Ekonomik Görünüm ve Para Politikaları
Erdem Başçı
Başkan
16 Haziran 2014, Konya
KSO, KTO, KTB
Genel Değerlendirme

Gayri Safi Yurt İçi Hasılanın büyüme hızı yüzde 4’e yakın
seyretmektedir.

Tasarruf bilinci ve basiretli borçlanma Türkiye’nin daha
dengeli ve istikrarlı büyümesini sağlayabilecektir.

Yıllık kredi büyüme hızı %15 seviyesine yaklaşmaktadır.

Enflasyondaki düşüşün Haziran ayı verisinden itibaren
başlayacağı tahmin edilmektedir.

Cari işlemler açığında iyileşmenin devam etmesi
beklenmektedir.
2
Sunum Planı
I.
Büyüme ve İstihdam
II.
Dış Denge
III.
Enflasyon
IV.
Para Politikası
3
BÜYÜME VE İSTİHDAM
4
Küresel büyüme ılımlı seyretmektedir.
Toplulaştırılmış Büyüme Oranları*
Gelişmiş Ülkelerde İşsizlik Oranları
(Yıllık Değişim, Yüzde)
(Yüzde)
Gelişmiş Ülkeler
ABD
Gelişmekte Olan Ülkeler
10
14
8
12
Euro Bölgesi
İngiltere
6
10
4
8
2
6
0
-2
4
-4
2
-6
Kaynak: Bloomberg, TCMB.
0
*Toplulaştırma yapılırken ülkeler GSYİH
değerlerine göre ağırlıklandırılmıştır.
Son Veri: 2014 1. Çeyrek.
Kaynak: Bloomberg, TCMB.
Son Veri: İngiltere ve Euro Bölgesi için Nisan
2014, ABD için Mayıs 2014.
5
2014 yılında da ılımlı seyretmeye devam etmesi beklenmektedir.
Büyüme Tahminleri
(Yüzde)
2014
Dünya
Gelişmiş Ülkeler
ABD
Euro Bölgesi
Almanya
Fransa
İtalya
İspanya
İngiltere
Japonya
Gelişmekte olan Ülkeler
Asya-Pasifik*
Çin
Hindistan
Latin Amerika
Brezilya
Doğu Avrupa
Rusya
Kaynak: Mayıs 2014 Consensus Forecasts.
2,9
2,7
1,2
1,9
0,9
0,6
1,0
2,8
1,3
6,0
7,3
5,4
2,1
1,7
1,5
0,3
* Japonya hariç.
6
2014 yılında büyüme, 2013’teki yüzde 4’lük trendini devam
ettirmektedir.
GSYiH*
(Mevsimsellikten Arındırılmış)
4,85
4,80
4,75
4,70
4,65
4,60
4,55
4,50
4,45
4,40
1
2
3
2005
Kaynak: TÜİK, TCMB.
4
1
2
3
2006
4
1
2
3
2007
4
1
2
3
2008
4
1
2
3
2009
4
1
2
3
2010
4
1
2
3
2011
4
1
2
3
2012
4
1
2
3
2013
4
1
2014
*Doğal Logaritma
7
2014 yılında nihai yurt iç talebin pozitif katkısı devam ederken net
ihracat da olumlu katkı yapmaktadır.
Yıllık GSYİH Büyümesine Katkılar
(Yüzde Puan)
24
24
20
20
16
16
12
12
8
8
4
4
0
0
-4
-4
-8
-8
-12
Stok Değişimi
-12
-16
Net İhracat
-16
-20
Nihai Yurt İçi Talep
-20
GSYİH
-24
Kaynak: TÜİK.
-24
Son veri: 2014 1.Çeyrek
8
Aşırı tüketim yapan ülkelerde yatırım oranları düşük düzeyde
seyretmektedir.
2013 Yılı Yatırım Oranları
(Yatırım/GSYİH, Yüzde)
60
50
40
30
20
10
0
Kaynak: IMF WEO.
9
Aşırı tüketim yapan ülkelerde büyüme oranları daha düşüktür.
Toplam Tüketim/GSYİH* ve Ortalama Büyüme**
(Yüzde)
12
CN
10
Ortalama Büyüme
8
IN
y = -0,1229x + 13,351
PE
ID
6
PH
MY
CO
CL
PL
BR
RU
KR
4
TH
CZ
EG
TR
SA
MX
2
HU
0
50
55
60
65
70
-2
-4
Kaynak: IMF e-Library.
75
80
85
90
GR
Toplam Tüketim /GSYİH
*2004 yılı itibarıyla cari fiyatlarla hesaplanan toplam tüketim (özel + kamu) harcamalarının GSYİH’ye oranını göstermektedir.
**2004-2013 yılları arası ortalama yıllık büyümeyi göstermektedir.
10
Aşırı tüketim aşırı hızlı borçlanmadan kaynaklanmaktadır.
TL Kredi / TL Mevduat Oranı
(Yüzde)
160
140
120
100
80
60
40
20
0
Kaynak: BDDK.
Son Veri: Nisan 2014
11
Türkiye’de istihdam gelişmiş ülkelere kıyasla daha olumlu
seyretmektedir.
Küresel Finansal Kriz Sonrası İstihdam*
(2013, 2007=100)
130
Avustralya
Fransa
Yunanistan
İtalya
ispanya
İsviçre
İngiltere
Belçika
Avusturya
120
110
Kanada
Almanya
İrlanda
Japonya
İsveç
Türkiye
ABD
Portekiz
Türkiye
Fransa*
100
Avustralya
İsviçre
Kanada
Almanya
Avusturya
İngiltere
ABD
İtalya
90
Portekiz
İrlanda
İspanya
Yunanistan
80
70
2007
Kaynak: IMF.
2008
2009
2010
2011
2012
2013
* Fransa için son gözlem 2012’dir.
12
Son yıllarda Türkiye’de diğer ülkelere göre daha güçlü bir istihdam
artışı gözlenmiştir.
2007-2012 Yılları Ortalama Yıllık İstihdam Artış Oranları
(Yüzde)
Gelişmiş Ülkeler ve Türkiye
Gelişmekte Olan Ülkeler ve Türkiye
4
4
3
3
2
1
2
0
1
-1
-2
0
-3
Kolombiya
Türkiye
Şili
Malezya
Endonezya
Brezilya
Filipinler
Meksika
Peru
Mısır
Tayland
Polonya
Rusya
G. Afrika
Çek Cum.
Türkiye
Avustralya
İsviçre
Kore
Almanya
Kanada
Belçika
Avustarya
İsveç
İngiltere
Fransa
İtalya
Japonya
ABD
Portekiz
İrlanda
İspana
Yunanistan
Kaynak: IMF.
Macaristan
-1
-4
Kaynak: IMF.
13
İstihdamdaki artış eğilimi 2014 yılında da devam etmektedir.
İstihdam
(Mevsimsellikten Arındırılmış, Milyon Kişi)
28
27
26
25
24
23
22
21
20
19
18
Kaynak: TÜİK.
Son Veri: Şubat 2014
14
İşgücüne katılım oranları hızla artmaktadır.
İşgücüne Katılım Oranı
İşgücüne Katılım Oranları
(İşgücü/15+ Nüfus, Mev. Arındırılmış)
(İşgücü/15+ Nüfus, Mev. Arındırılmış)
Toplam
51
76
50
İşgücüne Katılım Oranı (Erkek) (%)
İşgücüne Katılım Oranı (Kadın) (%) (sağ eksen)
33
74
31
72
29
70
27
68
25
45
66
23
44
64
21
49
48
47
46
Kaynak: TÜİK
Son Veri: Şubat 2014
Kaynak: TÜİK
Son Veri: Şubat 2014
15
İşgücüne yeni katılımlara rağmen işsizlik oranı küresel kriz
öncesindeki seviyelere yakın seyretmektedir.
İşsizlik Oranı
(Mevsimsellikten Arındırılmış, Yüzde)
15
14
13
12
11
10
9
8
7
6
Kaynak: TÜİK.
Son Veri: Şubat 2014
16
Öncü göstergeler Euro Bölgesi’ndeki toparlanmanın süreceğine
işaret etmektedir.
Euro Bölgesi İmalat Sanayi ve Hizmetler PMI Endeksi
(Mevsimsellikten Arındırılmış)
65
İmalat
Hizmetler
60
55
50
45
40
35
30
Kaynak: Markit.
Son Veri: Mayıs 2014
17
İhracatın büyümeyi ve dengelenmeyi desteklediği
gözlemlenmektedir.
PMI İhracat Siparişleri
Yeni İhracat Siparişleri Beklentisi*
(Mevsimsellikten Arındırılmış)
(Mevsimsellikten Arındırılmış)
60
40
55
30
50
20
45
10
40
0
35
-10
30
-20
25
-30
Kaynak: Markit.
Son Veri: Mayıs 2014.
Kaynak: TÜİK, TCMB.
Son Veri: Mayıs 2014.
*İktisadi Yönelim Anketi: Gelecek üç ay için yeni
ihracat siparişleri beklentiniz. (artacak-azalacak)
18
AB ülkelerindeki toparlanma ihracat artışına katkıda
bulunmaktadır.
İhracat
(Altın Hariç, Nominal, Yıllık Yüzde Değişim, 6 Aylık Hareketli Ortalama)
40
30
20
10
0
-10
-20
-30
Toplam İhracat
AB 27'ye Yapılan İhracat
-40
-50
Kaynak: TÜİK.
Son Veri: Nisan 2014.
19
Yeni ihracat talebi önemli ölçüde AB ülkelerinden gelmektedir.
Ticaret Ortaklarına İhracat
(Mayıs 2014 İtibarıyla Son 3 Aylık Toplam, Yıllık Değişim, Yüzde)
30
25
20
15
10
5
0
-5
-10
-15
İngiltere
Kaynak: TİM, TCMB.
İspanya
Almanya
İtalya
Irak
Fransa
ABD
Rusya
Son Veri: Mayıs 2014
20
AB-27’deki toparlanma ihracat pazar payına da yansımaktadır.
İhracat Pazar Payı*
(6 Aylık Hareketli Ortalama, Yüzde)
60
AB-27
50
40
Diğer Avrupa
Kuzey Amerika
Asya
Orta Doğu ve Afrika
30
20
10
0
Kaynak: TÜİK.
*Altın hariç.
Son Veri: Nisan 2014
21
Yeni kurulan firmaların sayısı 2013 yılı başından beri artmaktadır.
Kurulan Firma Sayısı
(12 Ay Birikimli, Bin Adet)
60
55
50
45
40
35
Kaynak: TOBB.
Son Veri: Nisan 2014
22
TGA oranları düşük düzeylerde seyretmeye devam etmektedir.
Toplam TGA Oranı
(Yüzde)
7,0
6,5
6,0
5,5
5,0
4,5
4,0
3,5
3,0
2,5
2,0
Kaynak: TCMB.
Son Veri: 06 Haziran 2014
23
Karşılıksız çek oranları düşük düzeylerini korumaktadır.
Karşılıksız Çek Oranları*
12
12
Karşılıksız Çek Dönüşüm Oranı (Adet)
10
Karşılıksız Çek Dönüşüm Oranı (Tutar)
10
8
8
6
6
4
4
2
2
0
0
Kaynak: TCMB.
*Karşılıksız çek dönüşüm oranları, takas odalarına ibraz edilen ve karşılıksız kalan
çek adet ve tutarının toplam takasa ibraz edilen çek adet ve tutarı içindeki oranı.
Son Veri: Mayıs 2014
24
Reel sektörün dış borçlanmasında vadenin uzadığı gözlenmektedir.
Reel Sektör Dış Borcunun Vade Dağılımı
(Yüzde)
100
90
80
5+ Yıl
70
5 Yıl
60
4 Yıl
50
40
3 Yıl
30
1-2 Yıl
20
10
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
0
Kaynak: TCMB.
25
Firmaların finansman giderlerinin toplam giderler içindeki payı
azalmıştır.
İmalat Sektöründe Faaliyet Gösteren
Firmaların Toplam Giderlerinin Bileşenleri
İmalat Sektöründe Firmaların Finansman
Giderlerinin Toplam Net Satışlara Oranı
(Yüzde)
(Yüzde, 2012)
Diğer
Giderler
(% 3,1)
Finansman
Giderleri
(% 2,2)
Faaliyet
Giderleri
(% 8,5)
8,0
7,0
7,0
6,0
5,6
5,0
4,0
3,0
2,0
Satılan
Malların
Maliyeti*
(% 86,2)
3,7
3,5
3,3
2,9
2,7
2,6
1,8
2,0
2,2
1,0
0,0
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
Kaynak: TCMB, Sektör Bilançoları 2010-2012
* Satılan malların maliyeti = yerli ve ithal
hammadde ve malzeme giderleri, elektrikdoğal gaz-su giderleri, işgücü giderleri
Kaynak: TCMB, Sektör Bilançoları
26
DIŞ DENGE
27
Türkiye’de tasarruf oranları düşüktür.
2013 Yılı Tasarruf Oranları
(Yatırım/GSYİH, Yüzde)
60
50
40
30
20
10
0
Kaynak: IMF WEO.
28
Türkiye’de tasarruf oranlarının düşük olması cari açığın yüksek
olmasına sebep olmaktadır.
2013 Yılı Cari Denge Oranları
(Cari Denge/GSYİH, Yüzde)
8
6
4
2
0
-2
-4
-6
-8
-10
Kaynak: IMF WEO.
29
Alınan önlemler sonucunda cari işlemler açığında iyileşmenin
devam etmesi beklenmektedir.
Cari İşlemler Dengesi (CİD)
(12-Aylık Birikimli, % GSYİH)
0,0
Makroihtiyati
Önlemler
-2,0
-4,0
-6,0
CİD/GSYİH
CİD/GSYİH (Altın hariç)
-8,0
-10,0
1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Cari Açık (Milyar
ABD Doları)
0.6
7.6
14.2
21.4
31.8
37.8
40.4
12.2
45.4
75.1
48.5
65.0
Cari Açık/GSYİH
(Yüzde)
0.3
2.5
3.6
4.5
6.0
5.7
5.4
2.0
6.2
9.7
6.2
7.9
Kaynak: TCMB.
Son Veri: Mart 2014
30
Büyümenin 2014 yılında daha dengeli bir şekilde sürmesi
beklenmektedir.
Nihai Yurt İçi Talep ve Gayri Safi Yurtiçi Hasıla
(Mevsimsellikten Arındırılmış, 1998 Sabit Fiyatlarıyla)
33
31
GSYİH
Nihai Yurt İçi Talep
29
27
25
23
21
19
17
1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1 2 3 4 1
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
Kaynak: TÜİK, TCMB.
31
Dengelenme süreci öngörüldüğü şekilde devam etmektedir.
İhracat ve İthalat Miktar Endeksleri
(Altın Hariç, Mevsimsellikten Arındırılmış, 2010=100, Çeyreklik)
140
130
İhracat (altın hariç)
İthalat (altın hariç)
120
110
100
90
80
70
Kaynak: TÜİK, TCMB
Son Veri: Nisan 2014
32
İhracatın ithalatı karşılama oranındaki artış eğilimi sürmektedir.
İhracatın İthalatı Karşılama Oranı
(12-Aylık Kayan Pencereler *, Yüzde)
74
72
70
Makroihtiyati
Önlemler
68
66
Dönem Ortalaması: 63,9
64
62
60
58
Karşılama Oranı (altın hariç)
56
54
Kaynak: TÜİK, TCMB.
* 12-aylık birikimli ihracat /12-birikimli ithalat
Son Veri: Nisan 2014
33
Kredi büyüme hızı %15 seviyesine yaklaşmaktadır.
Tüketici Kredileri* ve Ticari Krediler
(Yıllık Değişim, Yüzde)
60
60
Tüketici Kredileri
Ticari Krediler (Kur Etkisinden Arındırılmış)
50
50
40
40
30
30
20
20
10
10
0
0
-10
Kaynak: TCMB.
-10
Toplam bankacılık sektörü (Katılım bankaları dahil, TGA Hariç)
*Kredi kartları dahil.
Son Veri: 06 Haziran 2014
34
Makroihtiyati tedbirler sonrasında bankacılık sektörü finansman
ağırlığını tüketimden yatırım ve üretime kaydırmaktadır.
Ticari Krediler (Kur Etkisinden Arındırılmış)/Tüketici Kredileri*
2
Makroihtiyati
Önlemler
2
1,9
1,9
1,8
1,8
1,7
1,7
Kaynak: TCMB.
Toplam bankacılık sektörü (Katılım bankaları dahil, TGA Hariç)
*Kredi kartları dahil.
Son Veri: 06 Haziran 2014
35
Türkiye’nin kamu borcu diğer ülkelere göre düşük seviyededir.
Gelişmiş Ülkeler ve Türkiye
Gelişmekte Olan Ülkeler ve Türkiye
(GSYİH’ye Oran, Yüzde, 2013)
(GSYİH’ye Oran, Yüzde, 2013)
300
90
80
250
70
200
60
50
150
40
30
100
20
50
10
Avustralya
Türkiye
Avusturya
Hollanda
Almanya
Kanada
İngiltere
İzlanda
Fransa
İspanya
Belçika
ABD
İrlanda
Portekiz
İtalya
Yunanistan
Japonya
Kaynak: IMF Fiscal Monitor
Macaristan
Brezilya
Hindistan
Malezya
Arjantin
Polonya
Meksika
Güney Afrika
Tayland
Romanya
Türkiye
Filipinler
Kolombiya
Endonezya
Bulgaristan
Çin
Peru
Rusya
Şili
0
0
Kaynak: IMF Fiscal Monitor
36
Mali disiplinin devam edeceği öngörülmektedir.
AB Tanımlı Kamu Borç Stoku
(GSYİH’ye Oran, Yüzde)
80,0
74,0
67,7
70,0
59,6
60,0
52,7
50,0
46,5
46,1
39,9
40,0
42,3
40,0
39,1
36,2
36,3
33,0
31,0
30,0
2015*
2016*
30,0
20,0
10,0
0,0
2002
2003
2004
2005
2006
Kaynak: Maliye Bakanlığı, Orta Vadeli Program (2014-2016).
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014*
*Orta Vadeli Program (2014-2016) tahminleri
37
Mali disiplinin devam edeceği öngörülmektedir.
Merkezi Yönetim Bütçe Açığı
(GSYİH’ye Oran, Yüzde)
12
11,9
11,5
8,8
9
6
5,5
5,2
3,6
3
1,6
2,1
1,8
1,9
1,4
1,1
1,2
1,6
1,1
0,6
0
2001
2002
2003
2004
2005
Kaynak: Maliye Bakanlığı, Orta Vadeli Program (2014-2016).
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014*
2015*
2016*
*Orta Vadeli Program (2014-2016) tahminleri
38
ENFLASYON
39
Türkiye ekonomisi dezenflasyon sürecindedir.
Enflasyon
(Yüzde)
80
Örtük Enflasyon
Hedeflemesi
70
60
50
40
Açık Enflasyon
Hedeflemesi
30
20
10
0
Kaynak: TUİK, TCMB.
Son Veri: Mayıs 2014
40
Döviz kuru gelişmeleri enflasyon artışında önemli bir rol oynamıştır.
TL ve Dolar Bazlı İthalat Fiyatları
(2010=100)
170
ABD Doları Cinsinden
TL Cinsinden
150
130
110
90
70
50
Kaynak: TÜİK, TCMB.
Son Veri: Nisan 2014.
41
Döviz kuru gelişmeleri enflasyon artışında önemli bir rol oynamıştır.
Döviz Kurunun Yıllık Enflasyona Etkisi*
(Yüzde Puan)
6,0
4,5
3,0
1,5
Döviz Kurunun Yıllık Tüketici Enflasyona Etkisi (Puan)
Döviz Kuru Sepeti (yıllık % değişim, sağ eksen)
45
35
25
15
5
0,0
-5
-1,5
-3,0
Kaynak: TÜİK, TCMB.
-15
-25
Son Veri: Mayıs 2014
42
Enflasyondaki düşüşün Haziran ayı verisinden itibaren gözleneceği
tahmin edilmektedir.
Enflasyon Raporu Tahmini
(Yüzde)
Tahmin Aralığı*
Belirsizlik Aralığı
Yıl Sonu Enflasyon Hedefleri
12
Percent
10
Çıktı Açığı
Gerçekleşme
12
Kontrol Ufku
10
8
8
6
6
4
4
2
2
0
0
-2
-2
-4
-4
* Enflasyonun tahmin aralığı içinde kalma olasılığı yüzde 70’tir.
Son Veri: Nisan 2014.
43
PARA POLİTİKASI
44
FED’in faiz artırım sinyali ABD tahvil faizlerinin artmasına neden
olmuştur.
ABD 10 Yıllık Tahvil Faizi
(Yüzde)
3,5
Çıkış Sinyali
Sonrası Dönem
3,0
2,5
2,0
1,5
1,0
Kaynak: Bloomberg.
Son Veri: 13 Haziran 2014
45
Cari açık veren diğer ülkelerde de uzun vadeli tahvil faizleri
artmıştır.
Gelişmekte Olan Ülkeler 10 Yıllık Tahvil Faizleri*
(Yüzde)
11
11,0
Hindistan
10,0
10
Güney Afrika
9,0
9
8,0
8
Çıkış Sinyali
Sonrası Dönem
7
14
6,0
Çıkış Sinyali
Sonrası Dönem
5,0
6
15
7,0
10
Brezilya
Endonezya
9
13
8
12
7
11
10
9
8
Kaynak: Bloomberg, Reuters
Çıkış Sinyali
Sonrası Dönem
6
Çıkış Sinyali
Sonrası Dönem
5
*10 yıllık yerli para cinsinden tahvilin getirisi alınmıştır.
Son Veri: 13 Haziran 2014
46
Reel faizler küresel kriz öncesi seviyesinin altındadır.
Gösterge Tahvil Reel Faizi*
(Yüzde)
25
25
20
20
15
15
10
Mali Disiplin
(Kamu)
10
Mali Disiplin
(Özel)
5
5
0
0
-5
-5
Kaynak: BIST, TCMB.
*Reel faiz serisi, gösterge tahvilin getirisinden enflasyon beklentilerinin çıkarılması şeklinde hesaplanmıştır. Enflasyon beklentisi olarak, 2006 yılı
Nisan ayına kadar 12 ay sonrası enflasyon beklentisi kullanılırken , ondan sonraki dönemde ise 12 ve 24 ay sonrası enflasyon beklentileri kullanılarak
24 ay içindeki ortalama enflasyon beklentisi hesaplanmıştır. Enflasyon beklentisi olarak uygun ortalama kullanılmıştır.
Son Veri: 28 Mayıs 2014
47
Makroihtiyati önlemler kredi talebini azaltarak piyasa faiz
oranlarının azalmasına neden olmaktadır.
Makroihtiyati Önlemlerin Etkisi
Piyasa Faiz
Oranı
Arz
r
r'
Talep
Talep'
F'
Kaynak: TCMB
F
Fon Miktarı
r veF başlangıç denge noktasını, r’ ve F’ makroihtiyati önlemler sonrasındaki denge noktasını göstermektedir.
48
Finansal eğitim yoluyla aşırı borçlanmanın önüne geçilmesi de
benzer şekilde piyasa faiz oranlarının düşmesine yol açabilecektir.
Finansal Eğitimin Etkisi
Piyasa Faiz
Oranı
Arz
r
r'
Talep
Talep'
F'
Kaynak: TCMB
F
Fon Miktarı
r veF başlangıç denge noktasını, r’ ve F’ finansal eğitim sonrasındaki denge noktasını göstermektedir.
49
Finansal Eğitim
“Finansal Erişim, Finansal Eğitim ve Finansal Tüketicinin Korunması
Stratejisi ve Eylem Planları” hususundaki Başbakanlık Genelgesi
(05 Haziran 2014)
•
Finansal eğitim ve finansal tüketicinin korunması alanlarında
toplam 55 adet eylem belirlenmiştir.
•
Her bir eyleme ilişkin sorumlu ve ilgili kurumlar tespit edilmiştir.
•
Merkez Bankası, 55 eylemin 2 tanesinde sorumlu kurum, 45
tanesinde ise ilişkili kurum olarak belirlenmiştir.
50
Finansal Eğitim
Merkez Bankası’nın Sorumlu Olduğu Alanlar
1. Tasarruf bilincinin artırılması ve kuruş kullanımının
özendirilmesi
2. Medya çalışanlarının finansal konularda
bilgilendirilmesi
51
Basiretli Borçlanma
1) Kamu
- Mali Disiplin
2) Bankalar
- Sağlıklı Regülasyon
- Geçmiş Tecrübeler
3) Firmalar
- Geçmiş Tecrübeler
4) Hanehalkı
- Makroihtiyati Önlemler
- Finansal Eğitim
52
Türkiye’nin risk primi Euro Bölgesi borç krizi seviyesinin altında
seyretmektedir.
Türkiye-ABD 10 Yıllık Tahvil* Faiz Farkları
(Yüzde)
12
Lehman
Krizi
10
Euro
Bölgesi
Borç Krizi
FED’in Çıkış
Sinyali
8
6
4
2
0
Kaynak: Bloomberg.
Son Veri: 13 Haziran 2014
*ABD doları cinsinden.
53
Enflasyon beklentilerindeki ve fiyatlama davranışlarındaki bozulmanın
engellenmesi için önden yüklemeli ve güçlü parasal sıkılaştırma yapılmıştır.
Para Politikası Faiz Oranları
(Yüzde)
14
14
12
12
10
10
8
8
6
6
4
Gecelik Borç Alma - Borç Verme Faiz Koridoru
4
BIST Bankalararası Gecelik Repo Faizleri (10 Günlük HO)
2
TCMB Ortalama Fonlama Faizi
2
1 Hafta Vadeli Repo Faiz Oranı
0
Kaynak: TCMB, BİST.
0
Son Veri: 12 Haziran 2014
54
Parasal sıkılaştırma tedbirleri beklenen sonuçları vermektedir.
35
D
30
Önden Yüklemeli
Parasal Sıkılaştırma
Faiz Oranları*
25
Ölçülü Faiz
İndirimleri
20
Sert Faiz
İndirimi
15
B
Kısa Vadeli Faizler
C
10
Tedbir Alınmadığı Durum
A
5
0
0
5
Kaynak: Stephen Williamson Blogu, TCMB.
10
Enflasyon Oranı
15
20
25
A: Enflasyon Hedefi, B: Şok Öncesi Durum, C: Enflasyon Şoku
D: Gecikmiş ve Zayıf Politika Tepkisi Sonucunda Varılan Nokta
*Uzun vadeli ilişki eğrisi için uzun vadeli faizleri , dinamik eğriler için kısa vadeli faizleri göstermektedir.
Not: Vade primi ve risk priminin sıfır olduğu varsayılmıştır.
55
Parasal sıkılaştırma tedbirleri beklenen sonuçları vermektedir.
Politika Faizi ve Fonlama Faizi
(Yüzde)
14
5 Yıl - TCMB Faiz Farkı
3 Aylık Piyasa Faizi
14
12
5 Yıllık Piyasa Faizi
TCMB Ortalama Fonlama Faizi*
12
10
10
8
8
6
4
1. Dönem
2. Dönem
6
4
2
2
0
0
-2
-2
Kaynak: TCMB, Bloomberg.
*20.10.2011 tarihi öncesi TCMB borçlanma faizini, bu tarih sonrası ortalama fonlama faizini ifade etmektedir.
Son Veri: 13 Haziran 2014
56
Parasal sıkılaştırma tedbirleri beklenen sonuçları vermektedir.
(Yıllık Faizler, Yüzde)
28
26
24
22
20
Ticari (4 Haftalık HO)
Konut
Nakit
Gösterge Tahvil
TCMB Faizi*
28
26
24
22
20
18
18
16
16
14
14
12
12
10
10
8
8
6
6
4
4
2
2
0
0
Kaynak: TCMB.
*20.10.2011 tarihi öncesi TCMB borçlanma faizini, bu tarih sonrası ortalama fonlama faizini ifade etmektedir.
Son Veri: 30 Mayıs 2014
57
Kısa vadeli faizlerdeki geçici sıkılaştırma enflasyonla mücadelede
etkili bir araçtır.
Politika Faiz Oranı ve Enflasyon
(Yüzde)
8
6
Politika Faiz
Oranı
7
ABD
Avrupa Birliği
6
5
4
2
0
Politika Faiz
Oranı
4
3
Enflasyon
2
Enflasyon
1
-2
0
-4
15
-1
18
Japonya
10
Politika Faiz
Oranı
İngiltere
13
5
8
0
3
Politika Faiz
Oranı
Enflasyon
Enflasyon
-5
-2
Kaynak: Bloomberg, IMF.
58
30
Parasal Sıkılaştırma Öncesi
(22.05.2013-27.01.2014)
15
0
-10
Kaynak: Bloomberg
Türkiye
Hindistan
Brezilya
Avustralya
G.Afrika
Kore
Meksika
Kolombiya
Endonezya
Malezya
Y.Zelanda
Romanya
Polonya
İzlanda
Tayvan
Macaristan
Japonya
İsrail
Tayland
İsviçre
Rusya
Şili
Çek Cumh.
Euro
Çin
İsviçre
İzlanda
Euro
İsrail
Polonya
Kore
Romanya
Y.Zelanda
Çin
Çek Cumh.
Japonya
Macaristan
Tayvan
Kolombiya
Meksika
Tayland
Malezya
Avustralya
Rusya
Şili
Hindistan
Brezilya
G.Afrika
Endonezya
Türkiye
Parasal sıkılaştırmayla Türk lirasındaki hızlı değer kaybı
önlenmiştir.
Para Birimlerinin ABD Dolarına Karşı Değerindeki Değişim
5
Parasal Sıkılaştırma Sonrası
(27.01.2014-13.06.2014)
25
0
20
-5
10
5
-10
-15
-5
-20
Kaynak: Bloomberg
59
Parasal sıkılaştırma döviz kurları üzerinde kayda değer bir etki
yapmıştır.
ABD doları/TL
(Günlük)
2,4
Ara Kurul
Toplantı
Duyurusu
2,35
S&P
Açıklaması
2,3
Telafi Faizi
Sinyali
2,25
Yerel
Seçimler
2,2
Ara
Kurul
Kararı
2,15
2,1
17 Aralık
2,05
2
İç Siyasi
Gelişmeler
Ukrayna’daki
Gelişmeler
Moody’s
Açıklaması
Draghi’nin
Konuşması
Nisan Kurul
Kararı
ECB
Mayıs
Irak’taki
Açıklaması Kurul
Gelişmeler
Kararı
1,95
Kaynak: Bloomberg, TCMB.
Son Veri: 13 Haziran 2014
60
Aşırı oynaklığa karşı döviz rezervleri kullanılmış, Mayıs ayından
itibaren tekrar rezerv biriktirilmeye başlanmıştır.
TCMB Döviz Rezervi
(Altın Dahil, Milyar ABD dolar)
140
130
120
110
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
Kaynak: TCMB.
Son Veri: 06 Haziran 2014
130,8 milyar ABD doları
61
Aşırı oynaklığa karşı döviz rezervleri kullanılmış, Mayıs ayından
itibaren tekrar rezerv biriktirilmeye başlanmıştır.
(Milyar ABD Doları)
140
120
ROM döviz
YP ZK için döviz
TCMB diğer döviz rez.
ROM altın
Kıymetli maden için altın
TCMB diğer altın rez.
100
80
60
40
Döviz
Satımı
(-)
İhracat
Reeskont
Kredileri
(+)
Ekim 2013
0,84
1,07
Kasım 2013
1,44
1,70
Aralık 2013
4,67
1,02
Ocak 2014*
5,75
0,57
Şubat 2014
1,00
0,30
Mart 2014
1,05
0,48
Nisan 2014
1,2
0,36
Mayıs 2014
0,5
2,05
20
ROM Döviz
39
0
YP Zorunlu
Karşılıklar
33,3
Toplam
72,3
Kaynak: TCMB.
*23 Ocak 2014 tarihindeki doğrudan döviz satışı dahil edilmiştir.
62
Genel Değerlendirme

Gayri Safi Yurt İçi Hasılanın büyüme hızı yüzde 4’e yakın
seyretmektedir.

Tasarruf bilinci ve basiretli borçlanma Türkiye’nin daha
dengeli ve istikrarlı büyümesini sağlayabilecektir.

Yıllık kredi büyüme hızı %15 seviyesine yaklaşmaktadır.

Enflasyondaki düşüşün Haziran ayı verisinden itibaren
başlayacağı tahmin edilmektedir.

Cari işlemler açığında iyileşmenin devam etmesi
beklenmektedir.
63
Ekonomik Görünüm ve Para Politikaları
Erdem Başçı
Başkan
16 Haziran 2014, Konya
KSO, KTO, KTB
Download

buradan