Kamuda Memur Disiplini
ve Ahlakı
Prof. Dr. Tuncer ASUNAKUTLU
Disiplin Kavramı
• Bireysel anlamda disiplin; bireyin kendini belirli ihtiyaç ve
isteklere uyarlamak amacıyla özdenetimini geliştirme
çabasıdır.
• Örgütsel anlamda disiplini bireysel disiplinden ayıran temel
fark disipline eden ile disipline edilen kişinin birbirinden
ayrılmasıdır. (Geylan, 1992)
İş Disiplini
Kurumlarda düzeni sağlamak için kullanılan, hem basit hem de
kurumun en küçük ayrıntılarının denetimini sağlayan ve diğer
iyileştirme çalışmalarının temelini oluşturan kompleks bir
sistemdir.
İş Disiplini
İş görenin gönüllü olarak daha yüksek performans ve işbirliği için
çaba harcamasını sağlayacak şekilde bilgi, tutum ve
davranışlarının düzeltilmesini mümkün kılan eğitimdir. (Werther
ve Davis, 1988)
İş Disiplini
• Disiplin, büyüklerimizin-ya da iktidar sahiplerinin- kendi
istediklerini zor kullanarak bize yaptırması olarak
anlaşılmaktadır.
• Disiplin gerektiren işler; gönülsüzlük,
anlamsızlık içeren ve yapılmadığında ceza
görme ihtimalimiz olan işler olarak görülür.
İş Disiplini
• ANCAK
• Bu disiplin anlayışı, mutlak
doğruların hâkim olduğu,
kurallara uymanın kutsal
sayıldığı, sanayi toplumundan
(Modernizmden) miras
aldığımız bir disiplin anlayışı ve
günümüzde anlamını
kaybetmektedir.
• Yüksek bir özen, özveri ve
incelikle yapma kültürü gerçek
DİSİPLİNİN TEMELİDİR.
Disiplin Kavramının Gelişimi
• Sanayi sonrası toplumunun, eski usul disiplin anlayışı ile (Klasik
Yönetim Anlayışı) yönetilmesi artık mümkün
görünmemektedir.
• Hayal gücü, özgünlük ve özgürlük gibi kavramlar üzerinde
yükselen sanayi sonrası insanlar bilgilerini, zeka
ve yaratıcılıklarını kullanabilecekleri yüksek katma değerli işleri
yapıyorlar.
Disiplin Kavramının Gelişimi
• Bu toplumda çalışanlardan;
•
•
•
•
•
Yaptıkları işlere eleştirel bir bakış açısı getirmeleri,
Problem çözmeleri,
Kendi yollarını çizebilmeleri,
Sürekli değişen bir çevrede yeni ilişkiler kurabilmeleri,
Geleceği kavrayabilmeleri bekleniyor.
• İnanılmaz hızlı ve öngörülmez değişimle baş edebilmek için;
• Empati ve hayal gücümüzü kullanabilmekten
• Eleştirel ve yaratıcı düşünmekten başka çaremiz yok.
Disiplin Kavramının Gelişimi
• Sanayi sonrası toplumunun bireyleri etkili ve başarılı olabilmek
için despot olmayan, farklılıkları hoş gören, yeniliğe açık,
yaratıcı ve özgür bir çevreye ihtiyaç duyuyorlar.
• Sanayi sonrası toplumlarında insanlar ancak özgürlüğün,
demokrasinin, güvenin ve sorumluluğun hâkim olduğu
ortamlarda üretken olabilirler.
Disiplin Kavramının Gelişimi
• Artık eski disiplin anlayışının da bu insanları zorla kuruma
bağlaması imkansız görünse de bu durum hiçbir şekilde
isteyenin istediği gibi davranabileceği anlamına gelmiyor.
Aksine, çok paradoksal olarak, ayakta kalabilmek için eskiye
göre çok daha “disiplinli” olmak zorundayız.
Disiplin Kültürü
• Bir kurumda disiplin, bir kültüre dönüşebilir mi?
Bu ancak
• Çalışanların ve yöneticilerin işlerini sevdikleri,
• İşlerini ayrıntılarına inerek, azamî özenle ve “gönüllü olarak” içten
gelen bir motivasyonla yaptıkları ortamlarda mümkün olabilir.
“Pozitif disiplin” diye tarif edilen bu olgu, kişilerin kendi
hareketlerini kontrol edebilmelerine (otokontrol) ve problemlerini
çözmelerine yardımcı olan bir yönetim tekniğidir.
Kurumlarda Disiplin
• Kurumlarda pozitif disiplinin uygulanması için:
1-Korku ve suçlama değil değer odaklı bir kültür ve güven ortamı
yaratmalıyız.
2-Kişilerin yaptıkları işin inceliklerini öğrenebilecekleri ve kendilerini
geliştirebilecekleri bir ortam yaratmamız gerekir.
3-Kişilerin sadece söyleneni yapan değil, kuralların koyulmasına
katkıda bulunan bir konuma gelmesini sağlamalıyız.
4-Kişilerin kendilerini değerli hissedebilecekleri, fikirlerini
özgürce ifade edebilecekleri ve bu fikirlerinin dikkate alındığı bir
ortam hazırlamalıyız.
5-Kişilere özgürce seçim yapabilme şansını sağlamalıyız.
6-Kişilerin zevkle çalışabilecekleri bir iş ortamı yaratmalıyız.
İş Disiplininin Kurumlara
Yararları
•
•
•
•
•
•
Kurumlarda verimliliğin artmasına yardımcı olur
İşleyişteki aksaklıkları azaltır.
İş güvenliğini artırır.
İşe devamsızlığı azaltır.
Hizmetin devamlılığını düzenler.
Motivasyonu artırır.
İş Disiplininin İş Görenlere
Yararları
•
•
•
•
•
Katılım ve paylaşımı artırır.
Bakış açılarını genişletirler.
Kendilerini yönetirler. (İç Disiplin)
Keyifle çalışma ortamı sağlanır.
Çalışmalarını ortaya çıkarma fırsatı doğar.
İş Disiplininin Topluma
Yararları
•
•
•
•
•
Hizmet adaletli alınır.
Kuruluşun performansından memnuniyet duyulur.
Toplum hizmeti ucuza mal eder.
Toplum hizmeti zamanında alır.
Kurum toplum ilişkileri iyileşir.
Disiplin-Bürokrasi İlişkisi
• Disiplin kültürünün karşısında bürokrasi kültürü bulunuyor.
Disiplin-Bürokrasi İlişkisi
• Eğer bir yerde disiplinsizlik istiyorsanız, bürokratik işleyişi
sertleştirin!
• Bürokratik yapılar, işleyişi kontrol edebilmek için kişilere olması
gerekenden fazla müdahale eder, sayısız angaryayı ve gereksiz
süreci de beraberinde getirir.
• Bürokratik kurallara uymak durumunda kalan, en iyi niyetli ve
çalışkan insanlar bile bir süre sonra motivasyonlarını, kendi
başlarına karar alma ve problem çözme yeteneklerini
kaybederler.
• Sadece performansları olumsuz etkilenmez zaman içinde
tembelleşirler.
Disiplin-Bürokrasi İlişkisi
• Hiç kimse zorlanmaktan, katı kurallarla belirlenmiş bir ortamda
çalışmaktan hoşlanmaz. Ne kadar çok bürokrasiye maruz
kalırsak işimize o kadar yabancılaşırız.
Disiplinin dogmatik kurallarla, iyi-kötü polislikle, ceza ve
yaptırımlarla değil ancak sevgi ve anlam ile sağlanabileceği
kabul gören bir düşüncedir.
Eğer bir şeyi seviyorsak bizim için değerlidir. İşimiz de buna
dâhil.
Kurumlarda Disiplin
• Liderlerin, kurum içinde ve dışındaki bütün
paydaşların anlam bulacakları, kendilerini değerli
hissedecekleri bir ortam yaratma görevi vardır.
• İnsanların zevkle çalışacakları, sadece iş sonuçlarını değil
kendilerini de gerçekleştirebildikleri bir ortam yaratabilirsek
herkesin pozitif bir disiplin anlayışıyla çalışmasını ve yapılan
işe gönüllü katkı vermelerini sağlayabiliriz.
• Hem de kimseyi kontrol etmeye gerek duymadan…
İş Ahlakı ve Etik
• İş yaşamındaki insanların
çalışma yaşamındaki
davranışlarına kılavuzluk
eden moral ilkeler ve
standartlar bütününe iş
ahlakı denir.
İş Ahlakı ve Etik
• Etik ve Ahlak arasında farklar vardır.
• Etik daha çok ahlak üzerinde konuşur, sorgular, tartışır,
düşünür, yargılar.
• Ahlâk ise “insanın doğuştan getirdiği veya sonradan kazandığı
birtakım davranış şekilleri, huylar, tavırlar, manevi seviyesini
belirten tutum ve davranışlar” olarak tanımlanmıştır.
İş Ahlakı ve Etik
• İyi ve kötü davranış zaman içinde ve toplumlar arasında
değişebileceğinden ahlâk denen olgu da zamana ve topluma
göre değişebilir ve çeşitlenebilir, örneğin ulusal ahlâk, meslek
ahlâkı gibi çeşitli ahlâklardan söz edilir.
• Ahlak yöresel, Etik evrenseldir.
• Etik evrensel kabul gören kurallar bütünüdür.
•
• Türkçede etik sözcüğü ahlak sözcüğüyle eş anlamlı olarak
kullanılmaktadır. Halkın kendi kendine oluşturduğu hiçbir yazılı
metine dayanmayan kanunlara Etik Kanunları denilmektedir.
(Töreci, 2010).
İş Ahlakı ve Etik
• Etik; neyin iyi, neyin kötü; neyin doğru, neyin yanlış olduğu ile
ilgili temel gerçeklere ulaşmaya ve böylece bireylere ve
gruplara rehber olacak davranış ilkelerini oluşturmaya
yöneliktir.
Etiksel Karar Almayı Etkileyen
Faktörler:
• Kişisel Faktörler
• Çevresel Faktörler
• Durumsal Faktörler
Ahlakın Diğer Kavramlarla
İlişkisi
•
•
•
•
•
Ahlak – Kurumsal Sosyal Sorumluluk
Ahlak – Değerler
Ahlak – Hukuk
Ahlak – Din
Ahlak - Ekonomi
İş Ahlakının Önemi
• Örgütsel yapıların devamlılığı ve başarısı, halkın güvenine
bağlıdır. Güven ise, ahlaka uygun davranışlarla ve ilişkilerle
gelişir, güçlenir.
• Uygulamadaki yanlışlıkları göz ardı edilirse, iyi ahlak ile iyi
yönetimin eş anlamlı olduğu söylenebilir.
İş Ahlakının Önemi
• Medyanın ve sivil toplumun güçlenmesiyle birlikte, kurumların
faaliyetlerini kamuoyundan gizlemeleri güçleşmiştir.
Dolayısıyla, bir tek çalışanın bile ahlaka aykırı davranışı,
kuruma zarar verir.
• Yönetenler ve yönetilenler arasındaki ahlaka dayalı ilişkiler,
emeğin verimliliğini arttırdığı gibi, olası çatışmaları da
azaltmaktadır.
• Ahlak, küresel bir değer haline gelmektedir.
İş Ahlakı
• Ahlaka Uygunluğa Karar Vermede Uygulanan Bazı Görüşler
•
•
•
•
•
•
•
•
Bireysel çıkarcı ve faydacı görüşler
Bireysel Çıkarcılık
Faydacılık
Görevci görüşler.
Moral haklar görüşü
Adaletçi görüş
Erdem Ahlakı
Göreli görüşler
İş Etiğinin Düşünsel Yapısı
• Bu konuda uygulanabilecek etik testleri mevcuttur. Bunlardan
bazıları;
• Morning After Test
• Front Page Test
• Mirror Test
• Role Reversal Test
• Common Sense Test
İş Etiğinin Düşünsel Yapısı
• Birey kendine sorular sorabilir:
•
•
•
•
Bu eylem yasal mıdır?
Değerlerimize uymakta mıdır?
Eylemi gerçekleştirmem kendimi kötü hissettirir mi?
Gazetelerde nasıl görünür?
• Soruların cevaplarından emin değilsen sor; cevap alıncaya
kadar sormaya devam et; yanlış olduğunu biliyorsan yapma.
İş Etiğinin Düşünsel Yapısı
İş Etiğinin Düşünsel Yapısı
Etik Davranışa Götüren Değerler
•
•
•
•
Adillik
Bütünlük (Dürüstlük + Güven)
Onur
Güven
Teşekkürler…
Download

KAMUDA MEMUR DİSİPLİNİ VE AHLAKI