Dr Saliha Çakmak
Sağlıklı yaşama
ve
sağlığı korumada
gerekli yol
ve
kurallardır.
SAĞLIK
Ruhen, bedenen ve
sosyal bakımdan tam bir
iyilik halidir.
 Dünya Sağlık Örgütü’ne göre; gelişmekte olan
ülkelerde ortaya çıkan bulaşıcı hastalıkların
%80’ninden sanitasyon ve hijyen konusundaki
yetersizlik sorumludur.
 Riskli davranışların önlenmesi, hijyen eğitimleri ve
uygulamalarına ek olarak toplum temelli
programların hazırlanması ve yürütülmesi de
oldukça önemlidir.
KİŞİSEL HİJYEN
Bireyin sağlığını
sürdürmek için yaptığı
“ÖZBAKIM’’
uygulamalarını içerir
KİŞİSEL HİJYENİ ETKİLEYEN
FAKTÖRLER
o
o
o
o
o
o
Kültür
Sosyal Durum
Ekonomik Durum
Aile
Kişilik
Hastalık
KİŞİSEL HİJYEN
•









El ve tırnak temizliği ve bakımı
Yüz, boyun ve koltuk altı temizliği
Saç temizliği
Ayak temizliği
Genital bölge temizliği
Tuvalet alışkanlığı ve temizliği
Banyo yapma ve giysi temizliği
Ağız ve diş sağlığı
Spor ve beden eğitimi
Sağlıklı giyinme
Eller ne zaman yıkanmalıdır –1
(Amerikan Hastalık Kontrol Merkezi-CDC)
Yemek hazırlığına
başlamadan önce
Eller ne zaman yıkanmalıdır-2
Pişmemiş gıdalara
(çiğ sebze ve
meyvelere)
temastan sonra
Eller ne zaman yıkanmalıdır-3
Çiğ et, balık, veya
tavukla temas
ettikten sonra
Eller ne zaman yıkanmalıdır-4
Yemek yemeden
önce
Yemek yapmaya
başlamadan önce
Eller ne zaman yıkanmalıdır-5
Üst solunum yolu
sekresyonları ile
temastan
sonra(hapşırma,ök
sürme v.b)
Eller ne zaman yıkanmalıdır-6
Tuvaletten önce
ve sonra
Eller ne zaman yıkanmalıdır-7
Çöp ile temastan
sonra
Eller ne zaman yıkanmalıdır-8
Hayvan veya hayvan
çıkartıları ile
temastan sonra
Yüz,boyun ve koltuk altı
temizliği
Sabah eller ve yüz
yıkanmalı
Banyo alınmasa bile
koltuk altı önce
sabunlu bir bezle
sonra su ile iyice
silinmeli ve
temizlenmeli
Saç temizliği ve bakımı
Normal bir saç en az haftada iki
kez yıkanmalı
Saç diplerinde kepek varsa, sık sık
çok sıcak olmayan su ve sabunla
yıkanmalı
Saç dağınık olarak bırakılmamalı,
düzgün ve muntazam biçimde tarakla
Taranmalı
BÜTÜN TEMİZLİK
MALZEMELERİ
KİŞİYE ÖZEL
OLMALIDIR ! ! ! ! ! !
Havlu
Tarak
Diş
fırçası
Sabun
Ayaklar düzenli
olarak yıkanmalı
Her yıkamadansonra parmak
araları havlu
Ayak temizliği
ile,
hatta saç kurutma
aracı ile iyice
kurutulmalı
Tuvalet alışkanlığı ve
temizliği
Her tuvaletten önce
ve sonra eller
yıkanmalı
 Ağız ve diş sağlığı
 Diş sağlığının bozulması
vücuttaki diğer
organları da
etkileyebilir
 Kalp, böbrek, eklemler
vb yapılarda önemli
sağlık sorunlarına yol
açabilen enfeksiyonlara
kaynaklık edebilir
Yemeklerden sonra
dişlerin fırçalanması
ve diş ipi kullanarak
yemek artıklarının
çıkarılması dişlerin
çürümesini ve dişeti
hastalıklarının
oluşumunu ve
ilerlemesini önler
Senede en az iki
kez
diş hekimine
giderek
diş muayenesi
yaptırılmalı
İş hijyeni nedir?
 İş hijyeni : iş yerinde görülen ve endüstri toplumunda
hastalığa, sağlığın bozulmasına ve huzursuzluğa sebep
olan çevresel faktörleri, stresleri tespit eden,
değerlendiren ve onları kontrol eden bilim ve sanattır.
Endüstri hijyeni, işyeri ve çevresi ile ilgili temizlik
bilimidir. Çalışma ortamındaki temizlik daha çok işin
niteliğine bağlı olarak işyeri ve çevresini sağlığa
zararlı hale getiren etmenlerin temizliğidir.
 Endüstriyel hijyen olarak da bilinir.
 Bu bilimle uğraşanlara endüstriyel hijyenist denir.
İş hijyeninin amaçları
 Tüm çalışanların fiziksel, ruhsal ve sosyal iyilik hallerini en yüksek
düzeye getirmek ve bu düzeyi sürdürmek,
 Çalışma ortamı ve çalışma koşullarının yol açabileceği sağlık sorunlarını
ortaya koymak ve sağlığı bozabilecek her türlü etkene karşı çalışanları
korumak,
 İşyerlerinde teknik korunma önlemlerinin alınması ve kişisel etkinliğin-
konforun sağlanması, çalışma ortamında bulunan sağlık risklerine karşı
teknik tedbirler dahil korunma tedbirlerinin alınmasıdır.
İnsan sağlığını korumak, geliştirmek,
devamlılığını sağlamak için gereken önlemler
ile sağlık konularını kapsayan bir bilim dalıdır.
Başka bir deyişle hijyen; sağlık bilgisi ile
koruyucu hekimliği kapsayan bir bilim dalıdır.
İş hijyeni uygulamaları üç temel adımı
kapsar;
1. Mesleksel tehlikelerin belirlenmesi,
2. Değerlendirilmesi ve
3. kontrol altına alınmasıdır.
 Mesleksel tehlikeleri ise şu şekilde
sıralayabiliriz:
1. Kimyasal Tehlikeler:
2. Fiziksel Tehlikeler:
3. Biyolojik Tehlikeler:
4. Ergonomik Tehlikeler:
5. Sosyal Problemler
6. Psikolojik Tehlikeler

Sağlığı tehdit eden tehlikelerin
sınıflandırılması
I. Sağlığı tehdit eden tehlikelerin sınıflandırılması
 A) Kimyasal Tehlikeler
 Zehirli veya tahriş edici maddeler.
 Gaz, buhar, sıvı, katı, toz veya bunların
karışımları.
 B) Biyolojik Tehlikeler
 Bakteriler, virüsler, mantarlar, küfler,
böcekler, parazitler, bitkiler, hayvanlar
 C) Fiziksel Tehlikelerin
 Gürültü, titreşim, ışın, sıcaklık.
 D- Ergonomik Tehlikeler
 Ağır kaldırma, uygunsuz, statik duruş,
yorgunluk, aşırı güç uygulama, doğrudan
basınç,
 Monotonluk, aşır iş yükü.
Vücuda Giriş Yolları
II. Vücuda Giriş Yolları
Endüstriyel Hijyenin Konuları








Toksikoloji

İş Sağlığı Standardları

Havadan bulaşan hastalıklar

İç ortam hava kalitesi

Cilt bozuklukları
Gürültü


Radyasyon

Termal stres

Anatomi
Biyolojik etmenler
Kimyasal etmenler
Aydınlatma
Kişisel Koruyucu
Donanım
Havalandırma
Titreşim
Numune alma ve izleme
İSG uzmanı ve işyeri hekiminin
sorumlulukları
 İşyeri ortamının sağlık ve güvenlik açısından
taşıdığı riskler konularını araştırmalı, çeşitli
kimyasalların maruziyet ölçümlerini koordine
etmeli, bunun için metot ve stratejiler
geliştirmelidir.
 İşyerlerinde risk teşkil eden tehlikeli maddelerin
ve
proseslerin
tanımlanması,
tehlike
ve
zararlarının belirlenmesi ve bu tehlikelerin
önlenmesi için risk değerlendirmesi yapmalıdır.
 Çalışma
ortamında zararlı olabilecek koşulları
saptayıp onları kontrol altına almak yada bunları
bertaraf etmeğe yönelik girişimleri olmalıdır.
 Hijyeni sağlamada yardımcı malzemeler örn.
solunum maskeleri kullanımı ve bunlarda kullanılan
absorban maddeler hakkında bilgi sahibi olmalıdır.
 Zarar etkenlerden korunmak için güvenilir ve
ekonomik yolların seçilmesinde karar verebilir.
 Çalışma ortamı ısısı, ventilasyon, aydınlatma ve
gürültü sorunları hakkında bilgili olmalıdır.
 Ergonomi çalışmaları yapabilmelidir.
İş sağlığı ve iş güvenliği
açısından İLK VE TEMEL
ADIM; Çalışma ortamındaki
tehlikelerin,RİSKLERİN
tanınmasıdır.
İş Hijyeni Programı adımları
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Sağlık tehlikelerinin belirlenmesi
Sağlık tehlikelerinin değerlendirilmesi
Sağlık tehlikelerinin kontrolü
Kayıt tutulması
Çalışanların eğitimi
Periyodik gözden geçirme.
Fiziksel etmenlere yönelik hijyen önlemleri
ÖNLEMLER
1. İşyerinde termal konforu sağlamak ve sağlığa
zararlı olan gaz ve tozları işyeri ortamından
uzaklaştırmak için uygun bir hava akım hızı temin
edilmesi gerekir.Hava akım hızı saniyede 0,3-0,5
metreyi aşmamalıdır. Çünkü daha hızlı hava
akımları rahatsız edici esintiler halinde hissedilir.
İSTANBULUZMAN
Biyolojik etmenlere yönelik hijyen önlemleri
ÖNLEMLER
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
Periyodik taramalarla duyarlı kişilerin saptanması,
Personel eğitimi,
Çalışırken uyulacak hareket tarzlarının belirlenmesi,
Laboratuvar mimari yapılarının işlevlerine uygunluğu,
Uygun yalıtım ve dezenfeksiyon önlemleri,
Enfeksiyon taraması için epidemiyolojik sistem,
Aktif immünizasyon.
İSTANBULUZMAN
Mevzuatta iş hijyeni
 Kanserojen ve Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve
Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesinde
"özellikle işyeri tabanı, duvarlar ve diğer yüzeyler düzenli
olarak temizlenecek ve hijyen şartları sağlanacaktır"
denilmektedir.
 Aynı yönetmeliğin 12. maddesinin ana başlığı "hijyen ve kişisel
korunma" maddesinde kişisel hijyen önlemleri belirtilmiştir.
 Eğitim başlıklı 13. maddesinde de "hijyen kuralları" konusunda
çalışanlara eğitim verilmesi istenmekte; Sağlık Gözetimi ile
ilgili 16. maddesinde ise; İşyerinde kişisel ve mesleki hijyen
önlemlerinin derhal alınabilmesi mümkün olacak şekilde
gerekli düzenleme yapılacaktır denilmektedir.
İş hijyeni ile ilgili mevzuat
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği tüzüğü Madde:28
Atölyeler ile işçilerin çalıştığı diğer yerler;fosseptiklerden, koku çıkaran her
türlü çukur ve yerlerden ve enfeksiyon kaynaklarından yeteri uzaklıkta bulunacak
ve bunların kokularından korunacaktır.
İşyerlerinde atık ve birikinti suların aktığı ve toplandığı yerler,özel veya genel
bir kanalizasyona veya fosseptiğe bağlanacak ve buralar, uygun bir kapak ile
örtülecektir.
Bu kapak,günde en az bir kere bol su ile yıkanıp temizlenecektir.
Boşaltma boruları,su geçirmez ve sızdırmaz maddelerden yapılacak ve
sızdırmayacak şekilde iyice bağlanacaktır. Akış doğrultusunda, bir eğim verilecek
ve koku çıkmasını önleyecek tedbirler alınacaktır.
İş hijyeni ile ilgili mevzuat
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği tüzüğü Madde:29
Döşemelere duvarlara ve diğer yerlere tükürmek,süprüntü atmak
yasaktır.
Uygun yerlere ve duvarlara, bu yasağı belirten yazılar ve zararlarını
anlatan afişler asılacaktır.
Gereken yerlere çöp kutuları, uygun nitelikte tükürük hokkaları konacak
ve bunlar, her postada temizlenip dezenfekte edilecektir.
Fazla balgam çıkaran işçiler için kullanılmak üzere, üstü kapalı plastik,
emaye, parafinli mukavva ve benzeri maddelerden yapılmış kişisel tükürük
hokkaları bulundurulacak, kağıt hokkalar kullanıldıktan sonra yakılacak ve
diğerleri yıkanıp dezenfekte edilecektir.
İş hijyeni ile ilgili mevzuat
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği tüzüğü Madde:30
İşyerlerinde ve müştemilatında haşarat, böcek ve kemirici
hayvanların bulunmaması için her türlü tedbir alınacak, yok
edilmesi için gereken ensektisit, rodentisit maddeler
kullanılacak, üremeyi kolaylaştıran şartlar yok edilecek,
yuvaları yakılarak bozulacak, uygun aralıklarla ensektisit
uygulaması yapılacak, sineklere karşı kapı ve pencerelere tel
kafes konacaktır.
İş hijyeni ile ilgili mevzuat
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği tüzüğü Madde:57
1) İşyerleriyle müştemilatının ve özellikle işçi konutlarının ve helalarının temizliği
artırılacak ve buralarda kullanılan içme ve kullanma suları, gerektiğinde sterilize veya
dezenfekte edilecektir.
2) İşyerleri ile işçi konutlarında sivrisinek, sinek, tahtakurusu, pire ve benzeri zararlıların
yok edilmesi için, sık sık gereken temizleme tedbirleri alınacak ve fenni usullere göre, gerekli
emniyet kurallarına uyularak ensektisit, rodentisit uygulaması yapılacak ve bunların yuvaları
yakılacak ve yok edilecektir. Farelere karşı da, diğer etkili rodentisitler kullanılacak ve
gerektiğinde bunlar, fenni usullerle yok edilecektir.
3) İşçiler, sık sık temizlik ve özellikle muayenelerine tabi tutulacaklar, bekar işçilere özgü
binalardaki yataklar v.b. eşya aynı şekilde kontrol edilecektir.
4) İşyerleri ve müştemilatı ile işçi konutları etrafında gübre, süprüntü ve benzeri pislik
biriktirilmeden kaldırılacak, haşaratın üremesine yarayacak su birikintileri akıtılacak veya
kurutulacaktır.
5) Bulaşma ihtimali olan işyerlerinde ve işlerde, işçilere, uygun koruyucu elbise, çizme ve
benzeri gerekli malzeme verilecek, maden ocakları, yeraltı ve benzeri işlerde derinden
bulaşma tehlikesine karşı, çıplak ayakla çalışma önlenecektir.
6) Bulaşıcı hastalıkların çıkmasına yol açan yiyecek maddelerinin, işyerlerinde
bulundurulması ve tüketilmesi, işveren veya işveren vekillerince önlenecektir.
İş hijyeni ile ilgili mevzuat
İSG. Kurulları Hakkında Yönetmelik
6. maddesinde "İşveren tarafından, iş sağlığı
ve güvenliği kurulu üyelerine ve yedeklerine
"endüstriyel hijyenin temel ilkeleri"
konularında eğitim verilmesi sağlanır" ifadesi
yer almaktadır.
İş hijyeninin amacı sağlığı tehdit eden her
türlü tehlikenin ortamdan uzaklaştırılması ya
da yok edilmesi olarak tanımlanabilir.
İş hijyeni ile ilgili mevzuat
Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve
Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik
7. Madde b bendi;
7) İşyerleri ve eklentileri her zaman düzenli ve temiz
bulundurulacaktır.
8) İşçilerin kişisel temizlikleri için uygun ve yeterli şartlar
sağlanacaktır.
9) Tehlikeli kimyasal maddelerin, atık ve artıkların en uygun
şekilde işlenmesi, kullanılması, taşınması ve depolanması için gerekli
düzenlemeler yapılacaktır.
Denilmektedir.
İş hijyeni ile ilgili mevzuat
Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik
Önlemleri Hakkında Yönetmelik
İşçilerin veya Temsilcilerin Bilgilendirilmesi
Madde 18 — Asbest veya asbestli malzemeyle yapılan çalışmalarda;
a) İşçilere ve temsilcilerine aşağıdaki konularda yeterli bilgi
verilecektir:
1) Asbest veya asbestli malzemeden yayılan tozdan doğacak sağlık
riskleri,
2) Yönetmelikte belirtilen limit değerler ve ortam havasında sürekli
yapılması gerekli ölçümler,
3) Sigara içilmemesi de dahil uyulması gereken hijyen şartları,
Mutfak Hijyeni
 Mutfakta fiziki alanlar;
 Yemek pişirilme ünitesi
 Hazırlanan
yemeklerin
ünitesi
 Sebze yıkama ünitesi
 Bulaşık yıkama ünitesi
bekletilme
Mutfak Hijyeni
 Mutfakta yemek hazırlanan alan
 “TEMİZ ALAN’’
 Bulaşıkların yıkandığı alan
 “KİRLİ ALAN’’
 *Bu alanlar fiziki olarak ayrılmalı ve
 personelin kirli alandan temiz alana geçişi
 engellenmeli
Mutfakta diğer kurallar (1);
 Mutfak personeli mutlaka forma kullanmalı. Bu
 formalar her gün ve kirlendiğinde yıkanmalı.
 Mutfak personeli günlük sakal traşı olmalı
 Yemek hazırlığına başlamadan önce eller
 yıkanmalı. Yemek hazırlığında ve servis
 sırasında maske kullanılmalı
Mutfakta yemek ısısı en az 80 ºC’de, hastaya
 ulaştığında en az 60 ºC’de olmalı, termometre
 ile ısı kontrolleri yapılmalı
Mutfakta diğer kurallar (2);
Mutfağa gelen malzemelerin kabul edildiği
alan ile hastane atıklarının çıkarıldığı alan
arasında fiziki ayrım yapılmalı
Duş ve tuvalet bölümünün kapısı kapatılmalı,
tuvalet giriş çıkışları tamamen dış
koridordan sağlanmalı
Mutfakta el hijyeni için uygun olan, el
değmeden açılan (pedallı veya fotoselli)
lavabolardır. Bu lavabolar sebzelerin
yıkandığı tezgahlardan ayrı olarak
yerleştirilmeli
Besin hijyeni (1);
Sağlam,zedelenmemiş ve bozuk
olmayan besinler seçilmeli ve satın
alınmalı
Gıdaları satın alırken son kullanma
tarihine ve içeriğine dikkat edilmeli
Hazırlama, saklama ve servis
sırasında kullanılan araç ve gereçler
temiz olmalı
Besin hijyeni(2);
Yiyeceklerin üzeri kapalı olmalı
Besinler her türlü temizlik
maddesi,sabun ve haşere öldürücü
ilaçlardan uzak tutulmalı
Bulaşıklar üzerindeki artıklar
kurumadan yıkanmalı
Çöp torbalarının ağızları kapatılmalı
ve kapaklı çöp kovalarında muhafaza
Edilmeli
Mikroorganizmalar;
Suda
Havada
Toprakta
Hayvanlarda
İyi yıkanmamış sebze ve meyvelerde
İyi pişirilmemiş et ve balıklarda
İyi yıkanmamış kaplarda
İnsan ve hayvanların dışkılarında bulunur
Su ve Besinlerle Bulaşan
Hastalıklar:
Tifo
Salmonella türleri
Basilli Dizanteri
Amipli Dizanteri
Ani başlayan sulu ve kanlı ishaller
Kolera
Sarılık (Hepatit A) vb...
Kendi sağlığı ve
çevrenin sağlığı için
mutfak
personeli kişisel
hijyenin her
basamağında çok
titiz
davranmalıdır...!!!
Seiri (sınıfla: Tertip-yapılanma),
Seiton (sistemleştir: Düzen),
Seiso (süpür: Temizlik),
Seiketsu (standardlaştır: Sebat-süreklilik),
Shitsuke (sürdür: Disiplin-özen)
58
5S’in amacı israfta, iş kazasında, arızada,
hurdada,, gecikmede, şikayette sıfır noktasına
ulaşmaktır
59
BİR HİKAYE
 Bir grup TOYOTA mühendisi, kendilerine kablo
donanımları yapmak için başvuran bir işletmeyi ziyarete
giderler. Toplantı başlamadan önce Japon
mühendislerden biri ellerini yıkamak için tuvalete gider
ve döndüğünde toplantı yöneticisine sorar:
- “ Tuvalette kırık bir cam vardı. O camın kırık olması mı
gerekiyor?”
Fabrika Yöneticisi;
- “Tabii ki kırık olması gerekmiyor, ancak tamir fırsatı
bulamadık. ” diye yanıtlar.
Bunun üzerine Japon mühendisler bir taraftan toplantıyı
terk etmek üzere çantalarını toplarken, biri şöyle der:
- Siz kırık bir camı tamir etmek için gerekli basit
kuralları bile takip edemiyorsunuz, bize kablo donanımları
üretmek için gerekli bir çok zor kuralı nasıl takip
edeceksiniz?
Ve o işyerini terk ederler.
60
5S’İN ÖNEMİ
Güvenlik
 İşyeri ortamının iyileştirilmesinde verimlilik
birincil öneme sahiptir.
 İşletmede yapılan diğer
iyileştirme çalışmalarına temel
oluşturur.
61
ÖRNEĞİN!..
 Bir iş yeri düşünün ki insanlar kir, pas ve
yağ içinde çalışmaktan rahatsız olmasınlar.
• Bu iş yerindekaybolan
takım ve malzemenin
aranması, işin bir parçası
gibi algılanır ve bu işte
başarılı olanlar değerli
görülür.
• Bu iş yerinde tertip düzen
yoktur ve çok sayıda
kusurlu üretim beklenir.
62
DAĞINIKLIK VERİMLİLİK KAYBIDIR
Telefonu
nereye
koymuştum
Tertipli işyerinde
 Verimlilik artar
 Kusurlar azalır
 Termine uyulur
 İş güvenliği sağlanır.
63
TEMİZLİK STRESİ VE GERİLİMİ ALIR
Ohh…Ne kadar rahat
ettim. Bir de çevrem
böyle temiz olsa.
İş yerleri
insanlar gibi
temizliğe ihtiyaç
duyarlar.
Temizlik ruh
sağlığı için
gereklidir. i
64
TERTİP DÜZEN VE TEMİZLİKTE
KARARLI OLMAK
A 27
Eğer yeri varsa
tezgahın üzerinde
bırakmayacağım
Eğer koşullar
tekrar yığınlaşma,
dağınıklık ve
kirliliğe dönecekse
tertip, düzen ve
temizliğin faydası
65
kalmaz.
DİSİPLİN ALIŞKANLIK HALİNE
GETİRMEK DEMEKTİR
Yerlerinize
marş marş..
66
5 S ADIMLARI
DİSİPLİN
67
TERTİP DÜZEN VE TEMİZLİĞE KARŞI
BAZI İTİRAZLAR
 Tertip ve düzen yeni bir şey değil !
 Temizlersin gene kirlenir !
 Tertip ve düzenle üretimi
artıramazsın !
 Daha önce de böyle bir şey
uygulamıştık .
 Yıllar önce uygun bir düzen kuruldu !
 Bu işlere ayıracak vaktimiz yok !
 Bize neden gereksin ki?
68
TERTİP DÜZEN VE TEMİZLİKLE SİZİN
SAĞLAYACAĞINIZ YARARLAR
 İşinizi ve işyerinizi düzenleme fırsatı
 İşyerinizi daha keyifli hale getirme şansı
 İşinizi daha doyurucu kılma olanağı
 İşinizin önündeki engelleri kaldırabilme
 Sizden neyin beklendiğini anlayabilmeniz
 İş arkadaşlarınızla daha kolay iletişim
69
Tertip (sınıfla: Seiri)
 Herşey gerekli ve gerekli olmayan biçiminde
gruplandırılarak o anda kullanılmayacak olanların
çalışma mahallinden uzaklaştırılması demektir.
 İş yerinde, sadece o andaki iş için ne
gerekiyorsa, ne kadar gerekiyorsa ve ne zaman
gerekiyorsa bulunmalıdır.
 Gereği konusunda kuşku varsa uzaklaştırın.
 Böylece iş akışına ilişkin sorunlar azaltılırken
iletişim ve verimlilik artırılmış olacaktır.
70
Tertip olmayınca şu sorunlar çıkar
 İş yeri giderek kalabalık hale gelir ve
çalışma şartları zorlaşır
 Çalışanların arasına çekmeceler, dolaplar
ve raflar girer, iletişim zorlaşır
 Takım ve malzeme aramakla çok zaman
yitirilir
 Gereksiz donanımın bakımı da pahalıdır
 Eldeki fazla stok, üretim sorunlarını
gizler
 Gereksiz malzeme ve donanımla
süreç geliştirme zorlaşır
71
74
Gerekenle gerekmeyeni ayırdet
75
Gerekenle gerekmeyeni ayırdet
Gerekli mi?
Yeri uygun mu ?
Kaç tane gerekli?
76
77
Düzen (sistemleştir: Seiton)
 Gerekli herşeyin gerektiğinde herkes
tarafından bulunabilecek ve yerine
kaldırılabilecek biçimde düzenlenmesi ve
etiketlenmesi demektir.
 Düzen önemlidir çünkü üretim sırasında
oluşan bir çok savurganlığın önüne geçer.
 Tertip olmadan düzen kurulamayacağı gibi
düzen olmadan da tertip etkili olmaz
78
Düzen (sistemleştir: Seiton)
79
Düzen olmayınca şu sorunlar çıkar
 Hareket savurganlığı
 Araştırma savurganlığı
 İnsan enerjisi savurganlığı
 Aşırı stok savurganlığı
 Kusurlu ürün savurganlığı
 İş güvenliği savurganlığı
80
Temizlik (süpür: Seiso)
 Herşeyin ve heryerin temizlenmesi ve sürekli
olarak temiz tutulması demektir.
 Kullanılan malzeme kirli ise, takım aparat
sürekli sorun yaratıyorsa, tertip ve düzenin
yararı kalmaz.
 Herşey en üst kondisyonda tutulmalı ve
gerektiğinde kullanıma hazır olmalıdır.
81
Temizlik olmayınca şu sorunlar çıkar
 Kirli Pencereden ışık girmez
 Karanlık ve kirli yerde kusurlar görülemez
 Yağ ve su birikintileri kaymaya neden olur
 Tezgahlara yeterli bakım yapılamaz
 İnsanların çalışma şevkleri kırılır
82
Sebat (standardlaştır:
Seiketsu)
 Araç, gereç, donanım, alan ve
koridorların sürekli ve güvenli biçimde
tertipli, düzenli ve temiz tutulması
demektir.
 Eğer koşullar tekrar geriye dönecek ise
yapılan tertip düzen ve temizliğin ne
yararı kalır?
 Sebat, tertip, düzen ve temizliği bir
bütün haline getiren unsurdur.
83
Sebat olmayınca şu sorunlar çıkar
 Koşullar eski istenmeyen düzeye döner.
 Gün sonunda gereksiz malzeme yığınları
görülmeye başlar.
 İş yeri malzemeleri dağılmaya başlar ve
her gün düzenlemek gerekir.
 Tertip düzen uygulamasından sonra bile
çalışanlar malzeme biriktirmeye başlar.
84
Disiplin (sürdür: Shitsuke)
Doğru prosedürleri uygun biçimde sürdürme
alışkanlığı demektir.
Tertip düzen ve temizlikle ilgili standardlar ve
prosedürler disiplin olmadan hiç bir işe
yaramaz
Disiplin, günlük yaşantımızda da, dış şartlar
bizi aksi yöne sevketse bile içimizden
kaynaklanan bir güçle kararlaştırdığımız bir
eylemi sürdürmemiz anlamına gelir
85
Disiplin olmayınca şu sorunlar çıkar
 Dağınık ve kirli bir işyeri Tertiplenen
eşyalar yeniden birikmeye başlar
 İyi planlanmış bir düzende bile
malzemeler kullanıldıktan sonra yerine
bırakılmaz
 Kirlenen malzemeler temizlenmez
 Yerlere bırakılan eşyalar insanların
düşüp yaralanmalarına neden olur
 moral bozar.
86
Yönetimin rolü
 Kendinizi ve iş arkadaşlarınızı 5 S kavram







ve teknikleri hakkında eğitmek.
5 S uygulama ekipleri oluşturmak.
5 S için zaman ayırmak ve program
yapmak.
5 S uygulaması için kaynak oluşturmak.
5 S çalışmalarını takdir edip desteklemek.
Tüm çalışanları yaratıcı katkıda bulunmaları
için özendirmek.
5 S çabaları için maddi ve maddi olmayan
ödüller oluşturmak.
5 S çabalarını özendirmek.
87
Sizin rolünüz
 5 S uygulamalarına ilişkin daha fazla şey







öğrenmek.
İş arkadaşlarınızın 5 S konusunda eğitimine
yardımcı olmak.
5 S uygulamasını heyecanla
gerçekleştirmek.
5 S çabalarını özendirmek.
Günlük çalışmalarınıza 5 S’i uygulama
gayreti içine girmek.
Atelye amirinden destek ve kaynak
istemek.
Yaratıcı fikirler geliştirip amirlere sunmak.
.
88
Son söz
 Bu programdan öğrendiklerinizi
nasıl uygulamayı planlamanız size
ait olmakla birlikte en iyi başlangıç
noktası evinizdir.
 Bir eylem planı geliştirmekle işe
başlayabilirsiniz.
Bizim ev
Kitaplar
Hanım
Çocuklar
 Hemen işimde neleri uygulayabilirim?
 Hemen evimde neleri uygulayabilirim?
 Evdeki diğerlerini işin içine nasıl
katabilirim?
89
 Üçüncü sınıf bir iş yerinde;
 Çalışanlar yere çöp atar, kimse o
çöpü yerden alıp çöp kutusuna
koymaz.
 İkinci sınıf bir iş yerinde;
 Çalışanlar yere çöp atarlar, ama o
çöpü yerden alıp çöp kutusuna
koyanlar da vardır.
 Birinci sınıf iş yerinde;
 Kimse yere çöp atmaz, Ama yerde
kim çöp görürse o çöpü yerden alır ve
çöp kutusuna atar.
90
Teşekkür Ederim
Download

İş Hijyeni