Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersinin WebQuest Yöntemi ile
Yürütülmesinin Akademik Başarıya Etkisi
Handan Üstün Gül1, Esra Ergül Sönmez2
Gazi Üniversitesi, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü, Ankara
1
2
Gazi Üniversitesi, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü, Ankara
[email protected], [email protected]
Özet: Bu çalışmanın amacı WebQuest yönteminin Ortaokul öğrencilerinin Bilişim Teknolojileri ve Yazılım
Dersindeki akademik başarılarına etkisini incelemektir. Bu nedenle 5. sınıf Bilişim Teknolojileri (BT) ve
Yazılım Dersi kazanımı olan “kelime işlemci programını etkili bir şekilde kullanabilme” konusunun öğretiminde
WebQuest yöntemi kullanılmıştır. Araştırma 2013- 2014 Eğitim Öğretim Yılı ikinci döneminde Ankara İli
Çankaya İlçesi Rauf Orbay Ortaokulu 5. sınıf öğrencilerine uygulanmıştır. 4 hafta süren araştırmaya deney
grubunda 25, kontrol grubunda 24 öğrenci olmak üzere toplam 49 öğrenci katılmıştır. 5A sınıfı deney, 5B sınıfı
ise kontrol grubu olarak atanmıştır. Kelime işlemci programı konusunun anlatımına geçilmeden önce her iki
sınıfa da ön-test uygulanmıştır. Ön-test sonucunda öğrencilerin ön bilgi düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık
bulunmamıştır. 4 haftalık kelime işlemci programı öğretimi süresince deney grubunda WebQuest yöntemi,
kontrol grubuna ise geleneksel anlatım yöntemi uygulanmıştır. 4 haftalık öğretim sonunda her iki gruba da sontest uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde t-testi kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçları göstermektedir
ki; bilişim teknolojisi ve yazılım dersinin WebQuest temelli olarak yürütülmesi, geleneksel sınıf yöntemine göre
5. sınıf öğrencilerinin kelime işlemci programını etkin kullanma konusundaki akademik başarılarını
artırmaktadır.
Anahtar Kelimeler: E-Eğitim, WebQuest Yöntemi, Web Tabanlı Öğrenme, Akademik Başarı
Abstract: The aim of this research is searching the effects of WebQuest method in İnformation Technology and
Software Course. For this reason, WebQuest method has been used in teaching the subject which the 5th grade
class IT and software gain: "word processor program to use effectively". The study was conducted on N=49 5th
students at a middle school in Ankara. This study employed experimental design with pre and posttest control
group. At the beginning of the study, “the Scale for academic achievement” was applied as pretest. The subject
of "word processor program” in BT course was taught by using WebQuest to 25 students in the experimental
group two hours a week in total four weeks, and the control group of 24 students was taught the same subject
through traditional instruction methods. After teaching to experimental and control groups, the “academic
achievement test” was administered as posttest to both groups. T-test was used for analyze the data. At the end of
the research experimental group has been found more successful than control group. When examining the effects
of WebQuest, a positive improvement has been found on experimental group.
Keywords: E-Learning, WebQuest, Web Based Learning, Academic Achievement
1.Giriş
WebQuest yöntemi 1995 yılında Bernie Dodge ve
TomMarch
tarafından
geliştirilmiştir.
WebQuestyöntemi öğrencilerin bütün bilgileri
internetten araştırarak öğrendiği bir yöntemdir. Bu
yöntemde amaç öğrenenlerin zamanı iyi
kullanmasını, bilgilere bakmak yerine onları
kullanmasını ve öğrencilerin analiz, sentez,
değerlendirme
basamağında
düşünmesini
sağlamaktır(edweb.sdsu.edu/WebQuest/overview.ht
m).
WebQuest hem öğretmenlere hem de öğrencilere
planlama ve rehberlik etme imkanı sağlamaktadır.
Sınırlı bilgisayar bilgisini kullanarak, üst düzey
düşünme becerilerini geliştirmesi yönünden dikkat
çekmektedir.
İnternette
WebQuest
konusu
araştırıldığında bir çok araştırma ile karşılaşılmakta,
bu araştırmaların çoğu ders içi ödevlerinden
oluşmakta, diğerleri ise daha uzun zamanda ve daha
çok düşünülerek geliştirilmiş, her yıl uygulandıktan
sonra güncellenmesi gereken örneklerdir (Dodge,
2004). WebQuest yöntemi uygulama aşamasında
aşağıdaki basamakları takip eder:






İşlem
Süreç
Bilgi Kaynakları
Değerlendirme
Sonuç (Dodge,1995).
WebQuest geliştirecek yeni araştırmacılara Bernie
Dodge beş önemli tavsiyede bulunmaktadır. Bu
tavsiyelerin İngilizcedeki baş harflerinden oluşan
FOCUS aşağıda ki gibidir (Dodge, 2004):





Büyük siteler bulun.
Öğrencilerinizi ve kaynakları düzenleyin.
Düşünmeleri için öğrencilerin şans verin.
Ortalamaları kullanın.
Yüksek beklentileri oluşturun.
Büyük Siteler Bulun
WebQuest yönteminin başarılı olmasında en etkili
faktörlerin başında kullanılan Web Sitelerinin
kalitesi gelmektedir.Peki bir siteyi büyük site yapan
özellikler nelerdir? Bu sorunun cevabı öğrencilerin
yaşı, konu başlığı, öğretmenin özel öğrenme
beklentilerine göre değişmektedir. Web Sitesinin
okunabilir ve öğrenciler için ilginç olması, güncel
ve doğru bilgiler içermesi, son olarak da
öğrencilerin
daha
önce
okul
ortamında
karşılaşmadığı bir site olması olması gereken
özellikler olarak sıralanabilir (Dodge, 2004).
Öğrencilerinizi ve Kaynakları Düzenleyin
Mesleğinin ilk yıllarında olan öğretmenler
öğrencileri ve kaynakları organize etmede daha
başarılı olmaktadır (Dodge, 2004).Mesleğinin ilk
yıllarında olan öğretmenler konuları anlatırken
kullanabileceği yeterli materyal, kitap, kaynak vb.
bulamayacağı için araştırmaya yönelecektir. Fakat
bu deneyim azlığı bilgisayar süreçlerini yönetmede
sorunlara da sebep olabilmektedir. WebQuest
yönteminin başarılı olması bütün bilgisayarların
çalışıyor olmasına ve bütün öğrencilerin her an
anlamlı çalışmalar yapıyor olmasına bağlıdır
(Dodge, 2004). Bilgisayarların az sayıda olduğu
durumlarda
öğretmenin
bu
durumu
iyi
yönetebilmesi gerekmektedir. İyi bir WebQuest
öğrenme ortamında olması gereken özellikler:




Öğrenciler birbirleri olmadan başarılı
olamayacaklarını bilmeli,
Çalışmanın doğal ortamında öğrencilerin
birbirlerine yardım ediyor ve teşvik ediyor
olmaları,
Her öğrenci hem kendi görevlerinden hem
de grup görevlerinden sorumlu olmalı,
Öğrencilerin çoğunun birlikte çalışmayı
biliyor olması gerekir.
Grubun etkinliğini artıracak konuşmalar
yapılması gerekmektedir.
Düşünmeleri İçin Öğrencilerin Şans Verin
Öğrenciler genel olarak akıllarına ilk gelen kelime
ile arama yaptıklarından, buldukları sonuçlar
birbirlerinin aynısı olacak, bu durum da projelerinin
birbirlerine çok benzemesine sebep olacaktır. Bu
gibi durumları önlemek için öğretmenin
oluşabilecek genel projeleri önceden bulup
öğrencilerden daha iyisini beklediğini belirtmesi
gerekir (Dodge, 2004). Bu nedenle amaçların iyi
belirlenmesi, tasarımın iyi yapılması ve öğrenci
işbirliğinin güçlü olması sağlanmalıdır.
Ortalamaları Kullanın
WebQuest yönteminde öğrencilerin üst düzey
düşünme
becerilerinin
geliştirilmesi
amaçlanmaktadır. Bu yöntem uygulanırken Web
temel arama ortamı iken bununla sınırlı kalınması
zorunlu değildir. Öğretmen sınıf içinde öğrencilerin
buldukları kitap ve yazıları kağıtlara dökebileceği
bir yazıcı bulundurabilir. Böylece sınıf içinde bu
kaynaklarda etkin olarak kullanılabilir. İnternet
ortamının en önemli özelliğinden birisi de başka
insanlarla iletişim imkanı sağlamasıdır (Dodge,
2004). Bunun için öğrencilerin ulaşabileceği
insanlar bulup onlara ulaşmalarını organize etmek
gerekebilir. Öğrenciler başkalarının fikirlerini
öğrendiklerinde yeni fikirler bulabilirler. Bunun
için öğrencilerin fikirlerini paylaşabileceği forum
benzeri bir ortam oluşturmak faydalı olacaktır.
İnternet ortamında bulunan ses, video vb.
çokluortam özellikleri dikkat dağıtıcı olabilir. Bu
konuda da öğretmenin önceden hazırlık yaparak
dikkat dağınıklığına sebep olacak etmenleri
azaltması gerekmektedir (Dodge, 2004).
Yüksek Beklentiler Oluşturun
Yüksek beklentiler oluşturarak öğrencilerin
yapacakları çalışmaların seviyesini artırabilirsiniz.
Öğrenciler tam olarak gösterdiğiniz seviyeye
gelemeseler de böyle bir beklenti oluşturmadan
gelebilecekleri seviyeden daha iyi bir WebQuest
projesi yapabilirler (Dodge, 2004).
2. Problem
Araştırmanın temel problemi; “WebQuest öğretim
ortamının öğrencilerin akademik başarı üzerindeki
etkisi nedir?” şeklinde düzenlenmiştir.
Bu genel amaç çerçevesinde, WebQuest’in
kullanıldığı deney grubu öğrencilerinin başarı
puanları (ön-test, son-test ) ile geleneksel ortamın
kullanıldığı kontrol grubu öğrencilerinin başarı
puanları arasında anlamlı bir fark var mıdır?
Sorusuna cevap aramaya çalışılmıştır.
3. Önceki Çalışmalar
Ahmet Akçay ve Abdullah Şahin Dil Bilgisi
Öğretimine Yönelik Bir Web Macerası Tasarımı
adlı araştırmasında öğrencileri için dil bildisi
konusunda WebQuest geliştirerek uygulamıştır.
İlköğretim Okullarında Matematik Derslerinde
WebQuest Kullanımı konusunu araştıran Öksüz ve
Uça (2010),
WebQuest tekniği sayesinde
öğrencilerin proje tabanlı bir öğretimi benimseme
ve gerçekleştirme konusunda istekli ve başarılı
oldukları, proje sonucunda öğrencilerden yaratıcı ve
yüksek
kalitede
ürünler
elde
edildiğini
belirtmişlerdir.
WebQuest Öğrenme Ortamının Öğrencilerin
Akademik Başarı ve Tutumlarına Etkisini inceleyen
Özerbaş (2012), Deney ve kontrol grubunun deney
öncesi ve deney sonrası ön-test ve son-test toplam
Akademik başarı testi puanları arasında anlamlı bir
fark bulunmadığı, deneysel işlem sonrası deney
grubunda bulunan öğrencilerin tutum düzeyleri
olumlu yönde yüksek çıktığı sonucuna ulaşmıştır.
4. Yöntem
Araştırma 2013- 2014 Eğitim Öğretim Yılı ikinci
döneminde Ankara İli Çankaya İlçesi Rauf Orbay
Ortaokulu 5. sınıf öğrencilerine uygulanmıştır.
Araştırmada gerçek deneme modellerinden tek
faktörlü öntest-sontest kontrol gruplu deneysel
desen kullanılmıştır. 4 hafta süren araştırmaya
deney grubunda 25, kontrol grubunda 24 öğrenci
olmak üzere toplam 49 öğrenci katılmıştır. 5A sınıfı
deney, 5B sınıfı ise kontrol grubu olarak atanmıştır.
Kelime işlemci programı konusunun anlatımına
geçilmeden önce her iki sınıfa da ön-test
uygulanmıştır. Ön-test sonucunda öğrencilerin ön
bilgi düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık
bulunmamıştır. 4 haftalık kelime işlemci programı
öğretimi süresince deney grubunda WebQuest
yöntemi, kontrol grubuna ise geleneksel anlatım
yöntemi uygulanmıştır. 4 haftalık öğretim sonunda
sonunda her iki gruba da son-test uygulanmıştır.
Elde
edilen
verilerin
analizinde
t-testi
kullanılmıştır.
5. Verilerin Toplanması
Kelime işlemci programı konusunun anlatımına
geçilmeden önce her iki sınıfa da ön-test
uygulanmıştır. Ön-test sonucunda öğrencilerin ön
bilgi düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık
bulunmamıştır. 4 haftalık kelime işlemci programı
öğretimi süresince deney grubunda WebQuest
yöntemi, kontrol grubuna ise geleneksel anlatım
yöntemi uygulanmıştır. 4 haftalık öğretim sonunda
sonunda her iki gruba da son-test uygulanmıştır.
Ön-test ve son test soruları Milli Eğitimin Bilişim
Teknolojileri ve yazılım dersi Kelime İşlemci
konusunda belirlediği kazanımlar dikkate alınarak
hazırlanmıştır. Kelime işlemci konusunda 5. Sınıf
öğrencilerinin öğrenmesi gereken kazanımlar
ışığında belirlenen öğrenme hedefleri aşağıdaki
gibidir:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
Microsoft Word kelime işlemci yazılımı
tanır.
Temel metin biçimlendirmelerini yapar
(renk, boyut, yazı tipi, vurgu, kalın, eğik
vs.)
Belge oluşturma, kaydetme, farklı
kaydetme ve kaydedilen dosyayı açma
davranışlarını gerçekleştirir
Metinlerin çeşitli yönlere hizalar
Numaralandırma ve madde işaretleri
Liste görünümünü (madde işaretleri,
rakam ve harfler vs.) bilir.
Belirli bir sütün ve satır içeren tablo
oluşturur.
Tabloda hücre, satır, sütün ekleme,
birleştirme, silme, metin hizalar.
Sayfa ve hücre dolgu rengini değiştirme
Sayfa kenarlığı ekler.
Belgeyi yatay ve ya dikey olarak
kullanabilir.
Sayfaya resimler, şekiller ekler.
Eklenen resim ve şekilleri konumlandırır.
boyutlandırma, döndürme ve silme
özelliklerini kullanır.
Sayfaya WordArt ekleyebilir.
Ön-test ve Son-testlerin hazırlanmasında ayrıca
WebQuest sürecinin düzenlenmesinde yukarda
verilen kazanımlar dikkate alınmıştır. Ön-test ve
son-test soruları her bir kazanımı kapsayacak
şekilde oluşturulmuştur.
Kelime işlemci konusu öğrenciler için öğrenmesi
biraz sıkıcı olan ve dikkat çekmede zorlanılan bir
konudur. WebQuest yöntemi ile ders işleyen
öğretmen mesleğinde 4. Yılını çalışmaktadır.
Öğretmen daha önceden hazırlanmış WebQuest
süreç planı doğrultusunda 4 hafta boyunca derslerin
işlenmesine deney grubunda rehberlik etmiş,
kontrol grubunda ise dersleri geleneksel yöntemle
anlatmıştır. WebQuest için kullanılan sınıf ortamı
19 bilgisayardan oluşmaktadır. Bilgisayarların
tamamı internet bağlantısına sahiptir. Sınıf
ortamında öğrencilerin buldukları kaynakları
yazdırabilecekleri bir yazıcı vardır. WebQuest ile
dersin işlenmesinde işbirlikli bir öğretim yapılmış,
öğrencilerin gruplar halinde çalışması sağlanmıştır.
Öğrencilere daha önceden belirlenen uygun büyük
web sitelerine ulaşmaları konusunda rehberlik
edilmiştir.
Öğrencilerin
hedeflenen
bütün
etkinlikleri yapması konusunda onlara rehberlik
edilmiştir.
6. Öğrenme Materyali
Araştırmada yer alan siteler 1 aylık bir sürecin
sonrasında seçilmiştir. İlk olarak Bilişim
teknolojileri eğitiminde kullanılabilecek tüm siteler
taranmış, sitelerin adresleri bir havuzda toplanmış
ve sonunda konu alanlarıyla ilişkilendirilerek
sınıflara ayrılmıştır. Araştırmada kullanılan web
sitelerin, ücretli olmamasına, üyelik istememesine,
yasal olmayan özellikler barındırmamasına ve
eğitsel değeri olmasına dikkat edilmiştir.
WebQuest sitesi bağlantısı okul web sitesi
üzerinden
öğrencilere
sunulmuştur.
Açılış
bölümünde selamlama yazısı WebQuest konusu ile
ilgili bilgiler ve kullanım açıklamaları yer almıştır.
Giriş kısmında ise problem cümlesi, senaryo,
öğrenci rol ve görevleri verilmiştir. Giriş ekranında
öğrencilerden Kelime işlemci konusunda her bir
kazanım için ayrı ayrı görevler istenmiştir. İşlem
bölümünde yapılacak çalışmanın sonunda elde
edilecek ürün için grup üyelerinin araştırmadaki
rolleri hakkında bilgi verilmektedir. Süreç
bölümünde işlemi tamamlamak için yapılması
gerekenler adım adım anlatılmıştır. Araştırmayı
nasıl yapacakları anlatılmıştır.
Süreç
basamağında
belirlenen
kazanımları
kapsayan görevler ve her görevin devamında
öğrencinin araştırmalarında kullanacağı bilgi
kaynakları bölümü yer almıştır. Bu bölüm İnternet
üzerindeki kaynaklar taranarak hazırlanmış kolay
ulaşabilmeleri için öğrencilere önerilmiştir.
Etkileşimli etkinlikler, video, web siteleri, küçük
çalışma kağıtları sunulmuştur. Değerlendirme
basamağında öğrencilerin çalışmalarının nasıl
değerlendirileceği ve değerlendirme rubriğini nasıl
kullanmaları
gerektiği
anlatılmıştır.
Sonuç
basamağında öğrencilerin çalışma sonunda neleri
öğrenmiş olmalarının beklendiği açıklanmıştır.
7. Sonuçlar ve Öneriler
WebQuest’in
kullanıldığı
deney
grubu
öğrencilerinin başarı puanları (ön-test, son-test ) ile
geleneksel ortamın (soru-cevap, anlatım, gösteri,
sunumlar) kullanıldığı kontrol grubu öğrencilerinin
başarı puanları arasında az da olsa deney grubu
lehine sonuçlar olumlu bulgulara ulaşılmıştır.
Araştırmanın sonuçları göstermektedir ki; bilişim
teknolojisi ve yazılım dersinin WebQuest temelli
olarak yürütülmesi, geleneksel sınıf yöntemine göre
5. sınıf öğrencilerinin kelime işlemci programını
etkin kullanma konusundaki akademik başarılarını
artırmada daha etkilidir. Bunun dışında WebQuest
yöntemi öğrencilerin işbirlikli çalışmasına yardımcı
olmuş, öğrencilerin geleneksel anlatıma göre daha
etkin ve motive olarak derse katıldıkları
gözlemlenmiştir. WebQuest yöntemi Bilişim
Teknolojileri dersinde uygulanarak, dersin diğer
kazanımları arasında yer alan “İnternette Doğru
Kaynaklara Ulaşabilme” becerilerinin gelişmesine
imkân tanıdığı düşünülmektedir.
Kelime işlemci konusu web ortamında araştırma
için eğlenceli bir konu olarak görülmemekte ve
değişik kaynaklar bulunamamaktadır. Gelecek
araştırmalarda web ortamında araştırmaya uygun
başka BT konuları incelenebilir. Öğrenciler 5. Sınıf
düzeyinde oldukları için web aramaları konusunda
daha üst sınıflara göre tecrübesizdir. Gelecek
araştırmalar daha üst kademelere uygulanabilir.
Kaynaklar
Akçay, A., Şahin, A. Dil Bilgisi Öğretimine
Yönelik Bir Web Macerası Tasarımı. Atatürk
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Bergman, M. K. (2000). The deep Web: Surfacing
hidden value. BrightPlanet.Com
Dodge, B. (2004). FOCUS: Five Rules for Writing
a Great WebQuest.
Dodge, B. J. (1995) Some thoughts about
WebQuests.
edweb.sdsu.edu/WebQuest/overview.htm.
Öksüz, C., Uça, S., (2010). İlköğretim Okullarında
Matematik Derslerinde WebQuest Kullanımı.
Ankara Üniversitesi
Özerbaş, M.A., (2012). WebQuest Öğrenme
Ortamının Öğrencilerin Akademik Başarı ve
Tutumlarına Etkisi. Ahi evran Üniversitesi Kırşehir
Eğitim fakültesi.
Download

Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersinin WebQuest Yöntemi - Inet-tr