Meclisi Mebusan
I : 38
6 Temmuz 1330 (1914)
mütenasip olacağı ne derece katiyyet ve vuzuh ile anlaşılır­
C : 1
tün tashilat ve müsaadattan azami istifade temini için se­
sa, istihsalatı umumiyye de o nisbette tezayüt eder. Mesu-
nedatı tasarrufiyyenin ve kuyudu Hakaaninin tecdit ve ıs­
liyyeti iktisadiyyede serbestii tasarruf ve mesai ile birlikte
lahı labüt idi. Bunun için de Tahdidi Arazi Kanunu yapıl­
terakki ve tekemmül eder. M ü t e m a d d i n milletlerin terak-
mıştır. Bu kanun katiyyet kesbeder de tatbikatına muvafak-
kiyatı hayretefzasını husule getiren en m ü h i m esaslar ser­
kiyet hasıl olursa, eshabı arazimiz en m ü t e m e d d i n millet­
bestii tasarruf ve mesai ve bunların ihzar eylediği muhiti
lerin nail oldukları bütün teminat ve serbestiye malik ol­
müsaitte günden güne daha müessif ve katiyyetle tekem­
m u ş olacaktır. Zira, o zaman senedatı mezkure en b ü y ü k
mül eden mesuliyyeti şahsiyyedir. Bizde evvelemirde terak-
kuvveti teyidiyyeye sahip olacak; yani sahteliği sabit olun­
kiyatı iktisadiyyenin tabi olduğu işbu şeraiti umumiyyenin
caya kadar mamulunbih ve muteber tutulacaktır.
ıslahına sarfı ihtimam eyledik.
U k u d ve mukavelatın serbesti ve istikrarı h u k u k u ta­
Memleketimizde emvali gayrimenkule tasarrufatı bir­
sarrufiyyenin serbestisi derecesinde terakkıyatı iktisadiyye
takım k u y u d ve şurutu muzırraya tabi idi, yeni Emvali
üzerinde müessirdir. Mecellemiz, u k u d u öyle şeraiti butlan
Gayrimenkule Kanunu bunları tadil ve ıslah ediyor. Badel-
ve fesada maruz kılmıştır ki, bugün mukavelat kanunun te­
vefat tediyei deynden men edilerek, arazinin kıymeti itiba-
minatından ziyade akidlerin hulusu niyyedne iptina ediyor.
riyyesi ıskat ve zürra imar ve ıslah için elinde bulunan bir
Taahhüdatını ifadan istinkaf etmek arzu eden akıdinin kısmı
kuvvetten mahrum ediliyordu. Fuzulen zaptedilen arazi, ga-
m ü h i m m i maatteessüf Kanunu Medenimizin hali hazıriyle
asıbının elinde ne kadar m ü d d e t kalırsa kalsın, sahibinin
mukavelatı feshettirebilmekten emindir. Zira, şurutu hazı­
zayiatı, ne ecri misil, ne de başka suretle tazmin edilmeye­
ra ile fesat tehlikesinden masun olarak mukavele tanzimi
rek, araziye tahaddi ve tecavüz için açık kapı bırakılıyor­
bir emri düşvardır.
du. H a m arazi üzerine ebniye inşası eşcar ve kürüm garsı
gibi imarat mezuniyete tabi tutularak, ebhabı arazinin faaliyyeti müsmiresi, memurların m ü d a h a l a t ı keyfiyyeleriyle
akim bırakılıyordu. Kanunu cedit ile h u k u k u tasarruf!yyeyi tazyik eden bu ve emsali kuyud izale edildiği gibi, hudu­
du intikaliyye tevsi ve emri tasarruf ve intikalde arazii vak­
fiyye dahi bu a h k a m a tabi tutularak mahlul ihtimali pek
ziyade tenkis edilmiş ve zürraın faaliyetinin tezyidi esası tahtı
temine alınmıştır.
Mecellemizi ihtiyacatı zamana evfak ve muamelatı nasa
erfak bir surette baştan başa tadil etmek, bir teşebbüsü azim
ve şüphesiz ki, ahkamı fıkhiyyemiz b u n u mütekafildir. N e
kadar müşkil olsa dahi bunu iktiham eylemek lazım oldu­
ğunu takdir ile beraber, tekemmülatı iktisadiyyemizi b u n a
talik etmeyi muvafık görmeyerek, mukavelatın serbestisini
temin için de bazı tedabiri kanuniyyeye tevessül eyledik.
Usulü Muhakemenin altmışdördüncü maddesini, b u esası
m ü m k ü n mertebe temin edecek surette tadil ettik. Sair me­
Gayri kaabili taksim olan emvali gayrimenkulede ta­
maliki mütemeddinede mukavelat bazı şeraiti umumiyye­
rafeynden birinin talebi üzerine ihtilafın idareten veya hük­
ye tabi kılınmıştır. Bu şerait dairesinde tanzim edilen bil­
m e n izalesi terviç edilerek, tedavülden ve imardan m a h r u m
cümle mukavelat, akitlerin kanunu hususisi telakki edile­
kalan birçok emvali gayrimenkule harabiyyetten muhafa­
rek, mamulunbih ve muteber tutulmuştur.
za edilmiştir. Serbestii tasarrufu b u suretle temin edilen em­
vali gayrimenkulenin deyn için teminat olarak istimali de
tecviz ve bunları teminat olarak kabul edenlere istifayı hu­
kuk için hakkı tercih bahş ve senedatın emre muharrer ola­
rak tanzimine de m ü s a a d e edilerek, emvali gayrimenkule
kıymetleri mübadelatı umumiyyeye sevk ile erbabı gayret
ve mesainin pişi istifadesine vaz edilmiştir. Velhasıl, zürra,
bugün, arazisinin karşısında serbesttir, o n d a n dilediği gibi
istifade edebilir. Mukrizleri emindir. Badelvefat dahi metrukatı arziyyesine vazıyed ederek istifayı hukuk edebilirler.
Ihtiyacatın günden güne tekessür, muamelat ve mübadelatın her gün mütezayit bir kuvvetle tenevvü ve tevessü
ettiği şu zamanı terakkide u k u d ve mukavelatın tabi olma­
sı icabeden bilcümle şeraiti derpiş eylemek, vazıı kanun için
adimüî imkandır ve tarafeynin menafii hususiyelerini da­
ha iyi takdir eyleyecekleri de şüphesizdir. Bizde bu yeni ta­
dilde ehlinden sadır olup, rızayı tarafeyn ile akd ve mahal­
line muzaf olan ve adat ve intizamı ammeyi muhafaza maksadiyle mevzu ahkamı kavanini muhil bulunmayan bilcümle
mukavelatın akitler için m a m u l u n b i h ve muteber olacağı­
Teminatlı alacaklıların h u k u k u ise, her suretle zaman
nı kabul eyledik. Muhilli akd olan mali mütekavvimi teda­
ve emniyyet altındadır, ne vefat, ne iflas, ne mahluliyet, on­
vülü mütearif olan bilcümle Ayan, menafi ve h u k u k a teş­
ların hukuklarını iptal edemez. Zürraın şahsı itibariyle ara­
mil ettik. Bu suretle taahhüdatı mütekabiliye tereddüt ve
zisinin itibarı d a inzimam etmişti, i m a r ve ihya için daha
teşevvüşten tahlis ve muamelatı medeniyyei ticariyyeye da­
ucuz, d a h a fazla, daha kolay sermaye tedarik edebilirler.
ha ziyade emniyyet ve istikrar bahşettik.
Gedikler ilga edilerek, istanbul ve Biladr selasede emvali
Mekaimi Şeriyyenin ulviyyet ve ehemmiyyeti vezaifiy-
gayrimenkule tasarrufatı, teşevvüşattan tahlis edilmiştir. Bü-
le mütenasip bir surette tanzimi ahval ve temini kemali
— 415
TBMM KÜTÜPHANESİ
Download

Meclisi Mebusan I : 38 6 Temmuz 1330 (1914) C : 1 tün tashilat ve