifade edilebilir. Günümüzde pazar paylarını
genişletmek için dolaylı bazı yollar bulunmuştur. Tüketicilerin satın
alma güçlerini yükseltici çabalara girişmek, ekonomik kalkınmayı
sağlamak ve gelir dağılımını daha dengeli hale getirmek için mevcut
dengeleri kaldırmak bu yollardan sadece biridir.
GİRİŞİMCİLİĞİN ÖNEMİ VE TEMEL
FONKSİYONLARI
Ham maddelerin ve benzeri maddelerin sağlanabileceği yeni
kaynaklar bulmak: Girişimciler ülke içinde veya dışında üretim
koşullarını değiştirecek hammadde kaynakları bulup, denetimleri
altında toplarlar. Bu çeşit kaynakları denetimi altına alan şirket veya
girişimciler rakiplerine oranla daha büyük kârlar elde
edebilmektedir.
TEMEL GİRİŞİMCİLİK ÖZELLİKLERİ
Girişim kavramı, para sahibi olmanın ötesinde, yeni ürün veya
üretim tekniklerini bilme, geniş bir ufuk sahibi olma veya yeni ve
değişen şartlara uyum sağlama kabiliyetine vurgu yapmaktadır.
İşletmenin başarısını etkileyecek temel girişimci özellikleri şunlardır:
• Uzun süre yorulmadan çalışabilme,
• Zorluklara kolaylıkla karşı koyabilme,
• Davranış ve kararlarda azimli olma,
• Mali gücünü kuvvetlendirinceye kadar az kârla yetinme,
• İşin gerektirdiği teknik ve sosyal beceriye sahip olma.
TEMEL GİRİŞİMCİLİK ÖZELLİKLERİ
Literatürde başarılı bir girişimcinin kişilik özellikleri de tanımlanmıştır. Bunlardan bir
kısmı aşağıda sıralanmıştır.
• Özgüven
• Kararlı olma
• İletişim becerileri
• Yeni fikirlere açık olma
• Vizyon sahibi olma
• İnisiyatif kullanabilme
• Güvenilirlik
• Olumlu düşünme
• Esneklik
• Risk alma
TEMEL GİRİŞİMCİLİK ÖZELLİKLERİ
Girişimci özelliklerine ilişkin uluslararası platformda farklı
değerlendirmeler de yapılmıştır. Bunlar;
1. Sorumluluk İsteği: Girişimciler kurdukları işletmenin faaliyetlerinden
dolayı kişisel sorumluluk hissederler. Kaynaklarını kendi kontrolleri
altında tutarak kendi belirledikleri amaçlara ulaşmak için bu kaynakları
kullanmayı tercih ederler.
2. Makul risk almayı tercih ederler: Girişimciler aşırı riskten ziyade
hesaplanabilir risk alırlar. Makinelerde kumar oynayan kumarbazların
aksine onlar sonucundan emin olunmayan bir işe girişirler. Girişimciler,
kişisel seviyelerine ve algıladıkları riske göre bir proje veya yatırımla
ilgilenirler. Bu amaç belki başkalarının algıladıkları düzeyden yüksek hatta imkânsız- olabilir fakat girişimci bu durumu dikkate alır ve bu
amacın makul ve ulaşılabilir olduğuna inanır.
TEMEL GİRİŞİMCİLİK ÖZELLİKLERİ
3. Başarmak için kendi kabiliyetine güveniler: Girişimciler tipik
olarak kendi kabiliyetlerinin zenginliğine güvenirler. Başarı için
şanslarının olduğuna inanırlar ve bu iyimserlik gerçeğe dayanır.
Amerika’da yapılan bir araştırmada girişimcilerin üçte birinin başarı
şanslarının % 100 olduğuna inandıklarını göstermiştir. Bu yüksek
iyimserlik oranı aynı zamanda bir çok başarılı girişimcinin başarıya
ulaşmadan önce en az birkaç kere başarısız olduklarını da
açıklamaktadır.
4. Anında tepki almak isterler: Girişimciler işlerinin nasıl gittiğini
anında bilmek isterler.
TEMEL GİRİŞİMCİLİK ÖZELLİKLERİ
5. Yüksek enerji düzeyi: Girişimciler ortalama kişiden daha
enerjiktirler. Yeni bir iş kurmak için inanılmaz bir çaba
harcanmasında en önemli faktör bu enerjidir. Uzun çalışma saatleri
–haftada 60 ila 80 saat- ve zor çalışma şartları girişimciler için
istisna değil kuraldır.
6. Geleceğe Yönelme: Girişimciler fırsatları belirleme yeteneğine
sahiptirler. İleriye bakarlar ve dün ne yaptıkları ile değil yarın ne
yapacakları ile daha fazla ilgilenirler. Yeni iş fırsatları konusunda
sürekli uyanık olan girişimciler, başka insanların yaptığı aynı olayı
gözlemlerler fakat farklı şeyler görürler.
TEMEL GİRİŞİMCİLİK ÖZELLİKLERİ
7. Organizasyon yeteneği: Sıfırdan bir işletmenin kurulması büyük
bir yapboz yapmaya benzer. Girişimciler bir işi başarmak için uygun
insanları ve uygun kaynakları bir araya getirmeyi bilirler. İnsanların
ve işin etkin bir şekilde birleştirilmesi girişimcinin vizyonunu
gerçeğe dönüştürür.
8. Başarmanın paradan daha değerli olması: Girişimciler hakkındaki
yanlış düşüncelerden biri onların para kazanmak amacıyla bir iş
kurduklarıdır. Aksine, başarma duygusu, girişimcilerin arkasındaki
en önemli itici güçtür. Para sadece başarının ölçülmesinde kullanılan
bir araçtır, başarının sembolüdür.
TEMEL GİRİŞİMCİLİK ÖZELLİKLERİ
Amerika’da Hayberg Consulting Group tarafından yapılan bir araştırmada
girişimcilerin on özelliği paylaştıkları görülmüştür. Bu on özellik aşağıda
verilmiştir.
1. Hedeflerine yoğunlaşmış, kendisini ve başkalarını bu hedeflere ulaşmak için
zorlayan,
2. Bağımsızlık, serbestlik isteyen, bireysel,
3. İşletme içerisinde herkese tutarlı mesajlar gönderen; odaklanmış stratejiler
izleyen; amaçlarından sapmayan,
4. Hızlı hareket eden, bazen tedbirsiz davranan,
5. Mesafesini koruyarak tarafsızlığı sağlayan, başkalarının kendi kendine yeterli
olmasını düşünmesini isteyen,
6. Problemlere basit, pratik çözümler arayan; karmaşıklığı sevmeyen; gerekli ve
önemli bilgileri arayan, gereksizleri eleyen,
TEMEL GİRİŞİMCİLİK ÖZELLİKLERİ
7. Risk almaya istekli, yeni veya hızlı büyüyen işletmesindeki
belirsizliklerden memnun,
8. Açık fikirlere ve değerlere sahip; hızlı karar verebilen; kendisi ve
başkaları hakkında yüksek beklentilere sahip,
9. Sonuçları ve başkalarını beklemeyen; dinlemeyi sevmeyen;
“sadece yap” düşüncesinde olan,
10. Pozitif, mutlu sona alışkın; İyimserlik ve umut dağıtan; sürekli
bardağın dolu tarafını gören (ve ona sahip olmak isteyen)kişilerdir
TEMEL GİRİŞİMCİLİK ÖZELLİKLERİ
Diğer özellikler ise:
Yüksek sorumluluk ve bağlılık düzeyi: Bir işletmenin başarılı bir
şekilde kurulması için girişimcinin tümüyle kendisini işletmeye
vermesi gerekir. İşletme kurucuları sık sık balıklama işletmelerine
dalarlar. Girişimcinin kendisini işine adaması işletmeyi tehdit eden
hata ve engellerle başa çıkmasına yardımcı olur.
Belirsizliğe tolerans gösterme: Girişimciler, faaliyette bulundukları
ortamlardaki belirsizliğe ve sürekli ortaya çıkan değişikliklere karşı
aşırı tolerans gösterirler. Belirsizlikle uğraşmak için bu yetenek
gereklidir çünkü işletme kuranlar belirli olmayan kaynaklardan elde
edilen yeni ve bazen çelişkili bilgileri kullanarak karar verirler.
TEMEL GİRİŞİMCİLİK ÖZELLİKLERİ
Esneklik: Gerçek girişimcilerin bir işareti de müşterilerinin ve
işletmelerinin değişen taleplerine uyum kabiliyetleridir. Hızla
değişen dünya ekonomisinde katı olmak başarısızlığa yol açar.
Toplumda mutlaka zevkler ve tercihler değişir. Girişimciler
işletmelerini bu değişikliklere cevap verebilecek duruma getirmeye
istekli olmalıdırlar.
Azimli olma: Zorluklar, engeller ve hezimetler girişimciyi yolundan
döndürmemelidir. Bu engelleri aşma yeteneğine sahip olmalıdır.
GİRİŞİMCİLİK TÜRLERİ
Girişimciliği, temelde fırsat girişimciliği ve yenilikçi girişimcilik
olarak ikiye ayırmak mümkündür. Fırsat girişimciliği, piyasada bir
mal veya hizmetin bulunmaması veya az bulunması gibi mevcut
durumların değerlendirilmesini ifade eder. Yenilikçi girişimcilik ise
yeni bir fikir veya düşüncenin veya mevcutların farklılaştırılarak
piyasaya sunulmasıdır.
Bir diğer girişimcilik türü ise, rakiplerin izlenmesi anlamında
takipçi girişimciliktir.
FIRSAT GIRIŞIMCILIĞI
Fırsat girişimciliği temelde, pazardaki mevcut fırsatları görerek ya da
potansiyel fırsatları sezinleyerek, mevcut olan bir mal veya hizmeti
pazara sunmaktır.
Bu fırsat, mevcut olan bir mal veya hizmetin pazara yeterince
sunulamaması veya pazarda hiç olmaması, ya da mevcut
işletmelerin istenen kalitede hizmeti pazara sunamamasından
kaynaklanmaktadır.
YENILIKÇI GIRIŞIMCILIK
Yenilikçi girişimcilik, yeni bir fikir veya buluşu, ya da mevcut olan bir
mal veya hizmetin dizayn, fiyat, kalite gibi yönlerden iyileştirilerek
pazara sunulmasıdır.
Kimi araştırmacılar, ikinci tür girişimciliğin asıl girişimcilik olduğu
görüşündedirler. Ancak, her iki tür girişimcilik de toplumun gerek
duyduğu mal ve hizmetleri karşılamayı amaçlar ve riskleri
üstlenmeyi, irade gücünü ve cesareti gerektirir. Bu nedenle her iki
girişimcilik arasında pek bir fark olduğu söylenemez. Bununla
beraber gelecekteki girişimciliğin ağırlıklı olarak yaratıcı
girişimcilik olacağı gerçeği de gözden uzak tutulmamalıdır.
TAKIPÇI GIRIŞIMCILIK
Piyasadaki gelişmeleri izlemekle yetinen, bu gelişmelere göre
davranan, yenilik yapan girişimcilerin yolundan gitmeyi içeren
girişimcilik türüdür.
Bu girişimcilik türünde girişimcilerin, yenilikçi girişimcileri
izlemekle yetindikleri görülmektedir. Fakat girişimciliğin dinamik
yapısı nedeniyle roller her an değişebilir. Başlangıçta dinamik bir
hareket yeteneği kazanan yenilikçi bir girişimci zamanla takipçi bir
girişimci haline gelebileceği gibi, zamanla takipçi bir girişimcinin
yenilikçi bir girişimci durumuna gelmesi de mümkündür.
Download

g*r***mc*l*kte temel kavramlar