Toprak analizi toprağın gübre ve kireç ihtiyacını ortaya
koyan bilimsel bir yöntem olarak tanımlanır.
Toprak örnekleri Laboratuvarlarda bir dizi fiziksel ve
kimyasal işlemden geçerek numune içerisindeki besin
maddeleri belirlenir ve analiz sonuçları Mühendislerce
yorumlanarak Toprak Analiz Raporu oluşturulur.



Tarımsal üretimde amaç, mümkün olan
en yüksek verimi ve kaliteli ürün elde
etmektir. Bu amaca ulaşmakta en etkili
faktör DENGELİ ve DÜZENLİ
gübrelemedir. Dengeli ve düzenli
gübrelemede TOPRAK ANALİZİNDEN
geçer.
Toprak analizi ile toprakta bitkinin
büyümesi ve gelişmesini sağlayan bitki
besin maddelerinin eksikleri belirlenir.
Analiz sonucuna göre hangi gübreden
ne kadar, ne zaman, nasıl verileceği
belirlenerek gereksiz masraftan
kaçınılmış olur.





Bitkinin ihtiyacından daha az gübre kullanılabilir. Bu durumda
bitkiler yeterince beslenemediklerinden iyi gelişemezler ürün
azalır, alınan ürün gübre parasını bile karşılamayabilir.
Bitkinin ihtiyacından daha fazla gübre kullanılabilir. Böylece
fazladan attığımız gübrenin parası ziyan olduğu gibi fazla gübre
toprağa ve ürüne olumsuz etkiler yapabilir.
Yanlış cins gübre kullanılabilir. Bunun bir sonucu olarak ürün
azalabilir, yatabilir veya kuruyabilir. En azından üründe bir artış
olmayabilir. Böylece de gübreye verilen para boşa gitmiş olur.
Yanlış zamanda ve yanlış şekilde gübre kullanılabilir. Bunun
sonucu olarak gübreden beklenilen yarar sağlanamayabilir.
Ayrıca bitki besin maddeleri arasında geçimsizlikte vardır. Yani
bir besin maddesinin toprakta gereğinde fazla bulunması diğer
besin maddesinin alımını engeller. Toprak tahlili yapmadan
attığımız gübreler belki de fayda yerine zarar oluşturmaktadır.
Bitki besin maddelerinin alımını engelleyen en
önemli unsur Toprağın pH ’dır. Toprağın pH ’ı 0-14
arasında değişen değerlere bölünmüştür.
Bitkilerin gıda ortamından tam olarak
faydalanabilmesi için pH değerinin 6-7 arasında
olması istenir. Bu değerin altında ve üstünde
değerler besinlerin alımını kısıtlar.
pH değeri toprak tahlili ile ölçülebilir. Sonuca
göre pH istenilen değerlerden düşük çıkarsa
yükseltmek için toprağa kireç , yüksek çıkarsa
düşürmek için toprağa kükürt uygulaması yapılır.
Kullandığımız Amonyum Nitrat
(%26 azot) gübresinde dolgu
maddesi içerisinde belirli oranda
kireç bulunmaktadır. Amonyum
Sülfat (%21 azot) gübresinde ise
belirli oranda kükürt
bulunmaktadır. Bitkinin Azot
ihtiyacını karşılayan iki gübreden
biri toprağın pH’ını çıkarırken biri
düşürmektedir.
Bitkinin gelişme döneminde
kullandığımız ve aynı işi gören bu iki
azotlu gübreyi toprağın pH’ını
dengede tutmak için 2 yıl AN%26
kullanıyorsak,1 yıl mutlaka AS%21
kullanmalıyız.
Mevsime bağlı
olmakla beraber,
toprak numunesi
ekimden veya
gübreleme tarihinden
20-30 gün önce alınır.
 Hasattan sonra, en
ideal olarak
sonbaharda alınır.




Her toprak analizi örneği
alındığı tarla için geçerlidir.
Başkasının yaptırdığı toprak
analizine göre gübre uygulamak
yarar değil zarar getirebilir.

Değişik tarlaların topraklarında
farklı miktarlarda bitki besin
maddesi bulunmaktadır.
Aynı tarla içinde, değişik özellik gösteren kısımlar bulunabilir. Mesela tarla
toprağının bir kısmı açık renkli, diğer bir kısmı koyu olabilir. Bu renk farklılığı
bize tarlanın bu iki kısmında organik madde demir gibi birçok madde
bakımından farklılıklar olduğunu gösterir.
Tarlanın bir kısmı düz bir kısmı eğimli olabilir veya tarlanın bir kısmı çorak,
diğer bir kısmı nispeten daha verimli olabilir. Eğer aynı tarlanın içinde böyle
farklı yerler varsa bu alanlardan da ayrı ayrı toprak örneği alınmalıdır.
•Çamurlu ve donlu topraktan,
•Harman yeri veya hayvan yatmış yerden,
•Önceden gübre yığılmış yerden,
•Sap kök veya yabani otların yığın halinde yakıldığı yerden,
•Tarlanın tümsek veya su birikmesi olan çukur yerlerden,
•Dere, orman, su arkı ve yollara yakın arazi kısımlardan,
•Binalara yakın alanlardan,
•Hayvan gübresinin bulunduğu noktadan,
•Meyve bahçeleri hariç tarlada bulunan ağaç diplerinden,
toprak örneği alınmamalıdır.
Toprak örneği almak için ;
 Kürek
 Kova
 Naylon veya bez torbaya ihtiyaç vardır.
Bu malzemeleri kullanmadan önce küreğin iyice
temizlenmiş ve üzerinde başka artıkların kalmamış olması
gerekir. Toprak örneklerini içine koyup laboratuvara analize
göndereceğimiz naylon veya bez torba ise 1 kg kadar toprak
alabilecek büyüklükte olmalıdır.
Tarlada toprak örneği alınacak noktaya gelindiğinde;
•Bu yerin toprak örneği alınmaya uygun bir yer olup olmadığı kontrol edilmelidir.
•Eğer bu yer örnek almaya uygunsa toprağın üzerindeki ot, sap gibi şeyler el ile temizlenir.
•Temizlenen bölgede kürek toprağa 30 cm derinlikte (pulluk sürüm derinliği) daldırılır.
•Alınan bu toprak olduğu gibi açılan çukurun hemen yanına konulur.
•Sonra açılan çukur içine kenarlardan toprak dökülmüş ise el ile temizlenir.
•Sonra kürek 3-5 cm kalınlıkta toprak alacak şekilde 20-30 cm derinliğe kadar daldırılır ve
yavaşça kaldırılır.
•Alınan örnek kürek ile kovanın için konulur. (Toprak örneği alındıktan sonra çukur
kapatılmalıdır.) Bu işlem zig-zag şeklinde tekrarlanarak toprak örneği alınır.
•Yaklaşık 40 dekar tarla için 10-20 adet örnek alınarak kovaya konur ve kovadaki bu
topraklar karıştırılarak örnek alınır.
Tek yıllık bitkilerde toprağın sadece 30 cm
derinliğinden (pulluk sürüm derinliğinden)
toprak örnek alınması gerekir.
Çok yıllık bitkilerde genellikle 0-20,
20-40, 40-60 cm derinlikleri içinde yapılarak
bu örnekler 3 ayrı parçada toprak alınarak
etiketlenir.
Bu örnekler çeşitli tipte burgularla
alınabileceği gibi tarlada bu derinliklere
kadar bir çukur (boy çukuru) kazılarak bu
çukurun düzgün bir kenarından örnekler
alınabilir.
- Tarladan alınan ve kovaya üst üste konulan bütün toprak örnekleri
iyice karıştırılır. Naylon veya bez torbaya 1 kg kadar toprak örneği
konur.
-Toprak örnekleri eğer naylon torbalara konulmuşsa naylonlar birkaç
yerinden kalemle delinir. Böylece topraktan çıkacak nemin bu
deliklerden uçması sağlanır. Aynı zamanda içine koyduğumuz kağıt
etiketin nem dolayısıyla parçalanması engellenmiş olur.
- Alınan toprak örnekleri uygun bir yerde, oda sıcaklığında, toz
almayacak ve direk güneş görmeyen bir şekilde temiz naylon veya
dosya kağıtları üzerinde serilerek kurutulur.
Hazırlanmış ve torbalanmış olan toprak örneğinin kime ait
olduğunu hangi tarladan alındığı belirlemek için yapılır. Bunun için
bir kağıda kurşun kalemle:
 Ad- soyad
 Toprak örneğinin nereden alındığı il, ilçe, köy, mevki adı
(tarlanın adı veya aynı tarladaki değişik yerlerin adı)
 Tarlanın alanı
 Örneğin alındığı derinlik
 Geçen ekim döneminde bu tarlaya hangi bitkinin ekildiği
 Geçen yıl atılan gübre cinsi ve miktarı
 Bu yıl ekilecek ürün
 Sulama yapılıp yapılmayacağı
 Meyve bahçeleri için dekara kaç ağaç bulunduğu
Bu bilgiler iki ayrı etikete yazılır. Hazırlanan bu etiketten biri
torbanın içine konur, diğeri ise torbanın boğazına bağlanır.
Alınan toprak örnekleri Köy Hizmetleri Genel
Müdürlüğüne bağlı laboratuvarlara iletilir.
 Yapılan analiz sonuçları ve bu sonuçlara göre
yapılan gübre tavsiyeleri çiftçilere bir rapor
halinde bildirilmektedir.

Toprak Verimliliği Açısından İdeal Topraklar ile Yöre Topraklarımızın Kıyaslanması
Parametre
İdeal Toprakta
Yöremizde
Çareler
pH
6.5-7 (Hafif asidik-nötr)
7.5-8.5 (Alkalin)
Kükürt, hümik asit, ahır gübresi
EC (Tuzluluk; µS/cm)
< 400 (Tuzsuz)
200-1000 (Hafif tuzlu)
Drenaj, dayanıklı bitkiler, organik madde
Kireç (%)
< 5 (Az kireçli)
> 15
Toz kükürt, hümik asit, dayanıklı bitkiler
Organik madde (%)
> 3 (Orta organik maddeli)
1-2
Organik gübre, kompost, yeşil gübre,
hümik asit, anız korunmalı
Tekstür (Bünye)
Tınlı
Killi, killi-tınlı
Değiştirilemez
Azot (NO3+NH4) (mg/kg)
> 50
Düşük
Yeterli ve dengeli gübreleme
Fosfor
8-25
Az, orta, yüksek
Yeterli ve dengeli gübreleme
Potasyum (mg/kg)
110-290
Orta, yüksek
Yeterli ve dengeli gübreleme
Kalsiyum (mg/kg)
1150-3500
Çok yüksek
-
Magnezyum (mg/kg)
160-480
Orta, yüksek
Yeterli ve dengeli gübreleme
Kükürt
(mg/kg)
> 10
Yeterli
-
Demir
(mg/kg)
> 4.5
Düşük
Yeterli ve dengeli gübreleme
Çinko
(mg/kg)
0.7-2.4
Düşük
Yeterli ve dengeli gübreleme
Mangan (mg/kg)
14-50
Düşük
Yeterli ve dengeli gübreleme
Bor
(mg/kg)
1-2.4
Orta, yeterli
Yeterli ve dengeli gübreleme
Bakır
(mg/kg)
> 0.2
Yeterli
-
Molibden (mg/kg)
> 0.05
Yeterli
-
Klor
> 0.05
Yeterli
-
(mg/kg)
(mg/kg)
17


Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nca belirlenecek
büyüklükte ve Çiftçi Kayıt Sistemine kayıtlı her bir tarım
arazisinin gübre destekleme ödemesinden yararlanabilmesi için
Bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarlarda toprak analizi
yaptırılması zorunlu olacak. Belirlenecek büyüklüğün altındaki
tarım arazileri için toprak analizi şartı aranmayacak.
2014 Yılı Çiftçi Kayıt Sistemine dâhil olan çiftçilere dekar başı
2.5 TL toprak analizi desteği ile mazot ve gübre destekleme
ödemesi yapılacak.
Sıra No
1
2
3
Ürün Grupları
Peyzaj ve süs bitkileri, özel
çayır, mera ve orman emvali
alanları
Hububat, yem bitkileri,
baklagiller, yumru bitkiler,
sebze ve meyve alanları
Yağlı tohumlu bitkiler ve
endüstri bitkileri alanları
Gübreleme
Destekleme Tutarı
(TL/dekar)
Mazot Destekleme
Tutarı (TL/dekar)
4.3
3.1
6
4.6
7.5
7.5
Toprak analizi desteği dekar başına 2,5 TL’dir.
Gübreleme amacıyla toprak örneği almak gübrelemenin temelidir. Bunun için dikkatli olmak
gerekir. Özellikle uygulamada önemli hatalarla karşılaşılmaktadır.
En çok yapılan hatalardan bir kaçı şöyledir:
•Toprak örnekleri kürekle 30 cm‘ye kadar olan derinlikten alınmayıp toprağın hemen
yüzeyinden ve çoğu zaman elle alınmaktadır.
•Alınan toprak miktarı 1 kg kadar değil de 100-150 gr kadar alınmakta ve bu nedenle
gönderilen toprak laboratuvarda analize yeterli olmamaktadır.
•Alınan toprak örnekleri uygun olmayan kaplara konulmaktadır.
•Etiketler kurşun kalemle yazılmayıp tükenmez kalemle yazılmakta ve naylona konup ağzı
kapatılınca toprak terleme yaptığından mürekkep bulaşınca etiketteki yazılar okunmaz
olmaktadır.
•Topraklar naylon torbaya konulduktan sonra naylon torbalar birkaç yerinden
delinmediğinden içine konan etiketler toprağın neminden dolayı naylon içerisinde ıslanarak
parçalanmaktadır.
Çiftçinin aynı mevkide birden fazla tarlası olduğunda, toprak örnekleri alındıktan sonra
etikette hangi toprağın hangi tarlaya ait olduğu belirtilmemekte ve böylece laboratuvara
gönderilen topraklar analizleri yapılıp rapor gönderildiğinde çiftçi tarafından tarlalar
karıştırılmaktadır.
Çiftçinin kafasında daima tarlasında yetiştirdiği ürün
için hangi gübrenin ne kadar, ne zaman, nasıl
kullanılacağına dair sorular vardır. Bu sorulara en doğru
cevaplar toprak analizi yaptırarak bulunabilir.
 Burada önemli olan diğer bir konu da, gübreye en az
parayı vererek kaliteli ve fazla ürünü alabilmektir.
Bunun içinse topraktaki besin maddesi miktarını
bilmek, yani toprak analizleri yaptırmak ilk şarttır.
Toprak analizi sonuçlarına dayalı bir gübreleme
programı uygulamak, kazançlı bir üretim için ilk adım
olmalıdır.




Tarlamızdan doğru bir şekilde toprak
örneği almalıyız, toprak analizi
sonucuna göre doğru gübreleme
yapmalıyız.
Tarlamıza 2-3 yılda bir yanmış ahır
gübresi atarak toprağın yapısını
düzeltmeliyiz. Toprağa ahır gübresi
atarak; toprağın besin maddelerini
tutma kabiliyetini arttırırız, toprakta
mikroorganizmaların sayısını
arttırırız , topraktaki oksijeni
arttırarak kök çürüklükleri engelleriz
yani toprağı havalandırırız , toprağın
su tutma kapasitesini arttırırız.
Unutmayın Toprak bizi besliyor
öyleyse bizde toprağı beslemeliyiz..
Dengeli ve düzenli gübrelemede
TOPRAK ANALİZİNDEN geçer..
TEŞEKKÜRLER..
Download

Toprak örneği almak için