ENFORMASYON KURAM
VE SHANNON-WEAVER
MODELİ
AZİZ DEMİR
SUNUM İÇERİĞİ
ENFORMASYON NEDİR?
KURAMIN ORTAYA ÇIKIŞI
ENFORMASYON KURAMI NE İLE İLGİLENİR?
KURAMIN ÖNCÜLERİ
KURAM HAKKINDA
KURAMIN SOMUTLAŞTIRILMASI
KURAMDA ENFORMASYON, ENTROPİ VE GÜRÜLTÜ
KAVRAMLARI ÜZERİNE
BİR ÖRNEK
KURAMIN KRİTİĞİ
SONUÇ
2
ENFORMASYON NEDİR?
• Enformasyon
kelimesi
İngilizce
"information"
kelimesinden dilimize girmiş olup; danışma, tanıtma,
bilgi, haber alma, haber verme, haberleşme gibi
anlamlara gelmektedir.
• Enformasyon (malumat) en genel anlamda belirli ve
görece dar kapsamlı bir konuya (bağlama) ilişkin,
derlenmiş bilgi parçasıdır.
• Enformasyon belli bir alanda ve belli bir toplumda bilgi
ve haberlerin yayılmasına olanak sağlayan araçların
tümüne verilen addır.
3
KURAMIN ORTAYA ÇIKIŞI
Enformasyon Teorisi (Bilgi Kuramı) 1940 ‘lı yıllarda
telekomünikasyona bağlı problemlerin çözümü
sırasında ortaya çıkmıştır. Bilgi kuramının amacı
bilginin elde edilmesi, aktarılması, işlenmesi ve
saklanmasına ilişkin kuralları incelemektir. Shannon’un
Bell Telefon Laboratuvarı’nda çalışmasından dolayı,
model ve kuramlarını iletişimin bu özel alanına
uygulamıştır.
4
ENFORMASYON KURAMI NE İLE
İLGİLENİR?
Enformasyon kuramı -en temelde- kaynağın ürettiği mesajın
enformasyon miktarı, kanalın iletebileceği maksimum
enformasyon miktarı, iletim sırasında oluşan hatanın
düzeltilmesi ve daha verimli bir iletim için kodlama (ya da
şifreleme) yapılması gibi
konularla ilgilenir. Bilginin
aktarılması sürecindeki rasgelelik olgusu bu süreçlerin
incelenmesinde istatistiki yöntemlerin kullanılmasını
kaçınılmaz kılmaktadır.
ENFORMASYON KURAMI NE İLE
İLGİLENİR?
Temel olarak ele aldığı sorular: Hangi iletişim
kanalı en fazla sinyali iletir? İletilen sinyalin ne
kadarı ileticiden alıcıya giderken yolda gürültü
nedeniyle yok olacaktır?
6
KURAMIN ÖNCÜLERİ
Claude Elwood Shannon (1916-2001) ve Dr. Warren
Weaver
(1894–1978)
enformasyon
teorisinin
öncüleridir. Dr. Claude Shannon , Amerikalı ünlü bir
matematikçi, kriptolog ve elektronik mühendisidir. Bilim
dünyasında “enformasyon teorisinin babası” olarak
bilinir. Dr. Warren Weaver aynı şekilde Amerikalı
matematikçidir.
7
KURAMIN ÖNCÜLERİ
Claude Elwood Shannon (1916-2001)
Warren Weaver (1894–1978)
8
KURAM HAKKINDA
Shannon-Weaver modeli, Enformasyon Teorisi veya
Matematiksel
İletişim
Kuramı
olarak
da
isimlendirilmektedir. Bu modeli, 1949 yılında Claude
Elwood Shannon (1916-2001) ve Warren Weaver (18941978) ortaklaşa yaptıkları bir çalışmayla sunmuşlardır.
Bu iki isim aslında matematik ve elektronik gibi
alanlarda çalışma yapıyorlardı, ancak 2. Dünya Savaşı ve
sonrasında yaptıkları çalışmalar, Kitle İletişimine yön
verdi.
9
KURAM HAKKINDA
10
KURAMIN SOMUTLAŞTIRILMASI
11
KURAMIN SOMUTLAŞTIRILMASI
Bu modele göre, iletişim sistemini iki kişinin telefon aracılığı ile
yaptığı bir konuşma olarak ele alırsak burada;
konuşan insanenformasyon kaynağı
telefon ahizesi  verici
telefon kabloları  kanal
cızırtı  gürültü
konuşmanın ne kadar anlaşıldığı
belirsizlik
diğer taraftaki telefon kulaklığı  alıcı
diğer taraftaki dinleyen insan  hedef
olarak adlandırılır.
12
KURAMDA ENFORMASYON KAVRAMI
Modeldeki kaynağın, gönderdiği enformasyon
önemli bir kavramdır. Modele göre gönderilen
bilginin içeriği önemli değildir. Önemli olan
gönderebilecek seçenek ve bu seçeneklerin hedef
tarafından çözümlenebilmesidir. Bunun için basit
bir dil kullanılmalıdır. Günümüzde bilgisayar
dilinde de kullanılan bit (binary digit) ikili
karşıtlıklar olarak modelde kullanılır.
13
KURAMDA ENFORMASYON KAVRAMI
Teoriye göre, kaynaktaki p olasılıklı bir durumun ortaya çıkması
(mesaj oluşumu) log2(1/p) lik bir enformasyon oluşumudur.
Burada logaritma 2 tabanındadır ve bu taban sadece birim seçimi
ile ilgilidir.
Paranın yazı-tura gelme olasılığı ½ dir.
log2(1/p)= log2(1/ ½ )= 1 bittir.
Aynı şekilde sadece evetli hayırlı bir olasılık bütünü de
düşünülebilir.
14
KURAMDA ENTROPİ KAVRAMI
Kaynağın entropisi, sahip olduğu durumların taşıdığı
enformasyon miktarlarının ortalamasıdır.
Entropi kavramı ile belirsizlik kavramı bu teoride aynı
amaç için kullanılır, yani entropi yerine belirsizlik de
denilebilir.
15
KURAMDA GÜRÜLTÜ KAVRAMI
Modelde önemli olan bir başka kavram ise
gürültüdür. “Gürültü” iletişimin sağlıklı yapılıp
yapılmadığına direkt etkisi olan herhangi bir
istenmeyen sinyaldir. Örneğin, bir telefon cızırtısı,
konuşmanın
anlaşılmamasına
veya
yanlış
anlaşılmasına neden olur.
16
KURAMİN ÖNCÜL KOŞULU
Shannon ve Weaver, mesajın kusursuz bir biçimde
hedefe varmasının öncü koşul olduğunu söylerler.
Onlara göre mesaj, hedefe doğru bir biçimde
vardıysa sorun yok demektir. Bu teknik bakış açısı
kitle iletişiminde bazı sorunlara yol açmaktadır.
17
BİR ÖRNEK
Örneğin, bir TV dizisi düşünelim. Dizinin
mükemmel bir teknikle, başarılı oyunculukla ve iyi
bir senaryoyla çekildiğini varsayalım. Modele göre
bu dizi, son model uydu sistemleriyle, hatasız ve
kayıpsız bir görüntü kalitesiyle, izleyicilere ulaşsın.
Hatta izleyiciler bunu son model televizyonlarında
izlesinler.
18
BİR ÖRNEK
Buraya kadar her şey Shannon-Weaver modeline
göre kusursuzdur. Ancak dizide verilmek istenilen
mesajlar, izleyiciye gerçekten ulaşmış mıdır? Daha
da önemlisi izleyici bu diziyi gerçekten izlemiş
midir? Her şey mükemmel de olsa modeldeki bu
belirsizlik önemli bir sorun oluşturur.
19
MODELE BİR EKLEME:
GERİ BESLEME(FEEDBACK)
Bu nedenle sonraki yıllarda Melvin DeFleur tarafından
modele geri besleme(feedback) kavramı eklenmiştir. Bu
yöntemle, hedefin mesajı doğru alıp almadığı test edilir.
Bir geri bildirim metodu olan bu yöntem, kamuoyu
araştırmaları ve anketler gibi doğrudan kaynak tarafından
yapılabildiği gibi; hedefin; mektup, e-mail veya telefon
gibi yöntemlerle elde edilebilir.
20
DEFLEUR’ÜN MODELE KATKISI:GERİBESLEME
21
KURAMIN KRİTİĞİ
Görüldüğü
gibi
Shannon-Weaver
modeli;
iletişime, içerik anlamından çok teknik bir yöntem
olarak bakar. Bu yapısı nedeniyle kitle iletişiminde
her ne kadar öncüde olsa da yeni teorilerin
geliştirilmesine engel olamamıştır.
22
KURAMIN KRİTİĞİ
Ancak elektronik alanda, özellikle bilgisayar ve
yazılım sistemlerinde oldukça önemli bir
konumdadır. Tüm bunlara rağmen model,
iletişim biliminin temellerini anlamak için
oldukça gerekli bir sistemdir.
23
KURAMIN KRİTİĞİ
Düz çizgisel iletişim modeli gönderen ile alanın
rollerini sabitleştirir ve birbirinden ayırır. Bunu
yaptığı içinde zaman zaman eleştirilmiştir. Denis
Schramm bu konu hakkındaki fikirleri şöyledir:
24
KURAMIN KRİTİİİ
‘’Aslında iletişim sürecini bir
yerde başlayıp bir yerde biten
bir süreç olarak düşünmek
yanıltıcı olur. Gerçekte süreç
sonsuzdur.
Bizler
küçük
kumanda merkezleri gibi sonsuz
sayıda enformasyon akımını ele
alıp tekrar göndermekteyiz.’’
25
KURAMIN KRİTİĞİ
Bu modelin eleştirilecek bir başka noktası modelin
iletişimde eşitlik olduğu düşüncesini vermesidir.
Özellikle iletişime ayrılan zaman ve güç iletişim
kaynakları sözkonusu olduğunda iletişim aksine
oldukça dengesizdir.
26
SONUÇ
Model özellikle kişilerarası iletişimi açıklamada
kullanışlı, fakat geri besleme tepkilerinin olmadığı
veya çok az olduğu
durumları açıklamaya
yetersizdir. Kitle iletişimi buna örnek gösterilebilir.
27
28

29
Download

aziz bey