Rulmanlı
Yataklar
Rulmanlı
Yataklar
YUVARLANMALI YATAKLAR I:
RULMANLAR
Prof. Dr. İrfan KAYMAZ
Atatürk Üniversitesi
Mühendislik Fakültesi
Makine Mühendisliği Bölümü
Atatürk Üniversitesi
Giriş
Rulmanlı
Yataklar
Rulmanlı
Yataklar
Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular:
 Yuvarlanmalı Yataklama ve Türler
 Bilyalı Rulmanlar
 Sabit Bilyalı Rulmanlar
 Eğik Bilyalı Rulmanlar
 Oynak Bilyalı Rulmanlar
 Makaralı Rulmanlar
 Eğik Makaları Rulmanlar
 Oynak Makaralı Rulmanlar
 İğneli Rulmanlar
 Eksenel Rulmanlar
 Rulman Standart Gösterimlerinsuz Geniş Düzlemsel Eğilimli Yatak
Atatürk Üniversitesi
Giriş
Rulmanlı Yataklar
Rulmanlı Yataklar: Yuvarlanma-kayma sürtünmesi prensibi ile
çalışan, dönen bir makine elemanı ile duran bir makine elemanı
arasında kuvvet geçişini aradaki yuvarlanma elemanları vasıtasıyla
sağlayan yataklardır.
Rulman elemanları:
 Dış Bilezik
 İç bilezik
 Bilye(yuvarlanma elemanı)
 Kafes
Atatürk Üniversitesi
Giriş
Rulmanlı Yataklar
Atatürk Üniversitesi
Yuvarlanma Elemanları
Rulmanlı Yataklar
Atatürk Üniversitesi
Rulman Çeşitleri
Rulmanlı Yataklar
Rulmanlı Yataklar yükün
durumuna göre;
-Radyal rulmanlı yataklar,
-Eksenel rulmanlı Yataklar,
-Radyal ve Eksenel R. Yatak.
Atatürk Üniversitesi
Rulmanlı yatakların
Sınıflandırılması
Rulmanlı Yataklar
Atatürk Üniversitesi
Avantajlar/Dezavantajlar
Avantajlar
 ilk harekette fazla sürtünme
yapmazlar,
 Eksenel yükleri de karşılarlar,
 Eksenel yönden az yer kaplar
 Hafiftir,
 Az bakım isterler,
 Yağlaması basittir, yağ sarfiyatı
azdır
 Milin yatay, eğik veya dik
olmaması halinde aynı
kolaylıkla takılır,
 Standart olarak imal edilirler.
Rulmanlı Yataklar
Dezavantajları:
 Yüksek hızlarda gürültülü
çalışırlar,
 Ömürleri az ve hıza bağlıdır,
 Radyal yönden çok yer kaplar,
 sönümleme kabiliyetleri azdır,
 Montaj ve demontajlarında
problem çıkabilir.
 Yüksek tolerans gerektiğinden
pahalıdır.
Atatürk Üniversitesi
Rulman İmalatı
Rulmanlı Yataklar
Ruman İmlatı Video
Atatürk Üniversitesi
Rulmanlı Yatak Çeşitleri
Rulmanlı Yataklar
BİLYALI RULMANLAR
Sabit bilyalı Rulmanlar:
 Radyal ve eksenel yük taşıyabilirler,
 Bütün devir sayıları için uygundur,
 ucuz olup en çok kullanılan rulmandır
Atatürk Üniversitesi
Sabit bilyalı rulmanlar
Rulmanlı Yataklar
Yan taraflarında farklı sızdırmazlık elemanları içeren rulman tipleri
Uygulamada iki sıralı bilyalı sabit
rulmanlar da kullanılmaktadır.
Atatürk Üniversitesi
Eğik bilyalı rulmanlar
Rulmanlı Yataklar
 Yük taşıma açısı : Yuvarlanma elemanı ile yuvarlanma yüzeyleri
arasında temas noktalarının oluşturduğu doğru ile yatağın
merkez doğrusu arasındaki açıdır.
 Bu rulmanlar radyal kuvvetlerin yanında büyük eksenel
kuvvetler de taşırlar. =40o’dir
Atatürk Üniversitesi
Eğik bilyalı rulmanlar
Rulmanlı Yataklar
 a: Kuvvet tatbik noktası temas doğrusunun rulman eksenini
kestiği nokta olup rulman kataloglarında verilir.
 Tek sıralı eğik rulmanlar çift olarak takılır
Atatürk Üniversitesi
Oynak Bilyalı Rulmanlar
Rulmanlı Yataklar
 Milin yatak yuvasına göre eğim
yapmasına müsaade eder
 Genellikle iki sıralıdır
 Dış bileziğin iç kısmı küreseldir,
yatak kendi kendini ayarlar
Atatürk Üniversitesi
Makaralı Rulmanlar
Rulmanlı Yataklar
Sabit makaralı rulmanlar
 Dış boyutları aynı olan bir sıralı bilyalı
yataktan iki kat daha fazla yük taşır.
 Temas, çizgi temasıdır.
 Ağır ve darbeli işletmelerde kullanılır.
Atatürk Üniversitesi
Makaralı Rulmanlar
Rulmanlı Yataklar
Sabit makaralı rulmanlar
N: İç bileziği faturalı
NU:Dış bileziği Faturalı
NJ:Dış Bilezik Faturalı İç Bilezik Tek taraflı faturalı,
NUP:İç ve dış bilezikler faturalı
Atatürk Üniversitesi
Makaralı Rulmanlar
Rulmanlı Yataklar
Konik Makaralı Rulmanlar
 Makaraların yüzeylerinin eğik durumlarından
dolayı radyal ve eksenel kuvvetleri taşımaya
elverişleridir.
 Daima çift ve simetrik yerleştirilirler
Atatürk Üniversitesi
Makaralı Rulmanlar
Rulmanlı Yataklar
Makaralı oynak Rulmanlar
 Milin eğim yapmasına izin
verir
 Ağır ve darbeli zorlanmalarda
tercih edilir
 İki sıra makara vardır
 Dış bilezik iç yüzeyi, küreseldir
 Büyük radyal yük anında iki
yönde etki eden eksenel
yükleri de taşır.
Atatürk Üniversitesi
İğneli Rulmanlar
Rulmanlı Yataklar
İğneli Rulmanlar
 Kafessiz, ince uzun, silindirik makaralara sahiptir,
 Radyal yönde dar yerlerde kullanılır,
 Sürtünme kuvveti büyük, titreşimli hareketlerde elverişlidir.
Atatürk Üniversitesi
Eksenel rulmanlı yataklar
Rulmanlı Yataklar
Tek yönlü bilyalı eksenel yataklar
 Oluklu plak veya bilezikler arasında hareket eden bir sıra bilye
vardır
 Orta büyüklükteki eksenel yükleri taşıyanlar radyal yük taşımazlar
Atatürk Üniversitesi
Rulmanlı Yataklar
Eksenel Rulmanlı Yataklar
Tek yönlü bilyalı eksenel yataklar
 Çalışma esnasında bilyalar
merkezkaç kuvvet etkisi ile yanlara
kayar, dolayısıyla yüksek devirdeki
hızlar için uygun değildir
-.
Atatürk Üniversitesi
Eksenel Rulmanlı Yataklar
Rulmanlı Yataklar
İki yönlü bilyalı eksenel Rulmanlar
 İki sıra bilya grubuna sahip
 Her bir sıra bir yöndeki eksenel yükleri taşır
 Dış bileziklerin oturma yüzeyleri küresel olabilir
Atatürk Üniversitesi
Eksenel Rulmanlı Yataklar
Rulmanlı Yataklar
Makaralı oynak eksenel rulmanlar
 Çok büyük yük kabiliyetlerine sahiptir,
 Eksen kaçıklığının ve mil eğilmelerinin çok büyük olduğu yerlerde
kullanılır.
 bileziğin hareket yüzeyi küreseldir.
 Rulman kendi kendini ayarlayabilir.
 Radyal kuvvetleri de taşır.
Atatürk Üniversitesi
Rulman Boyut Serileri ve
Standart semboller
Rulmanlı Yataklar
Rulmanlar:
 Rulman tipi
 delik çapı d
 dış çap D
 ve genişlik B
içeren sayı grupları ile sembolize edilirler.
Aynı d delik çapına, çeşitli D dış çap ve B genişlikleri karşılık gelir.
Boyut Serisi; iki rakamdan oluşur ve bu farklılığı ifade eder.
Atatürk Üniversitesi
Rulman Boyut Serileri ve
Standart semboller
Rulmanlı Yataklar
Boyut serisinde:
 birinci rakam: genişlik serisi
 ikinci rakam : çap serisi
 Aynı çap serisine mensup rulmanların delik çapları aynı ise dış
çapları da aynıdır.
 Her çap serisi bir çok genişlik serilerini ihtiva eder
.
 Boyut serileri ve mil çapları aynı olan rulmanlar aynı kesite sahiptir.
Atatürk Üniversitesi
Rulman Boyut Serileri ve
Standart semboller
Rulmanlı Yataklar
Kullanılan sembol, 00:d=10mm, 01:d=12mm, 02:d=15mm ve
03:d=17mm bunların dışında sembol sayısı=d/5
Atatürk Üniversitesi
Rulman Boyut Serileri ve
Standart semboller
Rulmanlı Yataklar
Atatürk Üniversitesi
Rulmanlı Yataklar
Atatürk Üniversitesi
Gelecek Ders
Rulmanlı Yataklar
Rulman Hesabı, Seçimi ve montajı….
Atatürk Üniversitesi
Download

Rulmanlı Yataklar I - Mehmet Adem Yıldız