Gamma Knife
QA
Radyofizik Uzm. Dr. Öznur Şenkesen
Acıbadem Kozyatağı Hastanesi
Stereotaktik Radyocerrahi ve Radyobiyoloji Kursu, İstanbul, 20 Haziran 2014
Leksell Gamma Knife Modelleri
Manuel, Gamma Plan, Gamma Plan 4C, Gamma Plan TMR Classic, Gamma Plan TMR 10, Gamma Plan Convolution
Türkiye’de Gamma Knife
•
1996 Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi
•
2004 Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi
•
2005 Acıbadem Kozyatağı Hastanesi ( Perfexion )
•
2010 Adana Başkent Hastanesi
•
2012 F. Metropolitan Hastanesi ( Perfexion)
•
2013 Medikal Park Göztepe Hastanesi
•
2014 Medipol Üniversitesi Hastanesi ( Perfexion)
•
2014 Bezmialem Valide Sultan Vakıf Gureba Hast.
1988 (FDA)
Gamma Knife model B
Marmara Üniversitesi
• 1996
•Kolimatörün açısı ve masa hareket sistemi
•Trunion ile sabitleme
•Bilgisayarlı planlama ve görüntüleme sistemelerinin kullanımı
• Kaynakların dizilimi dairesel
Leksell Gamma Knife
Model B, C, 4C
•Kobalt kaynaklarının kolimatör konfigürasyonu
•201 Co60 kaynak 5 sıra dairesel kanal
1999 Gamma Knife model C
•Automatic Positioning System [APS]:
TPS’ den gelen x-y-z koordinatları
otomatik olarak ayarlanır
• Kolimatörlerde renk kodu
• Cihaza sabitlenmiş kolimatör değiştirici
kolimatöre ait taşıyıcı sistem
ve her bir
2004
Leksell Gamma Knife Model 4C
• Görüntüleme sistemleri ile
entegrasyonu
•Leksell GammaPlan, imaj
füzyon özelliği
• Planlama bilgilerinin
monitörden izlenmesi
• Kolimatör ve APS sistemi
daha hızlı
•Tedavi zamanı kısa
4C GK
Acıbadem Kozyatağı Hastanesi Ekim2005
2006
Leksell Gamma Knife Perfexion™
•
•
•
•
•
5 yeni özellik:
Daha iyi dozimetrik performans (doğruluk, kesinlik, güvenilirlik)
Işınlama bölgesinin genişlemesi (kafanın tamamı tedavi alanına dahil)
Kesintisiz tedavi (shot ların tamamı tek bir shot gibi ışınlanır)
Daha konforlu ve hızlı tedavi
Hasta ve çalışanlar için daha iyi proteksiyon
Acıbadem Kozyatağı Hastanesi
GK 4C
GK Perfexion, Ağustos 2012
Gamma Knife Radyocerrahi Süreci
1. Çerçeve sabitlenmesi
3. Tedavi planlama
2. Görüntüleme
4. Tedavi
Gamma Knife Radyocerrahi Süreci
Güvenlik ve Acil durum testleri :
•Açma, Isınma
• Kapı güvenlik anahtarı
• Acil Düğmesi
• Sesli ve görüntülü iletişim
• Radyasyon alanı monitorü
•Test Run
Gamma Knife -Test Run
• Kolimatör sistemi veya sektörlerin
• Masa hareketlerinin
• Tedavi başlatma ve durdurma butonları
• Kapı ve konsol ışıklı göstergelerin
çalışır durumda olduğunun kontrolünü sağlar
Tedavi Sürecinde QA
Çerçeve ve
görüntüleme
Tedavi Planlama
•Stereotaktik Çerçeve
•MRI, CT, DSA
görüntüleme
•Görüntü çakıştırma
Tedavi
•Kalibrasyon ve dozimetrik
data
•Hesaplama Algoritması
•Hastaya özel QA
•Kalibrasyon ve dozimetrik data
•Mekanik doğruluk
•Sistem fonksiyonları
•Güvenlik ve acil sistemler
•Hastaya özel QA
Stereotaktik Çerçeve Doğruluğu
Stereotaktik Çerçeve
Görüntüleme Sistemlerinin Doğruluğu
MR indicator box
Görüntüleme QA –fiducial marker ölçümü
Stereotaktik lokalization
MR indicator
box
CT indicator box
DSA indicator
box
 CT, MR ve Anjio görüntülerinin kullanılabilmesi için, TPS’ de radyo opak
markerlar işaretlenir
Görüntüleme QA
Hedef Koordinatları Bilinen Fantom
• 3 boyutlu hacimde koordinatları bilinen,
21 Tane kontrast madde ile doldurulmuş hedef için
● doğruluk < 0.1 mm ölçülmeli
Görüntüleme QA
3D objeler
AXIAL
CORONAL
CT ve MR Görüntüleme QA
3D objeler
AXIAL
CORONAL
CT ve MR Görüntüleme QA
DSA Görüntüleme QA
Mekanik Doğruluk
• GK B/ C/ 4C (Perfexion öncesi )
• Perfexion
Perfexion Öncesi GK B / C/ 4C
Leksell Gamma Knife B/C/4C
Kolimatörde X-Koordinatları ( Trunnion Çifti ) Kontrolleri
(Haftalık)
Leksell Gamma Knife C/ 4C
APS Parametrelerinin Kontrolü
( Haftalık: <0.1mm toleransla )
Leksell Gamma Knife B/C/4C
Kolimatör Sensörlerinin Test Çemberiyle Kontrolü
Tedavi pozisyonuna 0,1mm plaka eklenerek gönderildiğinde hatalı pozisyon nedeni ile geri dönmeli.
Leksell Gamma Knife B/C/4C
Mekanik Eşmerkez İle Radyolojik Eşmerkez Uyumunun Kontrolü
TRUNNİON kullanılarak eşmerkezin kontrolü
Leksell Gamma Knife C/4C
Mekanik Eşmerkez İle Radyolojik Eşmerkez
Uyumunun Kontrolü
APS kullanılarak eşmerkezin kontrolü
4mm Kolimatör
x-y ve x-z eksenlerinde doğruluk, hassasiyet
(Accuracy, Precision)
Kontrol aralığı yıllık ; Tolerans <0.4mm
Leksell Gamma Knife Perfexion
HPS
Zırhlı kapı
Zırh
60Co
kaynakları
Kolimatör
Gövdesi
Kolimatör ve Sektör Sistemleri
•8 Sektör, her sektör 24 kaynak
• 3 farklı ( 4,8,16mm) kolimatör içerir
•Her sektörde Toplam 24x3: 72 colimatör
• 8x24:192 Kobalt 60 Kaynağı
(toplam aktivite max 6300Ci)
Hasta Pozisyonlama Sistemi
Patient Positioning System (PPS)
Çerçeve sabitleme sistemi
Masa belirlenen koordinatlarda
Hareket ederek tedavinin kesintisiz
tamamlanmasını sağlar.
İzomerkezin Doğruluğu (Accuracy)
PFX için Elekta Film tutucu
Focus Pin Prick Film Test
192 (201) kobalt kaynağının
kesiştiği ışın merkezi
ile tedavi merkezinin
(isocenter) çakışması
Film x ve y koordinatlarında
olarak tekrarlanır
İzomerkezin Doğruluğu (Accuracy)
Hasta Pozisyonlama sistemi (PPS)
•
•
•
Radiolojik Fokus Noktası
İzomerkezin yeri GCF üzerinde iğne izi olarak İşaretlenir
Kolimatörler için, iki yönde film
İsocenter noktasından optik densitenin %50 ye düştüğü mesafenin
asimetrisi için tolerans 0,3 - 0,4mm
Z
X
4mm Kolimatör , X Ekseninde Ölçüm Sonuçları
4mm Kolimatör , y Ekseninde Ölçüm Sonuçları
Leksell Gamma Knife Perfexion
Eşmerkez Doğruluğu
1
1-Central Diode X=100, Y=100, Z=100
Diod Test Sistemi
Diod test QA
Mekanik Doğruluk
PPS günlük QA, Focus Precision
Test 4 mm collimator
PPS Diod Test Günlük QA sonuçları
Elekta Servis için Diod Test Sistemi
3
1
2
1-Central Diode X=100,Y=100, Z=100
2 -Short DiodeX=100, Y=50,Z=115
3 -Long Diode X=160, Y=100, Z=22
Yılda 2 kez servis mühendisi tarafından yapılır.
Işın Demeti profillerinin kontrolü - Yıllık
Perfexion ve öncesindeki modellerde
•Gafchromic film
• Her bir kolimatör
x-y ve x-z
Film Kalibrasyonu
Kalibrasyon eğrisi için en büyük kolimatör ile
0,0.5,1,2,3,4,6,8Gy dozlar
Doz Profillerinin Ölçümü
16mm,
8mm
z
y
x
x
4mm
Tüm kolimatör boyutları için film ile elde edilen ölçümler
LGP a yüklenen profillerle karşılaştırılır.
X-Y-Z Düzlemlerinde 16mm,8mm,4mm için Profil Eğrileri
Profilde dozun %50 ye düştüğü mesafe < 1mm
Doz Hızı ölçümleri
PFX öncesi modellerde
Kolimatör: 18mm
PFX
Kolimatör: 16mm
İzomerkezde;
IAEA 398 absorbe doz protokolü
16cm çapında küresel fantom (polystyrene/solid water)
küçük hacimli iyon odası ( 0.125 cc, pin point, diod vs. )
Output faktörleri
• Kolimatör boyutu ile değişir
• En büyük kolimatör boyutundaki doz hızına
normalize edilir
• 4mm ve 8mm kolimatör için ölçüm zorluğu
•
TLD, diodlar, Gafchromic filmler, ve MC
hesaplamaları kullanılır
• GK merkezlerinin çoğu için bu datayı Elekta sağlar
Tedavi Planlama Sİsteminin Doz
Hesaplamasının Doğrulanması
LGK4C
LGK Perfexion
Tedavi Planı planı QA
Gamma Knife QA
(C ve 4C model için)
Günlük QA
• Warm up
• Kapı güvenlik anahtarı
• Acil Düğmesi
• Sesli ve görüntülü iletişim
• Radyasyon alanı monitorü
Haftalık QA
• Masa serbest bırakma kolu
• Helmet microswich leri
• trunnion merkezi
• Otomatik pozisyonlama sistemi
Aylık QA
• Out put
• Hesaplanan output vs. ölçülen
• Acil durum kontrolleri
• UPS akü kontrolü
• Zamanlayıcı doğruluğu, lineeritesi,
Yıllık QA
• Rölatif out put faktörleri
• Isocenter çakışması
• Profil kontrolleri
Perfexion QA Testleri
Aylık QA
• PPS mekanik isocenter - radyasyonun focal noktası
(RFP) çakışması ( sistem daha max bir aylık periyot
için izin verir)
• En büyük kolimatör ile doz hızı kontrolü
Yıllık QA
• Tüm kolimatör boyutları için XY, YZ ve XZ
düzlemlerinde profillerin kontrolü
• Output faktörlerin doğrulanması
QA Rapor ve Öneriler
1-ACR–ASTRO Practice Guıdeline
For The Performance Of
Stereotactic Radiosurgery
(Revised 2011)
2. AAPM TG 42(report 54) SRS, 1995
3. European Quality Assurance Program on Stereotactic
Radiosurgery, 1995
4. DIN 6875-1 (Germany) Quality Assurance in Stereotactic
Radiosurgery/ Radiotherapy
5. AAPM Task Group 68 on Intracranial stereotactic
positioning systems, 2005
Teşekkürler…
Download

Gama Knife Kalite Kontrol