İŞLETMELERDE
İŞ HİJYENİ
ÖLÇÜMLERİNİN ÖNEMİ
Yeşim AŞTI
TÜRKLAB Yönetim Kurulu Üyesi
Çevre Komitesi Başkanı
İŞ HİJYENİ ÖLÇÜMLERİNİN ÖNEMİ
İşletmeler, herhangi bir üretimin veya hizmetin yönetimi için
organizasyonel faaliyetlerin yapıldığı alanlardır.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) farklı dönemlerde yayınladığı
raporlarda, günümüz insanlarının zamanının %90’ını kapalı
mekanlarda, bu oranın %70’ini iş, geri kalanın %20’sini ise
ev ortamlarında geçirdiğini belirtilmektedir.
Yapılan
çalışmalarda
ABD’de
yaşayan
insanlar,
zamanlarının % 89’u, gelişmekte olan ülkelerde yaşayan
insanların da zamanlarının % 79’unu kapalı ortamlarda
geçirdiği tespit edilmiştir. Bu oranların büyük kısmının
işyerinde geçtiği göz önüne alınırsa çalışanların sağlığı ile
ilgili yapılacak çalışmalar büyük önem arz etmektedir.
İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM PARAMETRELERİ
VE
PARAMETRELERİN SEÇİMİ
Çalışılan iş koluna göre ölçülmesi gereken
parametreler farklılık göstermektedir. Hatta aynı iş
yerindeki bölümler arasında da ölçüm parametreleri
birbirinden farklı olabilir.
Bu durum ilgili bölümlerdeki proseslerin farklı
olmasından ve dolayısı ile ilgili prosesler esnasında
insan sağlığını tehdit edecek farklı etmenlerin
ortaya çıkmasından kaynaklıdır.
İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM PARAMETRELERİ
VE
PARAMETRELERİN SEÇİMİ
Ölçüm parametrelerinin konusunda eğitimli ve tecrübeli
uzman kişiler tarafından seçilmesi gerekmektedir. Çünkü
parametrelerin eksik yada yanlış seçilmesi durumunda ilgili
ortamı olduğundan farklı değerlendirilmesi söz konusu
olacak ve sonuçlar bizi yanıltacaktır. Örneğin bir kum ocağı
için ilk bakışta birçok kişi tarafından tespit edilecek en
önemli parametre toz olacaktır. Fakat oradaki tozun içeriği
yüksek oranda silika içereceğinden dolayı asıl ölçmemiz
gereken parametre silika tozu olmalıdır. Silika tozunun
ölçüm metodu ve sınır değeri inert tozunkinden farklıdır.
Dolayısı ile kum ocağında kişisel toz ölçümü yapmak
yanlış bir çalışma olacaktır.
İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM PARAMETRELERİ
VE
PARAMETRELERİN SEÇİMİ
Metot Seçiminde;
• Sonuçlar iş sağlığı ve güvenliği mevzuatındaki
veya ilgili standartlardaki sınır değerler ile
karşılaştırılabilmeli
• Güncel olmalı
• Uygulanabilir olmalı ve teyit edilmeli
• Geçerli kılınmalı
İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM PARAMETRELERİ
VE
PARAMETRELERİN SEÇİMİ
İş hijyeni ölçümleri maruz kalınan «etken» türüne göre 3 gruba ayrılmaktadır.
 Fiziksel Etkenler : Gürültü, Titreşim, Termal Konfor,
Aydınlatma, Toz, Aerosol, Manyetik
Alan ve Radyasyon Ölçümleri
 Kimyasal Etkenler: VOC, Hidrokarbon, Formaldehit,
Ağır Metal, Asbest, Siyanür,
Anlık Gaz, Amonyak, Benzen,
Toluen, Ksilen Ölçümleri
 Biyolojik Etkenler :
Virüsler, Bakteriler, Parazitler
Mantarlar
İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM PARAMETRELERİ
VE
PARAMETRELERİN SEÇİMİ
FİZİKSEL ÖLÇÜMLER
AYDINLATMA
Bir iş ortamında veya çeşitli iş biçimlerinin gerektirdiği
olası çalışma alanlarında aydınlatma düzeyleri
çalışanların performansı ve güvenliği açısından önemli
bir konudur. En yüksek aydınlatmanın en iyi yaklaşım
olmadığı bilinmektedir. Esas olan, hedefe ve amaca
uygun aydınlatmadır.
Aydınlatma ölçümleri işletmenin çalışılan alanında tüm
aydınlatma sistemi açık olarak gerçekleştirilir.
Ölçümlerde
kullanılır.
aksi
belirtilmediği
sürece
“Lux”
birimi
FİZİKSEL ÖLÇÜMLER
AYDINLATMA
Aydınlatma ölçümleri için; 17 Temmuz 2013 Tarihli,
28710 Sayılı Resmi Gazete ’de yayınlanan İşyeri
Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik
Önlemlerine İlişkin Yönetmelik Madde 22 “İşyerlerinin gün ışığıyla yeter derecede aydınlatılmış
olması esastır. İşin konusu veya işyerinin inşa tarzı
nedeniyle gün ışığından yeterince yararlanılamayan
hallerde yahut gece çalışmalarında, suni ışıkla uygun
ve yeterli aydınlatma sağlanır. İşyerlerinin
aydınlatmasında COHSR-928-1-IPG-039;
Measurement of Lighting Levels In The Workplace Canada Occupational Safety and Health Regulations,
Part VI standardı esas alınır.”
FİZİKSEL ÖLÇÜMLER
GÜRÜLTÜ
Gürültü ölçümleri yasal mevzuatlar çerçevesinde
çalışanların günlük yada haftalık maruz kaldıkları
seviyeleri tespiti amacıyla “Kişisel Gürültü Ölçümleri”
şeklinde ve/veya tüm çalışma alanlarını izlemek riskli
alanları belirlemek, gerektiğinde kontrol tedbirlerini
planlamak üzere de alan haritalarının oluşturulması
amacıyla kısa süreli “Ortam Gürültü Ölçümleri” şeklinde
gerçekleştirilir.
Kişisel Gürültü Ölçümleri, günlük tekrarlanan, maruz
kalınan gürültü veya iş yerlerinde düzenli olarak maruz
kalınan gürültüden dolayı kalıcı işitme kaybındaki riski
hesaplamak ve değerlendirebilmek üzere değişik
seviyeler ve gürültüye maruz bırakma sürelerinden dolayı
çalışanların işitme eşik seviyelerinde gürültünün sebep
olduğu tahminî kalıcı eşik kaymasının hesaplanması için
bir metotla birlikte gerçekleştirilecek olan ölçme ve
gerektiğinde hesaplama çalışmalarını kapsar.
FİZİKSEL ÖLÇÜMLER
GÜRÜLTÜ
Çalışanların maruz kaldıkları gürültü seviyelerinin
belirlenebilmesi ve sınır değerlerle karşılaştırılarak
bir yaklaşımda bulunmak esasıyla gerçekleştirilecek
gürültü ölçümleri, maruz kalma için gereken yıl
sayısında, ortalama bir çalışma gününde (8 saatlik)
ortalama A-ağırlıklı sese maruz kalma (süreye göre
integrali alınmış ses basıncı karesi), EA,T ve ilgili eş
değer sürekli A-ağırlıklı ses basınç seviyesi,
LAeq,T(LEX) parametrelerinin elde edilmesi
amacıyla gerçekleştirilir.
Ölçme işlemi doğrudan kişiye kulak seviyesinde
takılacak kişisel cihazlarla ölçülebileceği gibi dolaylı
olarak kişinin çalışma karakteristikleri ve bulunduğu
çalışma alanları, çalışma süreleri de gözetilerek anlık
veya kısa süreli ölçümlerle değerlendirilebilir.
FİZİKSEL ÖLÇÜMLER
TİTREŞİM
Bir sistemin denge konumu civarında yapmış
olduğu salınım hareketine titreşim denir.
Uzun süre titreşime maruz kalan çalışanlarda;
Fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklar (yorgunluk,
dikkat azalması, ortopedik rahatsızlıklar,
sakatlıklar, iş kazaları, vb. ),yaşam kalitesinde
olumsuz etkiler ve çalışma performansının
azalması vb. etkiler görülür.
Ölçmeler, ayakta çalışma durumunda titreşime maruz kalan
kişinin maruz kalma şartları belirlendikten sonra transdüser
titreşimin vücuda temas ettiği en yakın noktaya
konumlandırılarak gerçekleştirilir.
FİZİKSEL ÖLÇÜMLER
TERMAL KONFOR
Termal konfor deyimi, çalışma ortamında, çalışanların
büyük çoğunluğunun ısı, nem, hava akımı gibi iklim
şartları açısından, gerek bedensel ve gerekse zihinsel
faaliyetlerini sürdürürken, belli bir rahatlık içinde
bulunmasını ifade eder.
Eğer çalışma ortamında termal konfor şartları yok ise,
önce sıkıntı hissedilir daha sonra rahatsızlık duyulmaya
başlanır. Hava sıcaklığı, nem, hava akım hızı, termal
radyasyon, çalışma ortamında termal konforu etkileyen
sebeplerdir. Bu faktörlerin insanın bünyesine uygun halde
olmaması, insanın çalışma kapasitesini, iş verimini
düşürür.
FİZİKSEL ÖLÇÜMLER
TOZ
İnsanların bulunduğu ortamlardaki istenmeyen toz
görüş sahasını azaltmakta, çalışanları rahatsız
etmekte, iş randımanını düşürmekte olup en
önemlisi bu tozlar meslek hastalıklarına sebep
olmaktadır.
Solunum
yoluyla
akciğerlerdeki
alveollere kadar ulaşan bu tür toz türleri orada
birikerek pnömokonyoz denilen toz hastalığı
grubuna sebep olan tozlardır; ve bu tozların
büyüklükleri 0,5-5 mikron arasındadır.
Günlük maruziyetin belirlenmesi için gerçekleştirilen
çalışmalarda, çalışanın tüm mesai süreci boyunca,
ölçümler gerçekleştirilir.
FİZİKSEL ÖLÇÜMLER
TOZ
Toz önekleri hava akımının herhangi bir sebeple
girdap yapmadığı düzgün kesitli yerlerden,
çalışanların solunum düzeyinde galeri ortasından
(büyük istihsal bacalarında olabildiğince kesitin
ortasından) alınır.
Numuneler, nefes alma yüksekliğinde ve çalışanların
çok yakınından alınır. Şüpheli durumlarda, ölçme
noktası olarak en riskli nokta seçilir. Kişisel Toz
maruziyetinin belirlenmesinde cihaz toz örnekleme
başlığı çalışanların solunum bölgesine en çok 30 cm
uzaklıkta sabitlenerek gerçekleştirilir.
Işık saçılımı yöntemiyle toz ölçümü en sık kullanılan
yöntemlerden biridir.
KİMYASAL ÖLÇÜMLER
İşyerinde çalışma ortamında kimyasal etkenler
bakımından değerlendirmede ilk adım; uygulanılan
işlem
ve
kuşkulanılan
tehlikeli
etkenlerin
saptanmasıdır. Daha sonra bunların özellikleri
tanımlanarak maruziyetin niteliği belirlenir.
Tehlikeli etkenlerin düzeyleri; bir çok kimyasal
madde ve partikül için hava numunesi alınması ve
analizleri gibi farklı bir çok teknikler / yöntemler
kullanılarak
nitelik
ve/veya
nicelik
olarak
belirlenmelidir.
Kimyasal ortam ölçümlerinde ortamdan alınan
numune örneği laboratuvarda enstrümental veya
gravimetrik analizler doğrultusunda çalışılmaktadır.
İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE ANALİZİ YAPAN
LABORATUVARLAR
HAKKINDA YÖNETMELİK
 20.08.2013 tarihli ve 28741 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
 Yönetmeliğin amacı; iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında çalışma
ortamındaki kişisel maruziyetlere veya çalışma ortamına yönelik fiziksel,
kimyasal ve biyolojik etkenlerle ilgili iş hijyeni ölçüm, test ve analizleri yapacak
özel veya kamuya ait kurum ve kuruluş laboratuvarlarının yetkilendirilmesine
ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
 Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği
Kanununun 10, 30 ve 31 inci maddeleri ile 9/1/1985 tarihli ve 3146 sayılı
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanunun 12 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE ANALİZİ YAPAN
LABORATUVARLAR
HAKKINDA YÖNETMELİK
Yönetmelik aşağıdaki bölümlerden oluşmaktadır;
 Yükümlülükler ve Uyulması Gereken Kurallar (İşverenlerin yükümlülükleri,
Laboratuvarın yükümlülükleri, Metot seçimi, Numune alma ve taşıma, Numune
kabul, Rapor hazırlama)
 Laboratuvarın Genel Özellikleri ve İlkeleri (Laboratuvar bölümleri, Asgari
özellikler, Laboratuvarlar arası işbirliği, Gizlilik, Personel sağlık ve güvenliği,
Bildirim zorunluluğu)
 Başvuru ve Belgelendirme ile İlgili Usul ve Esaslar (Belgelendirme yetkisi,
Başvuru dosyası, Belge yenileme, Kapsam genişletme, Başvuru kabulü,
Yerinde inceleme, Belgelendirme süreci, Ön yeterlik, İş hijyeni ölçüm, test ve
analizleri yeterlik belgesi, İş hijyeni ölçüm, test ve analiz parametrelerinde
kapsam genişletme)
 Laboratuvarın Yeterlik Yoklaması
 Belgenin Askıya Alınması ve İptali
 Çeşitli ve Son Hükümler
TURKLAB’IN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ
KAPSAMINDA FAALİYETLERİ
TURKLAB, Kalibrasyon ve Deney Laboratuvarları
Derneği Türkiye’de özel ve kamu sektöründe hizmet
sunan tüm laboratuvarların tepe örgütü olma misyonu
ile 2004 yılında; ülkemizde yasal otorite karşısında
sorumlu muhatap kuruluş olarak çeşitli bakanlıklar ve
kamu kuruluşları nezdinde sektörümüzün her türlü
hak ve menfaatlerinin korunması ve geliştirilmesi
amacıyla kurulan bir dernektir.
İş sağlığı ve güvenliği faaliyetleri 2014 yılından
itibaren Çevre Komitesi bünyesinde yürütülmektedir.
TURKLAB’IN İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE
ANALİZİ YAPAN LABORATUVARLAR
HAKKINDA YÖNETMELİK HAKKINDAKİ GÖRÜŞ
VE ÖNERİLERİ
Bu tabloda olan konular kırmızı başlık altında verilmiş olup önem derecesi ÇOK ÖNEMLİ
olan konulardır.
SIRA
NO
1
2
İLGİLİ
YÖNETMELİK
NUMARASI
TESPİT
ÖNERİ
Madde 13
Laboratuvarlar arası iş birliğinin
kapsamımızda olmayan
parametrelerde yapılamaması
Saha ölçümü yapan laboratuvarlar, kimyasal
parametreler için numune alıp iş birliği laboratuvarına
gönderebilme yetkisine sahip olabilmeli
Madde 23
Belgelendirme süreci 1.bend eksiklik
ve uygunsuzlukların giderilmesi için
verilen 2 aylık sürenin az olması
Uygunsuzlukta tespit edilebilecek sarf malzeme eksikliği
durumunda bunların temin edilmesi için yurt dışından 68 haftalık sürelerin verilmesi göz önünde
bulundurulunca sürenin artmasının daha uygun olacağı
TURKLAB’IN İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE
ANALİZİ YAPAN LABORATUVARLAR
HAKKINDA YÖNETMELİK HAKKINDAKİ GÖRÜŞ
VE ÖNERİLERİ
Bu tabloda olan konular kırmızı başlık altında verilmiş olup önem derecesi ÇOK ÖNEMLİ
olan konulardır.
SIRA
NO
3
İLGİLİ
YÖNETMELİK
NUMARASI
Madde 30/
Bend 5
TESPİT
ÖNERİ
Yeterlilik testi düzenleyicilerinin İSG kapsamında fazla
çalışmalarının olmaması ve laboratuvarların bu konuda
fazla katılım sağlayabileceği testlerin düzenlenmesi
Yeterlilik testine katılımının yılda en az
ayrıca karşılaştırma testi düzenlenmek istendiğinde de
1 kere olması ifadesi
yetkili laboratuvarların yetkili oldukları parametrelerin
örtüşmemesi ( her laboratuvar he parametrede yetkili
değildir )
TURKLAB’IN İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE
ANALİZİ YAPAN LABORATUVARLAR
HAKKINDA YÖNETMELİK HAKKINDAKİ GÖRÜŞ
VE ÖNERİLERİ
Bu tabloda olan konular kırmızı başlık altında verilmiş olup önem derecesi ÇOK ÖNEMLİ
olan konulardır.
SIRA
NO
4
İLGİLİ
YÖNETMELİK
NUMARASI
Madde 30/
Bend 1
TESPİT
100 puana ulaşan ceza puanlarının
düşük olması
ÖNERİ
Puanların yüksek olması sebebi ile 100 puan sınırına
kolay erişilebilir.
TURKLAB’IN İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE
ANALİZİ YAPAN LABORATUVARLAR
HAKKINDA YÖNETMELİK HAKKINDAKİ GÖRÜŞ
VE ÖNERİLERİ
Bu tabloda olan konular mavi başlık altında verilmiş olup önem derecesi ÖNEMLİ olan
konulardır.
SIRA
NO
İLGİLİ
YÖNETMELİK
NUMARASI
TESPİT
ÖNERİ
6
Madde 16/
Bend 3
Bildirim zorunluluğu; on iş günü sınırı
Bildirimlerin posta yolu ile yapıldığı durumlarda
kargonun laboratuvardan çıkış tarihi itibariyle mi işlem
görecektir? Kargo, evrak kayıt süreci ve sıkıntılardan
dolayı yaşanan gecikmelerde laboratuvar sorumlu
tutulmamalı
7
Madde 30/
Bend 6
Belge yenileme işleminden sonra
ceza puanının 1 yıl geçtikten sonra
silinmesi
Belge yenileme ile birlikte ceza puanın görünmemesinin
ve yenilenmesi daha doğru bir uygulama olacaktır.
TURKLAB’IN İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE
ANALİZİ YAPAN LABORATUVARLAR
HAKKINDA YÖNETMELİK HAKKINDAKİ GÖRÜŞ
VE ÖNERİLERİ
Bu tabloda olan konular mavi başlık altında verilmiş olup önem derecesi ÖNEMLİ olan
konulardır.
SIRA
NO
9
İLGİLİ
YÖNETMELİK
NUMARASI
Madde 11/
Bend C
TESPİT
Tartım için gerekli 5
zorunluluğu
m2'lik
ÖNERİ
alan
Tartım odası için istenilen hava sirkülasyonunun az
olması, tartım esnasında tartma işleminin hava
hareketlerinden ve tozdan etkilenmemesi sağlanmalı
ancak oda için boyut standardı olmamalıdır.
TURKLAB’IN İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE
ANALİZİ YAPAN LABORATUVARLAR
HAKKINDA YÖNETMELİK HAKKINDAKİ GÖRÜŞ
VE ÖNERİLERİ
Bu tabloda olan konular mavi başlık altında verilmiş olup önem derecesi ÖNEMLİ olan
konulardır.
SIRA
NO
10
11
İLGİLİ
YÖNETMELİK
NUMARASI
Madde 11/
Bend D
Madde 11/
Bend B
TESPİT
ÖNERİ
Kimyasal maddeler için gerekli
depolama alanı için 6 m2'lik alan
zorunluluğu
Depolama için gerekli görülen 6 m2'lik kimyasal alanı
yerine havalandırma sistemi olan kimyasal depo
dolapları da kabul edilebilir olmalıdır.
Bendinin numune kabul biriminin
metre karesinin sınırlandırılması
Ölçüm veya analiz için laboratuvara kabul edilmesi
planlanan numunelerin filtre sorbent tüp gibi ufak
boyutlu olmaları sebebi ile fazla geniş alana ihtiyaç
duyulmaması ve metre kare sınırının gerekli olmaması
düşünülmektedir.
TURKLAB’IN İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE
ANALİZİ YAPAN LABORATUVARLAR
HAKKINDA YÖNETMELİK HAKKINDAKİ GÖRÜŞ
VE ÖNERİLERİ
Bu tabloda olan konular mavi başlık altında verilmiş olup önem derecesi ÖNEMLİ olan
konulardır.
SIRA
NO
12
13
İLGİLİ
YÖNETMELİK
NUMARASI
TESPİT
Madde 11/
Metre karelerin keskin ifadelerle
Bend C-Ç ve D sınırlandırılması
Madde 20
Kapsam genişletme ile ilgili
fiyatlandırma
ÖNERİ
Metre kare kimyasallar için laboratuvarın kimyasallarını
karşılayacak büyüklükte olması yeterli olacağı ayrıca
terazi odasının metre karesi arttıkça şartlandırma işlemi
daha sıkıntılı olacağı düşüncesindeyiz.
Kurumunuzca belirlenen kapsam genişletme için
başvurulacak her parametre için talep edilen ücretin,
parametre başına değil kapsam genişletme denetimi
adı altında tek bir fiyat ile talep edilmesi daha uygun
olacaktır. (Çevre Bakanlığının eski ön yeterlilik denetimi
uygulaması gibi )
TEŞEKKÜRLER…
Download

turklab`ın iş hijyeni ölçüm, test ve analizi yapan laboratuvarlar