HAYATIMIZDAKİ TEKNOLOJİ
VE KALP SAĞLIĞINA ETKİLERİ
Dr.M.Vefik Yazıcıoğlu
Kardiyoloji Uzmanı
TEKNOLOJİ NEDİR?
İnsanın bilimi kullanarak doğaya üstünlük
kurmak için tasarladığı rasyonel bir disiplindir.
Teknoloji Çağı İnsanında
Aranan Özelikler
•
•
•
•
•
•
Teknolojik gelişmelere ve değişimlere adapte olabilme,
Kendini yenileyebilme yeteneği,
İleri teknolojilere aşinalık,
Teknolojinin sosyal boyutunu kavrayabilme,
En az bir yabancı dil bilme
Disiplinler arasında çalışabilme özelliğinin olması.
Elektromanyetik radyasyon Hayatımızda
Nerede?
• HER YERDE!......(Atmosferle içiçe olduğumuz kadar)
• Yaşamımızda sağlığımız için zararlı olan “elektromanyetik
radyasyona” en çok maruz kaldığımız cihazlar:
• CEP TELEFONU
• TELEVİZYON
• BİLGİSAYAR (ekran)
• MİKRODALGA FIRIN
• X-ray cihazı (havaalanı-alışveriş merkezleri)
• BAZ İSTASYONLARI
YARARLARI
• TIP ALANINDA TEKNOLOJİ SAYESİNDE
BAŞDÖNDÜRÜCÜ HIZLA GELİŞEN TANISAL VE
TEDAVİ YAKLAŞIMLARI
• HIZLI İLETİŞİM VE HAYAT KURTARICI ACİL
ÖNLEMLER
• HASTA TAKİBİNDE EVDEN TAKİP İMKANI
SAĞLAYAN UYGULAMALAR
• BİLGİLENME İÇİN DAHA FAZLA BİLGİYE ÇOK
KOLAY VE KISA SÜREDE ULAŞABİLME İMKANI
ZARARLARI
•
•
•
•
ELEKTROMANYETİK RADYASYONA MARUZİYET
FİZİKSEL İNAKTİVİTE
DEPRESYON, İÇE KAPANIK RUH HALİ
ÖZELLİKLE ÇOCUKLARDA VE GENÇLERDE
YÜZYÜZE SAĞLIKLI SOSYAL İLETİŞİMİN
AZALMASI VE BUNUN GETİRDİĞİ “ELEKTRONİK
OLMAYAN” İLETİŞİM SORUNLARI
• BAĞIMLILIK GELİŞMESİ DURUMUNDA BUNUN
GETİRDİĞİ PSİKOSOSYAL, TOPLUMSAL, ALGISAL
VE İLETİŞİMSEL KOMPLİKASYONLAR
Neler yapılabilir?
• Mutlaka bir sınırlama getirilmeli….
• Asıl ihtiyaçların yerini almamalı
(arkadaş,aile,sorumluluklar ,)
• Amaca uygun kullanılmalı
• Eğlence için kullanılmasına bir düzenleme
getirilmeli.
Andy
ELEKTROMANYETİK RADYASYON
Mikrodalgaların Frekans Aralığı
300 MHz-300 GHz
Süleyman Daşdağ, D.Ü. Tıp Fakültesi Biyofizik Anabilim D
Cep Telefonlarında Kullanılan
Frekans Aralığı
300 MHz (UHF)-3 GHz (SHF)
Süleyman Daşdağ, D.Ü. Tıp Fakültesi Biyofizik Anabilim D
Kısa süredeki zararları
Görüş alanında daralma.
Kalp pilinin bozulma riski.
Yoğun stres ve yorgunluk hissi.
Konsantrasyon ve dikkat
bozulması.
Kulak çınlaması ve kulaklarda
ısınma.
İşitmede geçici aksaklıklar
oluşması.
Baş ağrıları ve sersemleme
Uzun vadedeki zararları
Genetik yapının bozulması.
Beyaz kan hücresi (lenfoma) kanseri.
Kan beyin bariyerinin zedelenmesi.
Kalp rahatsızlıkları. (ritim ve tansiyon problemleri)
Hafıza zayıflaması ve beyin tümörü riski.
Kalıcı işitme bozuklukları.
Embriyo gelişiminin zarar görmesi.
Kadınlarda düşük riskinin artması.
Kan hücrelerinin bozulması.
Bağışıklık sisteminin bozulması.
Yüksek tansiyon.
Sperm sayısının azalması.
Cilt kanseri.
Mikrodalgalar(MD) dalga boyu, 0.1-100 cm ; frekansı 0.3-300 Ghz olan
elektromanyetik dalgalardır.
MD bugün şuralarda kullanılıyor:
a) Cep telefonları ve onların dam kule antenleri(baz istasyonları)
b) Radar
c) MD fırınları
d) TV ve radyo verici antenleri
e) Uydu iletişim istasyonları
Mikrodalgaların kimyasal etkileri;
a) Hücrelerde büyük moleküllerin(proteinler vb.) deforme
oluşu
b) Hücre zarlarının birbirine yapışması
c) Hücre zarlarında delikler açılması(elektro-porasyon)
d) Ca-ATPaz ve Na-K-ATPaz enzimlerinin bozuluşu
sonucu hücre dışına Ca, Na ve K kaçışı
YÜKSEK GERİLİM HATLARI ELF, TV VE
RADYO ANTENLERİ MD YAYARLAR
ABD’de yapılan araştırmalara göre;
1. Radyo antenine yakın evlerde kanserin arttığı
2. TV ve radyo antenlerinin kanser riskini %37,5
arttırdığını
3. TV antenine 4 km.den daha yakın evlerde çocuk akut
lenfatik lösemisinin %50’den fazla arttığını gösterdi.
4. Yüksek gerilim hatlarına yakın yaşayan çocuklarda
kanserin 2-3 kat arttığını gösterdi.
Araştırıcı
: Naegeli B ve arkadaşları
Yayın Tarihi : 1996
Araştırmanın yapıldığı ülke : İsviçre
Sonuçlar ;
Cep telefonları yakın mesafede kalp hastalarının
kullandığı pacemakerları olumsuz etkilemektedir ve
böylesi yakın bir mesafede cep telefonları potansiyel bir
tehlike olarak görülmelidir.
Araştırıcı
: Wilke A ve arkadaşları
Yayın Tarihi : 2004
Araştırmanın yapıldığı ülke : Almanya
Sonuçlar ;
Pacemakerli kalp hastaları cep telefonu kullanmaktan
kaçınmalıdır.
Araştırıcı
: Imaida K ve arkadaşları
Yayın Tarihi : 2006
Araştırmanın yapıldığı ülke : Japonya
Sonuçlar ;
Yapay olarak karaciğer kanseri oluşturulmuş fareler üzerine cep
telefonlarının yaydığı radyasyonun, kanseri hızlandırıcı bir rolü
olmadığı gözlendi.
Araştırıcı
: Goswami PC ve arkadaşları
Yayın Tarihi : 1999
Araştırmanın yapıldığı ülke : USA
Sonuçlar ;
Cep telefonlarının yaydığı radyasyonun (SAR:0.6 W/kg) proto-oncogen
ekpresyonu kinetiğini, Jun ve Myc mRNA düzeylerini veya NF-kappab,
AP1 ve AP2’ nin DNA bağlanma aktivitesini etkilemediği gözlendi.Buna
karşın C^H10T 1/2 fare embriyo fibroblastlarının plato fazına geçiş
evresinde Fos mRNA düzeyinde artış gözlendi. Söz konusu bu artışın
spesifik gen ekspresyonlarının RF lar tarafından etkilenebileceğini
düşündürmektedir.
(Kanser oluşumuna zemin hazırlayabilir?!..)
KALP-DAMAR
SAĞLIĞI VE
HASTALIKLARI
RİSKLERİNDEN
KORUNMA
KALP DAMAR HASTALIĞI NEDİR?
• Kalp damarlarından biri veya birkaçı tamamen tıkanırsa, kalp
krizi görülebilir. Kalp krizi kalp kaslarının zarar görmesine
sebep olur.
Damarlar neden daralır?
• Kalp damarları kanın rahatça akabileceği tüplere benzer.
Damarların duvarları düz kastan oluşmuştur ve elastik
yapıdadır.
• Kalpteki kan damarları gençlik dönemlerinizden itibaren yavaş
yavaş yağlanır. Yaşınız ilerledikçe yağ damar duvarlarına birikir
ve hasar verir.
• Damarlar kendini iyileştirmek için bazı maddeler salgılar.
Böylece damarlar daha da kalınlaşır. Kanın içinde bulunan
protein, kalsiyum gibi maddeler ve bazı hücreler gelip bu
bölgeye yapışırlar.
• Bu maddeler ve yağ birikintileri plakları oluşturur. Plaklar
büyüyerek, damarları daraltır. Bu olaya ateroskleroz denir.
Kalp damar hastalığının bulguları
• En temel belirtisi göğüs ağrısıdır.
Göğüs ağrısı basınç hissi, acıma, batma, yanma ve rahatsızlık
hissi gibi çok farklı şekillerde tanımlanabilir. Hazımsızlık veya
mide yanması ile karıştırılabilir. Ağrı genellikle göğüste hissedilir
fakat sol omuz, kollar, boyun, sırt ve çeneye doğru yayılabilir.
Ağrının Etkili Olduğu Bölgeler;
Kalp damar hastalığının bulguları
Diğer bulgular:
•
•
•
•
•
•
Nefes darlığı,
Kalp hızının aşırı artması,
Terleme,
Düzensiz kalp atışları,
Bitkinlik veya baş dönmesi,
Kusma hissi.
Kalp-Damar Hastalıklarında Risk
Faktörleri
• Ailede kalp hastalığı öyküsü (birinci derece akrabalardan
erkekte 55, kadında 65 yaşından önce koroner arter hastalığı
öyküsü) Ailede erken yaşta kalp krizi geçiren bireylerin
bulunması,
• Erkek cinsiyet,
• Yaş (erkeklerde ≥45, kadınlarda ≥55 veya erken menopoz)
• Diabet
• Obezite
• Stresle baş edememe
Kalp-Damar Hastalıklarında Risk
Faktörleri
•
•
•
•
•
•
Fazla alkol tüketimi
Fiziksel aktivitenin az olması
Doğum kontrol hapı kullanımı (sigara içiliyorsa)
Menopoz
Sigara
Kolesterol (İyi kolesterolün 40 mg/dl’den düşük olması / Kötü
kolesterolün 130mg/dl’den yüksek olması).
• Yüksek kan basıncı
Kalp Hastalıklarında Risk
Faktörleri;
• Değiştirilemeyen Risk Faktörleri,
– Ailede kalp hastalığı öyküsü, erkek cinsiyet,
yaş, menopoz.
• Değiştirilebilen Risk Faktörleri.
– Obezite, alkol tüketimi, sigara tüketimi,
hareketsizlik, doğum kontrol hapı kullanımı
(sigara içenler için), kolesterol düzeyi, kan
basıncı düzeyi, kan şekeri düzeyi
Risk faktörü
Değiştirilmesi
kolay
Değiştirilmesi zor
Değiştirilmesi
mümkün değil
Yaş (erkekte 45, kadında
55 yaş)
X
Cinsiyet (erkek olmak)
X
Ailede kalp hastası olması
X
Sigara içilmesi
X
Kolesterol yüksekliği
X
Şeker hastalığı
X
Stresli yaşam
X
Fazla alkol alınması
X
Hareketsiz yaşam
X
Menopoz
Şişmanlık
X
X
Kalp-Damar Hastalıklarından Korunmak İçin;
• Beslenmenizde yağı azaltın. Beslenmenizde toplam yağ
tüketimi enerjinin %30’ unu geçmemelidir.
• Beslenmenizde doymuş yağları azaltın. Doymuş yağlar kan
kolesterol düzeyini yükselten en önemli beslenme faktörüdür.
Diyette toplam yağ miktarının azaltılması, aynı zamanda
doymuş yağ tüketimini de azaltacaktır.
Kalp-Damar Hastalıklarından Korunmak İçin;
• Doymuş yağlar yerine doymamış yağları seçin. Hayvansal
kaynaklı yağların ve katı margarinlerin yerine bitkisel sıvı
yağların (zeytinyağı, soya, ayçiçekyağı vb.) kullanılması ile
sağlanabilir.
• Diyetinizde kolesterolü sınırlayın. Kolesterol içeren besinlerin
diyetten çıkarılması gerekmez, sınırlamak yeterlidir. Süt, peynir,
tavuk, balık ve et kolesterol içeren besinler olup aynı zamanda
vücudun ihtiyacı olan bir çok besin öğesini içermektedir.
Karaciğer gibi kolesterol içeriği çok yüksek organ etlerinden
uzak durun.
Kalp-Damar Hastalıklarından Korunmak İçin;
• Posa tüketiminizi artırın. Posadan zengin
besinleri tüketmek, kan kolesterol
düzeyinin düşürülmesine yardımcı olur.
Günde en az 5-7 porsiyon sebze ve meyve
tüketimi, haftada 2 kez kurubaklagillerin
kullanımı, kepekli, yulaflı ekmeklerin, tam
tahıllı kahvaltılık gevreklerin tercih
edilmesi günlük posa tüketiminizi
artırmanıza yardımcı olur.
• Daha fazla meyve ve sebze tüketin.
• Beta karoten, vitamin A ve vitamin C gibi
antioksidan vitaminleri yüksek oranda
içeren sebze ve meyvelerin tüketimini
arttırın.
Kalp-Damar Hastalıklarından Korunmak İçin;
• Diyet kan kolesterol düzeyini düşürmede tek yol değildir.
Diğer bazı yaşam şeklinde değişiklikler de kalp hastalığı riskini
azaltır.
• Diyet kan kolesterol düzeyini düşürmede tek yol değildir.
Diğer bazı yaşam şeklinde değişiklikler de kalp hastalığı riskini
azaltır.
• İdeal vücut ağırlığınızı koruyun /şişmansanız ideal ağırlığınıza
ulaşın.
Kalp-Damar Hastalıklarından Korunmak İçin;
• Fiziksel aktivitenizi artırın.
Kalp sağlığınız için düzenli ve orta düzeyde aktivite önemlidir.
Aktif yaşam kan kolesterol ve trigliserit düzeylerinizi
normalde tutar, HDL’yi arttırır, kan basıncını düşürür, stresi
kontrol etmeye yardımcı olur, enerji harcayarak vücut
ağırlığının kontrol altında tutulmasını sağlar.
• Günlük 30 dakika orta şiddette egzersiz
( yürüyüş, yüzme, hafif koşular vb.) kalp
sağlığınızı korumada önemlidir.
Kalp-Damar Hastalıklarından Korunmak İçin;
• Eğer kan basıncınız yüksekse (hipertansiyon), kontrol altına
alın
Bazı besin ögeleri kan basıncını olumlu yada olumsuz yönde
etkilemektedir. Bunların en önemlileri sodyum (tuz), kalsiyum,
potasyum, magnezyum, yağlar ve alkoldür.
• Sigarayı Bırakın.
Sigara kalp damar hastalıklarında ani ölümlerde anahtar
etmendir. Sigara kan basıncını ve kalp atım hızını artırır. HDLkolesterol düzeyini düşürür ve sigara içme kanın pıhtılaşma
eğilimini artırır ve ani kalp krizine neden olur.
Kalp-Damar Hastalıklarından Korunmak İçin;
• Stresi azaltın.
Stres ile kardiyovasküler hastalıklar arasındaki bağlantı zayıf da
olsa, stresi kontrol etmek özellikle stresle başetmek için çok
yemek yiyen veya sigara içenler için önemlidir.
• Alkolden uzak durun.
Alkol ile hipertansiyon riski arasında sıkı bir ilişki vardır. Bu
nedenle alkol tüketimi önerilmemektedir.
• Diyet yapın,Pişirme şeklinizi Değiştirin.
Bitkisel besinleri, haşlanmış, ızgara yemekleri tercih edin,
kızartmalardan kaçının.
Kalp-Damar Hastalıklarından Korunmak İçin;
• Kırmızı et yerine beyaz et tüketin.
• Hazır ve hayvansal gıdalardan mümkün olduğunca uzak
durun.
Sakatatlardan (karaciğer, dalak vb.), salam, sosis, sucuk gibi
gıdalardan uzak durun.
• Pastane ürünlerini tüketmemeye çalışın.
Poğaça, açma börek, çörek vs. gibi
• Eğer tansiyonunuz yüksekse tuz tüketimini
azaltın.
Hatırlatmalar;
• Her yıl dünyada 17 milyon kişi kardiyovasküler hastalıklar
nedeniyle yaşamını yitirmektedir
• Ölümlerin yaklaşık %34'ü kalp damar hastalıkları nedeniyle
oluşmaktadır. Türkiye'de yaklaşık 2 milyon kalp hastası
bulunmaktadır.
• Öncelikli olarak risk faktörleri belirlenmelidir.
• Hiçbir şikâyet olmasa da kan şekeri, kolesterol düzeyi belli
aralıklarla kontrol ettirilmelidir.
Download

hayatımızdaki teknoloji ve kalp sağlığına etkileri