VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
1
Veri Tabanı Nedir?
 Birbiriyle ilişkisi olan verilerin tutulduğu,
 Kullanım amacına uygun olarak düzenlenmiş veriler
topluluğunun,
 Mantıksal ve fiziksel olarak tanımlarının bulunduğu
 Bilgi depolarıdır.
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
2
Veri Tabanı Örnekleri
 Üniversite- Öğrenci İşleri Bilgi Sistemi
 Hastane-Hasta, doktor, tedavi, araç-gereç, mali bilgiler
 Ticari bir şirket- Müsteri, Ürün, Satış, Ödeme,
Teslimat bilgileri
 Banka-Müşteri, mevduat, kredi kartı, kredi bilgileri
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
3
Veri tabanı
 Veri tabanı kavramı ilk olarak 1980’li yıllar
 Basit bir web uygulamasından
 uluslararası kuruluşların büyük ve karışık verilerine
kadar
 pek çok alanda veri tabanı uygulamalarına ihtiyaç
durulmaktadır.
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
4
Veri Tabanı Yönetim Sistemi Nedir?
 Yeni bir veritabanı oluşturmak,
 Veri tabanını düzenlemek
 Kullanmak,
 Geliştirmek
 Bakımını yapmak için
 Çeşitli karmaşık işlemlerin gerçekleştirildiği bir
yazılım sistemidir.
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
5
Veri Tabanı Yönetim Sistemlerinin
Sınıflandırılması
 Veri Modeline Göre
 Hiyerarşik
 Ağ
 İlişkisel
 Nesneye Yönelik
 Kullanıcı Sayısına Göre
 Tek kullanıcılı
 Çok kullanıcılı
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
6
Hiyerarşik veritabanları
 Veri tabanları için kullanılan ilk modeldir
 Hiyerarşik veritabanları bilgileri bir ağaç yağısında
saklarlar.
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
7
Ağ veritabanları
 Hiyerarşik veritabanları yetersiz kalınca 1960’ların
sonunda verilerin ağaçların daha gelişmiş hali olan
graflar şeklinde saklandığı yapı ortaya çıkmıştır.
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
8
İlişkisel veritabanları
 1970’lerin başında geliştirilmiştir.
 Bu sistemde veriler tablo şeklinde saklanır.
 Tablolar arasındaki bağlantılar matematiksel ilişkilerle
gösterilir.
 Günümüzdeki hemen hemen tüm veri tabanı
programları bu yapıdadır.
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
9
İlişkisel veritabanları
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
10
Nesneye Yönelik veritabanları
 Günümüzdeki pek çok kelime işlemci ve hesap tablosu
programında kullanılan nesneler artık
veritabanlarında da kullanılmaktadır.
 Nesneye yönelik veritabanı C++ gibi nesneye yönelik
bir dille oluşturulan ve yine bu tarz bir dille kulanılan
veri tabanı anlamına gelir.
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
11
Neden veri tabanı kullanılır?
 Verilerin tutulması, saklanması ve erişilmesinde
geleneksel yaklaşım verilerin ayrı ayrı dosyalarda
gruplanması yaklaşımını kullanmaktadır.
 Verilerin artması, verilere aynı anda erişme ve
düzenlenme ihtiyacı ile geleneksel yakaşım yetersiz
kalmıştır.
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
12
Veri Tabanı Yaklaşımının Avantajları
 Ortak verilerin tekrarını önIenmesi;
 Verilerin merkezi denetiminin ve tutarlılığının
sağlanması
 Veri payIaşımının sağlanması
 Fiziksel yapı ve erişim yöntemi karmaşıklıklarının, çok
katmanlı mimarilerle kullanıcıdan gizlenmesi,
 Her kullanıcıya yalnız ilgilendiği verilerin, alışık
olduğu kolay, anlaşılır yapılarda sunulması
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
13
Veri Tabanı Yaklaşımının Avantajları
 Sunulan çözümleme, tasarım ve geliştirme araçları ile
uygulama yazılımı geliştirmenin kolaylaşması.
 Veri bütünlüğünün gerekli olanakların sağlanması,
 Güvenlik ve gizliliğin istenilen düzeyde sağlanması
 Yedekleme, yeniden başlatma, onarma gibi işletim
sorunlarına çözüm getirilmesi
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
14
Veri Tabanı Yönetim Sistemleri














Oracle database
IBM DB/2
Adaptive Server Enterprise
Informix
Microsoft Access
Microsoft SQL Server
Microsoft Visual FoxPro
MySQL
PostgreSQL
Progress
SQLite
Teradata
CSQL
OpenLink Virtuoso
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
15
Veri Tabanı Yapısı
Veri tabanı
Tablo
Tablo
Tablo
Alan 1
Alan 2
Tablo
Alan3
Tablo
Alan4
1
2
3
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
16
Tablo
 Bir veritabanı tablolarda saklanan verilerden oluşur.
 Tablolar verilerin satırlar ve sütunlar halinde
düzenlenmesiyle oluşan veri grubudur.
 Örneğin ders içeriği ve öğrenci bilgilerini
veritabanında saklamak için 2 tablo oluşturulur:
 Ogrenci_bilgileri
 icerik
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
17
Tablo
 Tablo içindeki her bir bilgi kayıt,
 Sütunlar ise alan olarak isimlendirilir.
 Örneğin öğrenci bilgileri tablosunda
 Öğrenci numarası,
 adı soyadı,
 doğum tarihi,
 doğum yeri,
 e-mail adresi
bilgileri yer alacaksa
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
18
Tablo
Alan
Ogr_no Ad_soyad
d_tarih
d_yeri
e-mail
1
Ayşe Öztürk
01.11.1979
Konya
[email protected]
2
Sema Özdemir
24.05.1975
Ankara
[email protected]
3
Serdar Gülpınar
06.06.1983
Adana
Alan
[email protected]
4
Mehmet Efe
11.02.1978
Niğde
[email protected]
5
Zerrin Polat
22.08.1980
Antalya
[email protected]
6
Ulviye Ata
12.12.1984
İstanbul
[email protected]
Kayıt
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
19
Veri Türleri
 Veri tabanında tutulan kayıtların yapısı hakkında bilgi
sahibi olmak için
 Alanların bazı özelliklerinin önceden tanımlanması
gerekir.
 Örneğin personel sicil numarası mutlaka tam sayı, ad
soyad harflerden oluşması gibi
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
20
Access-Veri Türleri
Metin : Yazılacak bilgiler harflerden veya hem harf hem de
sayılardan meydana geliyorsa kullanılacak veri türüdür.
 Bu alana boşlukta dahil olmak üzere en fazla 255 karakter
bilgi yazılabilir.
 Bu alana yazılan bilgiler sadece sayılardan da oluşabilir,
ama yazılan sayılar hesaplama işlemlerinde
kullanılamazlar.
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
21
Access-Veri Türleri
Not : Uzun metin yada metin ve sayı bileşimi
kullanılabilir.
Genelde açıklama ya da uzun bir not yazılacaksa bu alan
kullanılır. 64.000 karakterle sınırlıdır.
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
22
Access-Veri Türleri
Sayı : Öğrenci numarası, öğrencinin sınıfı gibi sayısal
bilgiler için kullanılır.
 Sayısal alanlar matematiksel hesaplamalarda
kullanılabilir. Borç, alacak, öğrenci harcı gibi.
Tarih/Saat : 100 ile 9999 arasındaki yıllar için tarih ve
saat değerleridir.
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
23
Access-Veri Türleri
Para Birimi : Bir ile dört arasındaki ondalık basamağı
olan, matematik hesaplamalarında kullanılan para
birimi değerleri ve sayısal veriler.
Otomatik Sayı : Tabloya yeni bir kayıt eklendiğinde,
Access tarafından atanan benzersiz ardışık (birer birer
artan) ya da rasgele sayılar.
Otomatik sayı alanları değiştirilemez.
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
24
Access-Veri Türleri
Evet/Hayır : Yalnızca iki değerden birini içeren alanlar
Evet / Hayır, Doğru / Yanlış, Açık / Kapalı gibi alanlar
gibi.
OLE Nesnesi : Access tablosuna bağlanmış ya da
katıştırılmış bir nesne.
 (Microsoft Word veya Excel çalışma sayfası gibi)
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
25
Access-Veri Türleri
Köprü : Tıklandığında kullanıcıyı başka bir dosyaya,
dosyadaki bir konuma veya Internet’teki (www) bir
bölgeye yönlendiren bağlantı.
Arama Sihirbazı : Değerleri başka tablo, sorgu ya da
değerler listesindeki değerlerden seçilen bir alan
yaratmamıza yardımcı olan sihirbaz.
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
26
Anahtar (Key)
 Anahtar bir veya birden fazla alanın bir satır için
niteleyici olarak girilmesi için zorlanan bir çeşit
zorlayıcıdır.
 2 çeşit anahtar vardır:
 Birincil Anahtar (Primary Key)
 Yabancı Anahtar (Foreign Key)
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
27
Birincil anahtar
 Bir kayıta ulaşmayı sağlayacak anahtar veridir.
 Örneği öğrenciler arasında iki Ahmet var. Arama
yaparken istediğimiz Ahmet’i bulmak için her bir
öğrenciye özel bir numara olmalıdır.
 Örneğin öğrenci numarası
 Birden fazla alanda birlikte birincil anahtar olabilir
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
28
Yabancı anahtar
 Bir tabloya girilebilecek kayıtları başka bir tablonun
belli alanındaki verilerle
 sınırlandırmaya ve
 ilişkilendirmeye yarar.
 Örneğin öğrencilerin not verilerinin girildikleri
tablodaki her satıra öğrenci bilgileri tablosundaki
öğrenci no ile eşleşen bir değer girilmesi gibi.
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
29
Veri tabanı Tasarlama
1. Nesneler tanımlanır
Kütüphane sistemi: kitap, üyeler, türler, ödünç
hareketleri
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
30
Veri tabanı Tasarlama
2. Her nesne için bir tablo oluşturulur.
kitap,
uyeler,
turler,
odunc_hareketleri
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
31
Veri tabanı Tasarlama
3. Her tablo için bir anahtar alan seçilir
Kitap tablosu: kitapno
Üyeler tablosu: uyeno
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
32
Veri tabanı Tasarlama
4. Nesnelerin her bir özelliği için tabloya sütun eklenir
Kitap tablosu: kitapno, yılı, yazarı, adı, ilgili olduğu alan
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
33
Veri tabanı Tasarlama
5. Tekrarlayan nesne özellikleri için ek tablolar
oluşturulur.
İstek tablosu
uyeno İstek _tarihi
Kitap_adi
Kitap_yili
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
Kitap_yazari
ilgili _alan
34
Veri tabanı Tasarlama
6. Tablo ile doğrudan ilişkili olmayan alanlar belirlenir.
Ödünç hareketleri tablosunda kitabı ödünç alan üyenin
adresi doğrudan bu tablo ile ilişkili değildir.
Bu veri üye bilgilerinin tutulduğu uyeler tablosunda yer
almalıdır.
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
35
Veri tabanı Tasarlama
7. Tablolar arasındaki ilişkiler tanımlanmalıdır.
Tanımlanan tablodaki alanların birbiri ile ilişkisi
tanımlanır.
Örneğin uyeler tablosundaki uyeno ile
odunç_tablosundaki uyeno alanı ilişkilendirilmelidir.
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
36
Kaynaklar
 Köseoğlu, K. (2005). Veri Tabanı Mantığı. Şefik
Matbaası. İstanbul
 Alokoç Burma, Z. (2005). Veritabanı Yönetim
Sistemleri ve SQL / PL - SQL / T – SQL. Seçkin
Yayıncılık. Ankara
VTYS Öğr. Gör. Engin DUTAR
37
Download

1)veri_tabani_giris