PROF. DR. YASEMİN IŞIKTAÇ
VESAYET
Vesayet de velayet gibi bir yasal temsil
çeşididir.
VESAYET
Tanım; Vesayet korunmaya ve yardıma muhtaç
olup buna velayet şeklinde sahip olmayan
kimselerin kişi varlığı ve mal varlığına ilişkin
yararlarının korunması ve temsili için devlet
tarafından düzenlenen bir bakım ve koruma
kurumudur.
VESAYET
Vesayet çocuklar açısından ana baba bakımının
yerini tutar.
Temel amaç ise velayet altında bulunmayan
çocukları ve kanunda belirtilen nedenlerden dolayı
yardıma muhtaç yetişkin kişileri korumaktır.
VESAYET
Vesayet tıpkı velayet gibi vasi ile korunmaya alınan
arasında hak ve yükümlülükler doğurur.
Türk hukukunda velayet ve vesayet ayrı ayrı
düzenlenmiştir, ama yasa ihtiyaç halinde daha geniş
düzenlenmiş olan vesayete göndermede
bulunmaktadır. (TMK madde 445)
VESAYET
VELAYET –VESAYET ARASINDAKİ FARKLAR
1) Velayet daha çok küçükler, istisnai olarak kısıtlılarla
ilgilidir.
Vesayet ise daha çok kısıtlılar, istisnai olarak küçükler
hakkındadır.
2) Velayet hısımlıktan doğar.
Vesayet ise kanundan doğar ve mahkeme kararı ile
şekillenir.
3) Velinin çocuğun kişiliği alanındaki hak ve yetkileri vasinin
vesayet altında bulunanın kişilik alanına ilişkin
yetkilerinden daha geniştir.
VESAYET
4) Veli, çocuğun işlemlerini yaparken kural olarak izin
almak zorunda değildir. Oysa vasi TMK madde 462
gereği sulh mahkemesinden, TMK madde 463
işlemleri yaparken de asliye hukuk mahkemesinden
izin almak zorundadır.
5) Velinin velayet altındakinin mallarını kullanma hakkı
vardır, vasinin böyle bir hakkı yoktur.
6) Veli bakım ve eğitim masraflarını öder, vasinin ise
böyle bir yükümlülüğü yoktur.
VESAYET
7) Vasi kural olarak velayet altındaki çocuğun mallarının
defterini tutmak ve mahkemeye hesap vermek
zorundadır. Velinin böyle bir külfeti yoktur.
8) Velayet kanundan doğan görev niteliğinde bir haktır.
Azil ve istifa olmaz. Vasi ise azledilebilir, istifa edebilir.
9) Velayet altındaki çocuğun yerleşim yeri, velayet
sahibinin yerleşim yeridir. Vesayet altında bulunan
çocuğun yerleşim yeri ise bağlı olduğu vesayet
makamının (sulh mahkemesi) bulunduğu yerdir.
(TMK madde 21)
VESAYET
Kamusal Vesayet
Vesayet Çeşitleri
Özel Vesayet
(Aile Vesayeti)
VESAYET
KAMUSAL VESAYET
Vesayet işlevi bakımından bir kamı kurumudur.
Kamusal vesayeti yürütecek olan Devlet organı vesayet
daireleri, vasi ve kayyımdır.
Vesayet daireleri sulh hukuk mahkemesi ile denetim
makamı olan asliye hukuk mahkemesidir.
VESAYET
ÖZEL VESAYET (AİLE VESAYETİ)
Aile vesayeti yoluna, vesayet altındaki kimsenin
menfaatinin gerektirdiği durumlarda, örneğin bir
şirketin ya da sınai işletmenin devam ettirilmesi için
başvurulabilir.
Aile vesayetine gerek olup olmadığına denetim
makamı alan asliye hukuk mahkemesi karar verir.
(TMK madde 398)
VESAYET
VESAYET ORGANLARI
Asli ve yardımcı organlar olmak üzere ikiye ayrılır.
VESAYET
DAİRESİ
ASLİ VESAYET
ORGANLARI
VESAYET
ORGANLARI
YARDIMCI
VESAYET
ORGANLARI
VASİ
KAYYIM
VESAYET
VESAYET DAİRESİ
Vesayet daireleri vesayet kurumunun resmi
organlarıdır.
Bunlar sulh ve asliye hukuk mahkemeleridir.
Sulh hukuk mahkemesi vesayet makamı, asliye
hukuk mahkemesi de denetim makamıdır.
VESAYET
-
-
-
Sulh Mahkemesi;
Vasinin atanması
Vasinin görevden alınması
Vasiye emir ve talimat verme
Vasiyi denetleme
Vasiye yardımcı olma ve yol gösterme
görevlerini yerine getirir.
VESAYET
Asliye mahkemesi ise;
- Sulh mahkemesini denetler
- Şikayet varsa karara bağlar
- Bazı konularda son onay ve izin makamıdır.
VESAYET
VASİ
Vesayeti yürütmek, vesayet altındaki küçüğün kişi
varlığı ve mal varlığını korumak, onu 3. kişilere
karşı hukuksal işlemlerde temsil etmektir.
Vesayet, velayet yerine geçen bir kurumdur. Bu
nedenle vasiye, vesayet makamının denetimi
altında olmak üzere anne-babaya ait yetkiler
tanınmıştır. Vasi, dışarıya karşı vesayet örgütünün
işlem ve eylemlerde bulunan organıdır.
VESAYET
KAYYIM
Kayyım vesayet organıdır. Fakat vasiye göre
kayyımın görevleri ve yetkileri daha sınırlıdır.
Çünkü kayyım bir işin görülmesi ya da malın
yönetimi için atanır. (TMK madde 403)
Kendisine kayyım atanan kişinin ehliyetinde bir
değişiklik olmaz ve hakkında kısıtlama kararı
alınmaz. Kayyım sadece kendisine verilen işi yerine
getirir, bunun dışında atandığı kişinin yasal
temsilcisi değildir.
VESAYET
Temsil kayyımı: Kayyım, belirli bir işte kayyım
atandığı kişiyi temsil etmek üzere
görevlendirilmişse ona temsil kayyımı denir. (TMK
madde 426)
VESAYET
YARDIMCI VESAYET ORGANLARI
-
Çocuk yuva ve yurtları
Koruyucu aile
Sosyal hizmet uzmanları
Psikolog
Pedagog
Çocuk ve ergen daireleri
Islah ve bakımevleri
Koruma ve yardım
Çocuk koruma komisyonu
Aile danışma merkezleri
yardımcı vesayet organı sayılabilir.
VESAYET
ÇOCUĞUN VESAYET ALTINA ALINMASI
NEDENLERİ
ANNE BABANIN
ÖLÜMÜ
EVLİLİK DEVAM EDERKEN
VELAYET ALTINDAKİ ÇOCUĞUN
ANNE ve BABASI ÖLÜRSE
KÜÇÜĞE VASİ ATANIR (TMK
madde 336)
BOŞANMADAN SONRA ÖLÜM
BOŞANMADA KENDİSİNE
VELAYET VERİLEN EŞ ÖLÜRSE,
OTOMATİK OLARAK VELAYET
DİĞER EŞE GEÇMEZ.
HAKİM VASİ ATAYABİLİR.
VESAYET
EVLİ OLMAYAN
ANA YA DA
BABANIN ÖLÜMÜ
ANA İLE VELAYET DOĞUM
İLE KURULUR. ANCAK ANA
KÜÇÜK, KISITLI VEYA
ÖLMÜŞ İSE HAKİM VASİ
ATAYABİLİR.
EVLAT EDİNENİN ÖLÜMÜ
BURADA DA OTOMATİK
OLARAK ASIL ANNE ve BABAYA
VELAYET GEÇMEZ.
HAKİM DURUMA GÖRE KARAR
VERİR. VASİ ATAYABİLİR.
VESAYET
Velayet sahibi anne ve baba hakkında
gaiplik kararı verilmişse; velayet hakkı
sona erer ve çocuğa vasi atanır.
VESAYET
VELAYETİN KALDIRILMASI
Anne babanın deneyimsizliği, hastalığı, başka
yerde bulunması veya yeterli ilgi göstermemeleri
hallerinde velayet kaldırılabilir. Bu durumda
çocuğa vasi atanır. (TMK madde 348)
Anne babanın boşanmaları durumunda hakim
velayeti onlardan birine bırakabilir. Velayet sahibi
olan anne veya baba başka birisi ile evlendiğinde
üvey anne veya baba ile çocuk arasındaki ilişki
çocuk aleyhine işliyor ise bu durumda da velayet
kalkıp vesayet kurulabilir. (TMK madde 349)
Download

çocuk hukuku 9