VÜCUT KOMPOSİZYONU
1
VÜCUT KOMPOSİZYONU
Vücuttaki tüm doku, hücre, molekül ve atom
bileşenlerinin miktarını ifade eder


2
Tıp, beslenme, egzersiz bilimleri, büyüme ve gelişme, yaşlanma,
fiziksel iş kapasitesi, bazı hastalıkların teşhis ve tedavi
edilmesi
VÜCUT KOMPOSİZYONU


3
Doğumdan ölüme kadar sürekli bir değişim içerir
Genetik faktörlerin (etnik köken, cinsiyet) yanında
beslenme ve fiziksel aktivite düzeyinden
etkilenmektedir
VÜCUT KOMPOSİZYONU
İnsan vücudunun temel bileşenleri:




Kas
Kemik
Yağ dokusu
Bu bileşenler cinsiyete, yaşa ve yaşam şekline göre
farklılık göstermektedir

Vücut yağının depolanma bölgeleri



4
İç organlar
Derialtı
VÜCUT KOMPOSİZYONU
İnsan bedenindeki toplam yağ dokusu ikiye ayrılır:



Esansiyel yağ dokusu
Depo yağ dokusu
Esansiyel Yağ Dokusu:




5
Kemik iliği, kalp, ciğerler, böbrekler gibi iç organları çevreleyen
yağ dokusu
Normal fizyolojik fonksiyonlar için gereklidir
Kadınlarda daha fazla
VÜCUT KOMPOSİZYONU

Depo Yağ Dokusu:



6
Adipoz doku içerisindeki yağ dokusu
Genelde büyük bölümü deri altında yer alır
Depo yağ dokusu
Vücut Komposizyonu ile ilgili Terminoloji
Yağ kitlesi (YK):


Vücuttaki tüm dokulardan ve adipoz dokudan
çıkarılabilir lipidleri içerir
Adipoz doku kitlesi (ADK):


7
Yağ (~ %83) ve onu destekleyen yapıları (~ %2
protein ve ~ %15 su) içerir
Vücut Komposizyonu ile ilgili Terminoloji
Yağ harici kitle (YHK):


Lipid içermeyen bütün kimyasal maddeler, dokular,
su, kas, kemik, bağ doku ve iç organları içerir
Vücut yoğunluğu (VY):


8
Total vücut kitlesinin total vücut hacmine
bölünmesiyle elde edilen değerdir
Vücut Komposizyonu Belirlenmenin Amaçları
Aşırı derecede düşük ya da yüksek yağ kitlesiyle ilgili
sağlık riski düzeyini belirlemek

Aşırı derecede karın-içi yağ birikimine bağlı sağlık risk
düzeyini belirlemek

Bazı hastalıklarla ilgili olarak vücut komposizyonunda
meydana gelen değişiklikleri izlemek

9
Vücut Komposizyonu Belirlenmenin Amaçları




Normal bireylerin ve sporcuların ideal vücut ağırlığını
belirlemek
Vücut komposizyonunun değiştirilmesinde diyet ve
egzersiz programlarının etkinliğini değerlendirmek
Diyet önerileri ve egzersiz reçeteleri planlamak
Vücut komposizyonunda büyüme, gelişme, olgunlaşma
ve yaşa bağlı değişiklikleri incelemek
10
Vücut Komposizyonunda Görülen Değişimler

Vücut yağ oranında yaşamın ilk 1 yılında %2224’e varan hızlı bir artış

11
Çocukluk döneminde gelişim ve hareket için gerekli
enerji gereksinimin artması ile yağ %’inde azalma ve
adelösan öncesi dönemde platoya ulaşma
Vücut Komposizyonunda Görülen Değişimler

Adelösan dönemde vücut yağ oranında cinsiyetler
arasında farklı bir eğilim


12
Her iki cinsiyette de adipoz doku artar ancak kızlarda artış
daha hızlı oluşur
Erkeklerde kas kitlesindeki hızlı artış nedeniyle vücut yağ
oranında belirgin bir artış gözlenmez
Vücut Komposizyonunda Görülen Değişimler

Yetişkinlik döneminde

13
Büyüme ve gelişmenin gerektirdiği enerji ihtiyacı azaldığı için
çevresel faktörler, fiziksel aktivite düzeyi ve beslenme
alışkanlığı yağ oranını önemli derecede etkiler
Erkek ve Kadınlar için Standart Vücut Yağ
Oranı Değerleri
Risk altında
Normalin
altında
Normal
Normalin
üzerinde
Risk altında
Erkek
Kadın
 %5
 %8
% 6-14
% 9-22
% 15
% 23
% 16-24
% 24-31
 % 25
 % 32
Lohman, 1992; akt Heyward 1998
14
Vücut Yağı ve Hastalıklar

Aşırı derecede kilolu veya obez bireylerde





15
Kardiovasküler hastalıklar
Hipertansiyon
Tip II diyabet
Hiperlipidemi
Bazı kanser tipleri
Vücut Yağı ve Hastalıklar

İdeal vücut ağırlığının altında olanlarda ise






16
Sıvı-elektrolit dengesizlikleri
Osteoporoz
Kemik kırıkları
Kas yıkımı
Kardiyak aritmiler
Böbrek ve üreme sistemi bozuklukları
OBEZİTE
Obezite, Dünya Sağlık Örgütü tarafından
“Sağlığı bozacak ölçüde vücutta anormal veya
aşırı yağ birikmesi” olarak tanımlanmaktadır.
Yetişkin erkeklerde; vücut ağırlığının %15-20
Yetişkin kadınlarda; %25-30 %30
17
%20
OBEZİTE


Yaşa, cinsiyete ve iskelet yapısına göre vücut
ağırlığının % 20 daha fazla olması
Nedenleri:




18
fazla yeme,
metabolik ve hormonal bozukluklar,
genetik faktörler,
hareketsiz yaşam
Obezite

yaşam kalitesini olumsuz
etkileyen ve yaşam süresini
kısaltan oldukça ciddi bir
sağlık sorunudur

Obez bireylerin normal kilolu
bireylere göre hiperkolesteromi,
hipertansiyon ve Tip II diyabet
prevelansı

19
sırasıyla 2.9, 2.1 ve 2.9 kez
daha fazladır.
19
Obezite Çeşitleri

Andriod Obezite (elma)



Fazla yağın vücudun üst bölgesinde olması
Daha çok erkeklerde görülür
Ginoid Obezite (armut)


20
Fazla yağın vücudun alt bölgesinde olması
Daha çok kadınlarda görülür
Obezite Çeşitleri
21

Bölgesel yağ oranı bel-kalça oranı ile
belirlenmektedir

22
Bu oran erkeklerde >0.94, kadınlarda ise >0.82’den
fazla olduğunda sağlık sorunu riski de artmaktadır

Beden Kitle İndeksi (BKİ)


23
Obeziteyi belirlemede kullanılan bir başka standart
yöntem
 VA/boy2
VA kg, boy m
Fazla Kilo ve Obezite’nin VKİ ve Bel
Çevresiyle Sınıflaması
Hastalık Riski
Sınıflama
VKİ
(kg/m2)
Erkek  102 cm
Kadın  88 cm
Erkek > 102 cm
Kadın > 88 cm
Az kilolu
(underweight)
<18.5
-
-
Normal
18.5-24.9
-
-
Fazla Kilolu
(Overweigth)
25.0-29.9
Artmakta
Yüksek
Obezite
30.0-34.9
Yüksek
Çok yüksek
Obezite
35.0-39.9
Çok yüksek
Çok yüksek
Aşırı Obezite
40
Oldukça yüksek
Oldukça yüksek
24
Fazla Kilo ve Obezite’nin VKİ
Sınıflaması
25
Vücut Komposizyonu Belirleme Yöntemleri
Densiometri


Sualtı Tartı Yöntemi:




26
Vücut komposizyonunun beden yoğunluğundan
belirlenmesinde kullanılan yöntemlerin genel adı
Kaldırma kuvveti prensibine dayanır
Su içine batırılan cismin volümü taşırdığı suyun volümüne
eşittir.
Akciğerler ve bağırsaklardaki hava volümü de dikkate
alınmalıdır
İnsan bedeninin yoğunluğu
 Db=MA/V
Sualtı Tartı Yöntemi:
27

Potasyum 40 yöntemi:


28
Vücuttaki potasyumun miktarının ölçülmesi ile belirlenir
Vücuttaki yağsız dokuda sabit miktarda potasyum bulunur

Bioelektrik İmpedans Yöntemi:



29
Vücutta düşük düzeyde elektrik akımı verilerek impedans
ölçülür
Vücudun toplam su miktarı impedans değeriyle belirlenebilir
çünkü vücut suyundaki elektrolitler iyi bir elektriksel
geçirgendir
Yağ kütlesi fazla olanlarda elektrik akımının geçişinde direnç
fazla olacaktır
BIA
30
BIA
31

Antropometrik Yöntem:


32
Deri kıvrım yöntemi
Çevre ve Çap ölçümlerinin kullanılması
Kilo Vermek için Egzersiz Reçetesi:





33
Türü: büyük kas gruplarını içeren egzersiz tipleri
Şiddet: %60-70 VO2max
Süre: 30 dk veya daha uzun
Sıklık: günde bir ya da iki kez
Program uzunluğu: istenilen kilo kaybına bağlı
Egzersizin Faydaları:

Kilo kaybı için diyetle birlikte egzersiz
yapmanın en büyük yararı

34
Yağ kaybı ile birlikte yağsız kütlenin korunması

Aerobik dayanıklılık antrenmanları ile:

Egzersiz sırasında epinefrin gibi hormonlar
salgılanmakta ve



35
bunlar da yağların mobilize olmalarını ve yağ yıkıcı
enzimlerin aktivasyonlarını arttırarak trigliseritlerin
yıkılmasına neden olmaktadır
Dinlenme metabolik hızı artış göstermektedir
Kişinin antrenman durumu arttıkça daha fazla yağ
asidi yıkımı oluşur

Yağ oranını azaltmak için:





36
Egzersiz türü: Aerobik
Şiddet: =< %70 Vo2max
Süre : <30 dakika
Sıklık: haftada en az 3 gün
Program süresi: en az 8 hafta

Yağsız Beden Kitlesini Arttırmak için:






37
Egzersiz türü: dinamik kuvvet antrenmanı
Şiddet: =< %70 –85 1RM
Tekrar : 6-12
Setler: en az 3
Sıklık: haftada en az 3 gün
Program süresi: en az 8 hafta
Sporcularda Vücut Komposizyonunun
Belirlenmesi




Fizyolojik profillerin belirlenmesi
Optimal vücut ağırlığının belirlenmesi
Performans ve vücut komposizyonu arasındaki ilişkinin
incelenmesi
Antrenmanla vücut yağ %’sinde meydana gelen
değişikliklerin incelenmesi
38
Sporcularda Vücut Komposizyonunun
Belirlenmesi


Erkek sporcuların minimal yağ %’si % 5’in altında
olmamalıdır
Kadınlarda %12-16 arasında olmalıdır
39
Download

VÜCUT KOMPOSİZYONU