MrMMMTbS
#^
*lPaK YOLUI
SAHIBKARLtGIN
' A L l T B H S i L OCAQLARI
INKI§AFINA
DGSTeKlS
H A M L E T iSAXANLI:
DUNYASININ EHTIYACINI QAR$ILAYA BiLMiRLOR'
Azdrhaycanda imiversitef va i.^ dimyasi arasinda amakda?/igin diizgun qundmamasi dsas miizakird
movzidanndandir. Miisahibimiz. Xazar Univer.sitelinin idsisgisi va rektoni Hamlet Isaxanli ih
- ,
sdhbatimiz da eh hu barsda oldu
hissi i b qeyd ediram k i , bizim universitetbrin
aksariyyati bunun hev" birina amal ctmirbr.
-1$ diinyasi vd universitet diaqdidri hansi
amakda^ligi nazarda tutur?
- M i s a l iipun universitet in^aat miihandisi
hazirlayirsa, bu saha iizra diinyada ba§ veran
ycniliklardan xabardar olmalidir. Bundan ba^qa, ali
tahsil ocaqlan in^aat §irkatbrinin hansi bilikbra sahib
miihandislara ehtiyaci oldugunu bilmalidir. Kadr
hazirligmi da ehtiyaclara gora, yeni metodlarla
aparmalidirlar. Tabii k i , bunun iifiin da, ^irkat
amakda^lanni univcrsiteta davat ctmak lazimdir vo ya
universitet rahbarliyi miiallimbrinin. tabbabrinin
§irkat gazintisini, oradaki masul § a x s b r b goru§unu
ta§kiletmahdirbr.
-Bas univcrsitetlar dunyasinm talablarina na
saviyyada cavab v e r i r b r ?
- Hamlet miidllini, hazirda ali tahsilli i$siz
vatanda^larimizin sayi ^oxdur. Buna sdbdb n^dir?
-Bu qadsr ali tohsilli i^sizin olmasina baxmayaraq
digsr mu3ssis3br kimi biz da yax§i i^^i axtanriq. Bos
bu qsdar ali lohsilli ola-ola niya i^^i tapa bilmirik?
Hesab ediram ki, bunun iki sabobi var. Birinci sabab
budur ki, olkodo foaliyyst gostarsn ali tshsil
ocaqlannin boyiik aksariyyoti ddvrun tabbbrins
uygun V3 keyflyyotli tohsil verD bilmir. Hansi
universitetin k i , diinya i b sasb^on ^araitt. savadli
miislUmbri varsa va orada bar ^ey duriistdurss. o, ali
t3hsil ocaginin mazunu i§siz qalmaz. Ham^inin ali
tahsil o c a q l a n t o b b a l s r i n i n ^Dxsiyyst k i m i
formala§masina da onam vermalidirbr. Ikincisi Iss,
universitetbr hom Azarbaycanda, ham da diinyada i§
dunyasmm ehtiyacl arm i oyranib ona uygun
miitaxassis hazirlamaiidirlar. Yani i§ dunyasi va
universitet alaqabri 90X ciddi qurulmalidir. Taasssiif
14
- U m u m i y y a t i a bu sahada olkada vaziyyat
iiraka^an deyil. Univcrsitetbrimiz '\% dunyasi i b
amakda^hq eda bilmirlar. Oslinda bu amakda^liq ham
universitetbr. ham da §irkatbr iit^iin faydalidir. B e b
ki. hazirda texnologiya siiratb inki^af edir. B u inki^af
i b tani? olmaga, ondan isrifada etmaya ^irkatlar daha
90X maraqhdirlar. Ona gora da, texnologiyada ba§
veran ycniliklardan universitetlardan daha fox
§irkatbr xabar tutur va istifada edirlar. Ona gora da,
universitetbrb i^ dunyasi arasinda six munasibatlarin
olmasi boyuk onam kasb edir. Misal ufiin, universitet
neft mtihandisliyi sahosina miitaxassis hazirlayirsa,
garak bu saha iizra olkada faaliyyat gostaran boyiik
^irkatlarb gorU^sun. tadris plarani hazirlayarkan
onlarla maslahatla§sin va s. (^\xvk\a ola hilar k i ,
universitetin tadris ctdiyi fanbrin bazilari he9 o
ffirkatlara lazim deyil. Balko onlar universitet
rahbarliyina daha lazimli fanbrin tadris olunmasini
tovsiya edacakbr va s.
XdZdrXdhdT
K9 331 lyul 2014
- DiJnya tdcrubostndo i$ dunyasi ih dmakda^ligi
giicldndirnidk ii^un universitetlordo tcxnoparklar
faaliyyat giistarir. Bizim univcrsitetlarimizin bu
istiqamatda faaliyyatlarini neca qiymatiandirirsiniz?
-Azarbaycanda <;ox az sayda universitet
texnopark faaliyyatina ba^layiblar. Du^iinuram k i ,
texnopark f a a l i y y a t i universitet v a sonayc
miinasiballarinin qurulmasinda ^ox boyiik ohomiyyat
kasb edir. Bilirsiniz univcrsilcllo sonaye ayn-ayri
qurumlardir. Texnopark bu iki qurumu bir-birib
aiaqobndiron dahliz rolunu oynayir.
-Azarbaycanda universitet va sanaye munasibatbrintn inki^af etdirilmasinda hansi olkalarin
taeriibalarindan faydalanmaq lazimdir?
-Yaxin $arq olkabrinda, misal ii9iin Yaponiya,
Cin, Koreya, Sinqapur va Tayvanda universitet va i§
dunyasi arasinda alaqabr i;:ox yuksak saviyyada
inki^af edib. Onlar bu baximdan Amerikadan da
ondodirbr. Adlanni qeyd etdiyim olkalarda univcrsitetbrda araijdirma \ inki^af markazbri taaliyyat gostarir. Hansi k i . bu markazbr boyiik maliyya qaynagidir. Onlarin milyonlari var.
-LIniversitetlarIa amakdasliq ^irkatlara na
qazandirir?
- B i l i r s i n i z istanilan sanaye muassisasinda
tadqiqat markazbri faaliyyat gostorir.Ogar universitet
onlarin bu va ya digar ehtiyaclarmi qar^ilaya bilso,
^irkai belo tadqiqat qruplarini saxlamaga alava pul
xarcbmaz. Buna gora da, i§ dunyasi beb tatqiqat
qruplari saxlamaq avazina aii tahsil ocaqlan i b
amakdasliq etmoya maraqhdirlar. Yetar k i , ali tahsil
ocaqlannin c b bir potensiali olsun.
-Ixtisas se^imi i$ tapmaqda na kimi rol
oynayir?
-Qcyri-adi daracada boyuk rol oynayir. Giiniin
tabbbrina uygun ixtisas se^mak ^ox ahamiyyatlidir.
Birincisi duzgiin, qabiliyyatina uygun ixtisasi
se9malisan. ikincisi isa dii^iinmalisan k i , sc9diyiniz
ixtisasi hansi universitclda d a h a y a x § i 6 y r a n a b i b r s a n .
Bu da 0 demakdir ki. diizgiin ixtisas sc^imi i b yana§i
universitet se^imi da ohamiyyatli masaladir.
Amerikada abituriycnt hansi unixersitetda tahsil
almaq istayirsa, valideyniari i b hamin ali tahsil
ocagini gazirlar, bu miiassisanin imkanlari i b atrafli
tam§ olurlar. Bizlarda da bela ailalar var. Amma bunlar
taassiif ki, boyiik aziiq ta^kil edirlar. Abiturientbrin
valideyniari da bilmalidirbr ki, ovladlannin gabcayi
u^un an yax^i sarmaya onlari yax§i yerda oxutmaqdir.
-1$ diinyasinin daha
sahiblarina ehtiyaci var?
9 0 X hansi
alacaqlar. Miiallimliya boyiik talabat var. Onda sual
oluna b i b r ki. madam ki, miiallimbra ehtiyac var,
onda na ugiin niifuzlari aijagidir? Problem nadadir?
Mu^ahidalar gostarir k i , ali maktablarda mtiollimlik
ixtisasinda tahsil alan talobobrin aksariyyati ballari
a^agi olan, neca deyarbr ali har yerdan iizubn
abituriycntlardir. Miiallimlik ixtisasi iizra oxuyan va
oxumaq istayanlara demak istayiram ki, bu gtin ela
maktabbr var ki, miiallimino professorun maa^indan
ii9 dafa 9 0 X mavacib vcrir. Maktabbr taniyiram ki,
yax§i miiallimi al-al axtarirlar. Iqtisadiyyat sahabri
hami§a populyardir. Siyasi elmlara da maraq
azalmayib. Psixoloqiara 90X boyiik ehtiyac var.
- ^irkatlar i^ ii9un miiraciat edanlarin daha
90X hansi bacariqlarina onam verirlar?
-Xarici dil bilmak iija diizalmaya qeyri-adi
daracada komak edir. Eyni zamanda ^irkatbr
ixtisasimn pe^akan olan, dz sahasi iizra diinyadaki
ycniliklardan xabardar olan va xarici dil b i b n kadrlara
daha 90X iistunliik verirbr.
-Universitetlarimiz sirkatlarla amakda^liga
can atirlarmi?
- B i r ne9a universitet var k i , onlar i§ diinyasi i b
alaqali ijakilda faaliyyat gostarirlar. Yerda qalanlari
ozlarina bela baraat qazandinnaga 9ali:?irlar ki, olkada
faaliyyat gostaran sanaye muassisabri universitetbrb
amakdasliq edacak saviyyada inki^af etmayibbr.
Hansi ki, bu 9 0 X sahv yana^madir. Azarbaycanda
faaliyyat gostaran ki9ik va orta sanaye miiassisabrinin
hamisi u n i v e r s i t e t b r l a r b amakdasliq etmaya,
onlardan fuydalanmaga 9alisirlar. Boyiik §irkailorin
isa problemlari daha boyiikdiir. Ona gora da, bu tip
miiassisalar bir 9 0 X masalalarda xarici miitaxassisbrin
komayindan istifada edirlar. Azarbaycanda universitet
va sanaye miinasibatlarinin inki^af etmamosinda asas
manea ali tahsil ocaqlannin
diinyasinin ehtiyacini
qar^ilaya bilmamosidir.
-Siza gora yax^i i? na demakdir?
-Yax^i is masabsi sada anlayis deyil. Fikirlarimi
isa iamumibsdirib deya bilaram ki, inki^af perspektivi
olan, kadr hazirligma samiaya qoyan sirkatda
i^byirsansa va yuksak omak haqqi alirsansa, i^in yax^i
is hesab olunur.
Olivev Ehin,
"ip.ikyolu". may 2014
ixtisas
-Muhandislara boyiik ehtiyac var. Bacanqli
muhandislar he? vaxt i^siz qalmayacaq va yax^i maa§
XdZ3rX3bdr
X9 331 tyiil 2014
15
Download

*lPaK YOLUI